അവൈഷ്ണവോപദിഷ്ടംചേത്പൂര്വമംത്രവരംദ്വയമ് । പുനശ്ച വിധിനാ സമ്യക്വൈഷ്ണവാദ്ഗ്രാഹയേദ്ഗുരോഃ
മുന്പ് വൈഷ്ണവൻ അല്ലാത്തവനിൽ നിന്ന് മന്ത്രം സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ആ രണ്ടു പ്രധാന മന്ത്രങ്ങളും ശരിയായ രീതിയിൽ ഒരു വൈഷ്ണവ ഗുരുവിൽ നിന്ന് വീണ്ടും സ്വീകരിക്കണം.
സഹസ്രശാഖാധ്യായീ വാ സര്വയജ്ഞേഷു ദീക്ഷിതഃ । കുലേ മഹതി ജാതോഽപി ന ഗുരുഃ സ്യാദവൈഷ്ണവഃ
ആയിരം ശാഖകൾ പഠിച്ചവനായാലും, എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും ദീക്ഷിതനായാലും, വലിയ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനായാലും, വൈഷ്ണവൻ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുവാകാൻ അർഹനല്ല.
യസ്തു മംത്രദ്വയം സമ്യഗധ്യാപയതി വൈഷ്ണവഃ । സ ആചാര്യസ്തു വിജ്ഞേയോ ഭവബംധവിദാരകഃ
എന്നാൽ, ആ രണ്ടു മന്ത്രങ്ങളും ശരിയായി പഠിപ്പിക്കുന്ന വൈഷ്ണവൻ ഗുരുവായാണ് അറിയേണ്ടത്; അവൻ ഭവബന്ധനം മുറിക്കുന്നവനാണ്.
ആചാര്യം സംശ്രയിത്വാഥ വത്സരം സേവയേദ്ദിവജഃ । തസ്യ വൃത്തിം പരിജ്ഞാത്വാ മംത്രമധ്യാപയേദ്ഗുരുഃ
ആചാര്യനെ ആശ്രയിച്ച ശേഷം, ദ്വിജൻ ഒരു വർഷം സേവിക്കണം; ഗുരു അവന്റെ ആചാരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി ശേഷം മന്ത്രം പഠിപ്പിക്കണം.
കൃത്വാ താപാദിസംസ്കാരാന്പശ്ചാന്മംത്രമുദീരയേത് । താപം പുംഡ്രം തഥാ നാമ കൃത്വാ വൈ വിധിനാ ഗുരുഃ
താപാദി ശുദ്ധികർമ്മങ്ങൾ നടത്തി, പിന്നെ ഗുരു മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം; താപം, പുണ്ഡ്രം, നാമം എന്നിവയും വിധിപ്രകാരം നടത്തണം.
പശ്ചാദധ്യാപയേന്മംത്രം ശിഷ്യം നിര്മലചേതസമ് । ചക്രേണ വിധിനാ തപ്തം താപ ഇത്യഭിധീയതേ
ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ള ശിഷ്യനോട് ഗുരു പിന്നീട് മന്ത്രം പഠിപ്പിക്കണം; ചക്രം ചൂടിച്ചുറ്റുന്ന ശുദ്ധികർമ്മം താപം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
പുംഡ്രമൂര്ദ്ധ്വം തഥാ പ്രോക്തം നാമ വൈഷ്ണവമുച്യതേ । തതോ മംത്രം വിധാനേന ശിഷ്യമധ്യാപയേദ്ഗുരുഃ
നേരായ രേഖ പുണ്ഡ്രം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; വൈഷ്ണവനാമം അങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനുശേഷം ഗുരു മന്ത്രം ശിഷ്യനോട് വിധിപ്രകാരം പഠിപ്പിക്കണം.
