നാനാപ്രകാരാ വിജ്ഞേയാ വിഷ്ണോരമിതതേജസഃ । യഥാഗ്നിഃ സുസമൃദ്ധാര്ച്ചിഃ കരോത്യേധാംസി ഭസ്മസാത്
അനന്തമായ തേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ വിവിധതരത്തിലുള്ള ഭക്തികൾ മനസ്സിലാക്കണം; നല്ലതരത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി ഇന്ധനം ചാരമാക്കുന്നതുപോലെ,
പാപാനി ഭഗവദ്ഭക്തിസ്തഥാ ദഹതി തത്ക്ഷണാത്
അങ്ങനെ തന്നെ, ഭഗവാന്റെ ഭക്തി പാപങ്ങൾ ഉടനടി ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
യാവജ്ജനോ ന ശൃണുതേ ഭുവി വിഷ്ണുഭക്തിം സാക്ഷാത്സുധാരസമശേഷരസൈകസാരമ് । താവജ്ജരാമരണജന്മശതാഭിഘാതദുഃഖാനി താനി ലഭതേ ബഹുദേഹജാനി
നേരെ അമൃതത്തിന്റെ സാരവും എല്ലാ ആനന്ദത്തിന്റെ സാരവും ആയ വിഷ്ണുഭക്തിയെ ഈ ലോകത്ത് ഒരാൾ കേൾക്കാതെ ഇരിക്കുന്നതുവരെ, അവൻ അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ ജനനം, വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം തുടങ്ങിയ ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും.
സംകീര്തിതശ്ചിംതിതകീര്തിരംതഃ ശ്രുതാനുഭാവോ ഭഗവാനനംതഃ । സമംതതോഽഘവിനിഹംതി മേഘം വായുര്യഥാഭാനുരിവാംധകാരമ്
പാടപ്പെടുകയും, ചിന്തിക്കപ്പെടുകയും, ഉള്ളിൽ അനുഭവിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അനന്തനായ ഭഗവാൻ, എല്ലാ ദിശകളിലും പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു; കാറ്റ് മേഘങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെയും, സൂര്യൻ ഇരുണ്ടതിനെ അകറ്റുന്നതുപോലെയും.
ന ദാന ദേവാര്ചന യാഗ തീര്ഥ സ്നാന ശ്രുതാചാര തപഃ ക്രിയാഭിഃ । തഥാ വിശുദ്ധിം ലഭതേംഽതരാത്മാ യഥാ ഹൃദിസ്ഥേ ഭഗവത്യനംതേ
ദാനം, ദേവാരാധന, യാഗം, തീർത്ഥസ്നാനം, വേദപഠനം, തപസ്സു, കർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അത്തരം അന്തരാത്മാവിന് ശുദ്ധി ലഭിക്കില്ല; ഹൃദയത്തിൽ അനന്തനായ ഭഗവാൻ വസിക്കുമ്പോഴാണ് ആ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നത്.
കഥാ വിശുദ്ധാ നരനാഥ തഥ്യാസ്താ ഏവ പഥ്യാ ഹരിനാഥ തഥ്യാഃ । സംകീര്തിതാ യത്ര പവിത്രമൂര്തേഃ സംശ്രൂയതേ ച ശ്രുതസാധുകീര്തിഃ
നരനാഥാ, ഹരിനാഥാ, ശുദ്ധവും സത്യവുമാണ് ആ കഥകൾ; അവ ശരിക്കും മനസ്സിന് ഉത്തമമാണ്. വിശുദ്ധരൂപത്തിന്റെ മഹത്വം പാടപ്പെടുകയും കേൾക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത്, നല്ലവരുടെ കീർത്തി അവിടെ കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
ധന്യോസി ധീരധരണീധര ധര്മധുര്യ്യ ധ്യാനൈകതാന ഹൃദയഃ പുരുഷോത്തമസ്യ । യന്നൈഷ്ഠികീമതിരസൌ തവ സൌഭഗശ്രീഃ ശ്രീകൃഷ്ണനാഥസുകൃതഃ ശ്രവണേ പ്രവൃത്താ
ധൈര്യശാലിയായ ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, ധർമ്മത്തിന്റെ പാരമ്പര്യക്കാരനേ, പരമപുരുഷനെ ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ച ഹൃദയമേ, നീ ഭാഗ്യവാനാണ്; കാരണം, നിന്റെ അചഞ്ചലമായ മനസ്സ് ശ്രീകൃഷ്ണനാഥന്റെ പുണ്യകഥകൾ കേൾക്കുന്നതിലേക്കാണ് തിരിഞ്ഞത്.
