പുരാണവക്താ സര്വസ്മാദ്ബ്രാഹ്മണസ്തു വിശിഷ്യതേ । തേനാപി ച കൃതം പാപം ന സജ്യേത്കിമുതാന്യതഃ
പുരാണം വായിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം കവിഞ്ഞ്, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണനാണ്; അവൻ പാപം ചെയ്താലും അതു അവനിൽ പതിയാറില്ല—മറ്റുള്ളവർക്കു എങ്ങനെ പതിക്കും.
അന്യേഷാമപി കേഷാംചിത്പുരാണം പാപനാശനമ് । യഃ പുരാണേഷു വിശ്വാസീ വക്താരം മന്യതേ ഗുരുമ്
മറ്റുചിലർക്കും പുരാണം പാപനാശിനിയാണ്; പുരാണങ്ങളിൽ വിശ്വാസമുള്ളവനും, വായിക്കുന്നവനെ ഗുരുവായി കരുതുന്നവനും...
ബ്രഹ്മവിദ്യാപ്രദാതാരം വിശേഷം ജ്ഞാതിബംധുതഃ । തസ്യ പാപാനി സര്വാണി വിലയം യാന്ത്യസംശയമ്
അവനെ ബ്രഹ്മവിദ്യ നൽകുന്നവനായി, പ്രത്യേകിച്ച് ബന്ധുവായോ സുഹൃത്തായോ കാണുന്നവന്റേത്—അവന്റെ എല്ലാ പാപങ്ങളും സംശയമില്ലാതെ നശിക്കും.
അഥ ശ്രീശൈലഗമനം പൂജകസ്യ മഹേശിതുഃ । അതഃ കലൌ മനുഷ്യാണാം പുരാണം പാപനാശനമ്
മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ ശ്രീശൈലം പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞാൽ—കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു പുരാണം തന്നെയാണ് പാപനാശിനി.
പുരാ കലിയുഗേ രാമ വൃത്തം സംകീര്തയേ ശൃണു । ആസീത്തു ഗൌതമോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ വേദവര്ജിതഃ
കലിയുഗത്തിൽ, രാമാ, ഒരു സംഭവമുണ്ടായിരുന്നു, ഞാൻ പറയാം, നീ കേൾക്കു: ഗൗതമൻ എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, വേദജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തവൻ.
തസ്യ പുഷ്ടിഃ പശുശ്ചാസ്താം ഭ്രാതരൌ വേദവര്ജിതൌ । താഭ്യാം സഹ കൃഷിം ചക്രേ തത്ര വൃദ്ധിമവാപ ച
അവനു സമ്പത്തും പശുക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നു; വേദം അറിയാത്ത രണ്ടു സഹോദരന്മാരും കൂടെ. അവരൊക്കെ ചേർന്ന് കൃഷി ചെയ്തു, അവിടെ സമ്പത്ത് വർദ്ധിച്ചു.
ധനധാന്യാദികം കിംചിദ്രാജാനം ദത്തവാനഥ । ഉവാച വചനം കിംചിദധികാരം നിരൂപയ
അവൻ രാജാവിനോട് കുറച്ച് ധനം, ധാന്യം മുതലായവ നൽകി, പിന്നെ പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് അധികാരമുള്ള ഒരു സ്ഥാനം നൽകണം."
അര്ഥം ന ഗമയിഷ്യാമി തൌ ശക്തൌ ഭ്രാതരൌ മമ । രാജോവാച- ബ്രാഹ്മണസ്യാധികാരോ ഹി വൈദികേ ധര്മകര്മണി
"ഞാൻ സമ്പത്ത് തേടില്ല; എന്റെ രണ്ടു സഹോദരന്മാർക്ക് കഴിവുണ്ട്." രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ബ്രാഹ്മണന്റെ അധികാരം വേദിക കർമ്മങ്ങളിലും ധർമ്മങ്ങളിലും മാത്രമാണ്."
തദന്യത്ര നിയുക്തസ്യ ബ്രാഹ്മണ്യം വിപ്രണശ്യതി । ഗൌതമ ഉവാച- യുഗേഷ്വന്യേഷു ധര്മോയം കലിധര്മോ ന താദൃശഃ
"വേറെ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ ബ്രാഹ്മണത്വം നഷ്ടമാകും." ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു: "മറ്റു യുഗങ്ങളിൽ അങ്ങനെ ആയിരിക്കും; കലിയുഗത്തിൽ അങ്ങനെയല്ല."
ഭൂപതി ത്വം ഹി ഭൂപാല നൃപാണാം ധര്മ ഉച്യതേ । ബ്രാഹ്മണശ്ച പരിക്ഷീണസ്തം കുര്വന്നൈവ ദുഷ്യതി
"രാജാവേ, നീ ഭൂമിയുടെ അധിപനാണ്; രാജാക്കന്മാർക്കുള്ള നിയമം പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ദരിദ്രനായാൽ ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചാലും പാപം വരില്ല."
