ഹരിവിവിധരസാദ്യൈര്യുക്തമധ്യായമേതദ്വ്രജവരതനയാഭിശ്ചാരുഹാസേക്ഷണാഭിഃ । പഠതി യ ഇഹ ഭക്ത്യാ പാഠയേദ്വാ മനുഷ്യോ വ്രജതി ഭഗവതഃ ശ്രീവാസുദേവസ്യ ധാമ
ഹരിയുടെ വിവിധ രസങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, വ്രജവനിതകളുടെ മനോഹരമായ കണ്ണുകളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ ഈ അധ്യായം ഭക്തിയോടെ വായിക്കുന്നവനും വായിപ്പിക്കുന്നവനും ഭഗവാൻ വാസുദേവന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കും.
ഋഷയ ഊചുഃ - സൂതസൂത മഹാഭാഗ രോമഹര്ഷണനംദന । കഥാ രമ്യാ ത്വയാ പ്രോക്താ ലോകസ്യാനംദദായിനീ
മുനിമാർ പറഞ്ഞു: സുതാ, സുതാ, ഭാഗ്യശാലിയായ രോമഹർഷണപുത്രാ, നീ ലോകത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന രസകരമായ കഥകൾ പറഞ്ഞുതന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണസ്യ മഹാഭാഗ ചരിതം മഹദദ്ഭുതമ് । ശ്രുതം സര്വം ത്വയാ പ്രോക്തം നിര്വൃതിസ്തേന ചാഭവത്
ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, നീ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മഹത്തായ അത്ഭുതകരമായ ചരിതം മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതന്നു; അതിനാൽ ഞങ്ങൾക്കു സമാധാനം ലഭിച്ചു.
അഹോ ശ്രീകൃഷ്ണമാഹാത്മ്യം ഭക്താനാം ഗതിദായകമ് । യതസ്തേന മഹാഭാഗ നിര്വൃതിം കോ ന ചാപ്നുയാത്
അയ്യോ, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം ഭക്തന്മാർക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നു; അതിനാൽ, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, അതിൽ നിന്ന് ആരാണ് സമാധാനം നേടാത്തത്?
അതഃ പുനരപി ശ്രീമത്കൃഷ്ണസ്യ ചരിതം മഹത് । ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ ചാന്യദ്വ്രതദാനാര്ഹണാദികമ്
അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ വീണ്ടും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മഹത്തായ ചരിതവും, വ്രതം, ദാനം, പൂജ എന്നിവയും മറ്റും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സ്നാനം വാപി മഹാഭാഗ യഥാ യേന കൃതം പുരാ । തത്സര്വം വിസ്തരാദ്ബ്രൂഹി യഥാ നോ നിര്വൃതിര്ഭവേത്
ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, പുരാതനകാലത്ത് എങ്ങനെ, ആരാൽ, എങ്ങനെ സ്നാനം തുടങ്ങിയ ആചാരങ്ങൾ നടത്തപ്പെട്ടുവെന്ന് വിശദമായി പറയണം, അതിലൂടെ ഞങ്ങൾക്കു സമാധാനം ലഭിക്കട്ടെ.
സൂത ഉവാച- സാധു പൃഷ്ടം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ ലോകാനാം താരണം പരമ് । യൂയം കൃതാര്ഥാഃ കൃഷ്ണസ്യ ഭക്ത്യാ സംപൂര്ണമാനസാഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ച ചോദ്യം വളരെ ഉത്തമമാണ്, കാരണം അത് ലോകത്തിലെ എല്ലാവർക്കും പരമ മോക്ഷം നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ കൃഷ്ണഭക്തിയിൽ മനസ്സു നിറഞ്ഞവരും, ജീവിതം സഫലമായവരുമാണ്.
