ദേവശര്മ്മോവാച- സര്വം ദേവി സമാഖ്യാതം ധര്മാഖ്യം ജ്ഞാനമുത്തമമ് । കഥം പുത്രമഹം വിംദ്യാം വൈഷ്ണവം ഗുണസംയുതമ്
ദേവശർമൻ പറഞ്ഞു— ദേവി, ധർമ്മം എന്ന പേരിലുള്ള ഉത്തമമായ ജ്ഞാനം എല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു. വൈഷ്ണവഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ഒരു പുത്രനെ ഞാൻ എങ്ങനെ നേടും?
വദ ത്വം മേ മഹാഭാഗേ യദി ജാനാസി സുവ്രതേ । ധര്മമാര്ഗസ്ത്വയാ സര്വ്വഃ പിതുഃ പ്രാപ്തഃ പുരാനഘേ
മഹാഭാഗേ, നീ അറിയുന്നെങ്കിൽ എന്നോട് പറയൂ. സുവ്രതേ, നീ പിതാവിൽ നിന്ന് മുമ്പ് മുഴുവൻ ധർമ്മമാർഗ്ഗം അറിഞ്ഞതല്ലേ, പാപരഹിതേ.
മമൈതദ്വിദിതം കാംതേ ഭവതീ ബ്രഹ്മവാദിനീ । ച്യവനസ്യ പ്രസാദേന വിഷ്ണോസ്തുഷ്ടസ്യ തേ പുരാ
പ്രിയമേ, ഞാൻ ഇതെല്ലാം അറിയുന്നു. നീ ബ്രഹ്മജ്ഞാനി. മുമ്പ് ച്യവനന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദത്താലും നീ ഇതു ലഭിച്ചവളാണ്.
സുമനോവാച- വസിഷ്ഠം ഗച്ഛ ധര്മജ്ഞ തം പ്രാര്ഥയ മഹാമുനിമ് । തസ്മാത്പ്രാപ്സ്യസി തം പുത്രം ധര്മജ്ഞം ധര്മവത്സലമ്
സുമന പറഞ്ഞു— ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, വസിഷ്ഠനെ സമീപിച്ച് ആ മഹാമുനിയെ അപേക്ഷിക്കൂ. അവനിൽ നിന്നു നീ ധർമ്മപ്രിയനും ധർമ്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നവനുമായ പുത്രനെ നേടും.
ഏവമുക്തേ തയാ വാക്യേ ദേവശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । കരിഷ്യേ തവ കല്യാണി മതമേവം ന സംശയഃ
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവശർമൻ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: 'മംഗളമേ, ഞാൻ നിർബന്ധം കൂടാതെ നിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കും.'
ഏവമുക്ത്വാ ജഗാമാസൌ ദേവശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । വസിഷ്ഠം സര്വവേത്താരം ദീപ്യംതം തപതാം വരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ദേവശർമൻ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ, സർവ്വജ്ഞനായ, തപസ്സിൽ ഉജ്ജ്വലനായ വസിഷ്ഠനെ സമീപിച്ചു.
ഗംഗാതീരേ സ്ഥിതം പുണ്യമാസനസ്ഥം ദ്വിജോത്തമമ് । തേജോജ്വാലാസമാകീര്ണം ദ്വിതീയമിവ ഭാസ്കരമ്
ഗംഗാതീരത്ത് വിശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് ഇരിക്കുന്ന, തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന, രണ്ടാമത്തെ സൂര്യനെപ്പോലെ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ അവൻ കണ്ടു.
രാജമാനം മഹാത്മാനം ബ്രഹ്മസിംഹം ദ്വിജോത്തമമ് । ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ സ മുനിം ദംഡവത്തം പുനഃപുനഃ
പ്രഭയുള്ള, മഹാത്മാവായ, ബ്രഹ്മണന്മാരിൽ സിംഹമായ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ, ഭക്തിയോടെ, ദണ്ഡവത്തായി വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദിച്ചു.
തമുവാച മഹാതേജാ ബ്രഹ്മസൂനുരകല്മഷമ് । ഉപവിശാസനേ പുണ്യേ സുഖേന സുമഹാമതേ
ബ്രഹ്മപുത്രനായ ആ മഹാതേജസ്വി, പാപരഹിതനായ അവനെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'നീ ഈ വിശുദ്ധാസനത്തിൽ സുഖമായി ഇരിക്കൂ, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ.'
നാരദ ഉവാച- ഉപവിഷ്ടഃ സ യോഗീംദ്ര പുനഃ പ്രാഹ തപോധനമ് । ഗൃഹേ പുരുഷ തേ വത്സ ദാരഭൃത്യേഷു സര്വദാ
നാരദൻ പറഞ്ഞു— അവൻ ഇരുന്നപ്പോൾ, ആ യോഗീശ്വരൻ വീണ്ടും ആ തപസ്സുകാരനോട് ചോദിച്ചു: 'കുഞ്ഞേ, വീട്ടിലും ഭാര്യയിലും ഭൃത്യന്മാരിലും എല്ലാം സുഖമാണോ?'
