ജാനതാ പരമം ധര്മമേകം മാധവസേവനമ് । യസ്മിന്നാരാധിതേ വിഷ്ണൌ വിശ്വമാരാധിതം ഭവേത്
പരമധർമ്മം അറിയുന്നവൻക്ക് മാധവനു സേവനമേ ഏകമാർഗ്ഗം. വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ മുഴുവൻ ലോകവും ആരാധിക്കപ്പെട്ടതാകുന്നു.
തുഷ്ടേ ചരാചരം തുഷ്ടം സര്വദേവമയേ ഹരൌ । യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ മഹാപാതകസംഹതിഃ
ഹരിയിൽ എല്ലാ ദേവതകളും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, അവൻ സന്തോഷപ്പെടുമ്പോൾ ചലനമുള്ളതും ചലനമില്ലാത്തതും സന്തോഷിക്കുന്നു. അവനെ ഓർക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ വലിയ പാപങ്ങൾ
തത്ക്ഷണാന്നാശമായാതി സ സേവ്യോ ഹരിരേവ ഹി । കോഽനു രാജന്നിംദ്രിയവാന്മുകുംദചരണാംബുജമ്
അക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു. ഹരിയെ മാത്രമേ സേവിക്കേണ്ടതുള്ളൂ. രാജാവേ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉള്ളവൻ മോക്ഷം നൽകുന്നവന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾ ആരാണ് ആരാധിക്കാതിരിക്കുന്നത്?
ന ഭജേത്സര്വതോ മൃത്യുരുപാസ്യമൃഷിദൈവതൈഃ । ശ്രുതോഽനു പഠിതോ ധ്യാത ആദൃതശ്ചാനുമോദിതഃ
മൃത്യുവിനെ സകലമുനികൾക്കും ദേവന്മാർക്കും സേവിക്കുമ്പോഴും, എല്ലാവരും അവനെ ആരാധിക്കുന്നില്ല. അവനെ കേൾക്കുകയും, പാരായണം ചെയ്യുകയും, ധ്യാനിക്കുകയും, ആദരിക്കുകയും, അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ,
സദ്യഃ പുനാതി സദ്ധര്മോ വീരോ വിശ്വദ്രുഹോഽപി ഹി । യോയം കാരണകാര്യാദി കാരണസ്യാപി കാരണമ്
സത്യധർമ്മം ഉടൻ തന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, ലോകത്തോടു വൈരമായവനെയും പോലും. ഈ കാരണവും ഫലവും, അതിന്റെ കാരണത്തിന്റെയും കാരണമായത്,
അനന്യകാരണം യോഗീ ജഗജ്ജീവോ ജഗന്മയഃ । അണുര്ബൃഹത്കൃശഃ സ്ഥൂലോ നിര്ഗുണോ ഗുണഭൃന്മഹാന്
മറ്റു കാരണങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത യോഗിയും, ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവും, ലോകം തന്നെയും, സൂക്ഷ്മനും വിശാലനും, ചെറുതും വലുതും, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവനും ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനും മഹാനുമാണ്.
അജോ ജന്മലയാതീതോ ധ്യാതവ്യഃ സ ഹരിഃ സദാ । സമ്യഗേതദ്വ്യവസിതം ഭവതാ പുരുഷര്ഷഭ
ജനനമില്ലാത്തവനും, ജനന-ലയങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ളവനും ആയ ഹരിയെ എപ്പോഴും ധ്യാനിക്കണം. മഹാനായ മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നിങ്ങൾ ശരിയായി തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു.
