രോദിതി ശൃണുതേ വ്യക്തം പതത്യുത്തിഷ്ഠതി ക്വചിത് । ശിവജ്ഞാനൈകസംപന്നഃ പരമാനംദനിര്ഭരഃ
അവന് ചിലപ്പോള് കരയുകയും, ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കുകയും, ചിലപ്പോള് വീണു കിടക്കുകയും, എഴുന്നേല്ക്കുകയും ചെയ്തു; ശിവജ്ഞാനത്തില് മാത്രം നിറഞ്ഞ് പരമാനന്ദത്തില് മുഴുകിയവനായിരുന്നു.
സംപ്രാപ്തോ ഭോജ്യവേലായാം ഗൌതമസ്യാംതികം യയൌ । ബുഭുജേ ഗുരുണാ സാകം ക്വചിദുച്ഛിഷ്ടമേവ ച
ഭക്ഷണസമയത്ത് എത്തിയ അവന് ഗൗതമന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി; ചിലപ്പോള് ഗുരുവിനൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിച്ചു, ചിലപ്പോള് ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിച്ചു.
ക്വചില്ലേഹതി തത്പാത്രം തൂഷ്ണീമേവാഭ്യഗാത്ക്വചിത് । ഹസ്തം ഗൃഹീത്വൈവ ഗുരോഃ സ്വയമേവാഭുനക്ക്വചിത്
ചിലപ്പോള് ആ പാത്രം നക്കിക്കഴിച്ചു, ചിലപ്പോള് മിണ്ടാതെയെത്തി; ചിലപ്പോള് ഗുരുവിന്റെ കൈ പിടിച്ച് സ്വയം ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
ക്വചിദ്ഗൃഹാംതരേ മൂത്രം ക്വചിത്കര്ദമലേപനമ് । സര്വദാ തം ഗുരുര്ദൃഷ്ട്വാ കരമാലംബ്യ മംദിരമ്
ചിലപ്പോള് വീട്ടിനകത്ത് മൂത്രം ചെയ്തു, ചിലപ്പോള് ചളി പുരട്ടി; എപ്പോഴും ഗുരു അവനെ കണ്ടു കൈ പിടിച്ച് അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
പ്രവേശ്യ സ്വീയപീഠേ തമുപവേശ്യാഭ്യഭോജയത് । സ്വയം തദസ്യ പാത്രേണ ബുഭുജേ ഗൌതമോ മുനിഃ
അവനെ സ്വന്തം ഇരിപ്പിടത്തില് ഇരുത്തി ഭക്ഷണം നല്കി; ഗൗതമമുനി സ്വയം അവന്റെ പാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
തസ്യ ചിത്തം പരിജ്ഞാതും കദാചിദഥ സുംദരീ । അഹല്യാ ശിഷ്യമാഹൂയ ഭുംക്ഷ്വേത്യുക്ത്വാഥ സാ ശുഭാ
അവന്റെ മനസ്സ് അറിയാന് ഒരിക്കല് സുന്ദരിയായ അഹല്യാ ശിഷ്യനെ വിളിച്ച് 'ഭക്ഷിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
സൌവര്ണേ ഭാജനേ ചാന്നം നിധായ ചഷകാംതരേ । പാനാദികമഥോ ദത്വാ ഏകസ്മിന്പാവകം പുനഃ
പൊന്നിന്റെ പാത്രത്തില് അന്നം വെച്ച്, മറ്റൊരു പാത്രത്തില് പാനീയവും, പിന്നെ അതില് തീയും വെച്ചു.
നിധായാംഗാരനിചയം കംടകാനാം ചയം പരേ । നിധായ ഭുംക്ഷ്വ ഭുംക്ഷ്വേതി സ ചാപി ബുഭുജേ മുനിഃ
മറ്റൊരു പാത്രത്തില് ചൂടുള്ള കല്ലുകളും മുള്ളുകളും വെച്ച്, 'ഭക്ഷിക്കൂ, ഭക്ഷിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞപ്പോള് ആ മുനി അതും ഭക്ഷിച്ചു.
യഥാ പപൌ ഹി പാനീയം തഥാ വഹ്നിമപി ദ്വിജഃ । കംടകാനപി ഭുക്ത്വാ സ യഥാപൂര്വമതിഷ്ഠത
അവൻ വെള്ളം കുടിച്ചതുപോലെ തന്നെ, അഗ്നിയും കുടിച്ചു; മുള്ളുകൾ കഴിച്ചിട്ടും അവൻ മുൻപുപോലെ തന്നെ നില്ക്കുന്നു.
പുരാ ഹി മുനികന്യാഭിരാഹൂതോ ഭോജനായ ച । ദിനേദിനേ തത്പ്രദത്തം ലോഷ്ഠമംബു ച ഗോമയമ്
പണ്ടു, ഒരു മുനിയുടെ പുത്രിമാർ അവനെ ഭക്ഷണത്തിന് വിളിച്ചു; ദിവസേന അവൾകൾ അവനു മണ്ണ്, വെള്ളം, പശുവിന്റെ ചാണകം എന്നിവ തന്നു.
