പ്രോത്സാഹം വര്ധയംതേ യേ മോദംതേ ദിവി തേ നരാഃ । ഹേമംതേ വഹ്നിദോ യശ്ച തഥാ ഗ്രീഷ്മേ ജലപ്രദഃ
മറ്റുള്ളവരെ ഉത്സാഹിപ്പിക്കുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; ശീതകാലത്ത് തീയും വേനലിൽ വെള്ളവും നൽകുന്നവരും—
വര്ഷാ സ്വാശ്രമദാതാ ച സ സ്വര്ഗേ മോദതേ ചിരമ് । പുണ്യകാലേഷു സര്വേഷു നിത്യ നൈമിത്തികാദിഷു
മഴക്കാലത്ത് സ്വന്തം ആശ്രമത്തിൽ അഭയം നൽകുന്നവനും, അവൻ ദീർഘകാലം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; എല്ലാ പുണ്യകാലങ്ങളിലും, സ്ഥിരമായതോ പ്രത്യേകമായതോ ആയ സമയങ്ങളിലും.
ഭക്ത്യാ യഃ കുരുതേ ശ്രാദ്ധം സ നൂനം സുരലോകഭാക്
ആർ ഭക്തിയോടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തുന്നു, അവൻ ഉറപ്പായും ദേവലോകം പ്രാപിക്കും.
ദാനം ദരിദ്രസ്യ വിഭോഃ ക്ഷമിത്വം യൂനാം തപോ ജ്ഞാനവതാം ച മൌനമ് । ഇച്ഛാനിവൃത്തിശ്ച സുഖോചിതാനാം ദയാ ച ഭൂതേഷു ദിവം നയംതി
ദരിദ്രന്റെ ദാനം, യുവാക്കളുടെ ക്ഷമ, ജ്ഞാനികളുടെ തപസ്, സുഖജീവിതക്കാർക്ക് ഇച്ഛാനിവൃത്തി, സകലഭൂതങ്ങളിൽ ദയ—ഇവ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ദ്വിവിധഃ കര്മസംബംധഃ പാപപുണ്യസമുദ്ഭവഃ । സത്യമേവ സമാശ്രിത്യ ക്രിയതേ ഹ്യത്ര നിര്ണയഃ
കർമബന്ധങ്ങൾക്ക് രണ്ട് തരമുണ്ട് — പാപം കൊണ്ടും പുണ്യം കൊണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. ഇവിടെ തീരുമാനിക്കുന്നത് സത്യത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്.
തപോധ്യാനസമായുക്തം താരണായ ഭവാംബുധേഃ । പാപം തു പതനായോക്തം സത്യമേവ ന സംശയഃ
തപസ്സും ധ്യാനവും ചേർന്നുള്ളത് ജന്മസമുദ്രം കടക്കാൻ സഹായിക്കും; പാപം ചെയ്താൽ വീഴ്ചയാകും — ഇതിൽ സംശയമില്ല, സത്യം തന്നെയാണ്.
ബലേന പരിചാരേണ ശൌര്യേണാഭിയുതസ്യ ച । പുണ്യഹീനസ്യ വൈ പുംസസ്തദ്ബലാദിവ ലീയതേ
പുണ്യം ഇല്ലാത്തവന് ശക്തിയും സേവനവും ധൈര്യവും ഉണ്ടെങ്കിലും, ആ ശക്തി എല്ലാം അപ്രയോജനമാകും, എങ്ങനെങ്കിലും അദൃശ്യമായ് പോകും.
ഉന്നതാ ഗിരി ദുര്ഗേഷു വൃക്ഷാഃ സംതി സുപുഷ്ടകാഃ । പതംതി വാതവേഗേന സമൂലാസ്തു ഘനാ അപി
പർവ്വതങ്ങളിലെ കോട്ടകളിൽ വളർന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ പോലും, എത്ര വലിയവയായാലും, കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ വേരോടെ പതിക്കും.
സത്യധര്മവിഹീനാസ്തേ തഥാ യാംതി യമാലയമ് । സാമാന്യം സര്വജംതൂംനാം ബലം ധര്മസ്തു കേവലഃ
സത്യം ധർമ്മം ഇല്ലാത്തവർ യമന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു; എല്ലാ ജീവികൾക്കും ശക്തി പൊതുവാണ്, എന്നാൽ ധർമ്മം മാത്രമാണ് ഉന്നതം.
യേന സംതരതേ ജംതുരിഹലോകേ പരത്ര ച । മയാ സര്വമിദം സമ്യക്സ്വര്ഗമാര്ഗ പ്രദായകമ്
ഈ ലോകത്തും അപ്പുറം ലോകത്തും ജീവി കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതെന്താണെന്ന് ഞാൻ മുഴുവൻ വിശദീകരിച്ചു — അതാണ് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി നൽകുന്നത്.
