രാമസ്തദാ യജ്ഞമധ്യേ ശുശുഭേ സീതയാ സഹ । താരയാനുഗതോ യദ്വച്ഛശീവ ശരദുത്പ്രഭഃ
അപ്പോൾ രാമൻ, സീതയോടൊപ്പം യജ്ഞമധ്യേ, ശരദ്കാലത്തിലെ ചന്ദ്രൻ നക്ഷത്രങ്ങളോടൊപ്പം പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
പ്രയോഗമകരോത്തത്ര കാലേ പ്രാപ്തേ മനോരമേ । വൈദേഹ്യാ ധര്മചാരിണ്യാ സര്വപാപാപനോദനമ്
അവിടെ, മനോഹരമായ സമയത്ത്, വൈദേഹിയായ ധാർമ്മിക സീതയോടൊപ്പം, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന ആ യജ്ഞം രാമൻ നിർവഹിച്ചു.
സീതയാ സഹിതം രാമം പ്രസക്തം യജ്ഞകര്മണി । നിരീക്ഷ്യ ജഹൃഷുസ്തത്ര കൌതുകേന സമന്വിതാഃ
സീതയോടൊപ്പം രാമൻ യജ്ഞത്തിൽ ആഴമായി ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുകണ്ട്, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നവർ അത്ഭുതത്തോടെയും സന്തോഷത്തോടെയും നിറഞ്ഞു.
വസിഷ്ഠം പ്രാഹ സുമതിം രാമസ്തത്ര ക്രതൌ വരേ । കിം കര്തവ്യം മയാ സ്വാമിന്നതഃ പരമവശ്യകമ്
അവിടെ മഹായജ്ഞത്തിൽ, രാമൻ ആദരപൂർവ്വം ജ്ഞാനിയായ വസിഷ്ഠനോടു ചോദിച്ചു: 'സ്വാമി, ഇനി ഞാൻ ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണ്?'
രാമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ഗുരുഃ പ്രാഹ മഹാമതിഃ । ബ്രാഹ്മണാനാം പ്രകര്തവ്യാ പൂജാ സംതോഷകാരികാ
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഗുരു, മഹാജ്ഞാനി, പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവിധം അവരെ ആദരിക്കുകയും സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുകയും വേണം.'
മരുത്തേന ക്രതുഃ സൃഷ്ടഃ പൂര്വം സംഭാരസംഭൃതഃ । ബ്രാഹ്മണാസ്തത്ര വിത്താദ്യൈസ്തോഷിതാ അഭവംസ്തദാ
മറുത് മുമ്പ് യജ്ഞം നടത്തി, എല്ലാ ആവശ്യമായ വസ്തുക്കളും ഒരുക്കി, അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ധനസമ്പത്താൽ തൃപ്തരായി.
അത്യംതം വിത്തസംഭാരം നേതും വിപ്രാശകന്നഹി । പ്രാക്ഷിപന്ഹിമവദ്ദേശേ വിത്തഭാരാസഹാ ദ്വിജാഃ
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ധനം അത്യന്തം അധികമായതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ അതു കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയാതെ, ഹിമാലയപ്രദേശത്ത് ഉപേക്ഷിച്ചു.
തസ്മാത്ത്വമപി രാജാഗ്ര്യ ലക്ഷ്മീവാന്നൃപസത്തമ । ദേഹി ദാനാദി വിപ്രേഭ്യോ യഥാ സ്യാത്പ്രീതിരുത്തമാ
അതുകൊണ്ട്, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീയും, ധന്യനായവനായി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ പരമസന്തോഷം അനുഭവിക്കുമാറ് ദാനം ചെയ്യണം.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ സ രാജാഗ്ര്യഃ പൂജ്യം മത്വാ ഘടോദ്ഭവമ് । പ്രഥമം പൂജയാമാസ ബ്രഹ്മപുത്രം തപോധനമ്
ഇത് കേട്ട രാജാവ്, ഘടോദ്ഭവനെ ആദരിക്കേണ്ടവനെന്ന് കരുതി, ആദ്യം ബ്രഹ്മയുടെ പുത്രനും വലിയ തപസ്സുകാരനുമായ ആ മഹർഷിയെ ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.
അനേകരത്നസംഭാരൈഃ സ്വര്ണഭാരൈരനേകധാ । ദേശൈര്ജനൈഃ പരിവൃതൈരത്യംതപ്രീതിദായകൈഃ
അനേകം വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും പൊന്നിന്റെ കൂമ്പാരങ്ങളും കൊണ്ടും, വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജനങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലും, അത്യന്തം സന്തോഷം പകരുന്ന രീതിയിൽ അവനെ പൂജിച്ചു.
അഗസ്ത്യം പൂജയാമാസ സപത്നീകം മനോരമമ് । തഥൈവ രത്നൈഃ സ്വര്ണൈശ്ച ദേശൈശ്ച വിവിധൈരപി
അഗസ്ത്യനും അവന്റെ മനോഹരിയായ ഭാര്യയുമൊപ്പവും, അതുപോലെ രത്നങ്ങളും പൊന്നും വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സമ്മാനങ്ങളും നൽകി രാജാവ് പൂജിച്ചു.
