ത്രിരാത്രമപി യേ വിപ്ര ദ്വാരവത്യാം പുരി സ്ഥിതാഃ । മജ്ജംതി ഗോമതീ തീരേ ധന്യാസ്തേ കേശവപ്രിയാഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, ദ്വാരക നഗരത്തിൽ മൂന്നു രാത്രികൾ പോലും താമസിച്ച് ഗോമതിയുടെ തീരത്ത് സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ഭാഗ്യശാലികൾ കേശവനു പ്രിയരാണ്.
നരനാരായണാവാസേ ത്രിരാത്രം യേ സമാശ്രിതാഃ । മര്ത്യലോകേ ച നംദായാം ധന്യാസ്തേ കേശവപ്രിയാഃ
നരനാരായണന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് മൂന്നു രാത്രികൾ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നവരും, ഭൂമിയിലെ നന്ദയിൽ കഴിയുന്നവരും ഭാഗ്യശാലികളും കേശവനു പ്രിയരുമാണ്.
ഷണ്മാസമുഷിതാ വിപ്ര പുരുഷോത്തമസംനിധൌ । തേ നൂനമച്യുതാത്മാനോ ദൃഷ്ട്വാ സ്യുരഘഹാരിണഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, പുരുഷോത്തമന്റെ സന്നിധിയിൽ ആറു മാസം താമസിക്കുന്നവർ, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന അച്യുതനെ കണ്ടു, അവൻ്റെ ഭക്തരായി തീരുന്നു.
അനേക ജന്മാര്ജിതപുണ്യതോയേ മജ്ജംതി തോയേ മണികര്ണികായാഃ । നമംതി വിശ്വേശമവാപ്യകാശീം തേ വൈ മയാപീഹ ഭവംതി വംദ്യാഃ
അനവധി ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യജലമായ മണികർണികയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, കാശി പ്രാപിച്ച ശേഷം വിശ്വേശ്വരനെ നമസ്കരിക്കുന്നവർ, ഇവിടെയും എന്റെ വന്ദനാർഹരാണ്.
പൂജയിത്വാ ഹരിം യേ തു ഭൂമൌ ദര്ഭ തിലൈഃ സഹ । തിലാന്വികീര്യ ലോഹം ച ദത്വാ ധേനും പയസ്വിനീമ്
ദർഭയും എള്ളും കൊണ്ടു ഭൂമിയിൽ ഹരിയെ ആരാധിച്ച്, എള്ള് വിതറി, ഇരുമ്പും പാൽകൊടുക്കുന്ന പശുവും ദാനം ചെയ്യുന്നവർ—
യേ മൃതാ വിധിവദ്വിപ്ര തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ഉത്പാദ്യ പുത്രാന്സംസ്ഥാപ്യ പിതൃപൈതാമഹേ പദേ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഇങ്ങനെ മരിക്കുന്നവർ, പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച് പിതൃവംശത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചവരായി, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
നിര്മമാ നിരഹംകാരാ യേ മൃതാസ്തേഽപി നാകിനഃ । സ്തൈന്യാന്നിവൃത്താഃ സതതം സംതുഷ്ടാഃ സ്വധനേന ച
സ്വാർത്ഥതയും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാതെ മരിക്കുന്നവർ, എപ്പോഴും മോഷണത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവരും സ്വന്തം സമ്പത്ത് കൊണ്ട് തൃപ്തരായവരും സ്വർഗ്ഗവാസികളാണ്.
സ്വഭാഗ്യേനോപജീവംതി തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ശ്ലക്ഷ്ണാം വാണീം നിരാബാധാം മധുരോപായ വര്ജിതാമ്
സ്വന്തം ഭാഗ്യപ്രകാരം ജീവിക്കുന്നവർ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നവരാണ്; അവർ മൃദുവും തടസ്സമില്ലാത്തതുമായ, വഞ്ചനയില്ലാത്തതുമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നു.
സ്വാഗതേനാഭിഭാഷംതേ തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ശുഭാനാമശുഭാനാം ച കര്മണാം ഫലസംചയേ
സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നവർ, നല്ലതോ ചീത്തയോ പ്രവർത്തികളുടെ ഫലം സമ്പാദിക്കുമ്പോൾ, മറ്റുള്ളവരെ സ്നേഹപൂർവ്വം സ്വാഗതം ചെയ്ത് സംസാരിക്കുന്നു.