ന്യാസമഷ്ടാക്ഷരം മംത്രമന്യം വാ വൈഷ്ണവം മനുമ് । ന്യാസമേവാത്ര പരമം വൈഷ്ണവാനാം ശുഭാനനേ
എട്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള ന്യാസമന്ത്രമോ മറ്റേതെങ്കിലും വൈഷ്ണവമന്ത്രമോ പഠിപ്പിക്കണം; വൈഷ്ണവന്മാരിൽ ന്യാസമാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം, ഭദ്രയായവളേ.
തസ്മാത്തു ന്യാസമേവൈഷാമതിരിക്തമിഹോച്യതേ । ന്യാസവിദ്യാപരോ യസ്തു ബ്രാഹ്മണഃ ശ്രേഷ്ഠ ഉച്യതേ
അതിനാല് ഇവര്ക്കായി ഇവിടെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായത് ന്യാസം മാത്രമാണെന്ന് പറയുന്നു. ന്യാസവിദ്യയില് അര്പ്പിതനായ ബ്രാഹ്മണന് ഏറ്റവും ഉത്തമനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ന്യാസാത്പരതരം നാസ്തി മന്ത്രം സത്യം ബ്രവീമി തേ । ന്യാസം ദ്വയം പ്രപത്തിഃ സ്യാത്പര്യായേണ നിബോധ മേ
ന്യാസത്തില് നിന്ന് ഉയര്ന്ന മറ്റേതൊരു മന്ത്രവും ഇല്ല; ഞാന് സത്യമായാണ് പറയുന്നത്. ന്യാസം രണ്ടുവിധമാണെന്നും അതിന്റെ മറ്റൊരു രൂപം സമര്പ്പണമാണെന്നും നീ മനസ്സിലാക്കണം.
ദ്വയോപദേശപൂര്വം തു സര്വകര്മസമാചരേത് । ദ്വയാധികാരീ ന ഭവേത്സര്വകര്മസു നാര്ഹതി
രണ്ടിനും ഉപദേശമേറ്റ ശേഷം മാത്രമേ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ചെയ്യേണ്ടതുള്ളു; ഇരുവിധത്തിലും യോഗ്യതയില്ലാത്തവന് എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും അര്ഹതയില്ല.
തസ്മാദ്വയമധീത്യേവ പശ്ചാന്മംത്രമനുത്തമമ് । ശ്രീമദഷ്ടാക്ഷരം സമ്യഗഭ്യസേദ്ദിവജസത്തമഃ
അതിനാല് ഇരുവിധവും പഠിച്ചതിന് ശേഷം, ദ്വിജന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠന് ഉത്തമമായ ആ അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രം ശരിയായി അഭ്യസിക്കണം.
മംത്രമഷ്ടാക്ഷരം പ്രോക്തം പ്രണവസ്യൈവ സംഗ്രഹാത് । നൈസര്ഗപ്രണവാദ്യന്തു മംത്രമിത്യുച്യതേബുധൈഃ
അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രം പ്രണവത്തില് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു; സ്വാഭാവികമായ പ്രണവം തുടങ്ങുന്ന മന്ത്രം എന്നാണ് പണ്ഡിതര് പറയുന്നത്.
നാന്യത്ര സര്വമംത്രേഷു പ്രണവസ്വസ്വഭാവതഃ । പൂര്വം തു സര്വമംത്രാണാം യോജയേത്പ്രണവം ശുഭമ്
എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളിലും പ്രണവം സ്വാഭാവികമായി നിലകൊള്ളുന്നു; എന്നാല് ആദ്യം എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളിലും ശുഭമായ പ്രണവം ചേര്ക്കണം.
ഓംകാരഃ പ്രണവം ബ്രഹ്മ സര്വമംത്രേഷു നായകഃ । ആദൌ സര്വത്ര യുംജീത മംത്രാണാം തു ശുഭാനനേ
ഓം എന്ന അക്ഷരം പ്രണവവും ബ്രഹ്മവും എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളിലും പ്രധാനിയുമാണ്; ശുഭമുഖിയായവളേ, എല്ലാ ശുഭമന്ത്രങ്ങള്ക്കും ആദിയില് ഇതു ചേര്ക്കണം.