ശൂദ്രാണാം തു കൃഷിര്ദ്ധര്മോ നാപദ്യപ്യഗ്രജന്മനഃ । തസ്മാത്ക്ഷത്ത്രേണ വര്തിഷ്യേ ഗ്രാമാന്മമ സമാദിശ
"ശൂദ്രന്മാർക്ക് കൃഷിയാണ് ധർമ്മം, പക്ഷേ ഉയർന്ന ജന്മമുള്ളവർക്കു അതു അപ്രതീക്ഷിത സാഹചര്യത്തിലും വേണ്ടതല്ല; അതിനാൽ ഞാൻ ക്ഷത്രിയനായി പ്രവർത്തിക്കും—എനിക്ക് ഗ്രാമങ്ങൾ നൽകണം."
അന്യത്ര ചാത്ര ക്ഷത്ത്രേണ വര്തനം മമ രോചതേ । അന്യന്ന തു തഥേത്യുക്തോ ദദൌ ഗ്രാമാന്ദ്വിജന്മനഃ
"വേറെ സ്ഥലത്തും ക്ഷത്രിയനായി പ്രവർത്തിക്കാനാണ് എനിക്കിഷ്ടം; അല്ലെങ്കിൽ വേണ്ട." അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ രാജാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഗ്രാമങ്ങൾ നൽകി.
ഗ്രാമാധികാരദുഷ്ടസ്യ വര്തനം ത്വന്യഥാഭവത് । അഭക്ഷി മാംസം ചാപായി സുരാ ചാഭാഷി ദുര്വചഃ
ഗ്രാമാധികാരം തെറ്റായി ഉപയോഗിച്ചവന്റെ പെരുമാറ്റം മാറി; അവൻ നിരോധിച്ച മാംസം കഴിച്ചു, മദ്യം കുടിച്ചു, മോശം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പരയോഷാ തഥാ ഗാമി പരസ്വം പ്രത്യഹാരി ച । അക്രീഡി ദ്യൂതമസകൃത്കലംജം ചാദി ദുര്ഭുജാ
അവൻ മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയുമായി ചേർന്നു, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് ദിവസേന കൈവശപ്പെടുത്തി, പലതവണ ചതിയാട്ടം കളിച്ചു, അശുദ്ധമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു, മറ്റു ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും ചെയ്തു.
നാപൂജി ജഗതാമീശഃ ശിവോ വാ വിഷ്ണുരേവ വാ । ഏവം കാലേന ദുര്വൃത്തം രാജാ വാക്യമഭാഷത
ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ ശിവനും വിഷ്ണുവും ആരും ആരാധിക്കപ്പെട്ടില്ല. ഇങ്ങനെ കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ ദുഷ്ടനായ രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വിപ്ര വിപ്രത്വമുത്സൃജ്യ ശൂദ്രത്വം പ്രാപ്തവാനസി । തസ്മാന്നിയോഗധര്മേണ ഭവംതം ഭ്രംശയാമി ച
ബ്രാഹ്മണനേ, നീ ബ്രാഹ്മണത്വം വിട്ട് ശൂദ്രനായി മാറിയല്ലോ. അതുകൊണ്ട്, നിയമപ്രകാരം നിന്നെ ഞാൻ പദവിയിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നു.
മാസ്തു വിപ്രത്വമദ്യൈവ ശൂദ്രതൈവ വരം മമ । തദൃതേ യദി വിപ്രാസ്തേ ന ഭോക്ഷ്യംതി വരം മമ
ഇന്ന് മുതൽ ബ്രാഹ്മണത്വം വേണ്ട; ശൂദ്രനാകുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമാണ്. ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതിരുന്നാൽ അതും എനിക്ക് നല്ലതാണ്.
ന ഹി സര്വമിദം ത്യക്തും ശക്തോഹം പൃഥിവീപതേ । ശംഭുരുവാച- ഏവം വദതി ദുര്വിപ്രേ രാജാ തൂഷ്ണീമതിഷ്ഠത
ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല. ശംഭു പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ആ ദുഷ്ടബ്രാഹ്മണൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ രാജാവ് മൗനമായി നിന്നു.
സ തു വൈ ശൂദ്രതുല്യശ്ച ബുഭുജേന്നം സഹാമിഷമ് । കദാചിദഥ ദുര്വൃത്തഃ പ്രതോലീമംഡപസ്ഥിതഃ
അവൻ ശൂദ്രനെപ്പോലെ മാംസം ചേർത്ത് ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. ഒരിക്കൽ, ആ ദുഷ്ടൻ നഗരവാതായനത്തിലെ മണ്ടപത്തിൽ നിന്നു.
ദ്വിജേന പഠ്യമാനം തു പദ്യം തു ശ്രുതവാനിദമ് । ഹൃദയേ പദ്യമേതത്തു ദ്വിജേരിതമതിഷ്ഠത
അവൻ ഒരു ദ്വിജൻ പാരായണം ചെയ്തിരുന്ന ശ്ലോകം കേട്ടു. ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഉച്ചരിച്ച ശ്ലോകം അവന്റെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു.