കര്ദമം കാഷ്ഠദംഡം ച ഭുക്ത്വാ പ്രീത്യാഥ ഹര്ഷിതഃ । ഏതാദൃശോ മുനിരസൌ ചംഡാലസദൃശാകൃതിഃ
അവൻ മണ്ണും മരക്കൊലും സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ചു; അങ്ങനെയായിരുന്നു ആ മുനി, രൂപത്തിൽ ചണ്ഡാളനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
സുജീര്ണോപാനഹൌ ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ തു തഥാ കരേ । അംത്യജോചിതഭാഷാഭിര്വൃഷപര്വാണമഭ്യഗാത്
നന്നായി പഴകിയ ചെരിപ്പ് കൈയിൽ എടുത്ത്, ചൂണ്ടുകാര്യങ്ങൾ സംസാരിച്ചവരുപോലെ അവൻ വൃഷപർവ്വാനെ സമീപിച്ചു.
വൃഷപര്വേശയോര്മധ്യേ ദിഗ്വാസാഃ സമതിഷ്ഠത । വൃഷപര്വാ തമജ്ഞാത്വാ പീഡയിത്വാ ശിരോഽച്ഛിനത്
വൃഷപർവ്വാനും അവന്റെ ജനങ്ങളും തമ്മിൽ നഗ്നനായി അവൻ നിന്നു; വൃഷപർവ്വൻ അവനെ തിരിച്ചറിയാതെ തല വെട്ടി കളഞ്ഞു.
ഹതേ തസ്മിന്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠേ ജഗദേതച്ചരാചരമ് । അതീവ കലുഷമഭവത്തത്രസ്ഥാ മുനയസ്തഥാ
ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ—ചലനശീലികളായവരും അചലങ്ങളായവരും—വളരെ അശുദ്ധമായി; അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന മുനിമാരും അങ്ങനെ തന്നെ അശുദ്ധരായി.
ഗൌതമസ്യ മഹാശോകഃ സംജാതഃ സുമഹാത്മനഃ । നിര്യയൌ ചക്ഷുഷോര്വാരി ശോകം സംദര്ശയന്നിവ
മഹാത്മാവായ ഗൗതമനിൽ വലിയ ദുഃഖം ജനിച്ചു; കണ്ണുകളിൽ നിന്നു കണ്ണുനീർ ഒഴുകി, അവന്റെ ദുഃഖം വ്യക്തമാക്കി.
ഗൌതമഃ സര്വദൈത്യാനാം സംനിധൌ വാക്യമുക്തവാന് । കിമനേന കൃതം പാപം യേന ച്ഛിന്നമിദം ശിരഃ
എല്ലാ ദൈത്യന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ എന്ത് പാപം ചെയ്തു, അതിനാൽ തല വെട്ടി കളയേണ്ടി വന്നു?'
മമ പ്രാണാധികസ്യേഹ സര്വദാ ശിവയോഗിനഃ । മമാപി മരണം സത്യം ശിഷ്യരൂപീ യതോ ഗുരുഃ
'അവൻ എനിക്ക് ജീവനെക്കാൾ പ്രിയനായിരുന്നു, എല്ലായ്പ്പോഴും ശിവഭക്തനായിരുന്നു; ശിഷ്യൻ ഗുരുവിനെപ്പോലെ ആകയാൽ, എന്റെ മരണവും ഉറപ്പാണ്.'
ശൈവാനാം ധര്മയുക്താനാം സര്വദാ ശിവവര്തിനാമ് । മരണം യത്ര ദൃഷ്ടം സ്യാത്തത്ര നോ മരണം ധ്രുവമ്
'ശിവഭക്തരും ധർമ്മപഥത്തിൽ നില്ക്കുന്നവരും എവിടെയോ മരണമടയുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അവിടെ നമ്മുടേത് മരണം ഉറപ്പാണ്.'
ശുക്ര ഉവാച- ഏനം സംജീവയിഷ്യാമി മമ ഗോത്രം ശിവപ്രിയമ് । കിമസൌ മ്രിയതേ ബ്രഹ്മന്പശ്യ മേ തപസോ ബലമ്
ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ അവനെ ജീവിപ്പിക്കും, എന്റെ വംശം ശിവനു പ്രിയമാണ്. അവൻ മരിക്കേണ്ടതെന്തിന്, ബ്രാഹ്മണാ? എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി കാണൂ.'
ഇതി വാദിനി വിപ്രേംദ്രേ ഗൌതമോഽപി മമാര ഹ । തസ്മിന്മൃതേഽഥ ശുക്രോഽപി പ്രാണാംസ്തത്യാജ യോഗതഃ
അങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ഗൗതമനും മരിച്ചു; അവൻ മരിച്ചപ്പോൾ ശുക്രനും യോഗശക്തിയാൽ ജീവൻ വിട്ടു.