ശ്രീകൃഷ്ണചരിതം പുണ്യം സാധൂനാം ഹര്ഷദം പരമ് । പ്രവക്ഷ്യാമി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ മഹദാഖ്യാനമുത്തമമ്
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പുണ്യമായ, സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് പരമാനന്ദം നൽകുന്ന മഹത്തായ കഥ നിങ്ങൾക്ക് പറയാം.
ഏകദാ നാരദോ ലോകാന്പര്യടന്ഭഗവത്പ്രിയഃ । മഥുരായാമംബരീഷം കൃഷ്ണാരാധനതത്പരമ്
ഒരു ദിവസം ഭഗവാന്റെ പ്രിയനായ നാരദൻ ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മഥുരയിൽ കൃഷ്ണാരാധനയിൽ മുഴുകിയിരുന്ന അംബരീഷനെ കണ്ടു.
മഹാഭാഗം വ്രതപരം ദദര്ശ മുനിസത്തമഃ । സ ആഗതം മുനിവരം സത്കൃത്യ മുനിസത്തമഃ
മഹാഭാഗ്യശാലിയും വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരനുമായ അംബരീഷനെ മഹർഷി കണ്ടു. അപ്പോൾ ആ മഹർഷിയെ അംബരീഷൻ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
ഭവംത ഇവ പപ്രച്ഛ ശ്രദ്ധയാ ഹൃഷ്ടമാനസഃ । അംബരീഷ ഉവാച-। യന്മുനേ പരമം ബ്രഹ്മ വേദവാദിഭിരുച്യതേ
നിങ്ങൾ ചോദിച്ചപോലെ തന്നെ, വിശ്വാസപൂർവ്വം സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ അംബരീഷൻ മഹർഷിയോട് ചോദിച്ചു: മഹർഷേ, വേദപണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്ന പരമബ്രഹ്മം ഏതാണ്?
സ ദേവഃ പുംഡരീകാക്ഷഃ സ്വയം നാരായണഃ പരഃ । യോഽമൂര്തോ മൂര്തിമാനീശോ വ്യക്തോഽവ്യക്തഃ സനാതനഃ
അവൻ, കമലനയനായ ദേവൻ, സ്വയം നാരായണൻ തന്നെയാണ് പരമൻ. ആ ദൈവം രൂപരഹിതനും, രൂപമുള്ളവനും, പ്രകടനും അപ്രകടനും, ശാശ്വതനുമാണ്.
സര്വഭൂതമയോഽചിംത്യോ ധ്യാതവ്യഃ സ കഥം ഹരിഃ । യസ്മിന്സര്വമിദം വിശ്വമോതം പ്രോതം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
അവൻ ഹരിയാണ്, എല്ലാ ജീവികളിലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരൻ. ഈ മുഴുവൻ ലോകവും അവനിൽ തന്നെ ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു.
അവ്യക്തമേകം പരമം പരമാത്മേതി വിശ്രുതമ് । യതോ ജന്മാദി ജഗതോ യോ നിര്മായ സ്വയം ഭുവമ്
അവൻ ഒരൊറ്റ അപ്രത്യക്ഷനും പരമാത്മാവായും പ്രശസ്തനാണ്. ലോകം അവനിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്; ഭൂമിയെ സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചവൻ അവനാണ്.
ദദൌ തസ്മൈ ച നിഗമാനാത്മന്യേവ വ്യവസ്ഥിതാന് । കഥമാരാധ്യതേ സോഽയം സമഗ്രപുരുഷാര്ഥദഃ
വേദങ്ങൾ സ്വയം അവനിൽ നിലകൊള്ളുന്നവയാണെന്നും അവൻ അവയ്ക്ക് ദാനം ചെയ്തതാണെന്നും പറയുന്നു. ആ സമസ്ത പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നൽകുന്നവനെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം?
