ഗംധര്വോ ന മയാ ത്യാജ്യാ വീണാ പ്രാണസമാ മമ । മമാപി പ്രാണസദൃശീ വീണേത്യാഹ കപീശ്വരഃ
ഗന്ധർവൻ പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് ഈ വീണ വിട്ടുകൊടുക്കാൻ കഴിയില്ല; ഇത് എനിക്ക് ജീവനെപ്പോലെയാണ് പ്രിയം.' കപികളുടെ നായകൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'എനിക്കും ഈ വീണ അത്രയേറെ പ്രിയമാണ്'.
അഥ മുഷ്ടിനിപാതേന ഗംധര്വേ പതിതേ കപിഃ । ആദായ വീണാം മഹതീം സ്വരതംതുസമന്വിതാമ്
അപ്പോൾ കപികുലപതി ഒരു മുഷ്ടിഘാതം നൽകി ഗന്ധർവനെ വീഴ്ത്തി, സംഗീതത്തന്തികളോടുകൂടിയ വലിയ വീണ എടുത്തു.
അലാബുസംയുതാം കൃത്വാ രാജവൃക്ഷഫലാകൃതിമ് । തസ്യോരസി വിനിക്ഷിപ്യ ഗായന്നാഗാച്ഛിവാംതികമ്
അത് അലാബു ചേർത്ത് രാജവൃക്ഷഫലത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ആക്കി, അവൻ അതിനെ നെഞ്ചിൽ വച്ച് പാടിക്കൊണ്ട് ശിവന്റെ അടുത്തേക്ക് നടന്നു.
ബൃഹതീകുസുമൈഃ ശുദ്ധൈര്ദേവപാദാവപൂജയത് । തസ്മൈ വരമഥ പ്രാദാദാകല്പം ജീവിതം പുനഃ
ശുദ്ധമായ ബൃഹതീപൂക്കൾകൊണ്ട് ദേവന്റെ പാദങ്ങൾ പൂജിച്ചു. അതിനുശേഷം ശിവൻ അവന് ദീർഘായുസ്സ് എന്ന വരം വീണ്ടും നൽകി.
സമുദ്രലംഘനേ ശക്തിം വരം പ്രാദാദഥാപരമ്
അവൻക്ക് സമുദ്രം കടക്കാനുള്ള ശക്തിയും മറ്റൊരു വരമായി ശിവൻ നൽകി.
സമസ്തഭൂഷാസുവിഭൂഷിതാംഗഃ സ്വദീപ്തിമംദീകൃതദേവദീപ്തിഃ । പ്രസന്നമൂര്തിസ്തരുണഃ ശിവാങ്ഗകഃ സംഭാവയാമാസ സമസ്തദേവാന്
എല്ലാ ഭൂഷണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, തന്റെ തേജസ് ദേവന്മാരുടെ തേജസ്സിനെ മറികടന്ന്, മനോഹരമായ യുവാവായി, ശിവചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ച്, അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ആദരിച്ചു.
പീതമുദ്ഗമനീയം ച സമാദായ മഹേശ്വരഃ । പീതവസ്ത്രമിദം ദേവ ത്വം ഗൃഹാണ ഹരേ ശുഭമ്
ധരിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ മഞ്ഞ വസ്ത്രം എടുത്ത് മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: 'ഹരേ, ഈ ശുഭമായ മഞ്ഞ വസ്ത്രം നീ സ്വീകരിക്കണം'.
ബ്രഹ്മണേ രക്തവസനം സര്വേഷാം വസുദസ്തഥാ । ദേവര്ഷിദാനവാദീനാം ദത്തവാന്വസുയുഗ്മകമ്
ബ്രഹ്മാവിന് ചുവപ്പു വസ്ത്രവും, സമ്പത്ത് ദാനികളായ എല്ലാവർക്കും വസ്ത്രങ്ങളും, ദേവന്മാർക്കും മുനിമാർക്കും ദാനവർക്കും വസ്ത്രജോടികളും ശിവൻ നൽകി.