അനാരാധ്യ ഹരിം ഭക്ത്യാ വരദം വിഷ്ണുമവ്യയമ് । കുതഃ ശ്രേയോ ഭവേദ്ഭൂപ പുരുഷസ്യാത്മമാനിനഃ
ഭൂപതിയേ, അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന, അക്ഷരനായ വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കാതെ, സ്വയം മഹത്വം കണക്കാക്കുന്ന മനുഷ്യന് എങ്ങനെ പരമശ്രേയസ് ലഭിക്കും?
മായാജനിരമായോഽസൌ ഭക്ത്യാ രാജന്നമായയാ । സാധ്യതേ സാധുപുരുഷഃ സ്വയം ജാനാതി തദ്ഭവാന്
മായയിൽ നിന്നു ജനിച്ചെങ്കിലും, മായയില്ലാത്തവനാണ് അവൻ; ഭക്തിയാൽ മാത്രമേ അവനെ പ്രാപിക്കാനാകൂ, രാജാവേ, മായയാൽ അല്ല. സത്പുരുഷനെ സ്വയം അറിയാൻ കഴിയും — ഇത് ഭവാൻ അറിയുന്ന കാര്യമാണ്.
ന വിദ്യതേ തേ നൃപ ധര്മതത്ത്വമജ്ഞാതമേതദ്വിമലം പുനര്മാമ് । ത്വം പൃച്ഛസേ തീര്ഥപദം പ്രസംഗാത്കഥാരസം വൈഷ്ണവ ഗൌരവേണ
രാജാവേ, ഈ വിശുദ്ധമായ ഉപദേശമില്ലാതെ ധർമ്മത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സാരം അറിയാൻ കഴിയില്ല; വൈഷ്ണവരുടെ മഹത്വം കണക്കാക്കി, നീ തിരുനടയും കഥാരസവും ചോദിക്കുന്നു.
നാതഃ പരം പരമതോഷവിശേഷപോഷം പശ്യാമി പുണ്യമുചിതം ച പരസ്പരേണ । സംതഃ പ്രസഹ്യ യദനംതഗുണാനനംതശ്രേയോനിധീനധികഭാവഭുജോ ഭുജംതി
നന്മകളിൽ പരസ്പരം സന്തോഷം പങ്കിടുന്ന സജ്ജനന്മാരുടെ സൗഹൃദം പോലെ വലിയതോ, മനസ്സിനെ വളർത്തുന്നതോ മറ്റൊന്നും ഞാൻ കാണുന്നില്ല. അവർ അനന്തമായ ഗുണങ്ങളും, അക്ഷയമായ ഐശ്വര്യവും പരസ്പരം പങ്കുവെച്ച്, അതിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ കൂടുതൽ വളരുന്നു.
ബ്രാഹ്മണാഃ സുരഭീ സത്യ ശ്രദ്ധാ യാഗ തപാംസി ച । ശ്രുതി സ്മൃതി ദയാ ദീക്ഷാ ശാംതയസ്തനവോ ഹരേഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, പശു, സത്യം, വിശ്വാസം, യജ്ഞം, തപസ്സ്, വേദങ്ങൾ, സ്മൃതികൾ, ദയ, ദീക്ഷ, ശാന്തി — ഇവയെല്ലാം ഹരിയുടെ അങ്ങയാണു.
ആദിത്യശ്ചംദ്രമാ വായുര്ഭൂമിരാപോംഽബരം ദിശഃ । ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുശ്ച രുദ്രശ്ച സര്വഭൂതമയോ വിഭുഃ
സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, കാറ്റ്, ഭൂമി, വെള്ളം, ആകാശം, ദിശകൾ, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ — ഇവയൊക്കെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവനാണ് സർവ്വവ്യാപിയായ ഭഗവാൻ.
