ശംഭും പുരാണതത്ത്വജ്ഞം രാഘവോ വാക്യമബ്രവീത് । ത്വമേവ സര്വം ജാനീഷേ സര്വധര്മഗുഹാശയമ്
പുരാണതത്ത്വങ്ങൾ അറിയുന്ന ശംഭുവിനോട് രാഘവൻ പറഞ്ഞു: 'സകലവും അറിയുന്നവൻ നീയല്ലേ? എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളുടെ ആന്തരസാരവും നീക്കാണല്ലോ അറിയുന്നത്'.
കസ്മിന്കസ്മിന്യുഗേ ബ്രഹ്മന്കിംവിശിഷ്ടം വദസ്വ മേ । ശംഭുരുവാച- ധ്യാനമേവ കൃതേ ശ്രേഷ്ഠം ത്രേതായാം യജ്ഞ ഏവ ച
'ഏത് യുഗത്തിൽ എന്താണ് പ്രധാനമെന്ന് പറയണം ബ്രഹ്മനേ' എന്നു ചോദിച്ചു. ശംഭു പറഞ്ഞു: 'കൃതയുഗത്തിൽ ധ്യാനമാണ് ഉത്തമം; ത്രേതായുഗത്തിൽ യജ്ഞമാണ് ശ്രേഷ്ഠം'.
ദ്വാപരേ ചാര്ചനം തിഷ്യേ ദാനം ച ഹരികീര്തനമ് । സര്വം ച ശസ്തം സര്വത്ര ധ്യാനം ന ച കലൌ യുഗേ
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അർച്ചനയും, കലിയുഗത്തിൽ ദാനം, ഹരിയുടെ കീർത്തനം എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായത്. എല്ലായുഗങ്ങളിലും എല്ലാം നല്ലതാണ്, പക്ഷേ കലിയുഗത്തിൽ ധ്യാനം ഇല്ല.
നരാണാം മുഗ്ധചിത്തത്വാത്കൃച്ഛ്രസ്ഥാനാം വിശാംപതേ । ന ധര്മേ നിയതാബുദ്ധിര്ന വേദേ നൈവ ച സ്മൃതൌ
മനുഷ്യരുടെ മനസ്സുകൾ ബാലിശവും, അവസ്ഥകൾ കഠിനവുമാകയാൽ, രാജാവേ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പുള്ള ബുദ്ധിയും, വേദത്തിലും, സ്മൃതികളിലും ഇല്ല.
ന ക്രതൌ ന സ്വധാകാരേ പുരാണാനാം ച ന ശ്രുതൌ । ന യജ്ഞേന ച തീര്ഥേഷു ന ച ശുശ്രൂഷണേ സതാമ്
യാഗങ്ങളിലും, സ്വധാ കർമങ്ങളിലും, പുരാണങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതിലും, യജ്ഞങ്ങളിലും, തീർത്ഥയാത്രകളിലും, സന്മാർഗ്ഗികളോടുള്ള സേവനത്തിലും ഇല്ല.
നേജ്യായാം ദേവതാനാം ച ന സ്വജാതീയകര്മ്മണി । ന ദേവസ്മരണേനാപി ന ച ക്വാപി വൃഷേ നൃപ
ദേവതകളുടെ പൂജയിലും, സ്വന്തം വർഗ്ഗത്തിന്റെ കർമങ്ങളിലും, ദേവസ്മരണയിലും, രാജാവേ, മറ്റേതെങ്കിലും ധർമ്മകൃത്യങ്ങളിലും ഇല്ല.
അതശ്ച ദീര്ഘകാലാനാം പുണ്യാനാമക്ഷമാ നരാഃ । ദാനം തു സ്വല്പകാലത്വാത്കര്തും ശക്നോതി മാനവഃ
അതിനാൽ, ദീർഘകാലം പുണ്യം സമ്പാദിക്കാൻ മനുഷ്യർക്ക് സാധിക്കാറില്ല; പക്ഷേ, ദാനം ചെയ്യാൻ കുറച്ച് സമയമേ വേണ്ടൂ, അതിനാൽ മനുഷ്യൻക്ക് അത് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നു.
