ബ്രഹ്മാദ്യലഭ്യം ദേവേശ ദീയതാം യദി രോചതേ । അഥേശോ വിഷ്ണുമാലോക്യ ഗൃഹീത്വാ തു കരം ഹരേഃ
'ദേവേശാ, ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റുള്ളവർക്കും ലഭിക്കാത്തത് നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ ദയവായി നൽകണം.' അപ്പോൾ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ നോക്കി ഹരിയുടെ കൈ പിടിച്ചു.
പ്രഹസന്നംബുജാഭാക്ഷമിത്യുവാച സദാശിവഃ । മ്ലാനോദരോസി ഗോവിംദ ദേയം തേ ഭോജനം കിമു
പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ഗോവിന്ദനോട് സദാശിവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ വയർ ചുരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ഗോവിന്ദാ, നിനക്ക് എന്ത് ഭക്ഷണം നൽകണം?'
സ്വയം പ്രവിശ്യ യദി വാ സ്വയം ഭുംക്ഷ്വ സ്വഗേഹവത് । ഗച്ഛ വാ പാര്വതീഗേഹം യാ കുക്ഷിം പൂരയിഷ്യതി
'നീ സ്വയം അകത്തു കടന്ന്, സ്വന്തം വീട്ടിൽപോലെ ഭക്ഷിക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ പാർവതിയുടെ വീട്ടിൽ പോവൂ—അവൾ നിന്റെ വയർ നിറയ്ക്കും.'
ഇത്യുക്ത്വാ തത്കരാലംബീ ഏകാംതമഗമദ്വിഭുഃ । ആദിശ്യ നംദിനം ദേവോ ദ്വാരാധ്യക്ഷം യഥോക്തവത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭഗവാൻ അവന്റെ കൈ പിടിച്ചു ഒറ്റക്കായി പോയി; നന്ദിയെ വിളിച്ച് ദ്വാരപാലകനോട് ആവശ്യമായത് പറഞ്ഞുതന്നു.
ഗൌതമം സമുവാചായമുത്തരം വിഷ്ണുഭാഷണമ് । സദാശിവ ഉവാച- സംപാദയാന്നം സര്വേഷാം ഭോക്തുകാമാ വയം മുനേ
വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്ക് ഗൗതമനോട് പറഞ്ഞു സദാശിവൻ പറഞ്ഞു: 'മഹർഷേ, എല്ലാവർക്കും ഭക്ഷണം ഒരുക്കണം; ഞങ്ങൾക്കു ഭക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്.'
ഇത്യുക്ത്വൈകാംതമഗമദ്വാസുദേവേന ശംകരഃ । മൃദുശയ്യാം സമാരുഹ്യ ശയിതൌ ദേവതോത്തമൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ശംകരനും വാസുദേവനും ഒറ്റയ്ക്കായി പോയി; ഇരുവരും മൃദുവായ കിടക്കയിൽ കയറി വിശ്രമിച്ചു.
അന്യോന്യം ഭാഷണം കൃത്ത്വാ പ്രോത്തസ്ഥതുരുഭാവപി । ഗത്വാ തടാകം ഗംഭീരം സ്നാസ്യംതൌ ദേവസത്തമൌ
ഒരോരുത്തരും തമ്മിൽ സംസാരിച്ച്, പിന്നെ ഇരുവരും എഴുന്നേറ്റ്, ആ മഹത്തായ ദേവന്മാർ ആഴമുള്ള തടാകത്തിലേക്ക് കുളിക്കാൻ പോയി.
കരാംബുപാനമന്യോന്യം പൃഥക്കൃത്വോഭയത്ര ച । മുനയോ രാക്ഷസാശ്ചൈവ ജലക്രീഡാം പ്രചക്രിരേ
അവരവരുടെ കൈയിൽ വെള്ളം എടുത്തു; അതേസമയം, മുനികളും രാക്ഷസന്മാരും വെള്ളത്തിൽ കളിച്ചു.
അഥ വിഷ്ണുര്മഹേശശ്ച ജലപാതാനി ശീഘ്രതഃ । ചക്രതുഃ ശംകരഃ പദ്മകിംജല്കാംജലിനാ ഹരേഃ
അപ്പോൾ വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും വേഗത്തിൽ വെള്ളം തളിച്ചു; ശംകരൻ താമരയുടെ തണ്ട് കൈയിൽ എടുത്ത് ഹരിയിലേക്ക് തളിച്ചു.
അവാകിരന്മുഖേ തസ്യ പദ്മോത്ഫുല്ലവിലോചനേ । നേത്രേ കേശരസംപാതാന്ന്യമീലയത കേശവഃ
താമരപൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ഹരിയുടെ മുഖത്ത് അവ തളിച്ചു; കേശവൻ കണ്ണുകളിൽ തണ്ട് വീണപ്പോൾ കണ്ണ് അടച്ചു.