യത്പൃച്ഛസേ ഭാഗവതാന്ധര്മാംസ്ത്വം വിശ്വഭാവനാന് । പ്രസംഗേന സതാമാത്മമനഃ ശ്രുതി രസായനാഃ
ലോകത്തെ നിലനിര്ത്തുന്ന ഭഗവതഭക്തരുടെ ധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. സന്മാർഗ്ഗികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മനസ്സും ആത്മാവും ശ്രവണത്തിന്റെ അമൃതത്തിൽ പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭവംതി കീര്തനീയസ്യ കഥാഃ കൃഷ്ണസ്യ നിര്മലാഃ । ഭാവസാധ്യോഹ്യയം ദേവഃ സ്വയം ജാനാതി തദ്ഭവാന്
അങ്ങനെ, കൃഷ്ണന്റെ ശുദ്ധമായ കഥകൾ, പാടാൻ യോഗ്യമായവ, ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ഭാവനയിലൂടെ ഈ ദൈവത്തെ നേടാം; നിങ്ങൾക്ക് അതറിയാം.
തഥാപി വക്ഷ്യേ ജഗതോ ഹിതായ തവ ഗൌരവാത് । യദാഹുഃ പരമം ബ്രഹ്മ പ്രധാനപുരുഷാത്പരമ്
എങ്കിലും ലോകഹിതത്തിനായി, നിങ്ങളുടെ മാന്യതയ്ക്കു വേണ്ടി ഞാൻ പറയുന്നു: പ്രധാനംക്കും പുരുഷനേക്കാളും ഉയർന്ന പരബ്രഹ്മം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്,
യന്മായയാ തതം സര്വം സര്വം യച്ഛതി സോഽച്യുതഃ । പുത്രാന്കലത്രം ദീര്ഘായൂ രാജ്യം സ്വര്ഗാപവര്ഗകമ്
ആ മഹാമായയാൽ എല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, എല്ലാം നൽകുന്നവനും അച്യുതനുമാണ്. പുത്രന്മാർ, ഭാര്യമാർ, ദീർഘായുസ്സ്, രാജ്യം, സ്വർഗ്ഗം, മോക്ഷം എന്നിവയും,
സ ദദ്യാദീപ്സിതം സര്വം ഭക്ത്യാ സംപൂജിതോഽജിതഃ । കര്മണാ മനസാ വാചാ തത്പരാ യേ ഹി മാനവാഃ
ആജിതനായി ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുമ്പോൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം അവൻ നൽകുന്നു. പ്രവർത്തിയിൽ, മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ അവനോടു ഏകാഗ്രതയുള്ള മനുഷ്യരാണ്.
തേഷാം വ്രതാനി വക്ഷ്യാമി പ്രീതയേ ഭൂപസത്തമ । അഹിംസാസത്യമസ്തേയം ബ്രഹ്മചര്യമകല്പതാ
നിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി അവരുടെ വ്രതങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു, രാജാവേ. അഹിംസ, സത്യവാദം, മോഷ്ടിക്കാതിരിക്കുക, ബ്രഹ്മചര്യം, അത്യാഗ്രഹമില്ലായ്മ — ഇവയാണ് ആ വ്രതങ്ങൾ.
ഏതാനി മാനസാന്യാഹുര്വ്രതാനി ഹരിതുഷ്ടയേ । ഏകഭക്തം തഥാ നക്തമുപവാസമയാചിതമ്
ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ഇവ മനസ്സിന്റെ വ്രതങ്ങൾ എന്നാണ് പറയുന്നത്. കൂടാതെ, ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, രാത്രി ഉപവാസം, ഭിക്ഷയെടുത്ത് ഭക്ഷണം സ്വീകരിക്കൽ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഇത്യേവം കായികം പുംസാം വ്രതമുക്തം നരേശ്വര । വേദസ്യാധ്യയനം വിഷ്ണോഃ കീര്തനം സത്യഭാഷണമ്
ഇങ്ങനെ മനുഷ്യർക്കുള്ള ശരീരവ്രതം ഞാൻ പറഞ്ഞു. വേദം പഠിക്കൽ, വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കൽ, സത്യവാദം — ഇവയാണ് ശരീരവ്രതങ്ങൾ.
