പ്രാജാപത്യദ്വയം കുര്യ്യാത്തീര്ഥാഭിഗമനം മുനേ । വൃഷൈകാദശഗോദാനം സശിഖം വപനം തതഃ
അവൻ രണ്ട് പ്രാജാപത്യ വ്രതങ്ങളും അനുഷ്ഠിക്കണം, തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്യണം, പതിനൊന്ന് കാളകൾ ദാനം ചെയ്യണം, പിന്നെ ശിഖയോടുകൂടി തല മുണ്ഡനം ചെയ്യണം.
ഗത്വാ ചതുഷ്പഥം സര്വം പ്രാജാപത്യവ്രതം തഥാ । ഗോദ്വയം തു തതോ ദദ്യാത്പംചഗവ്യം പിബേത്തതഃ
അവൻ നാലുവഴിച്ചുരുക്കിൽ ചെന്നു മുഴുവൻ പ്രാജാപത്യ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; അതിനുശേഷം രണ്ട് പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്ത് പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കുടിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയിത്വാ തു ശുദ്ധ്യത്യത്ര ന സംശയഃ । ചാംഡാലാന്നം ജലം ചൈവ ജ്ഞാനതോഽപി വിപത്തിഷു
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കൊടുത്താൽ അവൻ നിർമലനാകും, സംശയമില്ല. എന്നാൽ, ദുരിതത്തിൽ അറിയാമായിട്ടും ചാണ്ഡാളന്റെ ഭക്ഷണവും വെള്ളവും കഴിച്ചാൽ—
യദി ഭുങ്ക്തേ നരഃ കശ്ചിത്കൃച്ഛ്രം ചാംദ്രായണം ചരേത് । സശിഖം വപനം കൃത്വാ പംചഗവ്യം തതഃ പിബേത്
ആരെങ്കിലും അങ്ങനെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, കൃച്ഛ്രവും ചാന്ദ്രായണവ്രതവും അനുഷ്ഠിക്കണം, ശിഖയോടുകൂടി തല മുണ്ഡനം ചെയ്ത് പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കുടിക്കണം.
ഏകദ്വിത്രിചതുര്ഗാവോ ദേയാദ്വിപ്രേഷ്വനുക്രമാത് । വൃഷലാന്നം സൂതകാന്നം അഭോജ്യാന്നം ജലം ച വൈ
അവൻ ഒന്നോ രണ്ടോ മൂന്നോ നാലോ പശുക്കൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അനുക്രമമായി ദാനം ചെയ്യണം. ചണ്ഡാളന്റെ ഭക്ഷണം, സൂതകത്തിലെ ഭക്ഷണം, നിരോധിച്ച ഭക്ഷണം, വെള്ളം—
ശൂദ്രോച്ഛിഷ്ടം യദാ ഭുംക്തേ ജ്ഞാനതോ വാ വിപത്തിഷു । പ്രാജാപത്യദ്വയം കുര്യാച്ചാംദ്രായണത്രയം തഥാ
ശൂദ്രന്റെ ഉണക്കിയത് ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴും, അല്ലെങ്കിൽ ദുരിതത്തിൽ അറിയാമായിട്ടും അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, രണ്ട് പ്രാജാപത്യ വ്രതങ്ങളും മൂന്നു ചാന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങളും അനുഷ്ഠിക്കണം.
ഗോദ്വയം തു തതോ ദദ്യാത്പംചഗവ്യം പിബേദ്ദ്വിജ । ഹുത്വാ ഹ്യഗ്നൌ ബഹൂന്വിപ്രാന്ഭോജ്യശുദ്ധോ ഭവേദ്ധ്രുവമ്
അതിനു ശേഷം രണ്ട് പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്ത് പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കുടിക്കണം, ദ്വിജന്മാരേ. അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്ത് അനേകം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ചാൽ, അവൻ നിർമലനാകും.
ആഖുനകുലമാര്ജ്ജാരൈരന്നം ചേദ്ഭക്ഷിതം ദ്വിജ । തിലദര്ഭോദകൈഃ പ്രോക്ഷ്യ ശുദ്ധ്യത്യേവ ന സംശയഃ
ഏതു ഭക്ഷണവും എലി, മുങ്ങൂസ്, പൂച്ച തുടങ്ങിയവ കഴിച്ചാൽ, അതിൽ എള്ളും ദർഭജലവും തളിച്ചാൽ അത് നിർമലമാകും, സംശയമില്ല.