രാമോപി ചൈതദാകര്ണ്യ ശംഭവേ യുഗ്മമര്പയത് । സുസൂക്ഷ്മം ബഹുമൂല്യം ച സ്വര്ണഭൂഷണമേവ ച
ഇത് കേട്ട രാമൻ ശംഭുവിന് വളരെ സുന്ദരവും വിലയേറിയതുമായ, പൊന്നാലങ്കരിച്ച വസ്ത്രജോടി സമർപ്പിച്ചു.
അഥ ഭുക്ത്വാ സുഖാസീനഃ സാമാത്യഃ സപുരോഹിതഃ । നാനാമുനിഗണൈര്ഭൂപൈര്വാനരൈര്ഗൌതമീ തടേ
ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടെ, വിവിധ മുനികൾ, രാജാക്കന്മാർ, വാനരന്മാർ എന്നിവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് സുഖമായി ഇരുന്നു.
ശംഭും പുരാണതത്ത്വജ്ഞം രാഘവോ വാക്യമബ്രവീത് । ത്വമേവ സര്വം ജാനീഷേ സര്വധര്മഗുഹാശയമ്
പുരാണതത്ത്വങ്ങൾ അറിയുന്ന ശംഭുവിനോട് രാഘവൻ പറഞ്ഞു: 'സകലവും അറിയുന്നവൻ നീയല്ലേ? എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളുടെ ആന്തരസാരവും നീക്കാണല്ലോ അറിയുന്നത്'.
കസ്മിന്കസ്മിന്യുഗേ ബ്രഹ്മന്കിംവിശിഷ്ടം വദസ്വ മേ । ശംഭുരുവാച- ധ്യാനമേവ കൃതേ ശ്രേഷ്ഠം ത്രേതായാം യജ്ഞ ഏവ ച
'ഏത് യുഗത്തിൽ എന്താണ് പ്രധാനമെന്ന് പറയണം ബ്രഹ്മനേ' എന്നു ചോദിച്ചു. ശംഭു പറഞ്ഞു: 'കൃതയുഗത്തിൽ ധ്യാനമാണ് ഉത്തമം; ത്രേതായുഗത്തിൽ യജ്ഞമാണ് ശ്രേഷ്ഠം'.
ദ്വാപരേ ചാര്ചനം തിഷ്യേ ദാനം ച ഹരികീര്തനമ് । സര്വം ച ശസ്തം സര്വത്ര ധ്യാനം ന ച കലൌ യുഗേ
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അർച്ചനയും, കലിയുഗത്തിൽ ദാനം, ഹരിയുടെ കീർത്തനം എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായത്. എല്ലായുഗങ്ങളിലും എല്ലാം നല്ലതാണ്, പക്ഷേ കലിയുഗത്തിൽ ധ്യാനം ഇല്ല.
നരാണാം മുഗ്ധചിത്തത്വാത്കൃച്ഛ്രസ്ഥാനാം വിശാംപതേ । ന ധര്മേ നിയതാബുദ്ധിര്ന വേദേ നൈവ ച സ്മൃതൌ
മനുഷ്യരുടെ മനസ്സുകൾ ബാലിശവും, അവസ്ഥകൾ കഠിനവുമാകയാൽ, രാജാവേ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പുള്ള ബുദ്ധിയും, വേദത്തിലും, സ്മൃതികളിലും ഇല്ല.
ന ക്രതൌ ന സ്വധാകാരേ പുരാണാനാം ച ന ശ്രുതൌ । ന യജ്ഞേന ച തീര്ഥേഷു ന ച ശുശ്രൂഷണേ സതാമ്
യാഗങ്ങളിലും, സ്വധാ കർമങ്ങളിലും, പുരാണങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതിലും, യജ്ഞങ്ങളിലും, തീർത്ഥയാത്രകളിലും, സന്മാർഗ്ഗികളോടുള്ള സേവനത്തിലും ഇല്ല.