അപൈശുന്യമിദം രാജന്വാചികം വ്രതമുത്തമമ് । ചക്രായുധസ്യ നാമാനി സദാ സര്വത്ര കീര്തയേത്
പരസ്പരം അപകീർത്തി പറയാതിരിക്കുക എന്നതാണ് വാക്കിന്റെ ഉത്തമവ്രതം, രാജാവേ. ചക്രധാരിയായവന്റെ നാമങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും സ്തുതിക്കണം.
നാശൌചം കീര്തനേ തസ്യ സ പവിത്രകരോ യതഃ । വര്ണാശ്രമാചാരവതാ പുരുഷേണ പരഃ പുമാന്
അവനെ സ്തുതിക്കുമ്പോൾ അശുദ്ധി ഒന്നുമില്ല, കാരണം അവൻ ശുദ്ധിയുള്ളവനാണ്. വർണ്ണാശ്രമം അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നവൻ പരമപുരുഷനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു.
വിഷ്ണുരാരാധ്യതേ പംഥാ നാന്യഃ സംതോഷകാരണമ് । പതിപ്രിയഹിതാഭിശ്ച മനോവാക്കായസംയമൈഃ
മറ്റു വഴികളൊന്നും സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല; ഭർത്താവിന്റെ സന്തോഷത്തിനും ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി മനസ്സും വാക്കും ശരീരവും നിയന്ത്രിച്ചാൽ മാത്രം സന്തോഷം ലഭിക്കും.
വ്രതൈരാരാധ്യതേ സ്ത്രീഭിര്വാസുദേവോ ദയാനിധിഃ । ആഗമോക്തേന മാര്ഗേണ സ്ത്രീശൂദ്രൈരപിപൂജനമ്
ഇത്തരം വ്രതങ്ങൾ വഴി സ്ത്രീകൾ കരുണാനിധിയായ വാസുദേവനെ ആരാധിക്കുന്നു. ആഗമങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മാർഗ്ഗം അനുസരിച്ച് സ്ത്രീകളും ശൂദ്രന്മാരും ആരാധന നടത്തുന്നു.
കര്തവ്യം കൃഷ്ണചംദ്രസ്യ ദ്വിജാതിവരരൂപിണഃ । ത്രയോവര്ണാസ്തു വേദോക്തമാര്ഗാരാധനതത്പരാഃ
ദ്വിജാതികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കൃഷ്ണചന്ദ്രന്റെ ആരാധന നിർബന്ധമാണ്. മൂന്ന് വർണ്ണങ്ങൾ വേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മാർഗ്ഗം അനുസരിച്ച് ആരാധനയിൽ നിരതരാകണം.
സ്ത്രീശൂദ്രാദയ ഏവ സ്യുര്നാമ്നാഽരാധനതത്പരാഃ । ന പൂജനൈര്ന യജനൈര്ന വ്രതൈരപി മാധവഃ
സ്ത്രീകളും ശൂദ്രന്മാരും നാമമാത്രമായ ആരാധനയിലാണ് നിരതരാകുന്നത്; പൂജകളും യാഗങ്ങളും വ്രതങ്ങളും കൊണ്ട് മാധവൻ സന്തോഷിക്കില്ല.
തുഷ്യതേ കേവലം ഭക്തിപ്രിയോഽസൌ സമുദാഹൃതഃ । സ്ത്രീണാം പതിവ്രതാനാം തു പതിരേവ ഹി ദൈവതമ്
ഭക്തിയാൽ മാത്രം അവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു, കാരണം അവൻ ഭക്തിപ്രിയനാണ്. ഭർത്താവിനോട് ഭക്തിയുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് ദൈവം.
സ തു പൂജ്യോ വിഷ്ണുഭക്ത്യാ മനോവാക്കായകര്മഭിഃ । കര്തവ്യം ശ്രദ്ധയാ വിഷ്ണോശ്ചിംതയിത്വാ പതിം ഹൃദി
ഭർത്താവിനെ വിഷ്ണുഭക്തിയോടെ മനസ്സും വാക്കും ശരീരവും ഉപയോഗിച്ച് ആരാധിക്കണം. വിശ്വാസത്തോടെ ഹൃദയത്തിൽ ഭർത്താവിനെ വിഷ്ണുവായി ചിന്തിക്കണം.