അത്രാംതരേ ഹരേഃ സ്കംധമാരുരോഹ മഹേശ്വരഃ । ഹര്യുത്തമാംഗം ബാഹുഭ്യാം ഗൃഹീത്വാ സംന്യമജ്ജയത്
അതിനിടയിൽ മഹേശ്വരൻ ഹരിയുടെ തോളിൽ കയറി; ഹരിയുടെ തല ഇരുചെവികളിലും പിടിച്ച് വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു.
ഉന്മജ്ജയിത്വാ ച പുനഃ പുനശ്ചാപി പുനഃ പുനഃ । പീഡിതഃ സ ഹരിഃ സൂക്ഷ്മം പാതയാമാസ ശംകരമ്
പുനഃപുനഃ ഉയർത്തി വീണ്ടും വീണ്ടും മുങ്ങിച്ചു; ശംകരൻ അമർത്തിയപ്പോൾ ഹരി സൂക്ഷ്മമായി ശംകരനെ താഴെ വീഴ്ത്തി.
അഥ പാദൌ ഗൃഹീത്വാ തു ആചകര്ഷ ച ഭ്രാമയത് । അതാഡയദ്ധരേര്വക്ഷഃ പാതയാമാസ ചാച്യുതമ്
പിന്നീട് ഹരിയുടെ കാലുകൾ പിടിച്ച് വലിച്ചു ചുറ്റിച്ചു; ഹരിയുടെ നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു അച്യുതനെ താഴെ വീഴ്ത്തി.
അഥോത്ഥിതോ ഹരിസ്തോയമാദായംജലിനാ തതഃ । അവാകിരദഥോ ശംഭുമഥ വിഷ്ണുമഥോ ഹരഃ
പിന്നീട് ഹരി എഴുന്നേറ്റ് കൈയിൽ വെള്ളം എടുത്തു; ശംഭുവിന് വെള്ളം തളിച്ചു, പിന്നെ ഹരൻ വിഷ്ണുവിന് വെള്ളം തളിച്ചു.
ജലക്രീഡൈവമഭവദഥ ചര്ഷിഗണാംതരേ । ജലക്രീഡാസംഭ്രമേണ വിസ്രസ്തജടബംധനാഃ
ഇങ്ങനെ വെള്ളത്തിൽ കളി നടന്നപ്പോൾ, മुनികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ആഹ്ലാദത്തിൽ അവരുടെ ജടകൾ അഴുകി വീണു.
അഥ സംഭ്രമതസ്തേഷാമന്യോന്യജടബംധനമ് । ഇതരേതരബദ്ധാസു ജടാസു ച മുനീശ്വരാഃ
ആ ആവേശത്തിൽ, അവരുടെ ജടകൾ തമ്മിൽ കുടുങ്ങി; മഹർഷിമാർ പരസ്പരം ജടകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു.
ശക്തിമംതോഽശക്തിമതഃ ആകര്ഷംതി ച സവ്യഥമ് । പാതയംതോന്യതശ്ചാപി ക്രോശതോ രുദതസ്തഥാ
ശക്തരായവർ ദുർബലരായവരെ വേദനയോടെ വലിച്ചു; ചിലരെ താഴെ വീഴ്ത്തി, ചിലർ കരഞ്ഞു വിളിച്ചു.
ഏവം പ്രവൃത്തേ തുമുലേ സംഭൂതേ തോയകര്മ്മണി । ആകാശേ നാരദോ ഹൃഷ്ടോ നനര്ത ച നനാദ ച
ഇങ്ങനെ വലിയ ഉല്ലാസത്തോടെ വെള്ളത്തിൽ കളി നടന്നപ്പോൾ, ആകാശത്ത് നാരദൻ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു വിളിച്ചു.
വിപംചീം നാദയന്വാദ്യം ലലിതാം ഗീതിമുജ്ജഗൌ । സുഗീത്യാ ലലിതായാസ്തു അഗായത വിധാ ദശ
വിപഞ്ചി വായിച്ച് മനോഹരമായ ഗാനം ആലപിച്ചു; സുന്ദരമായ പാട്ടിൽ പത്തു ശ്ലോകങ്ങൾ പാടി.
ശുശ്രാവ ഗീതം മധുരം ശംകരോ ലോകഭാവനഃ । സ്വയം ഗാതും ഹി ലലിതം മംദം മംദം പ്രചക്രമേ
ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ശംകരൻ ആ മധുരഗാനം കേട്ടു; സ്വയം മൃദുവായും മനോഹരമായും പാടാൻ തുടങ്ങി.