അതശ്ച കലിദുഷ്ടാനാം പ്രായശ്ചിതം ന വിദ്യതേ । കേഷാംചിത്പാപനാശഃ സ്യാത്പ്രായശ്ചിത്തൈസ്തു നാന്യഥാ
കലിയുഗത്തിൽ ദോഷം പിടിച്ചവർക്കു പ്രായശ്ചിത്തം ഇല്ല; ചിലർക്കു മാത്രം പ്രായശ്ചിത്തം കൊണ്ടു പാപം നശിക്കാം, അതല്ലാതെ മറ്റെന്തിനും കഴിയില്ല.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനീ ഗയാശ്രാദ്ധീ കാശീഗംതാ ശ്രുതൌ രതഃ । പുരാണജ്ഞാവമാശ്ചൈതേ ശ്രോതാ തസ്യ ച രാഘവ
ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവൻ, ഗയയിൽ പിതൃകർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, കാശിയിലേക്ക് പോകുന്നവൻ, വേദങ്ങളിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നവൻ, പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, അവ കേൾക്കുന്നവൻ—രാഘവ, ഇങ്ങനെയുള്ളവൻ...
യുഗാനാമനുസാരേണ തഥാര്ഥസ്യ വിവേചനാത് । സ്വ പര പ്രത്യയോത്പാദാത്പരബ്രഹ്മപ്രകാശനാത്
യുഗങ്ങളുടെ ക്രമം അനുസരിച്ച്, അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി, സ്വയം മറ്റുള്ളവരിലും വിശ്വാസം ഉണർത്തി, പരബ്രഹ്മം വെളിപ്പെടുത്തി...
പുരാണവക്താ സര്വസ്മാദ്ബ്രാഹ്മണസ്തു വിശിഷ്യതേ । തേനാപി ച കൃതം പാപം ന സജ്യേത്കിമുതാന്യതഃ
പുരാണം വായിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം കവിഞ്ഞ്, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണനാണ്; അവൻ പാപം ചെയ്താലും അതു അവനിൽ പതിയാറില്ല—മറ്റുള്ളവർക്കു എങ്ങനെ പതിക്കും.
അന്യേഷാമപി കേഷാംചിത്പുരാണം പാപനാശനമ് । യഃ പുരാണേഷു വിശ്വാസീ വക്താരം മന്യതേ ഗുരുമ്
മറ്റുചിലർക്കും പുരാണം പാപനാശിനിയാണ്; പുരാണങ്ങളിൽ വിശ്വാസമുള്ളവനും, വായിക്കുന്നവനെ ഗുരുവായി കരുതുന്നവനും...
ബ്രഹ്മവിദ്യാപ്രദാതാരം വിശേഷം ജ്ഞാതിബംധുതഃ । തസ്യ പാപാനി സര്വാണി വിലയം യാന്ത്യസംശയമ്
അവനെ ബ്രഹ്മവിദ്യ നൽകുന്നവനായി, പ്രത്യേകിച്ച് ബന്ധുവായോ സുഹൃത്തായോ കാണുന്നവന്റേത്—അവന്റെ എല്ലാ പാപങ്ങളും സംശയമില്ലാതെ നശിക്കും.
അഥ ശ്രീശൈലഗമനം പൂജകസ്യ മഹേശിതുഃ । അതഃ കലൌ മനുഷ്യാണാം പുരാണം പാപനാശനമ്
മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ ശ്രീശൈലം പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞാൽ—കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു പുരാണം തന്നെയാണ് പാപനാശിനി.
പുരാ കലിയുഗേ രാമ വൃത്തം സംകീര്തയേ ശൃണു । ആസീത്തു ഗൌതമോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ വേദവര്ജിതഃ
കലിയുഗത്തിൽ, രാമാ, ഒരു സംഭവമുണ്ടായിരുന്നു, ഞാൻ പറയാം, നീ കേൾക്കു: ഗൗതമൻ എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, വേദജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തവൻ.