ശൂദ്രാണാം ചൈവ ഭവതി നാമ്നാ വൈ ദേവതാര്ചനമ് । സര്വേഽപ്യാഗമമാര്ഗേണ കുര്യുര്വേദാനുകാരിണാ
ശൂദ്രന്മാർക്കും ദേവതാരാധന നാമമാത്രമായിരിക്കും. എല്ലാവരും ആഗമമാർഗ്ഗം അനുസരിച്ച്, വേദം അനുകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം.
സ്ത്രീണാമപ്യധികാരോഽസ്തി വിഷ്ണോരാരാധനാദിഷു । പതിപ്രിയരതാനാം ച ശ്രുതിരേഷാ സനാതനീ
സ്ത്രീകൾക്കും വിഷ്ണുവിന്റെ ആരാധനയിലും അനുബന്ധ കാര്യങ്ങളിലും അവകാശമുണ്ട്. ഭർത്താവിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ജീവിക്കുന്നവർക്കുള്ളത് ഇതാണ് ശാശ്വതമായ ശാസ്ത്രം.
സ്വകുലോചിതധര്മേണ യദ്യസ്യ വിഹിതം വ്രതമ് । തത്തദേവാചരേദ്യസ്തു തേന തുഷ്യതി കേശവഃ
ഓരോരുത്തർക്കും സ്വന്തം കുടുംബധർമ്മം അനുസരിച്ച് ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന വ്രതം ആർക്കാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ളതോ അതു തന്നെ അനുഷ്ഠിക്കണം. അതിനാൽ തന്നെ കേശവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ഹവിഷാഗ്നൌ ജലേ പുഷ്പൈര്ധ്യാനേന ഹൃദയേ ഹരിമ് । യജംതി സൂരയോ നിത്യം ജപേന രവിമംഡലേ
ജ്ഞാനികൾ ഹരിയെ എപ്പോഴും ഹോമദ്രവ്യങ്ങൾ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ജലത്തിൽ, പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിച്ച്, സൂര്യമണ്ഡലത്തിൽ ജപം ചെയ്ത് ആരാധിക്കുന്നു.
അഹിംസാ പ്രഥമം പുഷ്പം ദ്വിതീയം കരണഗ്രഹഃ । തൃതീയകം ഭൂതദയാ ചതുര്ഥം ക്ഷാംതിരേവ ച
അഹിംസയാണ് ആദ്യ പുഷ്പം, വ്രതം സ്വീകരിക്കൽ രണ്ടാമത്തേത്, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ കാണിക്കൽ മൂന്നാമത്തേത്, ക്ഷമ നാലാമത്തേത്.
ശമസ്തു പംചമം പുഷ്പം ദമഃ ഷഷ്ഠം ച സപ്തമമ് । ധ്യാനം സത്യം ചാഷ്ടമം ച ഹ്യേതൈസ്തുഷ്യതി കേശവഃ
ശാന്തിയാണ് അഞ്ചാമത്തെ പുഷ്പം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം ആറാമത്തേത്, ധ്യാനം ഏഴാമത്തേത്, സത്യം എട്ടാമത്തേത്. ഇവകൊണ്ടാണ് കേശവൻ സന്തോഷിക്കുന്നത്.
ഏതൈരേവാഷ്ടഭിഃ പുഷ്പൈസ്തുഷ്യത്യേവാര്ചിതോ ഹരിഃ । പുഷ്പാംതരാണി സംത്യേവ ബാഹ്യാനി മനുജോത്തമ
ഈ എട്ട് പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടു മാത്രം ഹരിയെ ആരാധിക്കാനും സന്തോഷിപ്പിക്കാനും കഴിയും. മറ്റുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ പുറം കാഴ്ച മാത്രമാണ്, മഹാനുഭാവാ.