നേജ്യായാം ദേവതാനാം ച ന സ്വജാതീയകര്മ്മണി । ന ദേവസ്മരണേനാപി ന ച ക്വാപി വൃഷേ നൃപ
ദേവതകളുടെ പൂജയിലും, സ്വന്തം വർഗ്ഗത്തിന്റെ കർമങ്ങളിലും, ദേവസ്മരണയിലും, രാജാവേ, മറ്റേതെങ്കിലും ധർമ്മകൃത്യങ്ങളിലും ഇല്ല.
അതശ്ച ദീര്ഘകാലാനാം പുണ്യാനാമക്ഷമാ നരാഃ । ദാനം തു സ്വല്പകാലത്വാത്കര്തും ശക്നോതി മാനവഃ
അതിനാൽ, ദീർഘകാലം പുണ്യം സമ്പാദിക്കാൻ മനുഷ്യർക്ക് സാധിക്കാറില്ല; പക്ഷേ, ദാനം ചെയ്യാൻ കുറച്ച് സമയമേ വേണ്ടൂ, അതിനാൽ മനുഷ്യൻക്ക് അത് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നു.
അതശ്ച കലിദുഷ്ടാനാം പ്രായശ്ചിതം ന വിദ്യതേ । കേഷാംചിത്പാപനാശഃ സ്യാത്പ്രായശ്ചിത്തൈസ്തു നാന്യഥാ
കലിയുഗത്തിൽ ദോഷം പിടിച്ചവർക്കു പ്രായശ്ചിത്തം ഇല്ല; ചിലർക്കു മാത്രം പ്രായശ്ചിത്തം കൊണ്ടു പാപം നശിക്കാം, അതല്ലാതെ മറ്റെന്തിനും കഴിയില്ല.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനീ ഗയാശ്രാദ്ധീ കാശീഗംതാ ശ്രുതൌ രതഃ । പുരാണജ്ഞാവമാശ്ചൈതേ ശ്രോതാ തസ്യ ച രാഘവ
ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവൻ, ഗയയിൽ പിതൃകർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, കാശിയിലേക്ക് പോകുന്നവൻ, വേദങ്ങളിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നവൻ, പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, അവ കേൾക്കുന്നവൻ—രാഘവ, ഇങ്ങനെയുള്ളവൻ...
യുഗാനാമനുസാരേണ തഥാര്ഥസ്യ വിവേചനാത് । സ്വ പര പ്രത്യയോത്പാദാത്പരബ്രഹ്മപ്രകാശനാത്
യുഗങ്ങളുടെ ക്രമം അനുസരിച്ച്, അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി, സ്വയം മറ്റുള്ളവരിലും വിശ്വാസം ഉണർത്തി, പരബ്രഹ്മം വെളിപ്പെടുത്തി...
പുരാണവക്താ സര്വസ്മാദ്ബ്രാഹ്മണസ്തു വിശിഷ്യതേ । തേനാപി ച കൃതം പാപം ന സജ്യേത്കിമുതാന്യതഃ
പുരാണം വായിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം കവിഞ്ഞ്, ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണനാണ്; അവൻ പാപം ചെയ്താലും അതു അവനിൽ പതിയാറില്ല—മറ്റുള്ളവർക്കു എങ്ങനെ പതിക്കും.
അന്യേഷാമപി കേഷാംചിത്പുരാണം പാപനാശനമ് । യഃ പുരാണേഷു വിശ്വാസീ വക്താരം മന്യതേ ഗുരുമ്
മറ്റുചിലർക്കും പുരാണം പാപനാശിനിയാണ്; പുരാണങ്ങളിൽ വിശ്വാസമുള്ളവനും, വായിക്കുന്നവനെ ഗുരുവായി കരുതുന്നവനും...
