മധ്യദേശേ മഹാഗ്രാമോ ബ്രാഹ്മണാനാം ബഭൂവ ഹ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ യാമുനസ്യ ഗിരേരധഃ
മധ്യദേശത്ത്, ഗംഗയും യമുനയും നദികള്ക്കിടയിൽ, യമുനാ പർവ്വതത്തിന്റെ അടിയിലൊരു വലിയ ബ്രാഹ്മണഗ്രാമം ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിദ്വാംസസ്തത്ര ഭൂയിഷ്ഠാ ബ്രാഹ്മണാശ്ചാവസംസ്തദാ । അഥ പ്രാഹ യമഃ കംചിത്പുരുഷം കൃഷ്ണപിംഗലമ്
അവിടെ കൂടുതലും പണ്ഡിതന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ താമസിച്ചു. അപ്പോൾ യമൻ കറുത്തയും മഞ്ഞയും നിറമുള്ള ഒരാളെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു.
രക്താക്ഷമൂര്ദ്ധ്വരോമാണം കാകജംഘാക്ഷിനാസികമ് । ഗച്ഛ ത്വം ഭോ മഹാഗ്രാമം ഗത്വാ ബ്രാഹ്മണമാനയ
ചുവപ്പു കണ്ണുകളും നട്ടു നിൽക്കുന്ന രോമവും കാക്കയുടെ കാലും കണ്ണും മൂക്കും പോലെയുള്ള അവനെ യമൻ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: നീ ആ വലിയ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോയി ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കൊണ്ടുവരിക.
വസിഷ്ഠഗോത്രസംഭൂതം നാമതോ യജ്ഞദത്തകമ് । ശമേ നിവിഷ്ടം വിദ്വാംസം യജ്ഞകര്മവിശാരദമ്
വസിഷ്ഠഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച, യജ്ഞദത്തൻ എന്ന പേരിലുള്ള, സമാധാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, പണ്ഡിതനും യജ്ഞവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനെയാണ് കൊണ്ടുവരേണ്ടത്.
നചാന്യമാനയേഥാസ്ത്വം സഗോത്രം തസ്യ പാര്ശ്വതഃ । സഹിതാദൃഗ്ഗുണസ്തേന തുല്യോഽധ്യയന ജന്മനാ
അവന്റെ കുടുംബത്തിൽ നിന്നോ അടുത്തവരിൽ നിന്നോ മറ്റാരെയും കൊണ്ടുവരരുത്; ഗുണത്തിലും പഠനത്തിലും ജനനത്തിലും അവനു തുല്യനായവനേ മാത്രം കൊണ്ടുവരണം.
ആകൃത്യാ ച തഥാ ചിഹ്നൈഃ സമസ്തേനൈവ സത്തമഃ । തമാനയ യഥോദ്ദിഷ്ടാ പൂജാ കാര്യാ ഹി തസ്യ മേ
രൂപത്തിലും എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളിലും പറഞ്ഞതുപോലെ അതേവിധം ഉള്ള ഉത്തമനെ കൊണ്ടുവരണം; അവനുവേണ്ടി ഞാൻ പൂജ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.
സ ഗത്വാ പ്രതികൂലം തു ചകാര യമശാസനമ് । തമേവ മാനയാമാസ പ്രതിഷിദ്ധോ യമേന യഃ
അവൻ പോയി യമന്റെ കല്പനക്ക് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിച്ചു; യമൻ വിലക്കിയവനെ മാത്രം ആദരിച്ചു.
തസ്മൈ യമഃ സമുത്ഥായ പൂജാം കൃത്വാ ച ധര്മവിത് । പ്രോവാച നീയതാമേഷ സോഽന്യ ആനീയതാമിതി
യമൻ എഴുന്നേറ്റ്, ധർമ്മപ്രകാരം അവനെ പൂജിച്ചു, പിന്നെ പറഞ്ഞു: 'ഇവനെ തിരികെ അയക്കൂ; മറ്റൊരാളെ കൊണ്ടുവരിക.'
സൂത ഉവാച- ഏവമുക്തേ തു വചനേ ധര്മരാജേന സ ദ്വിജഃ । ഉവാച ധര്മരാജം തം നിര്വിണ്ണോ ഗമനായ വൈ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മരാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ മടങ്ങേണ്ടിവരുന്നതിൽ നിരാശനായി ധർമ്മരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- കസ്മാദഹമിഹാനീതഃ കസ്മാത്പ്രേരയസേ പുനഃ । ഗംതും നൈവോത്സഹേ തത്ര മര്ത്യലോകം പുനഃ പ്രഭോ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'എന്തിനാണ് എന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്? വീണ്ടും എനിക്ക് തിരികെ പോകാൻ പറയുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? പ്രഭോ, ഞാൻ വീണ്ടും മനുഷ്യലോകത്തേക്ക് പോകാൻ കഴിയില്ല.'
