പ്രജ്വാല്യ വഹ്നിം ഘൃതതൈലസിക്തം പ്രദക്ഷിണാവര്തശിഖം സ്വകാലേ । പ്രവിശ്യ ദഗ്ധഃ കില ഭാവദുഷ്ടോ ന സ്വര്ഗമാപ്നോതി ഫലം ന ചാന്യത്
തക്ക സമയത്ത്, നെയ്യും എണ്ണയും ചേര്ത്തു തീ കത്തിച്ച്, അഗ്നിശിഖകള് വലതുവശം ചുറ്റുമ്പോള് അതില് കയറി ദഹിച്ചാലും, ഭാവം ശുദ്ധമല്ലെങ്കില് സ്വര്ഗ്ഗവും മറ്റേതെങ്കിലും ഫലവും ലഭിക്കില്ല.
ശ്രദ്ധത്സ്വഭൂപ തസ്മാത്ത്വം മാധവസ്യ ഫലം പ്രതി । സ്വല്പം ചാപി ശുഭം കര്മ വികര്മശതനാശനമ്
അതിനാല് രാജാവേ, മാധവന്റെ ഫലത്തില് വിശ്വാസം വയ്ക്കണം. ചെറിയൊരു നല്ല പ്രവൃത്തിയെങ്കിലും നൂറുകണക്കിന് പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കും.
യഥാ ഹരേര്നാമഭയേന ഭൂപ നശ്യംതി സര്വേ ദുരിതസ്യ വൃംദാഃ । നൂനം രവൌ മേഷഗതേ വിഭാതേ സ്നാനേന തീര്ഥേ ച ഹരിസ്തവേന
രാജാവേ, ഹരിയുടെ നാമം കേൾക്കുന്നതിന്റെ ഭയത്താൽ എങ്ങനെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിച്ചുപോകുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ, സൂര്യൻ മേടരാശിയിലേക്ക് കടക്കുന്ന പ്രഭാതത്തിൽ, ഒരു തിരുത്തലിൽ കുളിച്ച് ഹരിയെ സ്തുതിച്ചാൽ പാപങ്ങൾ അകന്നുപോകും.
തേജസാ വൈനതേയസ്യ പാപ്മാനഃ പന്നഗാ ഇവ । വിദ്രവംതി ച വൈശാഖസ്നാനേനോഷസി നിശ്ചിതമ്
വൈശാഖമാസത്തിലെ പ്രഭാതത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, ഹരിയുടെ മഹത്വം കൊണ്ടു പാപങ്ങൾ, ഗരുഡന്റെ പ്രകാശം കണ്ടു പാമ്പുകൾ ഓടിപ്പോകുന്നതുപോലെ, ഓടിപ്പോകും.
ഗംഗായാം നര്മദായാം വാ സ്നാത്വാ മേഷഗതേ രവൌ । പാപപ്രശമനസ്തോത്രം യഃ പഠേദ്ഭക്തിഭാവതഃ
ഗംഗയിലോ നർമദയിലോ, സൂര്യൻ മേടരാശിയിലായിരിക്കുമ്പോൾ കുളിച്ച്, ഭക്തിയോടെ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്ന സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ—
ഏകകാലം ദ്വികാലം വാ ത്രിസംധ്യമപി ഭൂപതേ । സ യാതി പരമം സ്ഥാനം സര്വപാപവിവര്ജിതഃ
ഒരു പ്രാവശ്യം, രണ്ടു പ്രാവശ്യം, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു സംധ്യകളിലും ആ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്താൽ, രാജാവേ, ആൾക്കാർക്ക് എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും വിടുതൽ ലഭിച്ച് പരമാവസ്ഥയിൽ എത്താം.
അംബരീഷ മഹത്പുണ്യപ്രാപ്തയേ കുരു വീക്ഷണമ് । മാധവേമാസി വൈ സ്നാനം പ്രാതര്നിയമസംസ്ഥിതഃ
അംബരീഷാ, മഹാപുണ്യം നേടാൻ, മാധവമാസത്തിൽ പ്രഭാതത്തിൽ നിർബന്ധത്തോടെ കുളി എന്നത് ശ്രദ്ധിക്കുക.