വിപാകജ്ഞാശ്ച യേ വിപ്ര തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । ധനധര്മപ്രവൃത്താനാം ധര്മമാര്ഗാനുയായിനാമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അറിയുന്നവരും, ധനത്തിലും ധർമ്മത്തിലും ഏർപ്പെട്ടവരും, ധർമ്മമാർഗ്ഗം പിന്തുടരുന്നവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
പ്രോത്സാഹം വര്ധയംതേ യേ മോദംതേ ദിവി തേ നരാഃ । ഹേമംതേ വഹ്നിദോ യശ്ച തഥാ ഗ്രീഷ്മേ ജലപ്രദഃ
മറ്റുള്ളവരെ ഉത്സാഹിപ്പിക്കുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; ശീതകാലത്ത് തീയും വേനലിൽ വെള്ളവും നൽകുന്നവരും—
വര്ഷാ സ്വാശ്രമദാതാ ച സ സ്വര്ഗേ മോദതേ ചിരമ് । പുണ്യകാലേഷു സര്വേഷു നിത്യ നൈമിത്തികാദിഷു
മഴക്കാലത്ത് സ്വന്തം ആശ്രമത്തിൽ അഭയം നൽകുന്നവനും, അവൻ ദീർഘകാലം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; എല്ലാ പുണ്യകാലങ്ങളിലും, സ്ഥിരമായതോ പ്രത്യേകമായതോ ആയ സമയങ്ങളിലും.
ഭക്ത്യാ യഃ കുരുതേ ശ്രാദ്ധം സ നൂനം സുരലോകഭാക്
ആർ ഭക്തിയോടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തുന്നു, അവൻ ഉറപ്പായും ദേവലോകം പ്രാപിക്കും.
ദാനം ദരിദ്രസ്യ വിഭോഃ ക്ഷമിത്വം യൂനാം തപോ ജ്ഞാനവതാം ച മൌനമ് । ഇച്ഛാനിവൃത്തിശ്ച സുഖോചിതാനാം ദയാ ച ഭൂതേഷു ദിവം നയംതി
ദരിദ്രന്റെ ദാനം, യുവാക്കളുടെ ക്ഷമ, ജ്ഞാനികളുടെ തപസ്, സുഖജീവിതക്കാർക്ക് ഇച്ഛാനിവൃത്തി, സകലഭൂതങ്ങളിൽ ദയ—ഇവ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ദ്വിവിധഃ കര്മസംബംധഃ പാപപുണ്യസമുദ്ഭവഃ । സത്യമേവ സമാശ്രിത്യ ക്രിയതേ ഹ്യത്ര നിര്ണയഃ
കർമബന്ധങ്ങൾക്ക് രണ്ട് തരമുണ്ട് — പാപം കൊണ്ടും പുണ്യം കൊണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. ഇവിടെ തീരുമാനിക്കുന്നത് സത്യത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്.
തപോധ്യാനസമായുക്തം താരണായ ഭവാംബുധേഃ । പാപം തു പതനായോക്തം സത്യമേവ ന സംശയഃ
തപസ്സും ധ്യാനവും ചേർന്നുള്ളത് ജന്മസമുദ്രം കടക്കാൻ സഹായിക്കും; പാപം ചെയ്താൽ വീഴ്ചയാകും — ഇതിൽ സംശയമില്ല, സത്യം തന്നെയാണ്.
ബലേന പരിചാരേണ ശൌര്യേണാഭിയുതസ്യ ച । പുണ്യഹീനസ്യ വൈ പുംസസ്തദ്ബലാദിവ ലീയതേ
പുണ്യം ഇല്ലാത്തവന് ശക്തിയും സേവനവും ധൈര്യവും ഉണ്ടെങ്കിലും, ആ ശക്തി എല്ലാം അപ്രയോജനമാകും, എങ്ങനെങ്കിലും അദൃശ്യമായ് പോകും.
ഉന്നതാ ഗിരി ദുര്ഗേഷു വൃക്ഷാഃ സംതി സുപുഷ്ടകാഃ । പതംതി വാതവേഗേന സമൂലാസ്തു ഘനാ അപി
പർവ്വതങ്ങളിലെ കോട്ടകളിൽ വളർന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ പോലും, എത്ര വലിയവയായാലും, കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ വേരോടെ പതിക്കും.
സത്യധര്മവിഹീനാസ്തേ തഥാ യാംതി യമാലയമ് । സാമാന്യം സര്വജംതൂംനാം ബലം ധര്മസ്തു കേവലഃ
സത്യം ധർമ്മം ഇല്ലാത്തവർ യമന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു; എല്ലാ ജീവികൾക്കും ശക്തി പൊതുവാണ്, എന്നാൽ ധർമ്മം മാത്രമാണ് ഉന്നതം.
യേന സംതരതേ ജംതുരിഹലോകേ പരത്ര ച । മയാ സര്വമിദം സമ്യക്സ്വര്ഗമാര്ഗ പ്രദായകമ്
ഈ ലോകത്തും അപ്പുറം ലോകത്തും ജീവി കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതെന്താണെന്ന് ഞാൻ മുഴുവൻ വിശദീകരിച്ചു — അതാണ് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി നൽകുന്നത്.