യമ ഉവാച- ഇഹ ക്ഷീണായുഷാം പുംസാം വാസഃ പുണ്യവതാം ഭവേത് । അയം വൈ ധര്മരാജസ്യ ലോകോ ധര്മഃ പ്രകീര്തിതഃ
യമൻ പറഞ്ഞു: 'ജീവിതകാലം തീർന്ന പുണ്യവാന്മാർക്ക് ഇവിടെ വാസം ലഭിക്കും. ഇതാണ് ധർമ്മരാജാവിന്റെ ലോകം, ധർമ്മം പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം.'
സൌഖ്യഭൂമിരിയം സര്വാ ധര്മരാജോഽഹമീശ്വരഃ । പുണ്യാപുണ്യാനുസാരേണ ജംതൂനാം സുഖദുഃഖദഃ
ഇവിടെയെല്ലാം സുഖം നിറഞ്ഞ ഭൂമിയാണ്; ഞാൻ ധർമ്മരാജാവാണ്, പുണ്യവും പാപവും അനുസരിച്ച് ജീവികൾക്ക് സുഖവും ദുഃഖവും നൽകുന്നവൻ.
പാപിനാം യമരൂപോഽസ്മി നൃണാം നിരയദായകഃ । തഥാ പുണ്യവതാം സൌഖ്യ സ്വര്ഗദോ ധര്മ മൂര്തിമാന്
പാപികൾക്ക് ഞാൻ യമനായി, നരകത്തിൽ അയക്കുന്നവനാണ്; പുണ്യവാന്മാർക്ക് ഞാൻ ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, സുഖവും സ്വർഗ്ഗവും നൽകുന്നവനാണ്.
ഗച്ഛ വിപ്ര ത്വമദ്യൈവ നിലയം സ്വം യഥാഗതഃ । അദ്യാപി ദശവര്ഷാണാമായുസ്തേ പരിവര്തതേ
ബ്രാഹ്മണാ, നീ ഇന്ന് തന്നെ തിരികെ വീട്ടിലേക്ക് പോവുക; ഇപ്പോഴും നിന്റെ ആയുസ്സിൽ പത്ത് വർഷം ബാക്കി ഉണ്ട്.
ക്ഷയേ തവായുഷഃ പ്രാപ്തിര്ലോകസ്യാസ്യ ഭവിഷ്യതി । പ്രഷ്ടവ്യം ച ത്വയാ ഹ്യന്യത്പൃച്ഛസ്വ പ്രബ്രവീമി തേ
നിന്റെ ആയുസ്സ് അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ഈ ലോകത്തിലെ ജനങ്ങൾ നിന്നെ പ്രാപിക്കും. നീ വേറെ എന്തെങ്കിലും ചോദിക്കാവുന്നതാണ്; ചോദിച്ചാൽ ഞാൻ അതിന്റെ ഉത്തരം പറയും.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- യത്കൃത്വാ സുമഹത്പുണ്യം സ്വര്ഗഃ സ്യാദ്ബ്രൂഹി തന്മമ । സര്വസ്യ ഹി പ്രമാണംത്വം ധര്മാധര്മവിനിശ്ചയേ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഏത് പ്രവൃത്തിയാണ് വലിയ പുണ്യം നൽകുകയും സ്വർഗത്തിൽ എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എന്ന് ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ. ധർമ്മവും അധർമ്മവും തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ നീ എല്ലാവർക്കും അതോറിറ്റിയാണ്.
യദി ദേവ മയാ സമ്യഗ്ഗംതവ്യം നിജമംദിരേ । തദ്ബ്രൂഹി കര്മണാ കേന പതംതി നരകേ നരാഃ
ദേവാ, ഞാൻ നിന്റെ ഭവനത്തിൽ ശരിയായി എത്തേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ആളുകൾ നരകത്തിൽ വീഴുന്നു എന്ന് ദയവായി പറയൂ.
