ന സ്വാധ്യായസ്തപോ വാപി ന മംത്രോ ന ജുഹോതയഃ । ഫലംതി ന തഥാ തിഷ്യേ പുരാണശ്രവണം യഥാ
സ്വാധ്യായം, തപസ്സ്, മന്ത്രം, യാഗങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പുരാണം കേൾക്കുന്നതുപോലെ ഫലം ലഭിക്കില്ല.
ഏകൈകശ്രവണാദേവ പാതകം മഹദേവ തു । നാശമാപ്നോത്യസംദേഹഃ ശ്രീശൈലേ വര്തനാദിവ
ഒരു ശ്ലോകം പോലും കേൾക്കുമ്പോൾ, മഹാദേവാ, വലിയ പാപം പോലും സംശയമില്ലാതെ നശിക്കും; ശ്രീശൈലത്തിൽ താമസിക്കുന്നതുപോലെ.
അതോ ഗുരുഃ പുരാണജ്ഞഃ ശ്രോതൃവംദ്യോഽഘനാശനഃ । ന തസ്മാദധികഃ കശ്ചിദ്ഗുരുരസ്തി ഗതിപ്രദഃ
അതുകൊണ്ട്, പുരാണം അറിയുന്ന ഗുരു ശ്രോതാവിൽ നിന്ന് ആദരം ലഭിക്കേണ്ടവനും പാപം നശിപ്പിക്കുന്നവനും ആണ്. മോക്ഷം നൽകുന്നവനായി അവനേക്കാൾ വലിയ ഗുരു ഇല്ല.
മംത്രേഷു ഗുരവോ യേ ച വേദശാസ്ത്രേഷു യേ മതാഃ । നേശതേ സര്വവിജ്ഞാനം ദാതും തസ്മാന്ന ബോധകാഃ
മന്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നവരും വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നവരും മുഴുവൻ ജ്ഞാനം നൽകാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ അവർ സത്യജ്ഞാനികൾ അല്ല.
പിശാചാഃ പ്രായശോ രാമ ബ്രഹ്മരാക്ഷസനാമിനഃ । വേദമംത്രസ്യ വേത്താരോ ദൃശ്യംതേ ന പുരാണവിത്
രാമാ, പിശാച്, ബ്രഹ്മരാക്ഷസൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവർക്ക് വേദമന്ത്രങ്ങൾ അറിയാമെങ്കിലും, പുരാണം അറിയുന്നവരെ കാണാനാവില്ല.
പുരാണവിമുഖോ നൈവ സര്വഃ സര്വം ഹി പശ്യതി । പുരാണജ്ഞോ ഹി തസ്തസ്മാത്പാപനാശകരഃ പ്രഭുഃ
പുരാണത്തോട് വിരോധം ഉള്ളവൻ എല്ലാം കാണാൻ കഴിയില്ല; പക്ഷേ, പുരാണം അറിയുന്നവൻ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന പ്രഭുവാണ്.
തത്പൂജാ സര്വപൂജാ സ്യാത്സര്വദ്രോഹോഽസ്യ പീഡനമ് । യഥാ സമസ്തദാനാനാം വിദ്യാദാനം പ്രശസ്യതേ
അവനെ ആരാധിക്കുന്നത് എല്ലാം ആരാധിക്കുന്നതുപോലെയാണ്; അവനെ ഉപദ്രവിക്കുന്നത് എല്ലാം ഉപദ്രവിക്കുന്നതുപോലെയാണ്. എല്ലാ ദാനങ്ങളിൽ ജ്ഞാനദാനം എങ്ങനെ പ്രധാനമാണോ,
പൌരാണികസ്തഥാ ധന്യസ്തത്ര ദാനം മഹത്ഫലമ് । രാമ ഉവാച-। കിം വാ പൌരാണികേ ദേയം കിയത്കീദൃശമേവ ച
അങ്ങനെ തന്നെ, പുരാണം പഠിപ്പിക്കുന്നവൻ ഭാഗ്യവാനാണ്; അവനു ദാനം ചെയ്യുന്നത് വലിയ ഫലം നൽകും. രാമൻ ചോദിച്ചു: പുരാണം പഠിപ്പിക്കുന്നവന് എന്ത് തരത്തിലുള്ളത്, എത്രയും എങ്ങനെ നൽകണം?
പുരാണം കീദൃശം വര്ജ്യം വര്ജ്യഃ കീദൃക്പുരാണവിത് । ശംഭുരുവാച- ഷഡ്രസാനന്നപാനാനി സ്നേഹദ്രവ്യാണി യാനി ച
ഏത് വിധത്തിലുള്ള പുരാണം ഒഴിവാക്കണം? എങ്ങനെയുള്ള പുരാണം അറിയുന്നവനെ ഒഴിവാക്കണം? ശംഭു പറഞ്ഞു: ആറു രുചിയുള്ള ഭക്ഷണവും പാനീയവും, എണ്ണയോ നെയ്യോ ചേർത്ത വിഭവങ്ങളും,
ഗൃഹം സോപസ്കരം രാമ പുരാണജ്ഞായ ദാപയേത് । പര്യാപ്താന്യേവ സര്വാണി അധികാനി ഫലാധികാത്
ഏറ്റവും ആവശ്യമായ ഉപകരണങ്ങളോടെ കൂടിയ ഒരു വീട്, രാമാ, പുരാണം അറിയുന്നവന് നൽകണം. എല്ലാം മതിയായതായിരിക്കണം; അധികം നൽകിയാൽ കൂടുതൽ ഫലം ലഭിക്കും.