സമാസേന സമാഖ്യാതം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
സംഗ്രഹമായി ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു; ഇനി എന്താണ് കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- ഏതന്മൂര്ഖോഽപി ജാനാതി ശുഭകര്മകരഃ പുമാന് । ന യാതി നരകം സ്വര്ഗം തഥാ പാപക്രിയാ രതഃ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകില്ലെന്നതും, പാപത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കില്ലെന്നതും, ഒരു മണ്ടനും അറിയുന്ന കാര്യമാണ്.
ക്രതുഭിര്വിവിധൈരിഷ്ടൈര്വ്രത ദാന ജപാദിഭിഃ । സത്യേനാചാരകുശലൈഃ സ്വര്ഗസൌഖ്യമവാപ്യതേ
വിവിധ യാഗങ്ങൾ, വ്രതങ്ങൾ, ദാനം, ജപം, സത്യം, നല്ല പെരുമാറ്റം — ഇതൊക്കെയിലൂടെ സ്വർഗ്ഗസുഖം നേടാം.
വിദ്യാചാരധനോപേതൈര്ഋഷിഭിര്വേദപാരഗൈഃ । പ്രാപ്യതേ പുണ്യയോഗേന യജ്ഞൈര്നാകസ്തതഃ ക്വചിത്
വിദ്യയും നല്ല പെരുമാറ്റവും സമ്പത്തും ഉള്ള, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഋഷികൾക്ക്, പുണ്യസഞ്ചയത്തിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കും; വേറൊന്നുകൊണ്ടും ലഭിക്കില്ല.
വിത്തേന ച വിനാ ദാനം ബഹുദാതും ന ശക്യതേ । വിദ്യമാന ധനേനാപി കുടുംബാസക്തചേതസാ
സമ്പത്ത് ഇല്ലാതെ വലിയ ദാനം നൽകാൻ കഴിയില്ല; സമ്പത്ത് ഉണ്ടെങ്കിലും കുടുംബത്തിൽ മനസ്സ് കുടുങ്ങിയാൽ ദാനം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
അഗ്നിഹോത്രാദയോ ധര്മാ വിശേഷേണ കലൌ യുഗേ । ദുഷ്കരാ ദാനധര്മോഽപി ദുഷ്കരോ ഭഗവന്മതഃ
അഗ്നിഹോത്രം പോലുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ കലിയുഗത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ദുഷ്കരമാണ്; ദാനധർമ്മം പോലും ഈ കാലത്ത് ചെയ്യാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, ഭഗവൻ.
അല്പായാസേന ധര്മേണ ലഭ്യതേ ധര്മസംചയഃ । തന്മേ വിശേഷതോ ബ്രൂഹി ധര്മാധര്മപ്രദര്ശക
ചെറിയ ശ്രമംകൊണ്ട് തന്നെ ധർമ്മസഞ്ചയം നേടാം; അതിനാൽ, ധർമ്മവും അധർമ്മവും കാണിക്കുന്നവനേ, അതിനെപ്പറ്റി പ്രത്യേകമായി പറയൂ.
തദേകം കഥ്യതാം ധര്മം സര്വധര്മോത്തമോത്തമമ് । കൃതേനൈകേന യേനേഹ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത്
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഒരു ധർമ്മം മാത്രം പറയൂ; അതു ചെയ്താൽ ഇവിടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുമല്ലോ.
ധനം ധാന്യം യശോ ധര്മമായുര്യേനാഭി വര്ത്തതേ । മര്ത്യലോകേഽപി സഖ്യം സ്യാത്സ്വര്ഗോ യേനാക്ഷയോ ഭവേത്
അതിനാൽ സമ്പത്ത്, ധാന്യം, പ്രശസ്തി, ധർമ്മം, ആയുസ്സ് ഇവയെല്ലാം വർദ്ധിക്കും; മനുഷ്യലോകത്തും സൗഹൃദം ഉണ്ടാകും; സ്വർഗ്ഗം അക്ഷയമാകും.
സാക്ഷാന്നാരായണോ യേന ഭക്താനാമഭയപ്രദഃ । തുഷ്യേദസ്യപ്രസാദേന കാമഃ കരതലേ സ്ഥിതഃ
അതിനാൽ ഭക്തന്മാർക്ക് നാരായണൻ നേരിട്ട് ഭയം അകറ്റി നൽകുന്നു; അവന്റെ കൃപയാൽ, ആഗ്രഹങ്ങൾ കൈയിലെത്തിയതുപോലെ ലഭിക്കും.