പലാംഡും ലശുനം ശിഗ്രുമലാബും ഗൃംജനം പലമ് । ഭുംക്തേ യോ വൈ നരോ ബ്രഹ്മന്വ്രതം ചാംദ്രായണം ചരേത്
ഉള്ളി, വെളുത്തുള്ളി, മുരിങ്ങ, ചുരക്ക, മല്ലി, മുള്ളങ്കി എന്നിവയൊന്നും ആരെങ്കിലും ഭക്ഷിച്ചാൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, അവൻ ചാന്ദ്രായണ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
മദ്യമാംസപ്രിയം ശൂദ്രം നീചകര്മ്മാനുവര്ത്തനൈഃ । തം ശൂദ്രം വര്ജയേദ്വിപ്ര ശ്വപാകമിവ ദൂരതഃ
മദ്യം, മാംസം ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന, ചീത്ത പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്ന ശൂദ്രനെ, ബ്രാഹ്മണനേ, നായ് ഭക്ഷിക്കുന്നവനെപ്പോലെ ദൂരത്ത് നിന്ന് ഒഴിവാക്കണം.
ദ്വിജസേവാനുരക്താ യേ മദ്യമാംസവിവര്ജിതാഃ । ദാന സ്വകര്മ്മനിരതാസ്തേ ജ്ഞേയാ വൃഷലോത്തമാഃ
ദ്വിജന്മാരെ സേവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, മദ്യം മാംസം ഒഴിവാക്കുന്ന, ദാനം ചെയ്യാനും സ്വന്തം കര്മ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരെ, അവർ ശൂദ്രരാണെങ്കിലും, ഉത്തമരായി അറിയണം.
അജ്ഞാനാദ്ഭുംജതേ വിപ്ര സൂതകേ മൃതകേ യദി । ഗായത്രീദശഭിര്വിപ്രഃ സഹസ്രൈശ്ച ശുചിര്ഭവേത്
ബ്രാഹ്മണനേ, ആരെങ്കിലും അറിയാതെ സൂതകത്തിലും മരണം കഴിഞ്ഞും ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, ഗായത്രി പതിനായിരം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ അവൻ ശുദ്ധനാകും.
സഹസ്രൈഃ ക്ഷത്രിയശ്ചൈവ വൈശ്യഃ പംചസഹസ്രകൈഃ । പംചഗവ്യൈര്ഭവേച്ഛുദ്ധോ വൃഷലോഽപി തപോധന
ക്ഷത്രിയൻ ആയിരം പ്രാവശ്യം, വൈശ്യൻ അയ്യായിരം പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം; ശൂദ്രനും പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാൽ ശുദ്ധനാകും, തപസ്സുകാരനേ.
ആജ്യം തു തോയം നീചസ്യ ഭാംഡസ്ഥം ദധി യഃ പിബേത് । അജ്ഞാനതോഽപി യോ വര്ണഃ പ്രാജാപത്യവ്രതം ചരേത്
നീചരുടെ പാത്രത്തിൽ വെച്ച നെയ്യോ വെള്ളമോ തയിരോ ആരെങ്കിലും കുടിച്ചാൽ, അറിയാതെ ആയാലും, അവൻ പ്രാജാപത്യ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
ദാനം ബഹുതരം ദദ്യാച്ഛുദ്ധോ ഹ്യഗ്നൌ യഥാവിധി । ശൂദ്രാണാം നോപവാസോഽപി ദാനേനൈവ വിശുദ്ധ്യതി
യഥാവിധി ശുദ്ധമായ ദാനങ്ങൾ അഗ്നിക്കു സമർപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഒരാൾ കൂടുതൽ ദാനം നൽകണം. ശൂദ്രന്മാർക്ക് ഉപവാസം കൊണ്ടല്ല, ദാനംകൊണ്ടുതന്നെ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
സശിഖം വപനം കുര്യാദഹോരാത്രോപവാസതഃ । നീചൈര്ദംഡാദിഭിശ്ചൈവ താഡിതോ യോ നരോ ദ്വിജ
ദ്വിജൻ താഴ്ന്നവരുടെ ദണ്ഡം പോലുള്ള വസ്തുക്കളാൽ അടിക്കപ്പെട്ടാൽ, അഹോരാത്രം ഉപവസിച്ച് ശിഖയോടുകൂടി തല മുണ്ഡനം ചെയ്യണം.