സ്വഭാവാത്പ്രണവന്തസ്മിന്മൂലമംത്രേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് । ഓമിത്യേകാക്ഷരം പൂര്വം ദ്വ്യക്ഷരം നമ ഇത്യഥ
സ്വഭാവത്താല് പ്രണവം ആ മൂലമന്ത്രത്തില് സ്ഥാപിതമാണ്; ആദ്യം ഏകാക്ഷരം "ഓം", പിന്നെ ഇരട്ടക്ഷരം "നമഃ" എന്നാണ്.
തതോ നാരായണായേതി പംചാര്ണാനി യഥാക്രമമ് । ഏവമഷ്ടാക്ഷരോ മംത്രോ ജ്ഞേയഃ സര്വാര്ഥസാധകഃ
അതിനുശേഷം "നാരായണായ" എന്ന അഞ്ചു അക്ഷരങ്ങള് ക്രമത്തില് വരുന്നു; ഇങ്ങനെ അഷ്ടാക്ഷരമന്ത്രം എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സാധിപ്പിക്കുന്നതായാണ് അറിയേണ്ടത്.
സര്വദുഃഖഹരഃ ശ്രീമാന്സര്വമംത്രാത്മകഃ ശുഭഃ । ഋഷിര്നാരായണസ്തസ്യ ദേവതാ ശ്രീശ ഏവ ച
അത് എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും അകറ്റുന്നു, മഹത്വമുള്ളതും എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളുടെ സാരവും ശുഭവുമാണ്; നാരായണന് അതിന്റെ ഋഷിയും ശ്രീപതിയാണ് ദേവതയും.
ഛംദസ്തു ദേവീ ഗായത്രീ പ്രണവോ ബീജമുച്യതേ । നിത്യാനപായിനീ ദേവീ ശക്തിഃ ശ്രീരുച്യതേ മനോഃ
ഛന്ദസ്സായി ദേവിയായ ഗായത്രിയാണ്, പ്രണവം അതിന്റെ വിത്ത് എന്നാണ് പറയുന്നു; എപ്പോഴും വേര്പെടാത്ത ദേവി അതിന്റെ ശക്തിയും, ശ്രീ അതിന്റെ മനസുമാണ്.
പ്രഥമം പദമോങ്കാര ദ്വിതീയം നമ ഉച്യതേ । തൃതീയം നാരായണായേതി പദത്രയമുദാഹൃതമ്
ആദ്യ പദം "ഓംകാര"യാണ്, രണ്ടാം പദം "നമഃ" എന്നാണ്, മൂന്നാമത് "നാരായണായ"; ഇങ്ങനെ മൂന്നു പദങ്ങള് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അകാരശ്ചാപ്യുകാരശ്ച മകാരശ്ച തതഃ പരമ് । വേദത്രയാത്മകം പ്രോക്തം പ്രണവം ബ്രഹ്മണഃ പദമ്
"അ" എന്ന അക്ഷരവും, "ഉ" എന്ന അക്ഷരവും, പിന്നെ "മ" എന്ന അക്ഷരവും — ഇങ്ങനെ പ്രണവം, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പദം, മൂന്ന് വേദങ്ങളുടെ സാരമായാണ് പറയുന്നു.
അകാരേണോച്യതേ വിഷ്ണുഃ ശ്രീരുകാരേണ ചോച്യതേ । മകാരസ്ത്വനയോര്ദാസഃ പംചവിംശഃ പ്രകീര്തിതഃ
"അ" എന്ന അക്ഷരത്തില് വിഷ്ണുവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; "ഉ" അക്ഷരത്തില് ശ്രീയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; "മ" അക്ഷരം ഇവരുടേതായ ദാസനായി, ഇരുപത്തഞ്ചാമനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
വാസുദേവസ്വരൂപം തദകാരേണോച്യതൈ ബുധൈഃ । ഉകാരേണ ശ്രിയോ ദേവ്യാ രൂപം മുനിഭിരുച്യതേ
"അ" അക്ഷരത്തില് വാസുദേവന്റെ രൂപം പണ്ഡിതര് പറയുന്നു; "ഉ" അക്ഷരത്തില് ശ്രീദേവിയുടെ രൂപം മുനികള് പറയുന്നു.
