സമാസേന സമാഖ്യാതം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
സംഗ്രഹമായി ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു; ഇനി എന്താണ് കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- ഏതന്മൂര്ഖോഽപി ജാനാതി ശുഭകര്മകരഃ പുമാന് । ന യാതി നരകം സ്വര്ഗം തഥാ പാപക്രിയാ രതഃ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകില്ലെന്നതും, പാപത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കില്ലെന്നതും, ഒരു മണ്ടനും അറിയുന്ന കാര്യമാണ്.
ക്രതുഭിര്വിവിധൈരിഷ്ടൈര്വ്രത ദാന ജപാദിഭിഃ । സത്യേനാചാരകുശലൈഃ സ്വര്ഗസൌഖ്യമവാപ്യതേ
വിവിധ യാഗങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, ദാനം, ജപം, സത്യം, നല്ല പെരുമാറ്റം — ഇതൊക്കെയിലൂടെ സ്വർഗ്ഗസുഖം നേടാം.
വിദ്യാചാരധനോപേതൈര്ഋഷിഭിര്വേദപാരഗൈഃ । പ്രാപ്യതേ പുണ്യയോഗേന യജ്ഞൈര്നാകസ്തതഃ ക്വചിത്
വിദ്യയും നല്ല പെരുമാറ്റവും സമ്പത്തും ഉള്ള, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഋഷികൾക്ക്, പുണ്യസഞ്ചയത്തിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കും; വേറൊന്നുകൊണ്ടും ലഭിക്കില്ല.
വിത്തേന ച വിനാ ദാനം ബഹുദാതും ന ശക്യതേ । വിദ്യമാന ധനേനാപി കുടുംബാസക്തചേതസാ
സമ്പത്ത് ഇല്ലാതെ വലിയ ദാനം നൽകാൻ കഴിയില്ല; സമ്പത്ത് ഉണ്ടെങ്കിലും കുടുംബത്തിൽ മനസ്സ് കുടുങ്ങിയാൽ ദാനം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
അഗ്നിഹോത്രാദയോ ധര്മാ വിശേഷേണ കലൌ യുഗേ । ദുഷ്കരാ ദാനധര്മോഽപി ദുഷ്കരോ ഭഗവന്മതഃ
അഗ്നിഹോത്രം പോലുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ കലിയുഗത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ദുഷ്കരമാണ്; ദാനധർമ്മം പോലും ഈ കാലത്ത് ചെയ്യാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, ഭഗവൻ.
അല്പായാസേന ധര്മേണ ലഭ്യതേ ധര്മസംചയഃ । തന്മേ വിശേഷതോ ബ്രൂഹി ധര്മാധര്മപ്രദര്ശക
ചെറിയ ശ്രമംകൊണ്ട് തന്നെ ധർമ്മസഞ്ചയം നേടാം; അതിനാൽ, ധർമ്മവും അധർമ്മവും കാണിക്കുന്നവനേ, അതിനെപ്പറ്റി പ്രത്യേകമായി പറയൂ.
തദേകം കഥ്യതാം ധര്മം സര്വധര്മോത്തമോത്തമമ് । കൃതേനൈകേന യേനേഹ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത്
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഒരു ധർമ്മം മാത്രം പറയൂ; അതു ചെയ്താൽ ഇവിടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുമല്ലോ.
ധനം ധാന്യം യശോ ധര്മമായുര്യേനാഭി വര്ത്തതേ । മര്ത്യലോകേഽപി സഖ്യം സ്യാത്സ്വര്ഗോ യേനാക്ഷയോ ഭവേത്
അതിനാൽ സമ്പത്ത്, ധാന്യം, പ്രശസ്തി, ധർമ്മം, ആയുസ്സ് ഇവയെല്ലാം വർദ്ധിക്കും; മനുഷ്യലോകത്തും സൗഹൃദം ഉണ്ടാകും; സ്വർഗ്ഗം അക്ഷയമാകും.
സാക്ഷാന്നാരായണോ യേന ഭക്താനാമഭയപ്രദഃ । തുഷ്യേദസ്യപ്രസാദേന കാമഃ കരതലേ സ്ഥിതഃ
അതിനാൽ ഭക്തന്മാർക്ക് നാരായണൻ നേരിട്ട് ഭയം അകറ്റി നൽകുന്നു; അവന്റെ കൃപയാൽ, ആഗ്രഹങ്ങൾ കൈയിലെത്തിയതുപോലെ ലഭിക്കും.
സര്വയജ്ഞ തപോദാനതീര്ഥസേവാധികം ഫലമ് । ലഭ്യതേ യേന യദ്യസ്തി വൈവസ്വത തദാദിശ
എല്ലാ യജ്ഞങ്ങൾക്കും തപസ്സിനും ദാനത്തിനും തീർത്ഥയാത്രകൾക്കും മേൽ ഫലം അതിനാൽ ലഭിക്കും; അങ്ങനെയൊന്നുണ്ടെങ്കിൽ, വൈവസ്വതാ, അതു പറയൂ.