തസ്യ പുഷ്ടിഃ പശുശ്ചാസ്താം ഭ്രാതരൌ വേദവര്ജിതൌ । താഭ്യാം സഹ കൃഷിം ചക്രേ തത്ര വൃദ്ധിമവാപ ച
അവനു സമ്പത്തും പശുക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നു; വേദം അറിയാത്ത രണ്ടു സഹോദരന്മാരും കൂടെ. അവരൊക്കെ ചേർന്ന് കൃഷി ചെയ്തു, അവിടെ സമ്പത്ത് വർദ്ധിച്ചു.
ധനധാന്യാദികം കിംചിദ്രാജാനം ദത്തവാനഥ । ഉവാച വചനം കിംചിദധികാരം നിരൂപയ
അവൻ രാജാവിനോട് കുറച്ച് ധനം, ധാന്യം മുതലായവ നൽകി, പിന്നെ പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് അധികാരമുള്ള ഒരു സ്ഥാനം നൽകണം."
അര്ഥം ന ഗമയിഷ്യാമി തൌ ശക്തൌ ഭ്രാതരൌ മമ । രാജോവാച- ബ്രാഹ്മണസ്യാധികാരോ ഹി വൈദികേ ധര്മകര്മണി
"ഞാൻ സമ്പത്ത് തേടില്ല; എന്റെ രണ്ടു സഹോദരന്മാർക്ക് കഴിവുണ്ട്." രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ബ്രാഹ്മണന്റെ അധികാരം വേദിക കർമ്മങ്ങളിലും ധർമ്മങ്ങളിലും മാത്രമാണ്."
തദന്യത്ര നിയുക്തസ്യ ബ്രാഹ്മണ്യം വിപ്രണശ്യതി । ഗൌതമ ഉവാച- യുഗേഷ്വന്യേഷു ധര്മോയം കലിധര്മോ ന താദൃശഃ
"വേറെ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ ബ്രാഹ്മണത്വം നഷ്ടമാകും." ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു: "മറ്റു യുഗങ്ങളിൽ അങ്ങനെ ആയിരിക്കും; കലിയുഗത്തിൽ അങ്ങനെയല്ല."
ഭൂപതി ത്വം ഹി ഭൂപാല നൃപാണാം ധര്മ ഉച്യതേ । ബ്രാഹ്മണശ്ച പരിക്ഷീണസ്തം കുര്വന്നൈവ ദുഷ്യതി
"രാജാവേ, നീ ഭൂമിയുടെ അധിപനാണ്; രാജാക്കന്മാർക്കുള്ള നിയമം പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ദരിദ്രനായാൽ ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചാലും പാപം വരില്ല."
ശൂദ്രാണാം തു കൃഷിര്ദ്ധര്മോ നാപദ്യപ്യഗ്രജന്മനഃ । തസ്മാത്ക്ഷത്ത്രേണ വര്തിഷ്യേ ഗ്രാമാന്മമ സമാദിശ
"ശൂദ്രന്മാർക്ക് കൃഷിയാണ് ധർമ്മം, പക്ഷേ ഉയർന്ന ജന്മമുള്ളവർക്കു അതു അപ്രതീക്ഷിത സാഹചര്യത്തിലും വേണ്ടതല്ല; അതിനാൽ ഞാൻ ക്ഷത്രിയനായി പ്രവർത്തിക്കും—എനിക്ക് ഗ്രാമങ്ങൾ നൽകണം."
അന്യത്ര ചാത്ര ക്ഷത്ത്രേണ വര്തനം മമ രോചതേ । അന്യന്ന തു തഥേത്യുക്തോ ദദൌ ഗ്രാമാന്ദ്വിജന്മനഃ
"വേറെ സ്ഥലത്തും ക്ഷത്രിയനായി പ്രവർത്തിക്കാനാണ് എനിക്കിഷ്ടം; അല്ലെങ്കിൽ വേണ്ട." അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ രാജാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഗ്രാമങ്ങൾ നൽകി.
