അനാരാധ്യ ഹൃഷീകേശം സര്വദം സര്വദേഹിനാമ് । കോപി ക്വാപി കിമപ്യത്ര ന ലഭേതേതി നിശ്ചിതമ്
എല്ലാവർക്കും എല്ലാം നൽകുന്ന ഹൃഷീകേശനെ ആരാധിക്കാതെ, ആരും എവിടെയും ഒന്നും നേടാൻ കഴിയില്ല—ഇത് ഉറപ്പാണ്.
അപത്യം ദ്രവിണം ദാരാസ്താരഹര്മ്യം ഹയാ ഗജാഃ । സുഖാനി സ്വര്ഗമോക്ഷൌ ച ന ദൂരേ ഹരിഭക്തിതഃ
മക്കൾ, സമ്പത്ത്, ഭാര്യമാർ, കുതിരകൾ, കൊട്ടാരം, ആനകൾ, സുഖങ്ങൾ, സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും—ഇവയെല്ലാം ഹരിഭക്തിക്ക് അകലെ അല്ല.
നാരായണഃ പരോ ദേവഃ സത്യരൂപോ ജനാര്ദനഃ । ത്രിധാത്മാനംസഭഗവാന്സസര്ജപരമേശ്വരഃ
നാരായണൻ പരമദേവൻ, സത്യസ്വരൂപനായ ജനാർദ്ദനൻ; ഭഗവാൻ മൂന്നു സ്വഭാവങ്ങളോടെ പരമേശ്വരനായി സൃഷ്ടി നടത്തി.
രജസ്തമോഭ്യാംയുക്തോഽഭൂദ്രജഃസത്വാധികംവിഭുഃ । സസര്ജനാഭികമലേബ്രഹ്മാണംകമലാസനമ്
രാജസ്സും തമസ്സും ചേർന്ന മഹാത്മാവ്, രാജസ്സും സത്ത്വവും കൂടുതൽ ഉള്ളവനായി, തന്റെ നാഭിയിലെ താമരയിൽ നിന്ന് താമരാസനനായ ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.
രജസാ തമസാ ജുഷ്ടം സ രുദ്രമസൃജദ്വിഭുഃ । സത്വം രജസ്തമശ്ചൈവ ത്രിതയം ചൈതദുച്യതേ
രാജസും തമസും നിറഞ്ഞ രുദ്രനെ പരമേശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ചു. സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് — ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
സത്വേന മുച്യതേ ജംതുഃ സത്വം നാരായണാത്മകമ് । രജസാ സത്വയുക്തേന ഭവേച്ഛ്രീമാന്യശോധികഃ
സത്ത്വഗുണം കൊണ്ടാണ് ജീവികൾക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത്; സത്ത്വം നാരായണന്റെ സ്വഭാവമാണ്. രജസും സത്ത്വവും ചേർന്നാൽ ഒരാൾക്ക് ഐശ്വര്യവും മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ മേന്മയും ലഭിക്കും.
യദ്വേദവാക്യം ധര്മസ്യ സമുദ്ദിശ്യോപസേവതേ । തദ്രുദ്രമിതി വിഖ്യാതം വിശിഷ്ടം ഗദിതം നൃണാമ്
ധർമ്മം ഉദ്ദേശിച്ച് വേദവാക്യങ്ങൾ ആചരിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് രുദ്രൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്; മനുഷ്യരിൽ അതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം എന്ന് പറയുന്നു.
തേന രാജാ ഭവേല്ലോകേ രജസാ തമസാ പുനഃ । യദ്ധീനം രജസാ ധര്മം കേവലം താമസം ച യത്
അങ്ങനെ രാജാവുകൾ ഈ ലോകത്ത് രജസും തമസും കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. രജസിൽ കുറവുള്ള ധർമ്മവും, മുഴുവൻ തമസിൽ മാത്രം ഉള്ളതും—
തച്ച ദുര്ഗതിദം നൄണാമിഹലോകേ പരത്ര ച । യോ വിഷ്ണുഃ സ സ്വയം ബ്രഹ്മാ യോ ബ്രഹ്മാ സ സ്വയം ഹരഃ
അത് ഈ ലോകത്തിലും പരലോകത്തും മനുഷ്യർക്കു ദുർഭാഗ്യം വരുത്തും. വിഷ്ണുവാണ് ബ്രഹ്മാവായതും; ബ്രഹ്മാവാണ് ഹരനായതും.
ദേവാസ്ത്രയോപി യജ്ഞേഽസ്മിന്നിജ്യാ ദേവേഷു നിത്യശഃ । യോ ഭേദം കുരുതേ തേഷാം ത്രയാണാം ദ്വിജസത്തമഃ
മൂന്നു ദേവന്മാരും യാഗങ്ങളിൽ ദൈവങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഈ മൂന്നുപേരിൽ ഭേദം വരുത്തുന്നവൻ—
സ പാപകാരീ പാപാത്മാ അനിഷ്ടാം ഗതിമാപ്നുയാത് । വിഷ്ണുരേവ പരം ബ്രഹ്മ വിഷ്ണുരേവ ജഗദ്ദ്വിജ
അവൻ പാപം ചെയ്യുന്നവനും പാപാത്മാവും ആകുന്നു; അവൻ ദുഷ്പ്രാപ്യമായ സ്ഥിതിയിലാകും. വിഷ്ണുവാണ് പരബ്രഹ്മവും, വിഷ്ണുവാണ് ഈ ലോകവും, ദ്വിജൻ.