അനുഗ്രാഹ്യോ ഹ്യഹം ദേവ യദി ധര്മോപദേശതഃ । സര്വധര്മക്രിയാസാരം തദേകം കൃപയാ വദ
ദൈവമേ, നീ ധർമ്മം പഠിപ്പിച്ച് എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കുമെങ്കിൽ, എല്ലാ ധർമ്മകൃത്യങ്ങളുടെയും സാരം മാത്രം ദയവായി പറയും.
പാപാനാമനുരൂപാണി പ്രായശ്ചിത്താനി യദ്യഥാ । തഥാ തഥൈവ സംസ്മൃത്യ കഥിതാനി മനീഷിഭിഃ
പാപങ്ങൾ എങ്ങനെയാണോ, അതനുസരിച്ചാണ് പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, ഓരോ പാപത്തിനും അനുയോജ്യമായ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ജ്ഞാനികൾ ഓർമ്മപ്പെടുത്തി വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
കര്തും താനി ന ശക്യംതേ ദേവ പ്രത്യേകശോ നരൈഃ । സര്വപാപഹരം പുണ്യമേകം ചേദസ്തി തദ്വദ
ദേവാ, മനുഷ്യർക്ക് ഓരോ പ്രായശ്ചിത്തവും വേർതിരിച്ച് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു നല്ല പ്രവൃത്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ, ദയവായി അതു പറയൂ.
സൂത ഉവാച-। ഇത്യുക്ത്വാ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠോ യമം ധര്മസ്വരൂപിണമ് । തുഷ്ടാവ പ്രയതോ ഭൂത്വാ സൂക്ഷ്മധര്മാഭികാമുകഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ, സൂക്ഷ്മമായ ധർമ്മം ആഗ്രഹിച്ച്, മനസ്സു ശാന്തനാക്കി, ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപനായ യമനെ സ്തുതിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- നമസ്തേ സര്വശമന നമസ്തേ ജഗതാംപതേ । നമോഽസ്തു ദേവരൂപായ സ്വര്ഗമാര്ഗപ്രദായിനേ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: സർവ്വരെയും ശമിപ്പിക്കുന്നവനേ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനേ, ദേവരൂപനായവനേ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി കാണിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ധര്മശാസ്ത്രസ്വരൂപായ ധര്മരാജ നമോസ്തുതേ । ത്വയാ ഭൂഃ പാല്യതേ ദേവാപ്യംതരിക്ഷം ച ദ്യൌര്മഹഃ
ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാക്ഷാത് രൂപമായ ധർമ്മരാജാവേ, നിനക്കു വന്ദനം. ദേവാ, ഭൂമി, ആകാശം, അന്തരീക്ഷം, മഹാസ്വർഗ്ഗം എന്നിവയെല്ലാം നിന്റെ കാവലിലാണ്.
ജനസ്തപസ്തഥാസത്യം സര്വസ്വം പാല്യതേ ത്വയാ । ന ത്വയാ രഹിതം കിംചിജ്ജഗത്സ്ഥാവര ജംഗമമ്
ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം എന്നിവയെല്ലാം നിന്റെ കാവലിലാണ്. നിന്റെ അഭാവത്തിൽ ഈ ലോകത്തിൽ ചലനശീലമായതോ അചലമായതോ ഒന്നും നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
വിദ്യതേ ത്വദ്ഗൃഹീതം തു സദ്യോ നശ്യതി വൈ ജഗത് । ത്വമാത്മാ സര്വഭൂതാനാം സതാം സത്വസ്വരൂപവാന്
നിന്റെ കൈവശമില്ലാത്തത് ഉടൻ നശിച്ചുപോകുന്നു. നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവാണ്, സത്പുരുഷന്മാരുടെ സത്യസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്.
രാജസാനാം രജസ്ത്വം ച താമസാനാം തമസ്തഥാ । ചതുഷ്പദാം ഭവാന്ദേവ ചതുഃശൃംഗസ്ത്രിലോചനഃ
രാജസസ്വഭാവമുള്ളവർക്കിടയിൽ നീ രാജസാണ്, താമസസ്വഭാവമുള്ളവർക്കിടയിൽ നീ താമസാണ്. ദേവാ, നീ നാലു കാലുള്ളവനും, നാലു കൊമ്പുള്ളവനും, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവനുമാണ്.
സപ്തഹസ്തസ്ത്രിധാ ബദ്ധോ വൃഷരൂപ നമോസ്തു തേ । സര്വയജ്ഞമയോ ധര്മസ്ത്വയി വിഗ്രഹവിഗ്രഹഃ
ഏഴു കൈകളുള്ളവനും, മൂന്നു വിധത്തിൽ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്ന വൃഷഭരൂപനുമാണ് നീ. എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും ധർമ്മത്തിൽ സംയുക്തമാണ്, അതിന്റെ രൂപം നിനക്കുള്ളിൽ രൂപംകൊള്ളുന്നു.