വിശ്വരൂപഃ സ്വയം ചക്രേ ജഗദേതച്ചരാചരമ് । സ്വയം ബ്രാഹ്മണമാവിശ്യ സദാന്നമുപഭുംജതേ
സ്വയം വിശ്വരൂപം ധരിച്ച്, ചലനശീലവും അചലവുമായ ഈ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചവൻ, ബ്രാഹ്മണനിൽ പ്രവേശിച്ച് എപ്പോഴും അന്നം അനുഭവിക്കുന്നു.
തതസ്തു തീര്ഥാസ്പദപാദരേണൂന്ധരാധരാത്മാലയ ഭൂമിദേവാന് । പരാത്മനഃ പൂജയ പുണ്യലക്ഷ്മീ സര്വസ്വഭൂതാനഖിലാത്മഭൂതാന്
അതിനാൽ തീർത്ഥങ്ങളുടെ പൊടിയും, പർവതങ്ങളുടെ ആലയങ്ങളും, ഭൂമിദേവന്മാരെയും, എല്ലാ ജീവികളെയും — ഇവയെല്ലാം പരമാത്മാവിന്റെ രൂപവും, പുണ്യത്തിന്റെ ഭാഗ്യവും ആണെന്ന് കരുതി ആരാധിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണം വിഷ്ണുബുദ്ധ്യ്യാ യോ വിദ്വാംസം സാധു പശ്യതി । സ ഏവ വൈഷ്ണവോ യശ്ച സ്വസ്വകര്മൈകനിഷ്ഠിതഃ
വിഷ്ണുവിനെ പോലെ മനസ്സിൽ കരുതി, ബ്രാഹ്മണനിൽ ജ്ഞാനവും സദ്ഗുണവും കാണുന്നവനും, സ്വധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥ വൈഷ്ണവൻ.
കിംചിദേതന്മയാപ്രോക്തം രഹസ്യം സമയോ ഹി മേ । സ്നാതും ഗംതും ച ഗംഗായാം ന കഥാവസരോഽധികഃ
ഈ രഹസ്യത്തിൽ കുറച്ച് മാത്രം ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എനിക്ക് ഇനി സമയം കുറവാണ്, ഗംഗയിൽ കുളിക്കാൻ പോകേണ്ടതുണ്ട്, കൂടുതൽ സംസാരിക്കാൻ അവസരമില്ല.
പ്രാപ്തോഽയം മാധവോ മാസഃ പുണ്യോ മാധവവല്ലഭഃ । തസ്യാപി സപ്തമീ ശുക്ലാ ഗംഗായാമതിദുര്ല്ലഭാ
ഇപ്പോൾ മാധവമാസം എത്തിയിരിക്കുന്നു, മാധവനു പ്രിയവും പുണ്യമുള്ളതും. അതിൽ പോലും ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏഴാം തീയതി ഗംഗയിൽ വളരെ അപൂർവമാണ്.
വൈശാഖ ശുക്ല സപ്തമ്യാം ജാഹ്നവീ ജഹ്നുനാ പുരാ । ക്രോധാത്പീതാ പുനസ്ത്യക്താ കര്ണരംധ്രാത്തു ദക്ഷിണാത്
വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ സപ്തമിയിൽ, ജഹ്നു മഹർഷി കോപത്തിൽ ജഹ്നവിയെ കുടിച്ചു, പിന്നെ വലതുകാതിലൂടെ വീണ്ടും പുറത്തുവിട്ടു.
തസ്യാം സമര്ചയേദ്ദേവീം ഗംഗാം ഗഗനമേഖലാമ് । സ്നാത്വാ സമ്യഗ്വിധാനേന സ ധന്യഃ സുകൃതീ നരഃ
ആ ദിവസം ആകാശത്തെ കെട്ടുപോലുള്ള ഗംഗാദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം; ശരിയായ വിധിയിൽ കുളിച്ചാൽ ആ മനുഷ്യൻ ഭാഗ്യവാനും പുണ്യവാനുമാകും.
തസ്യാം യസ്തര്പയേദ്ദേവാന്പിതൄന്മര്ത്യോ യഥാവിധി । സാക്ഷാത്പശ്യതി തം ഗംഗാ സ്നാതകം ഗതപാപകമ്
ആ ദിവസം, യഥാവിധി ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവൻ, ഗംഗയിൽ കുളിച്ചശേഷം പാപരഹിതനായവനായി, ഗംഗയെ നേരിട്ട് കാണും.
