ദദ്യാദ്ദ്രവ്യമതോ ഭൂയഃ സചൈലം ശോഭിതം മൃദു । ഭൂഷണാനി യഥാര്ഹാണി സ്വശക്ത്യാ പ്രതിപാദയേത്
സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച്, മനോഹരമായ, മൃദുവായ വസ്ത്രങ്ങളോടും അലങ്കാരങ്ങളോടും കൂടിയ ധനം കൂടുതൽ നൽകണം.
ഗംധപുഷ്പം പ്രതിദിനം കേവലം ഗംധമേവ ച । കേവലം ച തഥാ പുഷ്പം ഫലകാലേ ഫലാന്യപി
ദിവസേന സുഗന്ധവും പൂക്കളും അർപ്പിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ വെറും സുഗന്ധം മാത്രം, അല്ലെങ്കിൽ പൂക്കൾ മാത്രം; ഫലക്കാലത്ത് ഫലങ്ങളും അർപ്പിക്കണം.
താംബൂലം ച തഥാ ദദ്യാന്നമസ്കുര്യാച്ച ഭക്തിതഃ । പുരാണസ്യ സമാപ്തൌ തു ദദ്യാദ്ദാനാദികം തഥാ
അത് പോലെ തന്നെ, താമ്പൂലവും ഭക്തിയോടെ നമസ്കാരവും അർപ്പിക്കണം; പുരാണം സമാപിക്കുമ്പോൾ ദാനം മുതലായവയും നൽകണം.
അധികം തു തഥാ ദേയം ഭൂഹിരണ്യാദികം നൃപ । ന ച തൂഷ്ണീമുപക്രമ്യ ശ്രോതുമര്ഹതി കശ്ചന
കൂടുതൽ ഭൂമി, പൊന്നു മുതലായവയും നൽകണം രാജാവേ; ആരും മൗനത്തിൽ ഇരുന്ന് കേൾക്കാൻ വരരുത്.
സഭാസദ്ഭിഃ കൃതാ ചൈവ യാ പൂജൈകേന വാ കൃതാ । ദേവസ്ഥാനേ യഥാശക്തി സര്വൈഃ പൂജനമിഷ്യതേ
സഭയിൽ എല്ലാവരും ചേർന്നോ, ഒരാൾ മാത്രം ചെയ്തോ, ദേവാലയത്തിൽ എല്ലാവരും സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് പൂജ ചെയ്യുന്നത് ഉത്തമമാണ്.
തീര്ഥേപി ച യഥാ രാമ പുണ്യേഷ്വായതനേഷു ച । സ്വശക്ത്യാ പൂജനം കുര്യാത്പുരാണജ്ഞായ രാഘവ
രാമാ, തീർത്ഥങ്ങളിലും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും, പുരാണം അറിയുന്നവരെ സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് പൂജിക്കണം.
ശ്രോതുസ്തു ലക്ഷണം പൂര്വം മയോക്തം തു ഭവേന്നൃപ । പൌരാണികസ്യ സര്വസ്യ ലക്ഷണം കഥയാമി തേ
ശ്രോതാവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് രാജാവേ; ഇപ്പോൾ പുരാണം വായിക്കുന്നവന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു.
കുലഹീനോ മഹാവ്യാധിര്മഹാപാപീ തിരസ്കൃതഃ । ശൌചാചാരവിഹീനശ്ച വേദസ്മൃതിവിവര്ജിതഃ
കുടുംബമില്ലാത്തവൻ, വലിയ രോഗം ബാധിച്ചവൻ, വലിയ പാപി, അപമാനിതൻ, ശുദ്ധിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഇല്ലാത്തവൻ, വേദവും സ്മൃതിയും അറിയാത്തവൻ.
അന്യദേവഃ പൂതിവചോ വ്യംഗശ്ചാപ്യധികാംഗവാന് । പരപൂര്വാപതിഃ സ്തേനഃ പ്രാണിഹംതാ നിരാകൃതിഃ
മറ്റു ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, ദുഷ്ടവാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നവൻ, കായിക വൈകല്യമുള്ളവൻ, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ ആദ്യമായി സ്വീകരിച്ചവൻ, കള്ളൻ, ജീവികളെ കൊല്ലുന്നവൻ, ദുർദർശനമായവൻ.
അഥ വര്ജ്യം പുരാണം തേ കഥയാമി നൃപോത്തമ । പൂര്വജ്ഞൈരുച്യമാനം ച യത്പ്രോക്തം മുനിഭിഃ പരൈഃ
ഏത് പുരാണം ഒഴിവാക്കണം എന്ന് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നു മഹാരാജാവേ; പുരാതനന്മാരും മഹർഷികളും പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്.