തസ്യാപി ഹതമാജ്ഞായ പ്രഹ്ലാദാ ദ്ദാനവേശ്വരാഃ । സര്വേ മൃതാഃ ക്ഷണേനൈവ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
അവനും കൊല്ലപ്പെട്ട വിവരം അറിഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രഹ്ലാദനും ദാനവാധിപതികളും എല്ലാവരും ഉടൻ മരിച്ചു; അതൊരു അത്ഭുതംപോലെയായിരുന്നു.
മൃതമാസീദഥ ബലം തസ്യ ബാണസ്യ ധീമതഃ । അഹല്യാ ശോകസംതപ്താ രുരോദോച്ചൈഃ പുനഃ പുനഃ
അപ്പോൾ ധീരനായ ബാലന്റെ ശക്തിയും മരിച്ചുപോയി; അഹല്യ ദുഃഖത്തിൽ കത്തിയുകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
ഗൌതമേന മഹേശസ്യ പൂജയാ പൂജിതോ വിഭുഃ । വീരഭദ്രോ മഹായോഗീ സര്വം ദൃഷ്ട്വാ ചുകോപ ഹ
ഗൗതമൻ മഹേശ്വരനെ ആരാധിച്ച് ആദരിച്ചപ്പോൾ, മഹായോഗിയായ വീരഭദ്രൻ ഇതെല്ലാം കണ്ടു കോപിച്ചു.
അഹോ കഷ്ടമഹോകഷ്ടം മാഹേശാ ബഹവോ മൃതാഃ । ശിവം വിജ്ഞാപയിഷ്യാമി തേനോക്തം കരവാണ്യഹമ്
'അയ്യോ, എത്ര വലിയ ദുർഘടം! മഹേശ്വരഭക്തരിൽ പലരും മരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞാൻ ശിവനോട് ഈ വിവരം അറിയിക്കും, അവൻ പറയുന്നതുപോലെ ഞാൻ ചെയ്യും.'
ഇതി നിശ്ചിത്യ ഗതവാന്മംദരാചലമവ്യയമ് । നമസ്കൃത്വാ വിരൂപാക്ഷമിദം സര്വമഥോക്തവാന്
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച്, അവൻ അക്ഷയമായ മന്ദരപർവതത്തിലേക്ക് പോയി, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവനോട് നമസ്കരിച്ചു, എല്ലാം വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മ ഹരീ സ്ഥിതൌ തത്ര ദൃഷ്ട്വാ പ്രാഹ ശിവോ വചഃ । മദ്ഭക്തൈഃ സാഹസം കര്മ കൃതം ദൃഷ്ട്വാ വരപ്രദഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവിനെയും ഹരിയെയും കണ്ടശേഷം ശിവൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഭക്തന്മാർ ചെയ്ത ഈ ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തി കണ്ടപ്പോൾ, ഞാൻ, വരദായകൻ...'
ഗത്വാ പശ്യാമഹേ വിഷ്ണോ യുവാമപ്യാഗമിഷ്യഥ । അഥേശോ വൃഷമാരുഹ്യ വായുനാ ധൂതചാമരഃ
നമുക്ക് വിഷ്ണുവിനെ കാണാൻ പോകാം; നിങ്ങളും കൂടെ വരണം. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ കാളയെ കയറി, കാറ്റിൽ ചാമരം വീശുമ്പോൾ പുറപ്പെട്ടു.
നംദികേന സുവേഷേണ ധൃതേ ഛത്രേതി ശോഭനേ । സുശ്വേതഹേമദംഡേ ച നാന്യയോഗേ ധൃതേ വിഭോഃ
നന്ദികേശ്വരൻ മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച്, വെള്ളപൊലിവുള്ള പൊൻകൈയുള്ള കുട ഭഗവാന്റെ മുകളിൽ പിടിച്ചു നിന്നു.
മഹേശാനുമതിം ലബ്ധ്വാ ഹരിര്നാഗാംതകേ സ്ഥിതഃ । ആരക്തനീലഛത്രാഭ്യാം ശുശുഭേ ലക്ഷ്യകൌസ്തുഭഃ
ശിവന്റെ അനുമതിയോടെ ഹരി പാമ്പിന്റെ അറ്റത്തുള്ള സ്ഥലത്ത് നിന്നു; ചുവപ്പും നീലയും നിറമുള്ള കുടകൾ കൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ലക്ഷ്മിയുടെ കൗസ്തുഭം രത്നം പ്രകാശിച്ചു.
ശിവാനുമത്യാ ബ്രഹ്മാപി ഹംസാരൂഢോഽഭവത്തദാ । ഇംദ്രഗോപപ്രഭാകാരച്ഛത്രാഭ്യാം ശുശുഭേ വിധിഃ
ശിവന്റെ അനുമതിയോടെ ബ്രഹ്മാവും അന്നവാഹനമായ ഹംസയെ കയറി; ഇന്ദ്രഗോപം എന്ന കീടത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള കുടകൾ കൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവിന് ഭംഗി കൂട്ടി.