സമാസേന സമാഖ്യാതം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
സംഗ്രഹമായി ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു; ഇനി എന്താണ് കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- ഏതന്മൂര്ഖോഽപി ജാനാതി ശുഭകര്മകരഃ പുമാന് । ന യാതി നരകം സ്വര്ഗം തഥാ പാപക്രിയാ രതഃ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകില്ലെന്നതും, പാപത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കില്ലെന്നതും, ഒരു മണ്ടനും അറിയുന്ന കാര്യമാണ്.
ക്രതുഭിര്വിവിധൈരിഷ്ടൈര്വ്രത ദാന ജപാദിഭിഃ । സത്യേനാചാരകുശലൈഃ സ്വര്ഗസൌഖ്യമവാപ്യതേ
വിവിധ യാഗങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, ദാനം, ജപം, സത്യം, നല്ല പെരുമാറ്റം — ഇതൊക്കെയിലൂടെ സ്വർഗ്ഗസുഖം നേടാം.
വിദ്യാചാരധനോപേതൈര്ഋഷിഭിര്വേദപാരഗൈഃ । പ്രാപ്യതേ പുണ്യയോഗേന യജ്ഞൈര്നാകസ്തതഃ ക്വചിത്
വിദ്യയും നല്ല പെരുമാറ്റവും സമ്പത്തും ഉള്ള, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഋഷികൾക്ക്, പുണ്യസഞ്ചയത്തിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കും; വേറൊന്നുകൊണ്ടും ലഭിക്കില്ല.
വിത്തേന ച വിനാ ദാനം ബഹുദാതും ന ശക്യതേ । വിദ്യമാന ധനേനാപി കുടുംബാസക്തചേതസാ
സമ്പത്ത് ഇല്ലാതെ വലിയ ദാനം നൽകാൻ കഴിയില്ല; സമ്പത്ത് ഉണ്ടെങ്കിലും കുടുംബത്തിൽ മനസ്സ് കുടുങ്ങിയാൽ ദാനം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
അഗ്നിഹോത്രാദയോ ധര്മാ വിശേഷേണ കലൌ യുഗേ । ദുഷ്കരാ ദാനധര്മോഽപി ദുഷ്കരോ ഭഗവന്മതഃ
അഗ്നിഹോത്രം പോലുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ കലിയുഗത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ദുഷ്കരമാണ്; ദാനധർമ്മം പോലും ഈ കാലത്ത് ചെയ്യാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, ഭഗവൻ.
അല്പായാസേന ധര്മേണ ലഭ്യതേ ധര്മസംചയഃ । തന്മേ വിശേഷതോ ബ്രൂഹി ധര്മാധര്മപ്രദര്ശക
ചെറിയ ശ്രമംകൊണ്ട് തന്നെ ധർമ്മസഞ്ചയം നേടാം; അതിനാൽ, ധർമ്മവും അധർമ്മവും കാണിക്കുന്നവനേ, അതിനെപ്പറ്റി പ്രത്യേകമായി പറയൂ.
തദേകം കഥ്യതാം ധര്മം സര്വധര്മോത്തമോത്തമമ് । കൃതേനൈകേന യേനേഹ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത്
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഒരു ധർമ്മം മാത്രം പറയൂ; അതു ചെയ്താൽ ഇവിടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുമല്ലോ.
ധനം ധാന്യം യശോ ധര്മമായുര്യേനാഭി വര്ത്തതേ । മര്ത്യലോകേഽപി സഖ്യം സ്യാത്സ്വര്ഗോ യേനാക്ഷയോ ഭവേത്
അതിനാൽ സമ്പത്ത്, ധാന്യം, പ്രശസ്തി, ധർമ്മം, ആയുസ്സ് ഇവയെല്ലാം വർദ്ധിക്കും; മനുഷ്യലോകത്തും സൗഹൃദം ഉണ്ടാകും; സ്വർഗ്ഗം അക്ഷയമാകും.
സാക്ഷാന്നാരായണോ യേന ഭക്താനാമഭയപ്രദഃ । തുഷ്യേദസ്യപ്രസാദേന കാമഃ കരതലേ സ്ഥിതഃ
അതിനാൽ ഭക്തന്മാർക്ക് നാരായണൻ നേരിട്ട് ഭയം അകറ്റി നൽകുന്നു; അവന്റെ കൃപയാൽ, ആഗ്രഹങ്ങൾ കൈയിലെത്തിയതുപോലെ ലഭിക്കും.