വ്യാസാദയോ മുനിവരാ യത്പ്രോചുസ്തദുദീരയേത് । പുരാണസ്ഥം പഠേദ്ഗ്രന്ഥം വ്യാഖ്യായേത വിചാരയന്
വ്യാസനും മറ്റ് മഹർഷികളും പറഞ്ഞതേ മാത്രം പാരായണം ചെയ്യണം; പുരാണത്തിൽ ഉള്ള ഗ്രന്ഥം വായിച്ച് ആലോചിച്ച് വിശദീകരിക്കണം.
യയാ കയാപി വാ രാമ ഭാഷയാദേശഭാഷതഃ । ന ദേശഭാഷാ രചിതം ഗ്രംഥം ശ്രുത്വാ ഫലം ലഭേത്
രാമാ, ഏത് ഭാഷയിലായാലും ദേശഭാഷയിൽ രചിച്ച ഗ്രന്ഥം കേട്ടാൽ ഫലം ലഭിക്കില്ല.
വ്യാഖ്യാ യാ കാപി കാകുത്സ്ഥ പുരാണസ്യ ഹിതാ ഹി സാ । തസ്മാത്ത്വം ദേവയാചസ്വ വ്യാഖ്യാസ്യേ യത്പുരാണകമ്
കാകുത്സ്ഥാ, പുരാണത്തിന്റെ ഏത് വിശദീകരണമെങ്കിലും ഉപകാരപ്രദമാണ്; അതിനാൽ നീ ദേവന്മാരോട് അപേക്ഷിക്കൂ, ഞാൻ പുരാണം വിശദീകരിക്കും.
ശംഭുരുവാച- ഏവം പൌരാണികേനോക്തം ശ്രുതവാനപി ഗൌതമഃ । സ്വയം വസ്ത്രത്രയം പ്രാദാദ്ബ്രാഹ്മണായ മഹാത്മനേ
ശംഭു പറഞ്ഞു: പുരാണം വായിച്ചവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഗൗതമൻ കേട്ടശേഷം സ്വയം മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണനു മൂന്നു വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി.
കൌര്മം പുരാണം പ്രഥമം ശ്രുതവാനിതി നഃ ശ്രുതമ് । ദത്തവാന്സ്വര്ണമധികം വസ്ത്രാണി ച ശുഭാനി ച
ആദ്യം കൂർമപുരാണം കേട്ടതാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; പിന്നെ അധികം പൊന്നും മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും നൽകി.
അഥ ലൈംഗം ച ശുശ്രാവ വൈഷ്ണവം വാമനം തഥാ । പാദ്മം ച ഗാരുഡം ചൈവ സൌരം ബ്രാഹ്മമഥൈവ ച
അതിനുശേഷം ലിംഗപുരാണവും, വൈഷ്ണവപുരാണവും, വാമനപുരാണവും, പദ്മപുരാണവും, ഗരുഡപുരാണവും, സൗരപുരാണവും, ബ്രഹ്മപുരാണവും കേട്ടു.
ഏവമഷ്ട സ ശുശ്രാവ പുരാണാനി സ ഗൌതമഃ । അഥ രാമായണം ചൈവ കൌര്മമേവ പുനശ്ച സഃ
ഇങ്ങനെ ഗൗതമൻ എട്ടു പുരാണങ്ങളും കേട്ടു; പിന്നെ രാമായണവും കൂർമപുരാണവും വീണ്ടും കേട്ടു.
ശിവനാരായണേത്യേവം ജപം ചക്രേ സദൈവ ഹി । അവാപ നിധനം ചാപി സ ഗതോ ബ്രഹ്മണഃ പദമ്
അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും 'ശിവ'യും 'നാരായണ'നും എന്ന നാമങ്ങൾ ജപിച്ചു; മരണം പ്രാപിച്ച് ബ്രഹ്മന്റെ ലോകത്തിൽ എത്തി.
ബ്രഹ്മാ സംപൂജ്യ തം വിപ്രം വിഷ്ണുലോകമഥാഗമത് । വിഷ്ണുനാ പൂജിതഃ സോഽഥ ജഗാമ ശിവമംദിരമ്
ബ്രഹ്മാവ് ആ ബ്രാഹ്മണനെ ആദരിച്ചതിന് ശേഷം വിഷ്ണുലോകത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ വിഷ്ണു ബ്രഹ്മാവിനെ ആദരിച്ചു. പിന്നീട് ബ്രഹ്മാവ് ശിവക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
സര്വേഷാമേവ വംദ്യോഽസൌ ഗൌതമോ മുനിസത്തമഃ । ഭാരതശ്രവണേ ചാപി നിയമാ യേ മയേരിതാഃ
എല്ലാവർക്കും വന്ദനീയനാണ് മഹർഷി ഗൗതമൻ. ഭാരതം കേൾക്കുമ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കണം.
