ഏതാം സ്തുതിമഥാകര്ണ്യ ഭഗനേത്രപ്രദഃ ശിവഃ । വിഷ്ണുമാഹ ച ഗച്ഛ ത്വം സമാനയ ച താന്ദ്വിജാന്
ഈ സ്തുതി കേട്ടശേഷം, ഭഗനെ കണ്ണ് നൽകിയ ശിവൻ വിഷ്ണുവോട് പറഞ്ഞു: നീ പോയി ആ ദ്വിജന്മാരെ കൊണ്ടുവരിക.
ആനീതാസ്തേന ഹരിണാ ദേവായ പ്രണതാസ്തു തേ । താനാഹ ശംകരോ വാക്യം കിമര്ഥം യൂയമാഗതാഃ
ഹരിയാൽ കൊണ്ടുവന്ന അവർ ദൈവത്തിന് നമസ്കരിച്ചു; ശങ്കരൻ അവരോട് ചോദിച്ചു: നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് വന്നത്?
മുനയ ഊചുഃ - ദേവ ദ്വാദശലോകാനാം ദൃശ്യംതേ ഭസ്മരാശയഃ । സ്ഥിതമേകം വനമിദം പശ്യ ത്വം ലോകസംക്ഷയമ്
മുനികൾ പറഞ്ഞു: ദേവാ, പന്ത്രണ്ടു ലോകങ്ങളിലും ചാരക്കൂമ്പാരങ്ങൾ മാത്രം കാണാം; ഈ വനമാത്രം ശേഷിക്കുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ നാശം നീ കാണുക.
സദാശിവ ഉവാച- ഊര്ദ്ധ്വസ്ഥപംചലോകാനാം ദാഹേ സംദേഹ ഏവ നഃ । കഥമംഗാരവൃഷ്ടിശ്ച കഥം നോ വാ മഹാധ്വനിഃ
സദാശിവൻ പറഞ്ഞു: മുകളിലുള്ള അഞ്ചു ലോകങ്ങൾ ചുട്ടുപോയതിൽ ഞങ്ങൾക്ക് സംശയമില്ല; എന്നാൽ എങ്ങനെയാണ് ചാരമഴയും ഈ വലിയ ശബ്ദവും ഉണ്ടായത്?
മുനയ ഊചുഃ - ഭീതിരസ്മാകമധുനാ വര്തതേ വീരഭദ്രതഃ । സ ഏവാംഗാരവൃഷ്ടിം ച പിപാസുരിവ താമപാത്
മുനികൾ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾ വീരഭദ്രനെ ഭയപ്പെടുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് ചാരമഴ വരാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അതിനെ താഴേക്ക് വീഴ്ത്തിയത്.
ദേവോഥ വീരമാഹൂയ കിം വീരേത്യബ്രവീദ്ഭവഃ । വീരോ ഹനൂമതോ ലിംഗപീഠാഭാവാദിദം കൃതമ്
അപ്പോൾ ദൈവം വീരനെ വിളിച്ചു ചോദിച്ചു: 'എന്താണ് കാര്യം, വീരാ?' ഭവൻ പറഞ്ഞു: 'ഹനുമാനുവിന് ലിംഗപീഠം ഇല്ലാത്തതിനാലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്.'
കപേശ്ചിത്തം പരിജ്ഞാതും മയാ കൃതമിദം ബൃഹത് । കൃപാനിധിരഥോ ദേവോ യഥാപൂര്വമകല്പയത്
'കുരങ്ങന്റെ മനസ്സറിയാൻ ഞാൻ ഇതു ചെയ്തതാണ്.' പിന്നെ കരുണാനിധിയായ ദൈവം എല്ലാം പഴയപോലെ ക്രമീകരിച്ചു.