ദദ്യാദ്ദ്രവ്യമതോ ഭൂയഃ സചൈലം ശോഭിതം മൃദു । ഭൂഷണാനി യഥാര്ഹാണി സ്വശക്ത്യാ പ്രതിപാദയേത്
സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച്, മനോഹരമായ, മൃദുവായ വസ്ത്രങ്ങളോടും അലങ്കാരങ്ങളോടും കൂടിയ ധനം കൂടുതൽ നൽകണം.
ഗംധപുഷ്പം പ്രതിദിനം കേവലം ഗംധമേവ ച । കേവലം ച തഥാ പുഷ്പം ഫലകാലേ ഫലാന്യപി
ദിവസേന സുഗന്ധവും പൂക്കളും അർപ്പിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ വെറും സുഗന്ധം മാത്രം, അല്ലെങ്കിൽ പൂക്കൾ മാത്രം; ഫലക്കാലത്ത് ഫലങ്ങളും അർപ്പിക്കണം.
താംബൂലം ച തഥാ ദദ്യാന്നമസ്കുര്യാച്ച ഭക്തിതഃ । പുരാണസ്യ സമാപ്തൌ തു ദദ്യാദ്ദാനാദികം തഥാ
അത് പോലെ തന്നെ, താമ്പൂലവും ഭക്തിയോടെ നമസ്കാരവും അർപ്പിക്കണം; പുരാണം സമാപിക്കുമ്പോൾ ദാനം മുതലായവയും നൽകണം.
അധികം തു തഥാ ദേയം ഭൂഹിരണ്യാദികം നൃപ । ന ച തൂഷ്ണീമുപക്രമ്യ ശ്രോതുമര്ഹതി കശ്ചന
കൂടുതൽ ഭൂമി, പൊന്നു മുതലായവയും നൽകണം രാജാവേ; ആരും മൗനത്തിൽ ഇരുന്ന് കേൾക്കാൻ വരരുത്.
സഭാസദ്ഭിഃ കൃതാ ചൈവ യാ പൂജൈകേന വാ കൃതാ । ദേവസ്ഥാനേ യഥാശക്തി സര്വൈഃ പൂജനമിഷ്യതേ
സഭയിൽ എല്ലാവരും ചേർന്നോ, ഒരാൾ മാത്രം ചെയ്തോ, ദേവാലയത്തിൽ എല്ലാവരും സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് പൂജ ചെയ്യുന്നത് ഉത്തമമാണ്.
തീര്ഥേപി ച യഥാ രാമ പുണ്യേഷ്വായതനേഷു ച । സ്വശക്ത്യാ പൂജനം കുര്യാത്പുരാണജ്ഞായ രാഘവ
രാമാ, തീർത്ഥങ്ങളിലും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും, പുരാണം അറിയുന്നവരെ സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് പൂജിക്കണം.
ശ്രോതുസ്തു ലക്ഷണം പൂര്വം മയോക്തം തു ഭവേന്നൃപ । പൌരാണികസ്യ സര്വസ്യ ലക്ഷണം കഥയാമി തേ
ശ്രോതാവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് രാജാവേ; ഇപ്പോൾ പുരാണം വായിക്കുന്നവന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു.
കുലഹീനോ മഹാവ്യാധിര്മഹാപാപീ തിരസ്കൃതഃ । ശൌചാചാരവിഹീനശ്ച വേദസ്മൃതിവിവര്ജിതഃ
കുടുംബമില്ലാത്തവൻ, വലിയ രോഗം ബാധിച്ചവൻ, വലിയ പാപി, അപമാനിതൻ, ശുദ്ധിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഇല്ലാത്തവൻ, വേദവും സ്മൃതിയും അറിയാത്തവൻ.
അന്യദേവഃ പൂതിവചോ വ്യംഗശ്ചാപ്യധികാംഗവാന് । പരപൂര്വാപതിഃ സ്തേനഃ പ്രാണിഹംതാ നിരാകൃതിഃ
മറ്റു ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, ദുഷ്ടവാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നവൻ, കായിക വൈകല്യമുള്ളവൻ, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ ആദ്യമായി സ്വീകരിച്ചവൻ, കള്ളൻ, ജീവികളെ കൊല്ലുന്നവൻ, ദുർദർശനമായവൻ.
അഥ വര്ജ്യം പുരാണം തേ കഥയാമി നൃപോത്തമ । പൂര്വജ്ഞൈരുച്യമാനം ച യത്പ്രോക്തം മുനിഭിഃ പരൈഃ
ഏത് പുരാണം ഒഴിവാക്കണം എന്ന് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നു മഹാരാജാവേ; പുരാതനന്മാരും മഹർഷികളും പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്.