തസ്യായം മാധവോ മാസഃ പ്രിയഃ സര്വേഷു കര്മസു । കീര്ത്യതേ ഹയമേധാദി മഹാക്രതുഫലപ്രദഃ
അവനു ഈ മാധവമാസം എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും പ്രിയമാണ്; അശ്വമേധം പോലുള്ള മഹായാഗഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതായാണ് ഇത് പറയപ്പെടുന്നത്.
തീര്ഥസ്നാന തപോ ദാന ജപ യജ്ഞഫലാധികഃ
തീർത്ഥസ്നാനം, തപസ്സ്, ദാനം, ജപം, യാഗഫലം — ഇതെല്ലാംക്കാളും ഇതിന്റെ ഫലം കൂടുതലാണ്.
സ്നാനം വിഭാതേ നിയമേന നദ്യാമനാരതം മേഷഗതേ രവൌ യേ । കുര്വംതി യേഽസ്മിന്നപി വിപ്രപൂജാം മദ്ദംഡഭാജോ ന ഹി തേ ഭവംതി
രവിവ് മേടരാശിയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ നദിയിൽ പ്രഭാതത്തിൽ നിത്യമായി സ്നാനം ചെയ്യുന്നവരും, ഈ മാസത്തിൽ ബ്രാഹ്മണരെ ആരാധിക്കുന്നവരും, എനിക്ക് ശിക്ഷ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരില്ല.
ഹത്വാ ഹത്വാ കിംകരൌഘം പുരോ മേ ലുപ്ത്വാ ലുപ്ത്വാ ചിത്രഗുപ്തസ്യ ലേഖ്യമ് । സ്നാത്വാ സ്നാത്വാ മാധവേ മാസി തീര്ഥേ പൂര്വാന്പൂര്വാനുദ്ധരംതീഹ പാപാത്
എന്റെ മുമ്പിൽ അനേകം സേവകരെ സംഹരിച്ച്, ചിത്രഗുപ്തന്റെ രേഖകൾ ഇല്ലാതാക്കി, മാധവമാസത്തിൽ തീർത്ഥങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്ത്, അവർ പഴയ പാപങ്ങൾ ഇവിടെ തന്നെ നീക്കം ചെയ്യുന്നു.
ഇദം ഭയച്ഛേദകരം ന തസ്മാത്പ്രകാശനീയം പരമം രഹസ്യമ് । നിര്വാസഹേതുര്നരകാലയസ്യ മമാധികാരക്ഷയകാരണം തത്
ഇത് ഭയത്തെ അകറ്റുന്ന രഹസ്യമാണ്; അതിനാൽ ഇത് പരസ്യമായി പറയരുത്. ഇത് നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നതും, എന്റെ അധികാരം നഷ്ടപ്പെടാനുള്ള കാരണവുമാണ്.
ഭാഗീരഥീനര്മദാ ച യമുനാ ച സരസ്വതീ । വിശോകാ ച വിതസ്താ ച വിംധ്യസ്യോത്തരതഃ സ്ഥിതാഃ
ഭാഗീരഥി, നർമദ, യമുന, സർസ്വതി, വിഷോക, വിതസ്ത — ഇവയെല്ലാം വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
ഗോദാവരീ ഭീമരഥീ തുംഗഭദ്രാ ച ദേവികാ । താപീ പയോഷ്ണീ വിംധ്യസ്യ ദക്ഷിണാസ്തു പ്രകീര്തിതാഃ
ഗോദാവരി, ഭീമരഥി, തുങ്ഗഭദ്ര, ദേവിക, താപി, പയോഷ്ണി — ഇവയെല്ലാം വിന്ധ്യയുടെ തെക്കുഭാഗത്താണ് പ്രശസ്തമായത്.
ദ്വാദശൈതാ മഹാനദ്യോ നിത്യം തേനാവഗാഹിതാഃ । വൈശാഖേ വിധിനാ സ്നാനം നദ്യാം യഃ പ്രാതരാചരേത്
ഈ പന്ത്രണ്ടു മഹാനദികളിലും എപ്പോഴും അവൻ സ്നാനം ചെയ്യുന്നു. വൈശാഖമാസത്തിൽ വിധിപ്രകാരം പ്രഭാതത്തിൽ നദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
സര്വാഃ സമുദ്രഗാഃ പുണ്യാഃ സര്വേ പുണ്യാ നഗോത്തമാഃ । സര്വേ ചായതനാഃ പുണ്യാഃ സര്വേ പുണ്യാ വനാശ്രയാഃ
സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന എല്ലാ നദികളും പുണ്യമുള്ളവയാണ്, എല്ലാ വലിയ പർവ്വതങ്ങളും പുണ്യമുള്ളവയാണ്, എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളും പുണ്യമുള്ളവയാണ്, എല്ലാ വനവാസങ്ങളും പുണ്യമുള്ളവയാണ്.