പരാത്പരതരം യാംതി നാരായണപരായണാഃ । ന തേ തത്ര ഗമിഷ്യംതി യേ ദ്വിഷംതി മഹേശ്വരമ്
നാരായണഭക്തർ പരമപരമായ സ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു. മഹേശ്വരനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവർക്ക് ആ സ്ഥാനം ലഭിക്കില്ല.
വ്യാഖ്യാനമപി ച ശ്രുത്വാ പൌരാണികമഭാഷത । കീദൃങ്നാരായണഃ പ്രോക്തഃ കീദൃശോപി മഹേശ്വരഃ
പുരാണത്തിലെ വ്യാഖ്യാനവും കേട്ടശേഷം അവൻ ചോദിച്ചു: നാരായണനെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്? മഹേശ്വരനെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്?
കിം പരം ത്വയനം പ്രോക്തം ദ്വേഷഃ കീദൃഗുദാഹൃതഃ । കിം തത്പരമിതി ഖ്യാതം തതഃ പരതരം ച കിമ്
ഇവിടെ പരമം എന്നത് എന്താണ്? ദ്വേഷം എങ്ങനെ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്? പരമം എന്നത് എന്താണെന്നും അതിനും മുകളിലുള്ളത് എന്താണെന്നും അറിയാമോ?
പൌരാണിക ഉവാച- പരം തദ്ബ്രഹ്മണഃ സ്ഥാനം സുഖവ്യക്തൈകലക്ഷണമ് । തതഃ പരതരം വിഷ്ണോര്ദ്ധാമ തദ്ബ്രഹ്മണോധികമ്
പുരാണികൻ പറഞ്ഞു: പരമം എന്നത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലമാണ്, അതിൽ സുഖം മാത്രം വ്യക്തമായി കാണാം. അതിനും മുകളിലുള്ളത് വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകമാണ്, അത് ബ്രഹ്മാവിനെക്കാൾ ഉന്നതമാണ്.
അവിനാശിതയാ തത്തു കീര്തിതം പരമം പദമ് । തന്മധ്യേ പുരുഷോ വിഷ്ണുസ്തദംഗ പരമം വിഭുഃ
അത് നശിക്കാത്ത പരമപദം എന്നാണ് പറയുന്നത്. അതിന്റെ നടുവിൽ പുരുഷനായ വിഷ്ണു വസിക്കുന്നു; അവന്റെ ഒരു അംശം പരമമായ സർവ്വവ്യാപിയാണ്.
ആപോ ഹി നരജന്മത്വാന്നാരാഃ പ്രോക്താ മനീഷിഭിഃ । നാരാശ്ചാസ്യായനം യസ്മാത്തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ
ജലങ്ങൾ 'നാരങ്ങൾ' എന്ന് ജ്ഞാനികൾ വിളിക്കുന്നു, കാരണം മനുഷ്യരുടെ ഉത്ഭവം ജലത്തിൽ നിന്നാണ്. അവന്റെ വാസസ്ഥലം ജലത്തിൽ ആണെന്നാൽ, അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ നാരായണൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
തത്പരം വര്തനം യേഷാം തേ പ്രോക്താസ്തത്പരായണാഃ । മഹദാദീനി തത്വാനി യാനി തേഷാം യ ഈശ്വരഃ
ആ പരമസ്ഥിതിയിലേക്കാണ് ആരുടെയോ പ്രധാന ലക്ഷ്യം എങ്കിൽ, അവരെ പരായണന്മാർ എന്നു പറയുന്നു. മഹത്താദി തത്വങ്ങൾക്കിടയിൽ അവൻ അവയുടെ ഈശ്വരനാണ്.
സൂര്യാഗ്നിശശിനേത്രോഽസൌ മഹേശഃ സ്യാദുമാപതിഃ । ദ്വേഷോ ഹി വൈരം വിജ്ഞേയമീശ്വരേ പരമാത്മനി
സൂര്യനും അഗ്നിയും ചന്ദ്രനും കണ്ണുകളായ ഉമാപതിയായ മഹേശ്വരനാണ്. ഈശ്വരനോടുള്ള വൈരം ദ്വേഷം എന്നാണർത്ഥം.
ശംഭുരുവാച- ഏവം പുരാണഭട്ടേന സമീരിതമിദം വചഃ । ചിംതയന്പുനരപ്യാഹ മാദൃശസ്യ കഥം ഗതിഃ
ശംഭു പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പുരാണപണ്ഡിതൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ആലോചിച്ചശേഷം അവൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: എനിക്ക് പോലുള്ളവരുടെ ഗതി എന്താണ്?
പൌരാണികോഽഥ തം പ്രാഹ ശൃണു വക്ഷ്യാമി തേ ഗതിമ് । കുരു സര്വേണ യത്നേന പ്രായശ്ചിത്തം യഥാവിധി
അപ്പോൾ പുരാണികൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: കേൾക്കൂ, ഞാൻ നിന്റെ ഗതി പറയാം. എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്ത് വിധിപ്രകാരം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യൂ.