സര്വയജ്ഞ തപോദാനതീര്ഥസേവാധികം ഫലമ് । ലഭ്യതേ യേന യദ്യസ്തി വൈവസ്വത തദാദിശ
എല്ലാ യജ്ഞങ്ങൾക്കും തപസ്സിനും ദാനത്തിനും തീർത്ഥയാത്രകൾക്കും മേൽ ഫലം അതിനാൽ ലഭിക്കും; അങ്ങനെയൊന്നുണ്ടെങ്കിൽ, വൈവസ്വതാ, അതു പറയൂ.
അനുഗ്രാഹ്യോ ഹ്യഹം ദേവ യദി ധര്മോപദേശതഃ । സര്വധര്മക്രിയാസാരം തദേകം കൃപയാ വദ
ദൈവമേ, നീ ധർമ്മം പഠിപ്പിച്ച് എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കുമെങ്കിൽ, എല്ലാ ധർമ്മകൃത്യങ്ങളുടെയും സാരം മാത്രം ദയവായി പറയും.
പാപാനാമനുരൂപാണി പ്രായശ്ചിത്താനി യദ്യഥാ । തഥാ തഥൈവ സംസ്മൃത്യ കഥിതാനി മനീഷിഭിഃ
പാപങ്ങൾ എങ്ങനെയാണോ, അതനുസരിച്ചാണ് പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, ഓരോ പാപത്തിനും അനുയോജ്യമായ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ജ്ഞാനികൾ ഓർമ്മപ്പെടുത്തി വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
കര്തും താനി ന ശക്യംതേ ദേവ പ്രത്യേകശോ നരൈഃ । സര്വപാപഹരം പുണ്യമേകം ചേദസ്തി തദ്വദ
ദേവാ, മനുഷ്യർക്ക് ഓരോ പ്രായശ്ചിത്തവും വേർതിരിച്ച് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു നല്ല പ്രവൃത്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ, ദയവായി അതു പറയൂ.
സൂത ഉവാച-। ഇത്യുക്ത്വാ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠോ യമം ധര്മസ്വരൂപിണമ് । തുഷ്ടാവ പ്രയതോ ഭൂത്വാ സൂക്ഷ്മധര്മാഭികാമുകഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ, സൂക്ഷ്മമായ ധർമ്മം ആഗ്രഹിച്ച്, മനസ്സു ശാന്തനാക്കി, ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപനായ യമനെ സ്തുതിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- നമസ്തേ സര്വശമന നമസ്തേ ജഗതാംപതേ । നമോഽസ്തു ദേവരൂപായ സ്വര്ഗമാര്ഗപ്രദായിനേ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: സർവ്വരെയും ശമിപ്പിക്കുന്നവനേ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനേ, ദേവരൂപനായവനേ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി കാണിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ധര്മശാസ്ത്രസ്വരൂപായ ധര്മരാജ നമോസ്തുതേ । ത്വയാ ഭൂഃ പാല്യതേ ദേവാപ്യംതരിക്ഷം ച ദ്യൌര്മഹഃ
ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാക്ഷാത് രൂപമായ ധർമ്മരാജാവേ, നിനക്കു വന്ദനം. ദേവാ, ഭൂമി, ആകാശം, അന്തരീക്ഷം, മഹാസ്വർഗ്ഗം എന്നിവയെല്ലാം നിന്റെ കാവലിലാണ്.
ജനസ്തപസ്തഥാസത്യം സര്വസ്വം പാല്യതേ ത്വയാ । ന ത്വയാ രഹിതം കിംചിജ്ജഗത്സ്ഥാവര ജംഗമമ്
ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം എന്നിവയെല്ലാം നിന്റെ കാവലിലാണ്. നിന്റെ അഭാവത്തിൽ ഈ ലോകത്തിൽ ചലനശീലമായതോ അചലമായതോ ഒന്നും നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
വിദ്യതേ ത്വദ്ഗൃഹീതം തു സദ്യോ നശ്യതി വൈ ജഗത് । ത്വമാത്മാ സര്വഭൂതാനാം സതാം സത്വസ്വരൂപവാന്
നിന്റെ കൈവശമില്ലാത്തത് ഉടൻ നശിച്ചുപോകുന്നു. നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവാണ്, സത്പുരുഷന്മാരുടെ സത്യസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്.
രാജസാനാം രജസ്ത്വം ച താമസാനാം തമസ്തഥാ । ചതുഷ്പദാം ഭവാന്ദേവ ചതുഃശൃംഗസ്ത്രിലോചനഃ
രാജസസ്വഭാവമുള്ളവർക്കിടയിൽ നീ രാജസാണ്, താമസസ്വഭാവമുള്ളവർക്കിടയിൽ നീ താമസാണ്. ദേവാ, നീ നാലു കാലുള്ളവനും, നാലു കൊമ്പുള്ളവനും, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവനുമാണ്.