ദഗ്ധാനപ്യഖിലാഁല്ലോകാന്പൂര്വതഃ ശോഭനാന്വിഭുഃ । കല്പയാമാസ വിശ്വാത്മാ വീരഭദ്രമഥാബ്രവീത്
സകല ലോകങ്ങളും ചുട്ടുപോയിട്ടും, ഭഗവാൻ മുമ്പത്തെ പോലെ ഭംഗിയോടെ, വിശ്വാത്മാവായി, അവയെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ വീരഭദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
ആലിംഗ്യാഘ്രായ ശിരസി താംബൂലം ദത്തവാന്ഹരഃ । അഥാസൌ ഹനുമാനീശ പൂജനം കൃതവാനഥ
അവളെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് തലയിൽ മണത്ത്, ഹരൻ അവൾക്ക് താമ്പൂൽം നൽകി. അതിനുശേഷം ഹനുമാൻ, ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചു.
ഏകം വനചരം തത്ര ഗംധര്വം സവിപംചികമ് । ഇദമാഹ മഹാവീണാ മമ വൈ ദീയതാമിതി
അവിടെ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന ഒരു ഗന്ധർവനോട്, പഞ്ചതന്തുവീണയുമായി, 'ഈ മഹാവീണ എനിക്ക് തരിക' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഗംധര്വോ ന മയാ ത്യാജ്യാ വീണാ പ്രാണസമാ മമ । മമാപി പ്രാണസദൃശീ വീണേത്യാഹ കപീശ്വരഃ
ഗന്ധർവൻ പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് ഈ വീണ വിട്ടുകൊടുക്കാൻ കഴിയില്ല; ഇത് എനിക്ക് ജീവനെപ്പോലെയാണ് പ്രിയം.' കപികളുടെ നായകൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'എനിക്കും ഈ വീണ അത്രയേറെ പ്രിയമാണ്'.
അഥ മുഷ്ടിനിപാതേന ഗംധര്വേ പതിതേ കപിഃ । ആദായ വീണാം മഹതീം സ്വരതംതുസമന്വിതാമ്
അപ്പോൾ കപികുലപതി ഒരു മുഷ്ടിഘാതം നൽകി ഗന്ധർവനെ വീഴ്ത്തി, സംഗീതത്തന്തികളോടുകൂടിയ വലിയ വീണ എടുത്തു.
അലാബുസംയുതാം കൃത്വാ രാജവൃക്ഷഫലാകൃതിമ് । തസ്യോരസി വിനിക്ഷിപ്യ ഗായന്നാഗാച്ഛിവാംതികമ്
അത് അലാബു ചേർത്ത് രാജവൃക്ഷഫലത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ആക്കി, അവൻ അതിനെ നെഞ്ചിൽ വച്ച് പാടിക്കൊണ്ട് ശിവന്റെ അടുത്തേക്ക് നടന്നു.
ബൃഹതീകുസുമൈഃ ശുദ്ധൈര്ദേവപാദാവപൂജയത് । തസ്മൈ വരമഥ പ്രാദാദാകല്പം ജീവിതം പുനഃ
ശുദ്ധമായ ബൃഹതീപൂക്കൾകൊണ്ട് ദേവന്റെ പാദങ്ങൾ പൂജിച്ചു. അതിനുശേഷം ശിവൻ അവന് ദീർഘായുസ്സ് എന്ന വരം വീണ്ടും നൽകി.
സമുദ്രലംഘനേ ശക്തിം വരം പ്രാദാദഥാപരമ്
അവൻക്ക് സമുദ്രം കടക്കാനുള്ള ശക്തിയും മറ്റൊരു വരമായി ശിവൻ നൽകി.
സമസ്തഭൂഷാസുവിഭൂഷിതാംഗഃ സ്വദീപ്തിമംദീകൃതദേവദീപ്തിഃ । പ്രസന്നമൂര്തിസ്തരുണഃ ശിവാങ്ഗകഃ സംഭാവയാമാസ സമസ്തദേവാന്
എല്ലാ ഭൂഷണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, തന്റെ തേജസ് ദേവന്മാരുടെ തേജസ്സിനെ മറികടന്ന്, മനോഹരമായ യുവാവായി, ശിവചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ച്, അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ആദരിച്ചു.
പീതമുദ്ഗമനീയം ച സമാദായ മഹേശ്വരഃ । പീതവസ്ത്രമിദം ദേവ ത്വം ഗൃഹാണ ഹരേ ശുഭമ്
ധരിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ മഞ്ഞ വസ്ത്രം എടുത്ത് മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: 'ഹരേ, ഈ ശുഭമായ മഞ്ഞ വസ്ത്രം നീ സ്വീകരിക്കണം'.
ബ്രഹ്മണേ രക്തവസനം സര്വേഷാം വസുദസ്തഥാ । ദേവര്ഷിദാനവാദീനാം ദത്തവാന്വസുയുഗ്മകമ്
ബ്രഹ്മാവിന് ചുവപ്പു വസ്ത്രവും, സമ്പത്ത് ദാനികളായ എല്ലാവർക്കും വസ്ത്രങ്ങളും, ദേവന്മാർക്കും മുനിമാർക്കും ദാനവർക്കും വസ്ത്രജോടികളും ശിവൻ നൽകി.
രാമോപി ചൈതദാകര്ണ്യ ശംഭവേ യുഗ്മമര്പയത് । സുസൂക്ഷ്മം ബഹുമൂല്യം ച സ്വര്ണഭൂഷണമേവ ച
ഇത് കേട്ട രാമൻ ശംഭുവിന് വളരെ സുന്ദരവും വിലയേറിയതുമായ, പൊന്നാലങ്കരിച്ച വസ്ത്രജോടി സമർപ്പിച്ചു.
അഥ ഭുക്ത്വാ സുഖാസീനഃ സാമാത്യഃ സപുരോഹിതഃ । നാനാമുനിഗണൈര്ഭൂപൈര്വാനരൈര്ഗൌതമീ തടേ
ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടെ, വിവിധ മുനികൾ, രാജാക്കന്മാർ, വാനരന്മാർ എന്നിവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് സുഖമായി ഇരുന്നു.
ശംഭും പുരാണതത്ത്വജ്ഞം രാഘവോ വാക്യമബ്രവീത് । ത്വമേവ സര്വം ജാനീഷേ സര്വധര്മഗുഹാശയമ്
പുരാണതത്ത്വങ്ങൾ അറിയുന്ന ശംഭുവിനോട് രാഘവൻ പറഞ്ഞു: 'സകലവും അറിയുന്നവൻ നീയല്ലേ? എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളുടെ ആന്തരസാരവും നീക്കാണല്ലോ അറിയുന്നത്'.
കസ്മിന്കസ്മിന്യുഗേ ബ്രഹ്മന്കിംവിശിഷ്ടം വദസ്വ മേ । ശംഭുരുവാച- ധ്യാനമേവ കൃതേ ശ്രേഷ്ഠം ത്രേതായാം യജ്ഞ ഏവ ച
'ഏത് യുഗത്തിൽ എന്താണ് പ്രധാനമെന്ന് പറയണം ബ്രഹ്മനേ' എന്നു ചോദിച്ചു. ശംഭു പറഞ്ഞു: 'കൃതയുഗത്തിൽ ധ്യാനമാണ് ഉത്തമം; ത്രേതായുഗത്തിൽ യജ്ഞമാണ് ശ്രേഷ്ഠം'.
ദ്വാപരേ ചാര്ചനം തിഷ്യേ ദാനം ച ഹരികീര്തനമ് । സര്വം ച ശസ്തം സര്വത്ര ധ്യാനം ന ച കലൌ യുഗേ
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അർച്ചനയും, കലിയുഗത്തിൽ ദാനം, ഹരിയുടെ കീർത്തനം എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായത്. എല്ലായുഗങ്ങളിലും എല്ലാം നല്ലതാണ്, പക്ഷേ കലിയുഗത്തിൽ ധ്യാനം ഇല്ല.