പ്രാജ്ഞാപത്യവ്രതം കുര്യ്യാച്ചാംദ്രായണവ്രതം തു വാ । സശിഖം വപനം ചൈവ പംചഗവ്യം പിബേത്തതഃ
പ്രാജാപത്യ വ്രതം അല്ലെങ്കിൽ ചാന്ദ്രായണ വ്രതം ആചരിക്കണം. ശിഖയോടുകൂടി തല മുണ്ഡനം ചെയ്ത്, പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കുടിക്കണം.
ഗോദ്വയം തു തതോ ദദ്യാദഗ്നൌ ചാന്നാദികം ഹുതമ് । മദ്യപാനം ഗൃഹേ വിപ്ര ജ്ഞാനതോഽപി യദൃച്ഛയാ
അതിനുശേഷം രണ്ട് പശുക്കളും അഗ്നിയിൽ അന്നാദികൾ സമർപ്പിക്കുകയും വേണം. ബ്രാഹ്മണൻ വീട്ടിൽ അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ മദ്യം കുടിച്ചാൽ, അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
യദി ഭുംക്തേ നരഃ കശ്ചിത്പാത്യഃ സോഽപി കുലാന്നരഃ । ഗോബീജഹംതാ യോ വിപ്രച്ഛേദകശ്ച ദലസ്യ ച
അങ്ങനെയുള്ള അന്നം ആരെങ്കിലും കഴിച്ചാൽ, അവനും അവന്റെ കുടുംബവും ശിക്ഷയർഹരാണ്. പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവനും, ബ്രാഹ്മണനെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും, പയർ തകർക്കുന്നവനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
സ്വര്ണസ്തേയീ ഭവേത്കൃച്ഛ്രം പ്രാജാപത്യത്രയം ചരേത് । സശിഖം വപനം കൃത്വാ പംചഗവ്യം തഥാ പിബേത്
സ്വർണ്ണം മോഷ്ടിച്ചവൻ മൂന്നു പ്രാജാപത്യ വ്രതങ്ങൾ ആചരിക്കണം. ശിഖയോടുകൂടി തല മുണ്ഡനം ചെയ്ത് പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കുടിക്കണം.
യഥാവിധിഹുതം ചാഗ്നൌ ദദ്യാദ്ധേനുത്രയം തഥാ । തസ്യ ഭുക്തം ജലം ചൈവ ഗ്രാഹ്യം സ്യാദ്വൈ തപോധന
യഥാവിധി അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്ത്, മൂന്നു പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, അവന്റെ വെള്ളവും അന്നവും സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്, തപസ്സുകാരാ.
പ്രാതസ്ത്ര്യഹം തു ചാശ്നീയാത്ര്യഹം സായമയാചിതമ് । ത്ര്യഹം ചൈവ തു നാശ്നീയാത്പ്രാജാപത്യമിദം വ്രതമ്
പ്രഭാതത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം, സായാഹ്നത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം ഭിക്ഷയെടുകണം. മൂന്നു ദിവസം ഒന്നും കഴിക്കാതെ ഉപവസിക്കണം — ഇതാണ് പ്രാജാപത്യ വ്രതം.
ഗോമൂത്രം ഗോമയം ക്ഷീരം ദധിസര്പിഃ കുശോദകമ് । ദിനദ്വയം പിബേദ്വിപ്ര ചൈകരാത്രമുപോഷിതഃ । സര്വപാപഹരം കൃച്ഛ്രം മുനേ സാംതപനം സ്മൃതമ്
പശുവിന്റെ മൂത്രം, പശുവിന്റെ ചാണകം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, കുശഗ്രസ്സ് വെള്ളം — ബ്രാഹ്മണനേ, ഒരു രാത്രി ഉപവസിച്ച്, രണ്ട് ദിവസം ഇതെല്ലാം കുടിക്കണം. എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ഈ കഠിന വ്രതം സാന്തപനം എന്നറിയപ്പെടുന്നു, മുനിയേ.