വ്യാസാദയോ മുനിവരാ യത്പ്രോചുസ്തദുദീരയേത് । പുരാണസ്ഥം പഠേദ്ഗ്രന്ഥം വ്യാഖ്യായേത വിചാരയന്
വ്യാസനും മറ്റ് മഹർഷികളും പറഞ്ഞതേ മാത്രം പാരായണം ചെയ്യണം; പുരാണത്തിൽ ഉള്ള ഗ്രന്ഥം വായിച്ച് ആലോചിച്ച് വിശദീകരിക്കണം.
യയാ കയാപി വാ രാമ ഭാഷയാദേശഭാഷതഃ । ന ദേശഭാഷാ രചിതം ഗ്രംഥം ശ്രുത്വാ ഫലം ലഭേത്
രാമാ, ഏത് ഭാഷയിലായാലും ദേശഭാഷയിൽ രചിച്ച ഗ്രന്ഥം കേട്ടാൽ ഫലം ലഭിക്കില്ല.
വ്യാഖ്യാ യാ കാപി കാകുത്സ്ഥ പുരാണസ്യ ഹിതാ ഹി സാ । തസ്മാത്ത്വം ദേവയാചസ്വ വ്യാഖ്യാസ്യേ യത്പുരാണകമ്
കാകുത്സ്ഥാ, പുരാണത്തിന്റെ ഏത് വിശദീകരണമെങ്കിലും ഉപകാരപ്രദമാണ്; അതിനാൽ നീ ദേവന്മാരോട് അപേക്ഷിക്കൂ, ഞാൻ പുരാണം വിശദീകരിക്കും.
ശംഭുരുവാച- ഏവം പൌരാണികേനോക്തം ശ്രുതവാനപി ഗൌതമഃ । സ്വയം വസ്ത്രത്രയം പ്രാദാദ്ബ്രാഹ്മണായ മഹാത്മനേ
ശംഭു പറഞ്ഞു: പുരാണം വായിച്ചവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഗൗതമൻ കേട്ടശേഷം സ്വയം മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണനു മൂന്നു വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി.
കൌര്മം പുരാണം പ്രഥമം ശ്രുതവാനിതി നഃ ശ്രുതമ് । ദത്തവാന്സ്വര്ണമധികം വസ്ത്രാണി ച ശുഭാനി ച
ആദ്യം കൂർമപുരാണം കേട്ടതാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; പിന്നെ അധികം പൊന്നും മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും നൽകി.
അഥ ലൈംഗം ച ശുശ്രാവ വൈഷ്ണവം വാമനം തഥാ । പാദ്മം ച ഗാരുഡം ചൈവ സൌരം ബ്രാഹ്മമഥൈവ ച
അതിനുശേഷം ലിംഗപുരാണവും, വൈഷ്ണവപുരാണവും, വാമനപുരാണവും, പദ്മപുരാണവും, ഗരുഡപുരാണവും, സൗരപുരാണവും, ബ്രഹ്മപുരാണവും കേട്ടു.
ഏവമഷ്ട സ ശുശ്രാവ പുരാണാനി സ ഗൌതമഃ । അഥ രാമായണം ചൈവ കൌര്മമേവ പുനശ്ച സഃ
ഇങ്ങനെ ഗൗതമൻ എട്ടു പുരാണങ്ങളും കേട്ടു; പിന്നെ രാമായണവും കൂർമപുരാണവും വീണ്ടും കേട്ടു.
ശിവനാരായണേത്യേവം ജപം ചക്രേ സദൈവ ഹി । അവാപ നിധനം ചാപി സ ഗതോ ബ്രഹ്മണഃ പദമ്
അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും 'ശിവ'യും 'നാരായണ'നും എന്ന നാമങ്ങൾ ജപിച്ചു; മരണം പ്രാപിച്ച് ബ്രഹ്മന്റെ ലോകത്തിൽ എത്തി.
ബ്രഹ്മാ സംപൂജ്യ തം വിപ്രം വിഷ്ണുലോകമഥാഗമത് । വിഷ്ണുനാ പൂജിതഃ സോഽഥ ജഗാമ ശിവമംദിരമ്
ബ്രഹ്മാവ് ആ ബ്രാഹ്മണനെ ആദരിച്ചതിന് ശേഷം വിഷ്ണുലോകത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ വിഷ്ണു ബ്രഹ്മാവിനെ ആദരിച്ചു. പിന്നീട് ബ്രഹ്മാവ് ശിവക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
സര്വേഷാമേവ വംദ്യോഽസൌ ഗൌതമോ മുനിസത്തമഃ । ഭാരതശ്രവണേ ചാപി നിയമാ യേ മയേരിതാഃ
എല്ലാവർക്കും വന്ദനീയനാണ് മഹർഷി ഗൗതമൻ. ഭാരതം കേൾക്കുമ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കണം.