യദാനര്ത്തപുരേ പ്രോക്തം വസതാം വര്ഷകോടിഭിഃ । തത്പ്രാതര്മാധവേ മാസി സ്നാനേനൈകേന ലഭ്യതേ
അനർത്തപുരിയിൽ കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ താമസിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, മാധവമാസത്തിലെ ഒരു പ്രഭാതകുളിയിൽ തന്നെ ലഭിക്കും.
ഇഹാര്ഥേ യത്പുരാവൃത്തം തദാകര്ണയ ഭൂപതേ । ഭാര്യയാ സഹ സംവാദം ദേവശര്മദ്വിജന്മനഃ
രാജാവേ, ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശത്തോടു കൂടി പണ്ടു നടന്ന ഒരു സംഭവം ഞാൻ പറയാം: ദ്വിജന്മനായ ദേവശർമയും ഭാര്യയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം കേൾക്കൂ.
രേവാതീരേ സുപുണ്യേ ച തീര്ഥേ ചാമരകംടകേ । കൌശികസ്യ സുതോ ജാതോ ദേവശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ
പുണ്യമായ രേവാനദിയുടെ തീരത്ത്, അമരകണ്ഠക എന്ന തിരുത്തലിൽ, കൗശികന്റെ പുത്രനായ ദേവശർമാ എന്ന മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ ജനിച്ചു.
ധനപുത്രവിഹീനസ്തു ബഹുദുഃഖസമന്വിതഃ । ദാരിദ്രേണ സുദുഃഖേന സര്വദൈവപ്രപീഡിതഃ
അവൻ ധനവും മക്കളും ഇല്ലാതെ, അനവധി ദുഃഖങ്ങളിൽ പെടുകയും, ദാരിദ്ര്യവും വലിയ വേദനയും കൊണ്ട് എല്ലായ്പ്പോഴും പീഡിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
പുത്രോപായം ധനസ്യാപി ദിവാരാത്രൌ പ്രചിംതയേത് । ഏകദാ തു പ്രിയാ തസ്യ സുമനാ നാമ സുവ്രതാ
ദിവസവും രാത്രിയും മകൻ ലഭിക്കാനും ധനം സമ്പാദിക്കാനും മാർഗങ്ങൾ അവൻ ചിന്തിച്ചു; ഒരിക്കൽ അവന്റെ ഭക്തിയുള്ള ഭാര്യയായ സുമനാ—
ഭര്താരം ചിംതയോപേതമധോമുഖമലക്ഷയത് । സമാലോക്യ തദാ കാംതം തമുവാച യശസ്വിനീ
ഭർത്താവിനെ ആലോചനയിൽ മുഴുകി, തല താഴ്ത്തിയ നിലയിൽ കണ്ടു; ഇങ്ങനെ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ പ്രശസ്തയായ സ്ത്രീ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ദുഃഖജാലൈരസംഖ്യൈസ്തു തവ ചിത്തം പ്രകര്ഷിതമ് । വ്യാമോഹേന പ്രമൂഢോസി ത്യജ ചിംതാം മഹാമതേ
അനവധി ദുഃഖങ്ങൾ കൊണ്ടു നിന്റെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായി പിടികൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആശങ്കയിൽ നീ കുഴഞ്ഞുപോകുന്നു—മഹാബുദ്ധിമാനേ, ഈ ചിന്ത ഉപേക്ഷിക്കൂ.
മമ ദുഃഖം സമാചക്ഷ്വ സ്വസ്ഥോ ഭവ സുഖം വ്രജ । നാസ്തി ചിംതാസമം ദുഃഖം കായശോഷണമേവ ഹി
നിന്റെ ദുഃഖം എനിക്കു പറയൂ, മനസ്സു ശാന്തമാക്കി സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കൂ; ചിന്തയെക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം ഒന്നുമില്ല, അത് ശരീരം മാത്രം ക്ഷയിപ്പിക്കും.