യോഗിനാമപി ദുര്ഗമ്യസ്തദേതത്കൃപയാ വദ । അനാരാധിത ഗോവിംദാ ന വിദംതി ഹിതോദയമ്
യോഗിമാർക്കു പോലും അവനെ പ്രാപിക്കാൻ വളരെ ദുഷ്കരമാണ്. ദയവായി ഇതിന്റെ മാർഗ്ഗം എന്നോട് പറയൂ. ഗോവിന്ദനെ ആരാധിക്കാത്തവർക്ക് യഥാർത്ഥമായ ക്ഷേമം അറിയാനാവില്ല.
ന തപോ യജ്ഞദാനാനാം ലഭതേ ഫലമുത്തമമ് । അനാസ്വാദിതഗോവിംദപദാംബുജരസശ്ച യഃ
ഗോവിന്ദന്റെ പാദപദ്മത്തിലെ അമൃതം രുചിച്ചിട്ടില്ലാത്തവർക്ക് തപസ്സിന്റെയും യജ്ഞത്തിന്റെയും ദാനത്തിന്റെയും പരമഫലം ലഭിക്കില്ല.
മനോരഥപഥാതീതം സ്ഫീതം നാകലയേത്ഫലമ് । ഹരേരാരാധനം ഹിത്വാ ദുരിതൌഘ നിവാരണമ്
മാത്രം മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് വലിയ ഫലം പ്രതീക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല; ഹരിയെ ആരാധിക്കാതെ പാപങ്ങളുടെ കൂമ്പാരം അകറ്റാൻ കഴിയില്ല.
നാന്യത്പശ്യാമി ജംതൂനാം പ്രായശ്ചിത്തം പരം മുനേ । യദ്ഭ്രൂനര്തനവര്തിന്യഃ ശ്രൂയംതേ സിദ്ധയോഽഖിലാഃ
മഹർഷേ, സകല ജീവികൾക്കും ഇതിലുപരി ഉത്തമമായ പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ കാണുന്നില്ല; അവന്റെ കണ്പിറുക്കത്തിൽ എല്ലാ സിദ്ധികളും പാർക്കുന്നുവെന്ന് കേൾക്കുന്നു.
കഥമാരാധ്യതേസോഽയം കേശവഃ ക്ലേശനാശനഃ । ഉപാസ്യതേ സ ഭഗവാന്കഥം നാരായണോ നരൈഃ
ക്ലേശങ്ങൾ അകറ്റുന്ന കെശവനെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം? ഭഗവാൻ നാരായണനെ മനുഷ്യർ എങ്ങനെ സേവിക്കണം?
പ്രീതശ്ച സര്വമേതന്മേ ഹിതായ ജഗതോ വദ । ഭക്തിപ്രിയോഽസൌ ഭഗവാന്കയാ ഭക്ത്യാ പ്രസീദതി
ലോകത്തിനുള്ള നല്ലതിനായി ഇതെല്ലാം ദയവായി എന്നോട് പറയൂ. ഭക്തിയെ ഭഗവാൻ വളരെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. എങ്ങനെയുള്ള ഭക്തിയാൽ അവൻ പ്രസന്നനാകുന്നു?
കഥം തസ്മിന്ഭവേദ്ഭക്തിഃ സര്വൈരാരാധ്യതേ കഥമ് । വൈഷ്ണവോസി ഹരേസ്തസ്യ പ്രിയോഽസി പരമാര്ഥവിത്
അവനിൽ ഭക്തി എങ്ങനെ ഉണരുന്നു? എല്ലാവരും എങ്ങനെ അവനെ ആരാധിക്കുന്നു? നീ ഹരിയുടെ പ്രിയനായ വൈഷ്ണവനും പരമാർത്ഥം അറിയുന്നവനും ആണല്ലോ.
തേന ത്വാമേവ പൃച്ഛാമി ബ്രഹ്മന്ബ്രഹ്മവിദുത്തമ । ശ്രോതാരമഥ വക്താരം പ്രഷ്ടാരം പുരുഷം ഹരേഃ
അതിനാൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ ഹരിയെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കാൻ നിന്നോടാണ് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നത്—ശ്രോതാവായാലും, വക്താവായാലും, ചോദിക്കുന്നവനായാലും.