ഗ്രാമാധികാരദുഷ്ടസ്യ വര്തനം ത്വന്യഥാഭവത് । അഭക്ഷി മാംസം ചാപായി സുരാ ചാഭാഷി ദുര്വചഃ
ഗ്രാമാധികാരം തെറ്റായി ഉപയോഗിച്ചവന്റെ പെരുമാറ്റം മാറി; അവൻ നിരോധിച്ച മാംസം കഴിച്ചു, മദ്യം കുടിച്ചു, മോശം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പരയോഷാ തഥാ ഗാമി പരസ്വം പ്രത്യഹാരി ച । അക്രീഡി ദ്യൂതമസകൃത്കലംജം ചാദി ദുര്ഭുജാ
അവൻ മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയുമായി ചേർന്നു, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് ദിവസേന കൈവശപ്പെടുത്തി, പലതവണ ചതിയാട്ടം കളിച്ചു, അശുദ്ധമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു, മറ്റു ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും ചെയ്തു.
നാപൂജി ജഗതാമീശഃ ശിവോ വാ വിഷ്ണുരേവ വാ । ഏവം കാലേന ദുര്വൃത്തം രാജാ വാക്യമഭാഷത
ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ ശിവനും വിഷ്ണുവും ആരും ആരാധിക്കപ്പെട്ടില്ല. ഇങ്ങനെ കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ ദുഷ്ടനായ രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വിപ്ര വിപ്രത്വമുത്സൃജ്യ ശൂദ്രത്വം പ്രാപ്തവാനസി । തസ്മാന്നിയോഗധര്മേണ ഭവംതം ഭ്രംശയാമി ച
ബ്രാഹ്മണനേ, നീ ബ്രാഹ്മണത്വം വിട്ട് ശൂദ്രനായി മാറിയല്ലോ. അതുകൊണ്ട്, നിയമപ്രകാരം നിന്നെ ഞാൻ പദവിയിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നു.
മാസ്തു വിപ്രത്വമദ്യൈവ ശൂദ്രതൈവ വരം മമ । തദൃതേ യദി വിപ്രാസ്തേ ന ഭോക്ഷ്യംതി വരം മമ
ഇന്ന് മുതൽ ബ്രാഹ്മണത്വം വേണ്ട; ശൂദ്രനാകുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമാണ്. ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതിരുന്നാൽ അതും എനിക്ക് നല്ലതാണ്.
ന ഹി സര്വമിദം ത്യക്തും ശക്തോഹം പൃഥിവീപതേ । ശംഭുരുവാച- ഏവം വദതി ദുര്വിപ്രേ രാജാ തൂഷ്ണീമതിഷ്ഠത
ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല. ശംഭു പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ആ ദുഷ്ടബ്രാഹ്മണൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ രാജാവ് മൗനമായി നിന്നു.
സ തു വൈ ശൂദ്രതുല്യശ്ച ബുഭുജേന്നം സഹാമിഷമ് । കദാചിദഥ ദുര്വൃത്തഃ പ്രതോലീമംഡപസ്ഥിതഃ
അവൻ ശൂദ്രനെപ്പോലെ മാംസം ചേർത്ത് ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. ഒരിക്കൽ, ആ ദുഷ്ടൻ നഗരവാതായനത്തിലെ മണ്ടപത്തിൽ നിന്നു.
ദ്വിജേന പഠ്യമാനം തു പദ്യം തു ശ്രുതവാനിദമ് । ഹൃദയേ പദ്യമേതത്തു ദ്വിജേരിതമതിഷ്ഠത
അവൻ ഒരു ദ്വിജൻ പാരായണം ചെയ്തിരുന്ന ശ്ലോകം കേട്ടു. ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഉച്ചരിച്ച ശ്ലോകം അവന്റെ മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു.