മണിപാത്രേഷു സംവേഷ്ട്യ പൂഗഖംഡാന്സുധൂപിതാന് । അകോണവര്തുലാന്സ്ഥൂലാനസൂക്ഷ്മാനകൃശാനപി
മണിപ്പാത്രങ്ങളിൽ സുഗന്ധം പകർന്ന പാകുവെള്ളരിക്ക കഷ്ണങ്ങൾ പൊതിഞ്ഞു; അവയിൽ ചിലത് കോണുള്ളതും വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും വലുതും ചെറുതും സുന്ദരവുമാണ്.
ശ്വേതപത്രാണി സംശോധ്യ ക്ഷിപ്ത്വാ കര്പൂരഖംഡകമ് । ചൂര്ണം ച ശംകരായാഥ നിവേദയതി ഗൌതമേ
വെളുത്ത ഇലകൾ വൃത്തിയായി കഴുകി, അതിൽ കർപ്പൂരക്കഷ്ണവും ചൂർണ്ണവും ഇട്ട്, ഗൗതമൻ ശങ്കരനു സമർപ്പിച്ചു.
ഗൃഹാണ ദേവ താംബൂലമിത്യുക്തവചനേ മുനൌ । കപേ ഗൃഹാണ താംബൂലം പ്രയച്ഛ മമ ഖംഡകാന്
മുനി പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, ഈ താമ്പൂലം സ്വീകരിക്കൂ.' കുരങ്ങൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'താമ്പൂലം എടുക്കൂ, എന്നെ കഷ്ണങ്ങൾ തരിക.'
ഉവാച വാനരോ നാസ്തി മമ ശുദ്ധിര്മഹേശ്വര । അനേകഫലഭുക്തത്വാദ്വാനരസ്തു ശുചിഃ കഥമ്
കുരങ്ങൻ പറഞ്ഞു: 'മഹേശ്വരാ, എനിക്ക് ശുദ്ധിയില്ല; പലവിധം പഴങ്ങൾ കഴിച്ചിട്ടുള്ള കുരങ്ങൻ എങ്ങനെ ശുദ്ധനാകാം?'
സദാശിവ ഉവാച-। മദ്വാക്യാദഖിലം ശുദ്ധ്യേന്മദ്വാക്യാദമൃതം വിഷമ് । മദ്വാക്യാദഖിലാ വേദാ മദ്വാക്യാദ്ദേവതാദയഃ
സദാശിവൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്കുകൊണ്ട് എല്ലാം ശുദ്ധമാകും; എന്റെ വാക്കുകൊണ്ട് വിഷം അമൃതമാകും; എന്റെ വാക്കിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ വേദങ്ങളും ദേവതകളും ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.'
മദ്വാക്യാദ്ധര്മവിജ്ഞാനം മദ്വാക്യാന്മോക്ഷ ഉച്യതേ । പുരാണാന്യാഗമാശ്ചൈവ സ്മൃതയോ മമ വാക്യതഃ
'എന്റെ വാക്കിൽ നിന്നാണ് ധർമ്മജ്ഞാനം, മോക്ഷം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നത്; പുരാണങ്ങളും ആഗമങ്ങളും സ്മൃതികളും എല്ലാം എന്റെ വാക്കിൽ നിന്നാണ്.'
അതോ ഗൃഹാണ താംബൂലം മമ ദദ്യാഃ സുഖംഡകാന് । ഹരിര്വാമകരേണാദാത്താംബൂലം പൂഗഖംഡകമ്
'അതിനാൽ താമ്പൂലം എടുക്കൂ, എനിക്ക് കഷ്ണങ്ങൾ തരിക.' ഹരി ഇടത് കൈയിൽ താമ്പൂലവും പാകുവെള്ളരിക്കയും എടുത്തു.
തതഃ പത്രാണി സംഗൃഹ്യ തതഃ ഖംഡാന്സമര്പയത് । കര്പൂരമഗ്രതോ ദത്തം ഗൃഹീത്വാഽഭക്ഷയച്ഛിവഃ
പിന്നീട് ഇലകൾ കൂട്ടി, കഷ്ണങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചു; കർപ്പൂരം മുന്നിൽ വെച്ചു, ശിവൻ അതെടുത്ത് കഴിച്ചു.
ദേവേ തു കൃതതാംബൂലേ പാര്വതീ മംദരാചലാത് । ജയാ വിജയയോര്ഹസ്തം ഗൃഹീത്വാഽഽയാന്മുനേര്ഗൃഹമ്
ദേവന്മാർ താമ്പൂലം കഴിച്ചശേഷം, മന്ദരപർവ്വതത്തിൽ നിന്നുള്ള പാർവതി ജയയും വിജയയും കൈപിടിച്ചു മുനിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ദേവപാദൌ തതോ നത്വാ വിനമ്രവദനാഽഽഭവത് । ഉന്നമയ്യ മുഖം തസ്യാ ഇദമാഹ ത്രിലോചനഃ
അവൾ ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി, വിനയപൂർവം മുഖം താഴ്ത്തി; പിന്നെ മുഖം ഉയർത്തി, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവൻ അവളോടു പറഞ്ഞു.
ത്വദര്ഥം ദേവദേവേശി അപരാധഃ കൃതോ മയാ । യത്ത്വാം വിഹായ ഭുക്തം ഹി തഥാന്യച്ഛൃണു സുംദരി
'ദേവദേവികളുടെ രാജ്ഞേ, നിന്റെ കാരണമാണ് ഞാൻ പാപം ചെയ്തതെന്ന്; നിന്നെ വിട്ട് ഭക്ഷണം കഴിച്ചതാണ്, സുന്ദരിയേ, ഇനി കേൾക്കൂ.'
അഥ സ്വമംദിരേ സ്ഥാപ്യ ദേവദേവവിവര്ജിതേ । സര്വബംധവിമുക്തേ ച മഹദേനോ മയാ കൃതമ്
പിന്നീട് അവളെ തന്റെ വീട്ടിൽ ഇരുത്തി, ദേവദേവനിൽ നിന്നു വേറെയും എല്ലാ ബന്ധുക്കളിൽ നിന്നു സ്വതന്ത്രയുമായി, വലിയ ദാനം ചെയ്തു.
ക്ഷംതുമര്ഹസി ദേവേശി ത്യക്തകോപാ വിലോകയ । ന ബഭാഷൈവമുക്ത്വാ സാ അരുംധത്യാ ഹി നിര്യയൌ
'ദേവികളുടെ രാജ്ഞേ, ദയവായി ക്ഷമിക്കണം; കോപം വിട്ട് എന്നെ നോക്കൂ.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും അവൾ ഒന്നും പറയാതെ അരുന്ധതിയോടൊപ്പം പുറത്ത് പോയി.
നിര്ഗച്ഛംതീം മുനിര്ജ്ഞാത്വാ ദംഡവത്പ്രണനാമ ച । തദാരഭ്യ മഹേശായ ദംഡപ്രണതി സംസ്തുതിമ്
അവൾ പുറത്ത് പോകുന്നത് മനസ്സിലാക്കി, മുനി ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു; അതിനുശേഷം മഹേശനെ വണങ്ങി സ്തുതി ആരംഭിച്ചു.
കുര്യാദുവാച ച ശിവാ ഗൌതമ ത്വം കിമിച്ഛസി । ഗൌതമ ഉവാച- കൃതകൃത്യോസ്മി ദേവേശി യദി ദേയോ വരോ മമ
ശിവയായ ദേവി ചോദിച്ചു: 'ഗൗതമാ, നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?' ഗൗതമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ദേവതകളുടെ സ്ത്രിയേ, ഞാൻ എല്ലാം നേടിയവനാണ്; എന്നിരുന്നാലും, എനിക്ക് ഒരു വരം നൽകണമെങ്കിൽ—'
മന്മംദിരേ മഹാഭാഗേ ഭോക്തുമര്ഹസി സാംപ്രതമ് । ദേവ്യുവാച- ഭോക്ഷ്യാമി തവ ഗേഹേഹം ശംകരാനുമതാ മുനേ
'മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, ഇപ്പോൾ നീ എന്റെ വീട്ടിൽ വന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.' ദേവി പറഞ്ഞു: 'ശങ്കരന്റെ സമ്മതത്തോടെ, ഞാൻ നിന്റെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കും, മഹർഷേ.'
ഗത്വേശം ഗൌതമോ വിപ്രോ ലബ്ധാനുജ്ഞഃ പുനര്ഗതഃ । ഭോജയാമാസ ഗിരിജാം ദേവീം ചാരുംധതീം തഥാ
ശങ്കരനോട് പോയി അനുമതി വാങ്ങിയ ശേഷം, ഗൗതമൻ മടങ്ങി വന്നു. പിന്നെ ഗിരിജയായ ദേവിയെയും അരുന്ധതിയെയും ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ വിളിച്ചു.
ഭുക്ത്വാഥ പാര്വതീ സര്വം ഗംധപുഷ്പസഭൂഷണാ । സഹാനുചരകന്യാഭിഃ സഹസ്രാഭിര്ഹരം യയൌ
പാർവതി എല്ലാം ഭക്ഷിച്ച ശേഷം, സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച്, ആയിരം അനുചരികളോടൊപ്പം ഹരനോടൊപ്പം ചേർന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
അഥാഹ ശംകരോ ദേവീം ഗച്ഛ ഗൌതമമംദിരമ് । സംധ്യോപാസ്തിമഹം കൃത്വാ ആഗച്ഛാമി പുനര്ഗൃഹമ്
ശങ്കരൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഗൗതമന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോവൂ; ഞാൻ സന്ധ്യാവന്ദനം നടത്തി പിന്നെ വീട്ടിലേക്ക് വരാം.'
ഇത്യുക്താ പ്രയയൌ ദേവീ ഗൌതമസ്യൈവ മംദിരമ് । സംധ്യാവംദനകാമാശ്ച സര്വഏവ വിനിര്ഗതാഃ
ഇങ്ങനെ ദേവി ഗൗതമന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാവരും അവിടം വിട്ടു.
കൃതസംധ്യാസ്തടാകേ തു മഹേശാദ്യാസ്തു കൃത്സ്നശഃ । അഥോത്തരമുഖഃ ശംഭുര്ന്യാസം കൃത്വാ ജജാപ ഹ
തടാകത്തിൽ സന്ധ്യാവന്ദനം പൂർത്തിയാക്കി, മഹേശ്വരനും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാം കഴിച്ചു. പിന്നെ ശംഭു വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ന്യാസം ചെയ്ത് ജപം തുടങ്ങി.
അഥവിഷ്ണുര്മഹാതേജാ മഹേശമിദമബ്രവീത് । സര്വൈര്നമസ്യതേ യസ്തു സര്വൈരേവ സമര്ച്യതേ
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണു മഹേശ്വരനോട് പറഞ്ഞു: 'എവർക്കും വന്ദ്യനും ആരാധ്യനും ആകുന്നവൻ—'
ഹൂയതേ സര്വയജ്ഞേഷു സ ഭവാന്കിം ജപിഷ്യതി । രചിതാംജലയഃ സര്വേ ത്വാമേവൈകമുപാസതേ
'എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലും ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവൻ, നീ എന്താണ് ജപിക്കാൻ പോകുന്നത്? എല്ലാവരും കയ്യുകൂപ്പി നിന്നു നിന്റെ മാത്രം ആരാധന ചെയ്യുന്നു.'
സ ഭവാന്ദേവദേവേശ കസ്മൈ വാ രചിതാംജലി । നമസ്കാരാദി പുണ്യാനാം ഫലദസ്ത്വം മഹേശ്വര
'ദേവതകളുടെ നാഥാ, നീ ആരെ കയ്യുകൂപ്പി വന്ദിക്കും? നമസ്കാരാദി പുണ്യങ്ങളുടെ ഫലം നൽകുന്നവൻ നീ തന്നെയല്ലേ മഹേശ്വരാ?'
തവ കഃ ഫലദോ വംദ്യഃ കോ വാ ത്വത്തോധികോ വദ । ശംകര ഉവാച- ധ്യായേ ന കിംചിദ്ഗോവിംദ ന നമസ്യേഹ കിംചന
'നിനക്കു ഫലം നൽകാൻ യോഗ്യനാരാണ്? നിന്നേക്കാൾ മേലുള്ളവൻ ആരാണ്? പറയൂ.' ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു: 'ഗോവിന്ദാ, ഞാൻ ഒന്നിനെയും ധ്യാനിക്കാറില്ല, ഒന്നിനെയും ഇവിടെ വന്ദിക്കാറുമില്ല.'
നോപാസ്യേ കംചന ഹരേ ന ജപിഷ്യേഹ കിംചന । കിംതു നാസ്തികജംതൂനാം പ്രവൃത്ത്യര്ഥമിദം മയാ
'ഹരേ, ഞാൻ ആരെയും ആരാധിക്കാറില്ല, ഒന്നും ജപിക്കാറുമില്ല. പക്ഷേ, ആസ്തികതയില്ലാത്തവർക്കു മാതൃകയാകാൻ ഞാൻ ഇതെല്ലാം ചെയ്യുന്നു.'
ദര്ശനീയം ഹരേ തേ സ്യുരന്യഥാ പാപകാരിണഃ । തസ്മാല്ലോകോപകാരാര്ഥമിദം സര്വം കൃതം മയാ
'ഹരേ, അല്ലെങ്കിൽ പാപം ചെയ്യുന്നവർ നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കില്ലായിരുന്നു. അതിനാൽ ലോകത്തിനൊട്ടുമുള്ള ഉപകാരത്തിനായി ഞാൻ ഇതെല്ലാം ചെയ്തു.'
ഓമിത്യുക്ത്വാ ഹരിരഥ തം നത്വാ സമതിഷ്ഠത । അഥ തേ ഗൌതമഗൃഹം പ്രാപ്താ ദേവഗണര്ഷയഃ
അപ്പോൾ ഹരി 'ഓം' എന്ന് പറഞ്ഞ് ശിവനെ വന്ദിച്ചു പിന്മാറി നിന്നു. പിന്നെ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ഗൗതമന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി.
സര്വേ പൂജാമഥോ ചക്രുര്ദേവദേവേ പിനാകിനേ । ദേവോ ഹനൂമതാ സാര്ദ്ധം ഗായന്നാസ്തേ രഘൂത്തമ
അവിടെ എല്ലാവരും ദേവതകളുടെ ദൈവമായ പിനാകിയെ ആരാധിച്ചു. ദൈവം ഹനുമാനോടൊപ്പം ഇരുന്നു പാടിത്തുടങ്ങി, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠാ.
പഞ്ചാക്ഷരീം മഹാവിദ്യാം സര്വ ഏവ തദാ ജപന് । ഹനൂമത്കരമാലംബ്യ ദേവ്യഭ്യാശം ഗതോ ഹരഃ
അപ്പോൾ എല്ലാവരും അന്നത്തെ മഹാമന്ത്രമായ അഞ്ചക്ഷരജപം നടത്തി. ഹരൻ ഹനുമാന്റെ കൈ പിടിച്ച് ദേവിയുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.