പ്രശ്നഃ പുനാതി കൃഷ്ണസ്യ തദംഘ്രിസലിലം യഥാ । ദുര്ല്ലഭോ മാനുഷോ ദേഹോ ദേഹിനാം ക്ഷണഭംഗുരഃ
കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം അവന്റെ പാദജലത്തെപ്പോലെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. മനുഷ്യശരീരം അത്യന്തം ദുർലഭവും, ഒരക്ഷണത്തിൽ നശിച്ചുപോകുന്നതുമാണ്.
തത്രാപി ദുര്ല്ലഭം മന്യേ വൈകുംഠപ്രിയദര്ശനമ് । സംസാരേസ്മിന്ക്ഷണാര്ധോഽപി സത്സംഗഃ ശേവധിര്നൃണാമ്
ഇവയിലുപരി, വൈകുണ്ഠനാഥന്റെ ദർശനം അത്യന്തം ദുർലഭമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഈ ലോകത്തിൽ, നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഒരു നിമിഷം പോലും ചെലവിടുന്നത് മനുഷ്യർക്കു വലിയ ധനമാണ്.
യസ്മാദവാപ്യതേ സര്വം പുരുഷാര്ഥചതുഷ്ടയമ് । ഭഗവന്ഭവതോ യാത്രാ സ്വസ്തയേ സര്വദേഹിനാമ്
അത്തരം സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്നാണ് മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടാൻ കഴിയുന്നത്. ഭഗവനേ, നിങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം എല്ലാ ജീവികൾക്കും ക്ഷേമം നൽകുന്നു.
ബാലാനാം തു യഥാ പിത്രോരുത്തമശ്ലോകവര്ത്മനാമ് । ഭൂതാനാം ദേവചരിതം ദുഃഖായ ച സുഖായ ച
ഉത്തമശ്ലോകനെ പാടുന്ന മാതാപിതാക്കളുടെ വഴിയെ കുട്ടികൾ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ, ദേവന്മാരുടെ പ്രവർത്തികൾ ജീവികൾക്ക് സുഖവും ദുഃഖവും നൽകുന്നു.
സുഖായൈവ ഹി സാധൂനാം ത്വാദൃശാമച്യുതാത്മനാമ് । ഭജംതി യേ യഥാ ദേവാന്ദേവാ അപി തഥൈവ താന്
പക്ഷേ, അച്യുതനിൽ മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കിയ സന്മാർഗ്ഗികളായവർക്കു അത്തരം ദൈവിക പ്രവർത്തികൾ സുഖം മാത്രം നൽകുന്നു. ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നവരെ ദേവന്മാരും അതുപോലെ ആരാധിക്കുന്നു.
ഛായേവ കര്മസചിവാഃ സാധവോ ദീനവത്സലാഃ । തസ്മാത്ത്വം ഭഗവന്മഹ്യം വൈഷ്ണവം ധര്മമാദിശ
നിഴലുപോലെ, സന്മാർഗ്ഗികൾ എല്ലാ പ്രവർത്തികളിലും കൂടെനിൽക്കുന്നു; അവർ ദുർബലരോടു കരുണ കാണിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഭഗവനേ, ദയവായി എന്നെ വൈഷ്ണവധർമ്മത്തിൽ പഠിപ്പിക്കണമേ.
യസ്യോപദേശദാനേന ലഭതേ വേദജം ഫലമ് । നാരദ ഉവാച- സാധു പൃഷ്ടം മഹീപാല വിഷ്ണുഭക്തിമതാ ത്വയാ
അത്തരം ഉപദേശങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ വേദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഫലം നേടുന്നു. നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, വിഷ്ണുഭക്തനായ നിങ്ങൾ നല്ലതാണു ചോദിച്ചത്.