വ്യാസം സത്യവതീപുത്രം തഥൈവ സമപൂജയത് । ച്യവനം ഭാര്യയാ സാകം സുരത്നൈഃ സമപൂജയത്
സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ വ്യാസനെയും, ഭാര്യയോടൊപ്പം ച്യവനനെയും, മനോഹരമായ രത്നങ്ങൾ നൽകി രാജാവ് അതേപോലെ ആദരിച്ചു.
അന്യാനപി മുനീന്സര്വാനൃത്വിജസ്തപസാം നിധീന് । പൂജയാമാസ രത്നൌഘൈഃ സ്വര്ണഭാരൈരനേകധാ
മറ്റെല്ലാ മുനിമാരെയും യാഗത്തിൽ പങ്കെടുത്ത ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും വലിയ തപസ്സുകാരെയും, അനേകം രത്നങ്ങളും പൊന്നിന്റെ കൂമ്പാരങ്ങളും നൽകി രാജാവ് ആദരിച്ചു.
അദാത്തദാ ക്രതൌ രാമോ വിപ്രേഭ്യോ ഭൂരിദക്ഷിണാമ് । ലക്ഷംലക്ഷം സുവര്ണസ്യ പ്രത്യേകം ത്വഗ്രജന്മനേ
അപ്പോൾ ആ യാഗത്തിൽ രാമൻ ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി, ഓരോരുത്തർക്കും അവരുടെ സ്ഥാനമനുസരിച്ച് ഒരു ലക്ഷം പൊന്നുതൂക്കം വീതം നൽകി.
ദീനാംധകൃപണേഭ്യശ്ച ദദൌ ദാനമനേകധാ । യഥാസംതോഷവിഹിതൈര്വിത്തൈ രത്നൈര്മനോഹരൈഃ
ദരിദ്രർക്കും കാഴ്ചയില്ലാത്തവർക്കും ദയനീയരായവർക്കും, അവരുടെ സന്തോഷത്തിന് അനുയോജ്യമായ വിധത്തിൽ ധനവും മനോഹരമായ രത്നങ്ങളും നൽകി രാമൻ അനേകം ദാനങ്ങൾ ചെയ്തു.
വാസാംസി ച വിചിത്രാണി ഭോജനാനി മൃദൂനി ച । തത്ര പ്രാദാദ്യഥാശാസ്ത്രം സര്വേഷാം പ്രീതിദായകമ്
വിവിധ നിറങ്ങളിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും, മൃദുവും രുചികരവുമായ ഭക്ഷണവും, അവിടെ ഉണ്ടായ എല്ലാവർക്കും ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി നൽകി, എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം പകരിച്ചു.
ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണം സര്വസത്ത്വോപബൃംഹിതമ് । അത്യംതമഭവദ്ധൃഷ്ടം പുരം പുംസ്ത്രീസമാവൃതമ്
ആ നഗരം സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങളാൽ കവിഞ്ഞു, എല്ലാ ജീവികളും സമൃദ്ധിയായി, പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും നിറഞ്ഞ ഒരു അത്യന്തം സന്തോഷകരമായ സ്ഥലം ആയി.
ദാനം ദദംതം സര്വേഷാം വീക്ഷ്യ കുംഭോദ്ഭവോ മുനിഃ । അത്യംതപരമപ്രീതിം യയൌ ക്രതുവരേ ദ്വിജഃ
എല്ലാവർക്കും ദാനം നൽകുന്ന രാജാവിനെ കണ്ടു, ഘടത്തിൽ ജനിച്ച മഹർഷി ആ മഹായാഗത്തിൽ അത്യന്തം പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു.
തദാഭിഷേകസ്നാനാര്ഥം പാനീയമമൃതോപമമ് । ആനേതും ച ചതുഃഷഷ്ടി നൃപാന്സസ്ത്രീന്സമാഹ്വയത്
അഭിഷേകസ്നാനത്തിനായി അമൃതംപോലെയുള്ള വെള്ളം കൊണ്ടുവരാൻ, അപ്പൊഴ് ആ മഹർഷി അറുപത്തിനാലു രാജാക്കളെയും അവരുടെ ഭാര്യമാരെയും വിളിച്ചു.
രാമസ്തു സീതയാ സാര്ദ്ധമാനേതുമുദകം യയൌ । ഘടേന സ്വര്ണവര്ണേന സര്വാലംകാരശോഭയാ
രാമനും സീതയുമൊത്ത്, എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും കണിഞ്ഞു, പൊന്നിന്റെ ഘടം കൈവശം വച്ച് വെള്ളം കൊണ്ടുവരാൻ പോയി.