വ്രജംതി കേന വൈ സ്വര്ഗം തത്സര്വം കൃപയാ വദ । യമ ഉവാച- കര്മണാ മനസാ വാചാ യേ ധര്മവിമുഖാ നരാഃ
ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ അവർ സ്വർഗത്തിൽ പോകുന്നു എന്നും ദയവായി മുഴുവനും പറഞ്ഞുതരൂ. യമൻ പറഞ്ഞു: പ്രവൃത്തിയിലും ചിന്തയിലും വാക്കിലും ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് മാറുന്നവർ—
വിഷ്ണുഭക്തിവിഹീനാ യേ തേ വൈ നിരയഗാമിനഃ । പശ്യംതി ഭേദബുദ്ധ്യാ യേ ബ്രഹ്മാണം ശംകരം ഹരിമ്
വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തി ഇല്ലാത്തവർ നരകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. ബ്രഹ്മാവിനെയും ശങ്കരനെയും ഹരിയെയും വ്യത്യസ്തരായി കാണുന്നവരും—
വിരക്താ വിഷ്ണുവിദ്യാസു നരാ നിരയഗാമിനഃ । കുലദേശോചിതം കര്മ യസ്ത്യക്ത്വാന്യത്സമാചരേത്
വിഷ്ണുവിന്റെ ജ്ഞാനത്തിൽ അനാസക്തരായ ആളുകളും നരകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. കുടുംബത്തിനും ദേശത്തിനും അനുയോജ്യമായ പ്രവൃത്തികൾ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊന്നാണ് ചെയ്യുന്നത്—
കാമാദ്വാ യദി വാ മോഹാത്സ യാതി നരകം നരഃ । അയാജ്യയാജകശ്ചൈവ യാജ്യാനാം ച വിവര്ജകഃ
കാമവശം അല്ലെങ്കിൽ മോഹവശം ആകുമ്പോൾ ആ മനുഷ്യൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ചെയ്യരുതാത്ത യാഗങ്ങൾ ചെയ്യുകയോ ചെയ്യേണ്ടതായവ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവരും—
വിരതോ വിഷ്ണുവിദ്യാസു സ ഭുംക്തേ നരകാന്ബഹൂന് । അദത്വാ പിതൃദേവേഭ്യോ വിപ്രേഭ്യോ മര്ത്യബംധുഷു
വിഷ്ണുവിന്റെ ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് മാറുന്നവൻ അനേകം നരകങ്ങൾ അനുഭവിക്കും. പിതാക്കന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ബന്ധുക്കൾക്കും ഒന്നും നൽകാതെ ധനവാനായി മരിക്കുന്ന പാപി—
സധനോ മ്രിയതേ പാപഃ സ യാതി നരകാന്ബഹൂന് । സര്വാണ്യന്നാനി സിദ്ധാനി പാകഭേദം കരോതി യഃ
ധനം ഉണ്ടെങ്കിലും പിതാക്കന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും മനുഷ്യബന്ധുക്കൾക്കും ഒന്നും നൽകാതെ മരിക്കുന്നവൻ അനേകം നരകങ്ങളിൽ പോകുന്നു. എല്ലാ ഭക്ഷണവും തയ്യാറാക്കിയിട്ടും പാചകത്തിൽ വ്യത്യാസം കാണിക്കുന്നവൻ—
അവൈശ്വദേവം ഭുംജീത സ യാതി നരകം ചിരമ് । ബഹുദ്രോഹേണ ഭൂതാനാം യേഽജയംതി ധനം ദ്വിജ
ദേവതകൾക്ക് അർപ്പണം ചെയ്യാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ ദീർഘകാലം നരകത്തിൽ കഴിയുന്നു. അനേകം ജീവികൾക്ക് ദ്രോഹം ചെയ്ത് ധനം സമ്പാദിക്കുന്നവരും—
ധനവംതോ നിരയഗാ ദാംഭികാ ദുഃഖഭാഗിനഃ । നാസ്തിക്യാദഥ വാ ലോഭാന്മോഹാത്കാലേ യഥോദിതേ
ധനികരും കപടരും മറ്റുള്ളവർക്കു ദു:ഖം നൽകുന്നവരും നരകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. നാസ്തികതയാലോ, ലാലസയാലോ, മോഹത്താലോ, സമയമെത്തുമ്പോൾ—
ഭക്ത്യാ ന ശ്രാദ്ധദാ യേ സ്യുഃ പച്യംതേ നരകേഷു തേ । ദീയമാനസ്യ വിത്തസ്യ ബ്രാഹ്മണേഭ്യസ്തു പാപകൃത്
ഭക്തിയോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാത്തവർ നരകത്തിൽ പാകപ്പെടുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ധനം നൽകുമ്പോൾ അതിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ—
വിഘ്നമാചരതേ യോഽസൌ നരോ നിരയഗോ ഭവേത് । സാമാന്യ ദക്ഷിണാം ലബ്ധ്വാ ഗൃഹ്ണാത്യേകോ വിമോഹതഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ധനം നൽകുമ്പോൾ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ നരകവാസിയാകും. പൊതുവായ ദക്ഷിണ ഒരാൾ മാത്രം മോഹത്താൽ ഏറ്റുവാങ്ങുകയാണെങ്കിൽ—
നാസ്തിക്യഭാവനിരതോ നരഃ സ്യാന്നരകാലയേ । അസഹിഷ്ണുതയാ തസ്യ ഗുണാനാം കാരണം ഭവേത്
നാസ്തികചിന്തയിൽ മുഴുകിയവൻ നരകത്തിൽ താമസിക്കും. സഹിഷ്ണുത ഇല്ലാത്തത് അവന്റെ ദോഷങ്ങൾക്ക് കാരണമാകും.
മഹത്പാപം സമുത്പന്നം കാരണം നരകസ്യ തത് । നിര്ദോഷാം സുഹൃദാം ഭാര്യാം ത്യജന്കാലേന യാതി യഃ
ഇത് വലിയ പാപമാണ്; അതാണ് നരകത്തിൽ പോകാനുള്ള കാരണം. കുറ്റമില്ലാത്ത സ്നേഹപൂർവ്വമായ ഭാര്യയെ സമയത്ത് ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ—
ന വഹേത യശസ്തേഷാം സ നരോ നരകേ പതേത് । അധര്മം ധര്മമിതി യോ വദന്മോഹവശം ഗതഃ
അവളുടെ മാനം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാത്തവൻ നരകത്തിൽ വീഴും. മോഹം കൊണ്ടു അധർമ്മത്തെ ധർമ്മം എന്ന് വിളിക്കുന്നവൻ—