സാക്ഷാദ്ദൃഷ്ടോസി ലോകേശ ദേവ തുഭ്യം നമോനമഃ । ഹൃദിസ്ഥഃ സര്വഭൂതാനാം പുണ്യപാപേക്ഷിതാ ഭവാന്
ലോകനാഥനായ ദേവാ, നേരിട്ട് കാണപ്പെട്ടവനേ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവനാണ്, പുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ നിന്നെ തേടുന്നു.
തേന ശാസ്താ ച ഭൂതാനാം ദാതാ ദേവ പ്രശാസിതാ । പ്രവര്ത്തകോ ഹി ധര്മസ്യ ദേവദംഡധരോ ഭുവി
അതിനാൽ, ദേവാ, നീ ജീവികളുടെ അധിപനും, ദാനിയും, നിയന്ത്രകനുമാണ്. ഭൂമിയിൽ ധർമ്മം ആരംഭിപ്പിക്കുന്നവനും, ദൈവദണ്ഡം വഹിക്കുന്നവനും നീയാണു.
സര്വധര്മമയം സാരമേകം വദ സുനിശ്ചിതമ് । യമ ഉവാച- പരിതുഷ്ടോഽസ്മി തേ വിപ്ര സ്തോത്രേണ ച വിശേഷതഃ
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പ്രധാന സാരം ഉറപ്പോടെ പറയൂ. യമൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, പ്രത്യേകിച്ച് നിന്റെ സ്തുതികൾകൊണ്ട് ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്.
തഥാപ്യാഗമ ധര്മേണ മാന്യോസി മമ സത്തമ । യന്ന കസ്യചിദാഖ്യാതം തദ്ഗോപ്യം പരമം മമ
എങ്കിലും, ആഗമധർമ്മം അനുസരിക്കുന്നതിനാൽ നീ എനിക്ക് മാന്യനാണ്. ആരോടും പറഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത എന്റെ പരമ രഹസ്യം—
സാരമുദ്ധൃത്യ സര്വേഷാം യദേകം നിശ്ചിതം മയാ । മഹാനിരയസംഘാതാന്നിര്വാസനകരം പരമ്
എല്ലാവിടത്തുനിന്നും സാരം എടുത്ത് ഞാൻ ഉറപ്പാക്കിയ ഒരു കാര്യമാണ്, മഹാനരകങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന അതി ഉന്നതമായത്.
അനാഖ്യേയമപി ബ്രഹ്മന്വക്ഷ്യേ വിനയതോഷിതഃ
പറയാൻ പാടില്ലാത്തതാണെങ്കിലും, ബ്രാഹ്മണാ, നിന്റെ വിനയത്തിൽ സന്തോഷിച്ച് ഞാൻ അതു നിന്നോട് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
സ്യുര്മോഹായ ചരാചരസ്യ ജഗതസ്തേ തേ പുരാണാഗമാസ്താം താമേവ ഹി ദേവതാം പരമികാം ജല്പംതു കല്പേ വിധൌ । സിദ്ധാംതേ പുനരേക ഏവ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ സമസ്താഗമ-വ്യാപാരേഷു വിവേകിനാം വ്യതികരം നീതേഷു നിശ്ചീയതേ
ചലനശീലികളുടെയും അചലങ്ങളുടെയും ലോകം ഭ്രമിപ്പിക്കാൻ പഴയ ആഗമങ്ങൾ പരമ ദേവിയെ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ പറയുന്നു. എന്നാൽ, സിദ്ധാന്തത്തിൽ, എല്ലാ ആഗമങ്ങൾക്കുമപ്പുറം, വിവേകമുള്ളവർക്ക് ഒരേ ദൈവമായ വിഷ്ണുവാണ് ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നത്.
ഭവോ ബ്രഹ്മാ ച വിഷ്ണുശ്ച ത്രയമേവ ത്രയീ മതാ । ദീപോഽഗ്നിര്വര്തിസ്നേഹൈസ്തു യഥാ വിപ്ര തഥാ ഹരിഃ
ശിവൻ, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു—ഈ മൂന്നും ത്രയീവേദം എന്നാണു കരുതുന്നത്. ഒരു വിളക്കിൽ ജ്വാല, തിരി, എണ്ണ എന്നിവയുണ്ടെന്നപോലെ, ഹരിയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, ബ്രാഹ്മണാ.
സമാരാധ്യ ഹരിം ഭക്ത്യാ ഗോലോകാന്പ്രാപ്നുയാച്ഛുഭാന് । ആരാധിതേ ഹരൌ കാമാഃ സര്വേ കരതലേ സ്ഥിതാഃ
ഭക്തിയോടെ ഹരിയെ ആരാധിച്ചാൽ, ഗോളോകത്തിലെ ശുഭമായ ലോകങ്ങൾ ലഭിക്കും. ഹരിയെ ആരാധിച്ചാൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും കൈയിലുണ്ടായിരിക്കും.