താം സംത്യജ്യ പ്രവര്തേത സ സുഖേന പ്രമോദതേ । ചിംതായാഃ കാരണം വിപ്ര കഥയസ്വ മമ പ്രഭോ
ചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ സന്തോഷത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ആനന്ദം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യും; ബ്രാഹ്മണാ, നിന്റെ ചിന്തയുടെ കാരണമെന്തെന്ന് എനിക്കു പറയൂ.
നാരദ ഉവാച-। പ്രിയാവാക്യം സ സംശ്രുത്യ ദേവശര്മാ മഹാമതിഃ । ഉവാച വചനം പ്രീതോ ദുഃഖിതോഽപി സതീസഖഃ
നാരദൻ പറയുന്നു: പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ദേവശർമാ മഹാബുദ്ധിമാനായിട്ടും ദുഃഖിതനായിരുന്നെങ്കിലും സന്തോഷത്തോടെ, സതിപതിയായ അവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ദേവശര്മോവാച-। യത്ത്വയാ ചിംതിതം ഭദ്രേ കിംചിദ്ദുഃഖസ്യ കാരണമ് । തത്സര്വം തു പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രുത്വാ ചൈവാവധാര്യതാമ്
ദേവശർമാ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, നീ ചിന്തിച്ചിരിക്കുന്ന എന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമെന്താണെന്നു ഞാൻ എല്ലാം പറയാം—ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ന ജാനേ കേന പാപേന ധനഹീനോഽസ്മി സുവ്രതേ । തഥാ പുത്രവിഹീനോഽസ്മി ഏതദ്ദുഃഖസ്യ കാരണമ്
സുമനേ, ഞാൻ എങ്ങനെയുള്ള പാപം ചെയ്തിട്ടാണോ എന്നെ ധനം വിട്ടുപോയതെന്ന് എനിക്കറിയില്ല; അതുപോലെ മകനില്ലാത്തതും എന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണമാണ്.
സുമനോവാച-। ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി സര്വസംദേഹനാശനമ് । സ്വരൂപമുപദേശസ്യ സര്വവിജ്ഞാനദര്ശനമ്
സുമനാ പറഞ്ഞു: കേൾക്കൂ, എല്ലാ സംശയങ്ങളും അകറ്റി എല്ലാ ജ്ഞാനവും കാണിക്കുന്ന ഉപദേശത്തിന്റെ സത്യം ഞാൻ പറയാം.
സംതോഷ ഏവ പരമം പുണ്യം സൌഖ്യാദികാരണമ് । അസംതോഷഃ പരം പാപമിത്യാഹ ഭഗവാന്ഹരിഃ
സന്തോഷം മാത്രമാണ് ഏറ്റവും വലിയ പുണ്യം, സന്തോഷം കൊണ്ടാണ് സുഖം ഉണ്ടാകുന്നത്. അസന്തോഷം ഏറ്റവും വലിയ പാപമാണെന്ന് മഹാവിഷ്ണു പറയുന്നു.
ലോഭഃ പാപസ്യ ബീജോഽയം മോഹോ മൂലം ച തസ്യ വൈ । അസത്യം തസ്യ ഹി സ്കംധോ മഹാശാഖാ സുവിസ്തരാത്
ലോഭം പാപത്തിന്റെ വിത്താണ്, അതിന്റെ അടിത്തറ മോഹമാണ്. അതിന്റെ തണ്ട് അസത്യമാണ്, അതിന്റെ വലിയ ശാഖകൾ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
മദകൌടില്യ പത്രാണി കുബുദ്ധ്യാ പുഷ്പിതഃ സദാ । അനൃതം തസ്യ സൌഗംധ്യമജ്ഞാനം ഫലമേവ ച
മദവും കപടതയും അതിന്റെ ഇലകളാണ്, ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ എല്ലായ്പ്പോഴും പുഷ്പിക്കുന്നു. അതിന്റെ സുഗന്ധം അസത്യമാണ്, അതിന്റെ ഫലം അജ്ഞാനമാണ്.