സ്വയം ഗായതി ദേവേശേ മിശ്രാ മംഗലകൈശികീ । നാരദേ നൃത്യമാനേ തു ഗായതി സ്വരഭേദിനി
ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു പാടുമ്പോൾ, മംഗളവും മൃദുവുമായ സ്വരങ്ങൾ ചേർത്ത്; നാരദൻ നൃത്തം ചെയ്ത് വിവിധ സ്വരങ്ങളിൽ പാടുന്നു.
സ്വരം ധ്രുവം സമാദായ സര്വലക്ഷണസംയുതമ് । സ്വധാരാമൃതസംയുക്തം ഗാനേനൈവമഥോ ജയത്
സ്ഥിരമായ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയ സ്വരം എടുത്ത്, സ്വന്തം വാണിയുടെ അമൃതം ചേർത്ത്, അങ്ങനെ പാട്ടിലൂടെ ജയിച്ചു.
വാസുദേവോ മര്ദലം ച കരാഭ്യാമിദമാഹനത് । അവഗാഹംശ്ചതുര്വക്ത്രസ്തുംബുരുര്മുഖരോ ബഭൌ
വാസുദേവൻ തന്റെ കൈകളാൽ മർദളവാദ്യം വായിച്ചു. നാലു മുഖങ്ങളുള്ള തുംഭുരു മനോഹരമായി പാടുമ്പോൾ അത്ഭുതമായി തെളിഞ്ഞു.
താനകാ ഗൌതമാദ്യാസ്തു തൂഷ്ണീം ഗാതും ച വായുതഃ । ഗായകേ മധുരം ഗീതം ഹനൂമതി കപീശ്വരേ
ഗൗതമൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഗായകർ എല്ലാം മൗനത്തിലായിരുന്നു. കപികളുടെ പ്രഭു ഹനുമാൻ അത്യന്തം മധുരമായി പാടികൊണ്ടിരുന്നു.
മ്ലാനമമ്ലാനമഭവത്കൃശാഃ പുഷ്ടാസ്തദാഽഭവന് । സ്വാം സ്വാം ഗീതിമതഃ സര്വേ തിരസ്കൃത്യൈവ മൂര്ച്ഛിതാഃ
ചിലരുടെ ശബ്ദം ക്ഷീണിച്ചു, ചിലരുടെ ശബ്ദം ശക്തിയായി. ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് സംഗീതത്തിൽ മുഴുകി.
തൂഷ്ണീം സര്വേ സമഭവന്ദേവര്ഷിഗണദാനവാഃ । ഏകഃ സ ഹനുമാന്ഗാതാ ശ്രോതാരഃ സര്വ ഏവ തേ
ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ദാനവന്മാരും എല്ലാവരും മൗനമായി. ഹനുമാൻ മാത്രം പാടുകയായിരുന്നു, മറ്റൊക്കെയും ശ്രോതാക്കളായി.
മധ്യാഹ്നകാലവിതതേ ഭോജനാവസരേ സതി । ദുകൂലയുഗമാധത്ത ശൃണ്വന്ഗീതിം മഹേശ്വരഃ
മധ്യാഹ്ന സമയത്ത് ഉണവിനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ മഹേശ്വരൻ നല്ല വസ്ത്രം ധരിച്ച് ആ ഗാനമണികേട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
പീതവസ്ത്രദ്വയം വിഷ്ണുരാരക്തം ചതുരാനനഃ । സ്വസ്വാര്ഹാണ്യഥ സര്വേഽപി കൃത്യം കൃത്വാപി കാലികമ്
വിഷ്ണു രണ്ടു മഞ്ഞ വസ്ത്രവും, നാലുമുഖൻ ചുവപ്പും ധരിച്ചു. ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കർമ്മം പൂർത്തിയാക്കി, പിന്നെ കാലികയെ സമീപിച്ചു.
സ്വം സ്വം വാഹനമാരുഹ്യ നിര്ഗതാഃ സര്വദേവതാഃ । ഗാനപ്രിയോ മഹേശസ്തു ജഗാദ പ്ലവഗേശ്വരമ്
ഓരോ ദേവതയും തങ്ങളുടെ വാഹനത്തിൽ കയറി പുറപ്പെട്ടു. സംഗീതം പ്രിയനായ മഹേശ്വരൻ കപീശ്വരനായ ഹനുമാനോട് പറഞ്ഞു.
പ്ലവഗത്വം മയാജ്ഞപ്തോ നിഃശംകം വൃഷമാരുഹ । മമ ചാഭിമുഖോ ഭൂത്വാ ഗായസ്വാശേഷഗായനമ്
നിനക്ക് കപിയായി ഇരിക്കാൻ ഞാൻ അനുമതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഭയമില്ലാതെ വൃഷഭത്തിൽ കയറി, എന്നെ നേരിട്ട് നോക്കി എല്ലാ ഗാനങ്ങളും പാടുക.