തേനാവഗാഹിതാ ദൃഷ്ടാഃ പ്രണതാ ബഹുസേവിതാഃ । സ്നാനമര്ദ്ധോദിതേ സൂര്യേ വൈശാഖേ നിയതശ്ചരേത്
അവയെ പ്രവേശിച്ച്, കണ്ടു, നമസ്കരിച്ചു, പലവിധം സേവിച്ച ശേഷം, വൈശാഖത്തിൽ കൃത്യമായി സൂര്യോദയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.
തസ്യ പുണ്യം മഹീദേവ കശ്ചിദ്വക്തും ന ശക്യതേ । യദി വക്ത്രസഹസ്രാണാം സഹസ്രാണി ഭവംതി ഹി
ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, അതിന്റെ പുണ്യം ആരും വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല; ആയിരം വായുണ്ടായാലും ആയിരം തവണ പറഞ്ഞാലും അതിന് കഴിയില്ല.
ആയുശ്ച ബ്രഹ്മണാ സ്വല്പം യദി സ്യാദ്ദ്വിജസത്തമ । തദാ മാധവമാസസ്യ ഫലം കഥയിതും ഭവേത്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഒരു മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സു ചെറുതായിരുന്നാല്, മഹാഭാഗ്യവാനായ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, മാധവമാസത്തിലെ ഫലങ്ങൾ മുഴുവനായി പറയാൻ കഴിയുമായിരുന്നു.
മഹാനിരയകര്ഷാഗ്നി മാധവോ മാധവോ യഥാ । ബ്രഹ്മഹത്യാദികം പാപമഗമ്യാഗമനാദികമ്
എങ്ങനെ മഹാനരകത്തിലെ തീ പാപികളെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ മാധവമാസം ബ്രഹ്മഹത്യ പോലുള്ള വലിയ പാപങ്ങളും, നിരോധിതമായ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കു പോയതിന്റെ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
കാമാകാമകൃതം പാപമേതി പാതകമേവ ച । ഉപപാപരഹസ്യം ച സംകരീകരണം പരമ്
ഇച്ഛാപ്രകാരം ചെയ്തതോ അല്ലാതെയോ ആയ പാപങ്ങൾ, ഗുരുതരമായ കുറ്റങ്ങൾ, ചെറിയ പാപങ്ങളുടെ രഹസ്യങ്ങൾ, ജാതികൾ കലർന്നുണ്ടാകുന്ന വലിയ അശുദ്ധികൾ—
ജാതിഭ്രംശകരം ഘോരമപാത്രീകരണം തഥാ । മലാവഹം പ്രകീര്ണം ച വാങ്മനഃ കായ സംഭവമ്
ജാതിഭ്രംശം വരുത്തുന്ന ഭയങ്കരമായ പാപങ്ങൾ, യാഗയോഗ്യനല്ലാത്തവനാക്കുന്ന പ്രവൃത്തികൾ, അശുദ്ധി ഉണ്ടാക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ, വാക്ക്, മനസ്, ശരീരം എന്നിവയിൽ നിന്നു ഉണ്ടാകുന്ന പാപങ്ങൾ—
മാധവോ നിര്ദഹേന്മാസോ വിധിനാ സമുപാസിതഃ । കല്പകോടിസഹസ്രാണി കല്പകോടി ശതാനി ച
മാധവമാസം ശരിയായ രീതിയിൽ ആചരിച്ചാൽ ഇവയെല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ആരാധിച്ചവൻ അനവധി കല്പക്കോടികൾക്കും, നൂറുകോടി കല്പങ്ങൾക്കുമുപരി ദൈവലോകത്തിൽ വസിക്കും.
വസേദ്വിഷ്ണുപുരേ ശ്രീമാന്മാധവേ യോഽര്ചയേദ്ധരിമ്
മാധവമാസത്തിൽ ഹരിയെ ഭക്ത്യോടു ആരാധിക്കുന്നവൻ, ശ്രീമാനായവൻ, വിഷ്ണുപുരിയിൽ വസിക്കും.
ഋഷയ ഊചുഃ - ഭൂയോ വദ മഹാഭാഗ രാമചാരിത്രമദ്ഭുതമ് । രാമമാഹാത്മ്യസര്വസ്വം ഭക്താനാം പ്രീതിദായകമ്
മഹാഭാഗവ, രാമന്റെ അത്ഭുതമായ കഥയും രാമമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ സാരവും, ഭക്തന്മാർക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്ന ആ കഥ വീണ്ടും ഞങ്ങൾക്കു പറയണമെന്നു ഋഷിമാർ ചോദിച്ചു.
സൂത ഉവാച- അശ്വമേധം ക്രതുവരം കൃത്വാ ദാശരഥിര്യഥാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അശ്വമേധയാഗം, യാഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായത്, ദശരഥപുത്രൻ നടത്തി.