ന മാധവ സമോ മാസോ ന ഗംഗാ സദൃശീ നദീ । ദുര്ല്ലഭഃ ഖലു യോഗോഽയം ഹരിഭക്ത്യൈവ ലഭ്യതേ
മാധവമാസത്തിന് തുല്യമായ മാസമില്ല, ഗംഗയ്ക്ക് തുല്യമായ നദിയുമില്ല; ഈ സംഗമം അതീവ അപൂർവം, ഹരിയിൽ ഭക്തിയുള്ളവർക്ക് മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.
വിഷ്ണുപാദോദകോദ്ഭൂതാ ബ്രഹ്മലോകാദുപാഗതാ । ത്രിഭിഃ സ്രോതോഭിരശ്രാംതാ യാ പുനാതി ജഗത്ത്രയമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ പാദജലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച്, ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്നെത്തി, മൂന്നു സ്രോതസ്സുകളിലൂടെ അശ്രാന്തമായി ഒഴുകി, ഗംഗാ മൂലമൂല്യമായ ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
സ്വര്ഗാരോഹണനിഃശ്രേണീ സതതാനംദകാരിണീ । അനേകദുരിതോദ്ഗാരഹാരിണീ ദുര്ഗതാരിണീ
സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പടവഴിയും, സദാ ആനന്ദം നൽകുന്നവളും, അനേകം പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവളും, ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ.
ശ്രീമഹേശജടാജൂടവാസിനീ ദുഃഖനാശിനീ । ഭജമാനജനസ്വാംതകാന്തകേലി വിനാശിനീ
ശ്രീമഹേശ്വരന്റെ ജടയിൽ വസിക്കുന്നവളും, ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റുന്നവളും, ഭക്തരുടെ ഹൃദയത്തിലെ കഷ്ടതകളെ കളയുന്നവളുമാണ് അവൾ.
സഗരാന്വയനിര്വാണകാരിണീ ധര്മധാരിണീ । ത്രിമാര്ഗചാരിണീ ദേവീ ലോകാലംകൃതികാരിണീ
സഗരന്റെ വംശത്തിന് മോക്ഷം നൽകുന്നവളും, ധർമ്മത്തെ നിലനിർത്തുന്നവളും, മൂന്നു വഴി സഞ്ചരിക്കുന്നവളും, ലോകങ്ങളെ അലങ്കരിക്കുന്ന ദേവിയുമാണ് അവൾ.
ദര്ശന സ്പര്ശന സ്നാന കീര്ത്തന ധ്യാന സേവനൈഃ । പുണ്യാനപുണ്യാന്പുരുഷാന്പാവയംതീ സഹസ്രശഃ
കാണൽ, സ്പർശനം, കുളി, സ്തുതി, ധ്യാനം, സേവനം എന്നിവയിലൂടെ, പുണ്യവാന്മാരെയും പാപികളെയും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ അവൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
ഗംഗാ ഗംഗേതി ഗംഗേതി യൈസ്ത്രിസംധ്യമിതീരിതമ് । സുദൂരസ്ഥൈശ്ച തത്പാപം ഹംതി ജന്മത്രയാര്ജിതമ്
ഗംഗാ, ഗംഗാ, ഗംഗാ എന്ന് ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഉച്ചരിക്കുന്നവർക്ക്, എത്ര ദൂരെയായാലും, മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കും.
യോജനാനാം സഹസ്രേഷു ഗംഗാം യഃ സ്മരതേ നരഃ । അപി ദുഷ്കൃതകര്മാസൌ ലഭതേ പരമാം ഗതിമ്
യോജനം ആയിരങ്ങൾ അകലെ നിന്നെങ്കിലും, ആരെങ്കിലും ഗംഗയെ ഓർക്കുമ്പോൾ—even if he has done many പാപങ്ങൾ—even then, അവൻ പരമഗതി നേടും.
വൈശാഖേ ശുക്ല സപ്തമ്യാം ദുര്ല്ലഭാ സാ വിശേഷതഃ । പ്രാപ്യതേ ജഗതീപാല ഹരി വിപ്ര പ്രസാദതഃ
വൈശാഖം മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷം ഏഴാം തീയതി ഗംഗയെ പ്രാപിക്കുക വളരെ അപൂർവമാണ്; ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, ഹരിയും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ദയചെയ്താൽ മാത്രമേ അതിന് സാധിക്കൂ.