ക്ഷേമമസ്തി മഹാഭാഗ പുണ്യകര്മസു ചാഗ്നിഷു । നിരാമയോഽസി ചാംഗേഷു ധര്മം പാലയസേ സദാ
മഹാഭാഗനേ, നിന്റെ പുണ്യകർമ്മങ്ങളിലും അഗ്നികളിലും എല്ലാം സുഖമാണോ? ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ രോഗമില്ലേ? നീ എപ്പോഴും ധർമ്മം പാലിക്കുന്നുവോ?
ഏവമുക്ത്വാ മഹാപ്രാജ്ഞഃ പുനഃ പ്രാഹ മഹീസുരമ് । കിം കരോമി പ്രിയം കാമം സുപ്രിയം തേ ദ്വിജോത്തമ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, മഹാപ്രജ്ഞൻ വീണ്ടും ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനോടു ചോദിച്ചു: 'നിനക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായ എന്തെങ്കിലും ഞാൻ ചെയ്യട്ടേ?'
നാരദ ഉവാച- ഏവം സംഭാഷ്യ തം വിപ്രം വിരരാമ ശുഭം വചഃ । തതോ വിപ്രോ മഹാഭാഗോ വസിഷ്ഠം മുനിപുംഗവമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ ആ ബ്രാഹ്മണനോട് സംസാരിച്ച്, അവൻ ശുഭമായ വാക്കുകൾ അവസാനിപ്പിച്ചു. പിന്നെ ആ മഹാഭാഗൻ വസിഷ്ഠമുനിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
സ ഹോവാച മഹാത്മാനം വസിഷ്ഠം തപതാം വരമ് । ഭഗവഞ്ഛ്രൂയതാം വാക്യം വിച്ഛേദയ ദ്വിജോത്തമ
അവൻ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനെ, തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി, അഭിസംബോധന ചെയ്തു: 'ഭഗവാൻ, ദയവായി എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.'
ദാരിദ്ര്യം കേന ഭാവേന പുത്രസൌഖ്യം കഥം നഹി । ഏതന്മേ സംശയം താത കസ്മാത്പാപാദ്വദസ്വ മേ
ദാരിദ്ര്യം എങ്ങനെ വരുന്നു? മക്കളിൽ നിന്ന് സന്തോഷം എങ്ങനെ ലഭിക്കാറില്ല? അച്ഛാ, ഈ സംശയത്തിന് കാരണമാകുന്ന പാപം എന്താണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
മഹാമോഹേന സംമുഗ്ധഃ പ്രിയയാ ബോധിതോ ദ്വിജ । തയാഹം പ്രേഷിതസ്താത തവ പാര്ശ്വം സമാഗതഃ
വലിയ അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന ഞാൻ, പ്രിയപ്പെട്ടവളാൽ ഉണർത്തപ്പെട്ടു. അവൾ അയച്ചതുകൊണ്ട് ഞാൻ അച്ഛന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
തത്സര്വം ഹി സമാചക്ഷ്വ സര്വസംദേഹനാശകമ് । മുക്തിദാതാ ഭവ സ്വത്വം മമസംസാരബംധനാത്
എല്ലാ സംശയങ്ങളും അകറ്റുന്ന ഈ കാര്യങ്ങൾ ദയവായി വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ. എന്നെ ഈ ലോകബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കാൻ അച്ഛൻ ദയവായി സഹായിക്കണം.
വസിഷ്ഠ ഉവാച- പുത്രാ മിത്രാസ്തഥാ ഭ്രാതാ അന്യേ സ്വജനബാംധവാഃ । പംചഭേദാസ്തു സംബംധാഃ പുരുഷസ്യ ഭവംതി തേ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: മക്കൾ, സുഹൃത്തുകൾ, സഹോദരങ്ങൾ, മറ്റു ബന്ധുക്കൾ — ഇവയെല്ലാം ഒരാളുടെ അഞ്ച് വിധത്തിലുള്ള ബന്ധങ്ങളാണ്.
തേതേ സുമനസാ പ്രോക്താഃ പൂര്വമേവ തവാഗ്രതഃ । ഋണസംബംധിനഃ സര്വേ തേ കുപുത്രാ ദ്വിജോത്തമ
ഇവയെല്ലാം അങ്ങയുടെ മുമ്പിൽ ഞാൻ മുമ്പേ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ഇവർ എല്ലാവരും കടപ്പാട് കൊണ്ടുള്ള ബന്ധങ്ങളാണ്, ഇവർ നല്ല മക്കളല്ല.
പുത്രസ്യ ലക്ഷണം പുണ്യം തവാഗ്രേ പ്രവദാമ്യഹമ് । പുണ്യപ്രസക്തോ യസ്യാത്മാ സത്യധര്മരതഃ സദാ
നല്ല മകന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ അങ്ങയുടെ മുമ്പിൽ പറയുന്നു: സത്കർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവനും സത്യത്തിലും ധർമ്മത്തിലും എപ്പോഴും താല്പര്യമുള്ളവനും ആയിരിക്കണം.