ബ്രഹ്മവിദ്യാപ്രദാതാരം വിശേഷം ജ്ഞാതിബംധുതഃ । തസ്യ പാപാനി സര്വാണി വിലയം യാന്ത്യസംശയമ്
അവനെ ബ്രഹ്മവിദ്യ നൽകുന്നവനായി, പ്രത്യേകിച്ച് ബന്ധുവായോ സുഹൃത്തായോ കാണുന്നവന്റേത്—അവന്റെ എല്ലാ പാപങ്ങളും സംശയമില്ലാതെ നശിക്കും.
അഥ ശ്രീശൈലഗമനം പൂജകസ്യ മഹേശിതുഃ । അതഃ കലൌ മനുഷ്യാണാം പുരാണം പാപനാശനമ്
മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ ശ്രീശൈലം പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞാൽ—കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു പുരാണം തന്നെയാണ് പാപനാശിനി.
പുരാ കലിയുഗേ രാമ വൃത്തം സംകീര്തയേ ശൃണു । ആസീത്തു ഗൌതമോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ വേദവര്ജിതഃ
കലിയുഗത്തിൽ, രാമാ, ഒരു സംഭവമുണ്ടായിരുന്നു, ഞാൻ പറയാം, നീ കേൾക്കു: ഗൗതമൻ എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, വേദജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തവൻ.
തസ്യ പുഷ്ടിഃ പശുശ്ചാസ്താം ഭ്രാതരൌ വേദവര്ജിതൌ । താഭ്യാം സഹ കൃഷിം ചക്രേ തത്ര വൃദ്ധിമവാപ ച
അവനു സമ്പത്തും പശുക്കളും ഉണ്ടായിരുന്നു; വേദം അറിയാത്ത രണ്ടു സഹോദരന്മാരും കൂടെ. അവരൊക്കെ ചേർന്ന് കൃഷി ചെയ്തു, അവിടെ സമ്പത്ത് വർദ്ധിച്ചു.
ധനധാന്യാദികം കിംചിദ്രാജാനം ദത്തവാനഥ । ഉവാച വചനം കിംചിദധികാരം നിരൂപയ
അവൻ രാജാവിനോട് കുറച്ച് ധനം, ധാന്യം മുതലായവ നൽകി, പിന്നെ പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് അധികാരമുള്ള ഒരു സ്ഥാനം നൽകണം."
അര്ഥം ന ഗമയിഷ്യാമി തൌ ശക്തൌ ഭ്രാതരൌ മമ । രാജോവാച- ബ്രാഹ്മണസ്യാധികാരോ ഹി വൈദികേ ധര്മകര്മണി
"ഞാൻ സമ്പത്ത് തേടില്ല; എന്റെ രണ്ടു സഹോദരന്മാർക്ക് കഴിവുണ്ട്." രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ബ്രാഹ്മണന്റെ അധികാരം വേദിക കർമ്മങ്ങളിലും ധർമ്മങ്ങളിലും മാത്രമാണ്."
തദന്യത്ര നിയുക്തസ്യ ബ്രാഹ്മണ്യം വിപ്രണശ്യതി । ഗൌതമ ഉവാച- യുഗേഷ്വന്യേഷു ധര്മോയം കലിധര്മോ ന താദൃശഃ
"വേറെ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ ബ്രാഹ്മണത്വം നഷ്ടമാകും." ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു: "മറ്റു യുഗങ്ങളിൽ അങ്ങനെ ആയിരിക്കും; കലിയുഗത്തിൽ അങ്ങനെയല്ല."
ഭൂപതി ത്വം ഹി ഭൂപാല നൃപാണാം ധര്മ ഉച്യതേ । ബ്രാഹ്മണശ്ച പരിക്ഷീണസ്തം കുര്വന്നൈവ ദുഷ്യതി
"രാജാവേ, നീ ഭൂമിയുടെ അധിപനാണ്; രാജാക്കന്മാർക്കുള്ള നിയമം പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ദരിദ്രനായാൽ ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചാലും പാപം വരില്ല."