നരാണാം മുഗ്ധചിത്തത്വാത്കൃച്ഛ്രസ്ഥാനാം വിശാംപതേ । ന ധര്മേ നിയതാബുദ്ധിര്ന വേദേ നൈവ ച സ്മൃതൌ
മനുഷ്യരുടെ മനസ്സുകൾ ബാലിശവും, അവസ്ഥകൾ കഠിനവുമാകയാൽ, രാജാവേ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പുള്ള ബുദ്ധിയും, വേദത്തിലും, സ്മൃതികളിലും ഇല്ല.
ന ക്രതൌ ന സ്വധാകാരേ പുരാണാനാം ച ന ശ്രുതൌ । ന യജ്ഞേന ച തീര്ഥേഷു ന ച ശുശ്രൂഷണേ സതാമ്
യാഗങ്ങളിലും, സ്വധാ കർമങ്ങളിലും, പുരാണങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതിലും, യജ്ഞങ്ങളിലും, തീർത്ഥയാത്രകളിലും, സന്മാർഗ്ഗികളോടുള്ള സേവനത്തിലും ഇല്ല.
നേജ്യായാം ദേവതാനാം ച ന സ്വജാതീയകര്മ്മണി । ന ദേവസ്മരണേനാപി ന ച ക്വാപി വൃഷേ നൃപ
ദേവതകളുടെ പൂജയിലും, സ്വന്തം വർഗ്ഗത്തിന്റെ കർമങ്ങളിലും, ദേവസ്മരണയിലും, രാജാവേ, മറ്റേതെങ്കിലും ധർമ്മകൃത്യങ്ങളിലും ഇല്ല.
അതശ്ച ദീര്ഘകാലാനാം പുണ്യാനാമക്ഷമാ നരാഃ । ദാനം തു സ്വല്പകാലത്വാത്കര്തും ശക്നോതി മാനവഃ
അതിനാൽ, ദീർഘകാലം പുണ്യം സമ്പാദിക്കാൻ മനുഷ്യർക്ക് സാധിക്കാറില്ല; പക്ഷേ, ദാനം ചെയ്യാൻ കുറച്ച് സമയമേ വേണ്ടൂ, അതിനാൽ മനുഷ്യൻക്ക് അത് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നു.
അതശ്ച കലിദുഷ്ടാനാം പ്രായശ്ചിതം ന വിദ്യതേ । കേഷാംചിത്പാപനാശഃ സ്യാത്പ്രായശ്ചിത്തൈസ്തു നാന്യഥാ
കലിയുഗത്തിൽ ദോഷം പിടിച്ചവർക്കു പ്രായശ്ചിത്തം ഇല്ല; ചിലർക്കു മാത്രം പ്രായശ്ചിത്തം കൊണ്ടു പാപം നശിക്കാം, അതല്ലാതെ മറ്റെന്തിനും കഴിയില്ല.
ബ്രഹ്മജ്ഞാനീ ഗയാശ്രാദ്ധീ കാശീഗംതാ ശ്രുതൌ രതഃ । പുരാണജ്ഞാവമാശ്ചൈതേ ശ്രോതാ തസ്യ ച രാഘവ
ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവൻ, ഗയയിൽ പിതൃകർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, കാശിയിലേക്ക് പോകുന്നവൻ, വേദങ്ങളിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നവൻ, പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, അവ കേൾക്കുന്നവൻ—രാഘവ, ഇങ്ങനെയുള്ളവൻ...
യുഗാനാമനുസാരേണ തഥാര്ഥസ്യ വിവേചനാത് । സ്വ പര പ്രത്യയോത്പാദാത്പരബ്രഹ്മപ്രകാശനാത്
യുഗങ്ങളുടെ ക്രമം അനുസരിച്ച്, അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി, സ്വയം മറ്റുള്ളവരിലും വിശ്വാസം ഉണർത്തി, പരബ്രഹ്മം വെളിപ്പെടുത്തി...