കുഡ്യം പാഷംഡചൌരാശ്ച ക്രൂരാഃ കൂടാശ്ച പാപിനഃ । പക്ഷിണോ മോഹവൃക്ഷസ്യ മഹാശാഖാസമാശ്രിതാഃ
കുപ്രവർത്തകരായ പാഷാണ്ഡന്മാർ, കള്ളന്മാർ, ക്രൂരന്മാർ, കപടന്മാർ എന്നിവരാണ് മോഹത്തിന്റെ വൃക്ഷത്തിലെ വലിയ ശാഖകളിൽ ആശ്രയം തേടുന്ന പക്ഷികൾ.
അജ്ഞാനം സുഫലം തസ്യ രസോ ധര്മം ഫലസ്യ ഹി । ഭാവോദകേന സംവൃദ്ധിസ്തസ്യ ശ്രദ്ധാ ക്രതു പ്രിയാ
അത് പാകം വന്ന ഫലമായ അജ്ഞാനമാണ്, അതിന്റെ രസം അധർമ്മമാണ്. മനസ്സിന്റെ ജലത്തിൽ വളരുന്ന അതിന്റെ പ്രിയമായ യാഗം വിശ്വാസമാണ്.
അധര്മേഷു രസസ്തസ്യ ഉത്ക്ലേദൈര്മധുരായതേ । താദൃശൈശ്ച ഫലൈശ്ചൈവസഫലോ ലോഭപാദപഃ
അധർമ്മത്തിൽ അതിന്റെ രസം കാണാം, അതിരുകടന്ന ആസ്വാദനത്തിൽ അതിന്റെ മധുരം. ഇത്തരത്തിലുള്ള ഫലങ്ങളാൽ ലോഭത്തിന്റെ വൃക്ഷം ഫലശൂന്യമാണ്.
തസ്യച്ഛായാം സമാശ്രിത്യ യോ നരഃ പരിവര്തതേ । ഫലാനി തസ്യ സോഽശ്നാതി സ്വപക്വാനി ദിനേദിനേ
ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ അഭയം തേടി ജീവിക്കുന്നവൻ, അവിടെ പാകം വന്ന ഫലങ്ങൾ ദിവസേന ആസ്വദിക്കുന്നു.
ഫലാനാം ച രസേനാപി അധര്മേണ തു പോഷിതഃ । സ സംപുഷ്ടോ ഭവേന്മര്ത്യഃ പതനായ പ്രയച്ഛതി
അധർമ്മത്തിൽ വളർന്ന അതിന്റെ ഫലത്തിന്റെ രസം പോലും ആസ്വദിച്ചാൽ, അങ്ങനെ വളർന്ന മനുഷ്യൻ അവസാനത്തിൽ തകർച്ചയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
തസ്മാച്ചിംതാം പരിശ്രിത്യ സ്വാമി ലോഭം ന കാരയേത് । ധനപുത്രകലത്രാണാം ചിംതാമേതാം ന കാരയേത്
അതിനാൽ, ചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ലോഭം വളർത്തരുത്, പ്രഭോ. ധനം, മക്കൾ, ഭാര്യ എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഈ ചിന്തയും വളർത്തരുത്.
യോ ഹി വിദ്വാന്നചേത്കാംത മൂര്ഖാണാം പഥമേവ ഹി । മൃഷാ ചിംതയതേ നിത്യം ദിവാരാത്രൌ വിമോഹിതഃ
വിദ്വാൻമാർ പോലും, മണ്ടന്മാരെ പോലെ നിരന്തരം വ്യർത്ഥമായ ചിന്തയിൽ മുഴുകിയാൽ, പകലും രാത്രിയും അവൻ ഭ്രമത്തിൽ ആകുന്നു.