പുരാ വ്യാസേന മുനിനാ ത്രിവര്ഷാദ്യത്കൃതം ശുഭമ് । ശ്രവണാത്തസ്യ കൃത്സ്നസ്യ വ്യാകര്താ ഭാരതസ്യ യഃ
മുന്പ് വ്യാസമുനി മൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞ് ചെയ്ത പുണ്യപ്രവൃത്തിയാണ് ഭാരതം. അതു മുഴുവൻ കേട്ടാൽ വിശദീകരിക്കുന്നവനാണ് ഭാരതത്തിന്റെ വാചകൻ.
ന കിംചിത്പ്രണമേദ്വിപ്രം മുക്ത്വാ യോഗിനമുത്തമമ് । സര്വേഷാമേവ വംദ്യോസൌ ഭാരതം വ്യാകരോതി യഃ
പരമയോഗിയെ ഒഴികെ മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണനെയും നമസ്കരിക്കേണ്ടതില്ല. ഭാരതം വിശദീകരിക്കുന്നവനാണ് എല്ലാവർക്കും വന്ദനീയൻ.
യോ മഹാഭാരതം നിത്യം വ്യാഖ്യാസ്യതി പഠേച്ച വാ । സ സര്വേഭ്യോധികോ വിപ്രസ്താരയേച്ചൈവ മാനവാന്
മഹാഭാരതം എപ്പോഴും വായിക്കുകയോ വിശദീകരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ മറ്റെല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠനാണ്; അവൻ മനുഷ്യരെ രക്ഷിക്കും.
വ്യാകരോതി ച പര്വൈകം സര്വാണി കതിചിത്തു വാ । സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ ഹവ്യേ കവ്യേ വിശിഷ്യതേ
ഒരു ഭാഗം മാത്രമോ, അല്ലെങ്കിൽ പല ഭാഗങ്ങളോ വിശദീകരിച്ചാലും, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും. ദേവർക്കും പിതൃകൾക്കും അർപ്പിക്കുന്നതിൽ അവൻ ശ്രേഷ്ഠനാകും.
തമേവ പ്രണമേദ്വിപ്രം തമേവാര്ഹം ച പൂജയേത് । തമേവ ഭോജയേന്നിത്യം സര്വം തസ്മൈ നിവേദയേത്
അവൻ ബ്രാഹ്മണനെയാണ് നമസ്കരിക്കേണ്ടത്, അവനെയാണ് ആദരിക്കേണ്ടത്, അവനെ ദിവസേന ഭക്ഷിപ്പിക്കണം, എല്ലാം അവനു സമർപ്പിക്കണം.
തസ്യ പൂജാവിധിഃ പ്രോക്തോ വ്യാഖ്യാനസമയേ ദ്വിജഃ । പ്രതിപൂജ്യോഽഥ വസ്ത്രാദ്യൈഃ പൂജയേദ്വിധിമാര്ഗതഃ
വ്യാഖ്യാനസമയത്ത് അവനെ ആദരിക്കേണ്ട വിധി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. വസ്ത്രാദികൾകൊണ്ടും നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ അവനെ ആദരിക്കണം.
ആദിപര്വസമാപ്തൌ ച സൂക്ഷ്മവസ്ത്രത്രയം ദദേത് । സുവര്ണം ച യഥാശക്തി സഭാപര്വണി വാസസീ
ആദിപർവം പൂർത്തിയായപ്പോൾ മൂന്ന് നല്ല വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകണം. സഭാപർവത്തിൽ കഴിവനുസരിച്ച് പൊന്നും വസ്ത്രവും നൽകണം.
ആനുശാസനികാരണ്യസ്വര്ഗാരോഹേഷു പര്വസു । ആദിപര്വണി പൂജാ യാ സാ പൂജാ നൃപപുംഗവ
അനുശാസന, ആരണ്യ, സ്വർഗ്ഗാരോഹണ പർവങ്ങളിൽ ആദിപർവത്തിൽ നടത്തിയതുപോലെ തന്നെ പൂജ നടത്തണം, രാജാവേ.
കര്ണാശ്വമേധവൈരാടശല്യദ്രോണേഷു പര്വസു । സൂക്ഷ്മവസ്ത്രത്രയം ശുദ്ധം നിഷ്കദ്വയമഥാപി വാ
കർണ്ണ, അശ്വമേധ, വീരാട്ട, ശല്യ, ദ്രോണ പർവങ്ങളിൽ മൂന്ന് ശുദ്ധമായ വസ്ത്രങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് പൊൻനാണയങ്ങൾ നൽകണം.
ക്ഷുദ്രപര്വസ്വഥാന്യേഷു നിഷ്കാവഥ സമാനയേത് । ഹരിവംശേ സനിഷ്കം തു വസ്ത്രത്രിതയമേവ തു
ചെറിയ പർവങ്ങളിലും മറ്റുള്ളവയിലും പൊൻനാണയങ്ങൾ നൽകണം. ഹരിവംശത്തിൽ മൂന്ന് വസ്ത്രങ്ങൾക്കും ഒരു പൊൻനാണയത്തിനും നൽകണം.