സൌമിത്രിരപ്യൂര്മിലയാ മാംഡവ്യാ ഭരതോ നൃപഃ । ശത്രുഘ്നഃ ശ്രുതകീര്ത്യാ ച കാംതിമത്യാ ച പുഷ്കലഃ
സൗമിത്രിയും ഉർമിളയുമൊപ്പവും, മാണ്ഡവ്യ രാജാവും, ഭാരതനും, ശത്രുഘ്നനും ശ്രുതകീര്ത്തിയും കാന്തിമതിയും, കൂടാതെ പുഷ്കലനും അങ്ങോട്ട് പോയി.
സുബാഹുഃ സത്യവത്യാ ച സത്യവാന്വീരഭൂഷയാ । സുമദസ്തത്ര സത്കീര്ത്യാ രാജ്ഞ്യാ ച വിമലോ നൃപഃ
സുബാഹു സത്യവതിയോടൊപ്പം, സത്യവാൻ വീരഭൂഷയോടൊപ്പം, സുമദൻ സത്കീര്ത്തിയോടൊപ്പം, രാജ്ഞിയോടൊപ്പം വിമലൻ രാജാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
രാജാവീരമണിസ്തത്ര ശ്രുതവത്യാ മനോജ്ഞയാ । ലക്ഷ്മീനിധിഃ കോമലയാ രിപുതാപോംഗസേനയാ
വീരമണി രാജാവ് മനോഹരിയായ ശ്രുതവതിയോടൊപ്പം, ലക്ഷ്മീനിധി കോമലയോടൊപ്പം, രിപുതാപൻ ഓംഗസേനയോടൊപ്പം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിഭീഷണോ മഹാമൂര്ത്യാ പ്രതാപാഗ്ര്യഃ പ്രതീതയാ । ഉഗ്രാശ്വഃ കാമഗമയാ നീലരത്നോധിരമ്യയാ
വിബീഷണൻ മഹാമൂർത്തിയുമായും പ്രതീതയോടൊപ്പം, ഉഗ്രാശ്വൻ കാമഗമയോടൊപ്പം, നീലരത്നോധി രമ്യയോടൊപ്പം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സുരഥഃ സുമനോഹാര്യാ തഥാ മോഹനയാ കപിഃ । ഇത്യാദീന്നൃപതീന്വിപ്രോ വസിഷ്ഠഃ പ്രാഹിണോന്മുനിഃ
സുരഥൻ സുമനോഹാര്യയോടൊപ്പം, കുരങ്ങൻ മോഹനനും അങ്ങനെ മറ്റു രാജാക്കളെയും വസിഷ്ഠ മഹർഷി അയച്ചു.
വസിഷ്ഠഃ സരയൂം ഗത്വാ ശിവപുണ്യജലാപ്ലുതാമ് । ഉദകം മംത്രയാമാസ വേദമംത്രേണ മംത്രവിത്
വസിഷ്ഠൻ ശിവന്റെ പുണ്യജലത്തിൽ കുളിച്ചിരിക്കുന്ന സരയൂനദിയിലേക്ക് പോയി, വേദമന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളം ശുദ്ധീകരിച്ചു.
പയഃ പുനീഹ്യമും വാഹമുദകേന മനോഹൃതാ । യജ്ഞാര്ഥം രാമചംദ്രസ്യ സര്വലോകൈകരക്ഷിതുഃ
ഈ മനോഹരമായ കുതിരയെ ജലത്തിൽ കഴുകി ശുദ്ധീകരിക്കുക, സകല ലോകങ്ങളുടെയും ഏക രക്ഷകനായ രാമന്റെ യാഗത്തിനായി.
ഉദകം തന്മുനിസ്പൃഷ്ടം സര്വേ രാമാദയോ നൃപാഃ । ആജഹ്രുര്മംഡപതലേ വിപ്രവര്യൈരുപസ്തുതേ
മഹർഷി സ്പർശിച്ച വെള്ളം രാമനും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും യാഗശാലയിൽ കൊണ്ടുവന്നു, മഹാഭാഗ്യശാലി ബ്രാഹ്മണന്മാർ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ.
പയോഭിര്നിര്മലൈഃ സ്നാപ്യ വാജിനം ക്ഷീരസന്നിഭമ് । മംത്രേണ മംത്രയാമാസ രാമ ഹസ്തേന കുംഭജഃ
പാൽപോലെ വെളുത്ത കുതിരയെ ശുദ്ധജലത്തിൽ കഴുകി, കുംബജന്മാവായവൻ രാമൻ്റെ കൈകൊണ്ട് മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചു.
പുനീഹി മാം മഹാവാഹ അസ്മിന്ബ്രഹ്മസമാകുലേ । ത്വന്മേധേനാഖിലാ ദേവാഃ പ്രീണംതു പരിതോഷിതാഃ
മഹാബലമുള്ള കുതിരേ, ഈ ബ്രാഹ്മണസമൂഹത്തിൽ എന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കണമേ; നിന്റെ യാഗംകൊണ്ട് എല്ലാ ദേവതകളും പരമസന്തോഷത്തോടെ തൃപ്തരാകട്ടെ.