മകാരേണോച്യതേ ജീവഃ പംചവിംശോദിതഃ പുമാന് । ഭൂതാനി ച കവര്ഗേണ ചവര്ഗണേന്ദ്രിയാണി ച
"മ" അക്ഷരത്തില് ജീവനെ, ഇരുപത്തഞ്ചാമനായ പുരുഷനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; "ക" വര്ഗത്തില് ഭൂതങ്ങളെ, "ച" വര്ഗത്തില് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ട വര്ഗേണ തവര്ഗേണ ജ്ഞാനം ധാദയസ്തഥാ । മനഃ പകാരേണൈവോക്തം ഫകാരേണ ത്വഹംകൃതിഃ
"ട" വര്ഗത്തിലും "ത" വര്ഗത്തിലും ജ്ഞാനം, ഹൃദയങ്ങളും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; "പ" അക്ഷരത്തില് മനസ്സും, "ഫ" അക്ഷരത്തില് അഹങ്കാരവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ബകാരേണ ഭകാരേണ മഹാന്പ്രകൃതിരുച്യതേ । ആത്മാ തു സ മകാരഃ സ്യാത്പംചവിംശഃ പ്രകീര്തിതഃ
"ബ" അക്ഷരത്തിലും "ഭ" അക്ഷരത്തിലും മഹത്ത്വം, പ്രകൃതിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ആത്മാവ് ആ "മ" അക്ഷരമാണ്, ഇരുപത്തഞ്ചാമനായി അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദേഹേംദ്രിയമനഃ പ്രാണാദിഭ്യോന്യോഽനന്യസാധനഃ । ഭഗവച്ഛേഷഭൂതോഽസൌ മകാരാഖ്യഃ സ ചേതനഃ
ദേഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, പ്രാണൻ എന്നിവയിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായ്, മറ്റേതെങ്കിലും ഉപാധികളില്ലാതെ, 'മ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അതു ബോധമുള്ളതും ദൈവത്തിന്റെ ശേഷിപ്പായും നിലകൊള്ളുന്നതുമാണ്.
അവധാരണവാച്യേവമുകാരഃ കൈശ്ചിദുച്യതേ । ശ്രീതത്വമപി തത്പക്ഷേ വകാരേണൈവ ചോച്യതേ
അവധാരണയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി ചിലർ 'ഉ' എന്ന അക്ഷരം പറയുന്നു; ആ അഭിപ്രായത്തിൽ, ശ്രീയുടെ സാരവും 'വ' എന്ന അക്ഷരത്തിലൂടെ പറയുന്നു.
ഭാസ്കരസ്യ പ്രഭാ യദ്വത്തസ്യ നിത്യാനപായിനീ । ആകാരേണോച്യതേ വിഷ്ണുഃ കല്യാണഗുണസാഗരഃ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശം അവനിൽ നിന്ന് വേർപെടാത്തതുപോലെ, എല്ലാ മംഗളഗുണങ്ങളുടെയും സമുദ്രമായ വിഷ്ണുവിനെ 'അ' എന്ന അക്ഷരത്തിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ശ്രീശഃ സര്വാത്മനാം ശേഷോ ജഗദ്ബീജം പരഃ പുമാന് । ജഗത്കര്ത്താ ജഗദ്ഭര്ത്താ ഈശ്വരോ ലോകബാംധവഃ
ശ്രീയുടെ ഭർത്താവും, സർവ്വാത്മാവും, ലോകത്തിന്റെ പരമകാരണമൂലവും, പരമപുരുഷനും, സൃഷ്ടാവും, പോഷകനും, ഈശ്വരനും, ലോകത്തിന്റെയൊക്കെയും സ്നേഹിതനുമാണ്.