ഗ്രാസം ത്ര്യഹം തു ചൈകൈകം പ്രാതഃസായമയാചിതമ് । അദ്യാത്ത്ര്യഹം ചോപവസേദതികൃച്ഛ്രമിദം വ്രതമ്
മൂന്നു ദിവസം പ്രഭാതവും സായാഹ്നവും ഓരോ ഗ്രാസം മാത്രം കഴിക്കണം, മൂന്നു ദിവസം ഉപവസിക്കണം — ഇതാണ് അതികഠിന വ്രതം.
പ്രതിത്ര്യഹം പിബേദുഷ്ണം ജലം ക്ഷീരം ഘൃതം ദ്വിജ । സകൃത്സ്നായീ തപ്തകൃച്ഛ്രം സ്മൃതം പാപഹരം മുനേ
മൂന്നു ദിവസത്തിനൊരിക്കൽ ചൂടുവെള്ളം, പാൽ, നെയ്യ് എന്നിവ കുടിക്കണം, ഒരു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്യണം. പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന ഈ വ്രതം തപ്തകഠിനം എന്നറിയപ്പെടുന്നു, മുനിയേ.
അഭോജനം ദ്വാദശാഹം കൃച്ഛ്രോഽയം പാപനാശനഃ । പരാകോ നാമ വിജ്ഞേയഃ പ്രസിദ്ധശ്ച തപോധന
പന്ത്രണ്ടു ദിവസം ഒന്നും കഴിക്കാതെ ഉപവസിക്കുക — ഈ കഠിന വ്രതം പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. പരാകം എന്നാണിത് അറിയപ്പെടുന്നത്, തപസ്സുകാരാ.
ഏകൈകം വര്ദ്ധയേത്പിംഡം ശുക്ലേ കൃഷ്ണേ ച ഹ്രാസയേത് । ഇംദുക്ഷയേ ന ഭുംജീത ചാംദ്രായണവ്രതം സ്മൃതമ്
വളർച്ചയുള്ള പക്ഷത്തിൽ ഓരോ ദിവസവും ഒരു ഗ്രാസം കൂട്ടി, കറുത്ത പക്ഷത്തിൽ കുറയ്ക്കണം. ഇന്ദ്രുക്ഷയത്തിൽ ഒന്നും കഴിക്കരുത് — ഇതാണ് ചാന്ദ്രായണ വ്രതം.
അശ്നീയാച്ചതുരഃ പ്രാതഃ പിംഡാന്വിപ്ര സമാഹിതഃ । ചതുരോഽസ്തമിതേ ചാര്കേ ശിശുചാംദ്രായണം സ്മൃതമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, ഏകാഗ്രതയോടെ പ്രഭാതത്തിൽ നാല് ഗ്രാസവും, സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോൾ നാല് ഗ്രാസവും കഴിക്കണം. ഇതാണ് ശിശു ചാന്ദ്രായണ വ്രതം.
കൂഷ്മാംഡഘാതീ യാ നാരീ പംചഗവ്യം പിബേത്ത്ര്യഹമ് । കൂഷ്മാംഡപംചകം ദദ്യാത്സസുവര്ണം സവസ്ത്രകമ് । തസ്യാ വാരി തഥാ ഭക്തം ഗ്രാഹ്യം സ്യാദ്വൈ തപോധന
കൂഷ്മാണ്ഡം കൊല്ലുന്ന സ്ത്രീ മൂന്ന് ദിവസം പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കുടിക്കണം. അഞ്ചു കൂഷ്മാണ്ഡവും സ്വർണ്ണവും വസ്ത്രവും ദാനം ചെയ്യണം. അവളുടെ വെള്ളവും അന്നവും സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്, തപസ്സുകാരാ.
ശൌനക ഉവാച। സുകൃതം കിം തഥാ പ്രാഹ കൃത്വാ സംസാരസാഗരാത് । തരിഷ്യംതി കലൌ സൂത തമോന്ധകൂപമംഡുകാഃ
ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: കലി യുഗത്തിൽ, ആൾക്കാർ ഇരുണ്ട കിണറ്റിൽ നിന്നു തവളകൾപോലെ संसारസമുദ്രം കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന നല്ല പ്രവൃത്തി ഏതാണ്, സൂതാ?