ശുദ്ധിമാഞ്ജ്ഞാനസംപന്നസ്തപസ്വീ വാഗ്വിദാം വരഃ । സര്വകര്മസുസംവീതോ വേദാധ്യയനതത്പരഃ
ശുദ്ധനും, ജ്ഞാനസമ്പന്നനും, തപസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നവനും, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും കൃതജ്ഞനുമായും, വേദപഠനത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവനും ആയിരിക്കണം.
സര്വശാസ്ത്രപ്രവേദീ ച ദേവബ്രാഹ്മണപൂജകഃ । യാജ്ഞികഃ സര്വയജ്ഞാനാം ദാതാ ത്യാഗീ പ്രിയംവദഃ
എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആരാധിക്കുന്നവൻ, യജ്ഞങ്ങളിൽ പങ്കാളിയായും ദാനത്തിൽ മനസ്സുള്ളവനും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവനും ആയിരിക്കണം.
വിഷ്ണുധ്യാനപരോ നിത്യം ശാംതോദാംതഃ സുഹൃത്സദാ । പിതൃമാതൃപരോ നിത്യം സര്വസ്വജനവത്സലഃ
വിഷ്ണുവിൽ ധ്യാനത്തിൽ എപ്പോഴും ലീനനായവൻ, ശാന്തനും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും സുഹൃത്തായവനും, മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഭക്തിയുള്ളവനും, എല്ലാ ബന്ധുക്കളോടും സ്നേഹമുള്ളവനും ആയിരിക്കണം.
കുലസ്യ താരകോ വിദ്വാന്സ്വകുലം പരിപോഷകഃ । ഏവംഗുണൈസ്തു സംയുക്തഃ സുപുത്രഃ സുഖദായകഃ
കുടുംബത്തെ ഉയർത്തുന്നവനും, സ്വന്തം വംശത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും, ഇത്തരത്തിലുള്ള ഗുണങ്ങളുള്ള നല്ല മകൻ കുടുംബത്തിന് സന്തോഷം നൽകുന്നു.
അന്യേ സംബംധയുക്താശ്ച ശോകസംതാപകാരകാഃ । ഉദാസീനേന കിം കാര്യം ഫലഹീനേന തേഽനഘ
മറ്റു ബന്ധുക്കൾക്ക് ബന്ധം ഉണ്ടെങ്കിലും അവർ ദു:ഖവും വേദനയും മാത്രമേ നൽകൂ. ഫലമില്ലാത്തവനുമായി എന്ത് ചെയ്യാൻ, അകലെയുള്ളവനുമായി എന്ത് പ്രയോജനം?
ആയാംതി യാംതി തേ സര്വേ ദുഃഖം ദത്വാ സുദാരുണമ് । പുത്രരൂപേണ തേ സര്വേ സംസാരേ ദ്വിജസത്തമ
അവർ എല്ലാവരും വരികയും പോകികയും ചെയ്യുന്നു, കഠിനമായ ദു:ഖം മാത്രം നൽകുന്നു. ഈ ലോകത്തിൽ മക്കളുടെ രൂപത്തിൽ അങ്ങയ്ക്ക് ഇവരാണ്.
പൂര്വജന്മകൃതം കര്മ യത്ത്വയാ പരിപാലിതമ് । തത്സര്വം ഹി പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൂയതാമദ്ഭുതം പുനഃ
മുന്ജന്മങ്ങളിൽ അങ്ങ ചെയ്ത കർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയും; വീണ്ടും ഈ അത്ഭുതകരമായ കഥ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ഭവാഞ്ഛൂദ്രോ മഹാപ്രാജ്ഞ പൂര്വജന്മനി നാന്യഥാ । കൃഷികര്ത്താ ജ്ഞാനഹീനോ മഹാലോഭേന സംയുതഃ
മഹാജ്ഞാനിയേ, അങ്ങയുടെ മുൻജന്മത്തിൽ അങ്ങ് ഒരു ശൂദ്രനായിരുന്നു; കൃഷി ചെയ്തവനും, ജ്ഞാനമില്ലാത്തവനും, വലിയ ലാലസയുള്ളവനും ആയിരുന്നു.
ഏകഭാര്യഃ സദാ ദ്വേഷീ ബഹുപുത്രോ ഹ്യദത്തവാന് । ധര്മം നൈവ വിജാനാസി സത്യം ച പരിനിഷ്ഠിതമ്
ഒരു ഭാര്യ മാത്രമായിരുന്നു, എപ്പോഴും വിരോധം കാണിച്ചവനും, അനേകം മക്കളുള്ളവനും, ഒരുപോലും ദാനം ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തവനും. ധർമ്മം അറിയാത്തവനും, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചതുമല്ലായിരുന്നു.
ദാനം നൈവ ത്വയാ ദത്തം ശാസ്ത്രം നൈവ പരിശ്രുതമ് । കൃതം നൈവ ത്വയാ തീര്ഥം ന ച യാത്രാ മഹാമതേ
അങ്ങ് ഒരുപോലും ദാനം ചെയ്തിട്ടില്ല, ശാസ്ത്രം പഠിച്ചിട്ടില്ല, തീർത്ഥാടനം ചെയ്തിട്ടില്ല, യാത്രകളിൽ പോയിട്ടില്ല, ജ്ഞാനിയേ.