പരമാം ഗതിമാസാദ്യ തിഷ്ഠേദ്വിഷ്ണുനികേതനേ । ഏകാദശീം സമാസാദ്യ നിരാഹാരാ ഭവംതി യേ
പരമഗതി പ്രാപിച്ച്, വിഷ്ണുവിന്റെ വസതിയിൽ വസിക്കും; ഏകാദശി ദിനം ഉപവാസത്തോടെ ആചരിക്കുന്നവർ,
തേഷാം വിഷ്ണുപുരേ ശശ്വന്നിവാസോഽപി ന സംശയഃ । തുലസീഭക്തിസംലീനം മനോ യേഷാം വിരാജതേ
അവർക്ക് വിഷ്ണുപുരിയിൽ ശാശ്വതവാസം ഉറപ്പാണ്; തുളസീഭക്തിയിൽ ലയിച്ച മനസ്സുള്ളവർ,
തേ യാംതി പരമം വിഷ്ണോഃ സ്ഥാനമേവ ന സംശയഃ । പരദ്രവ്യേഷ്വഭിരുചിര്യേഷാം ചൈവ ന വിദ്യതേ
അവർ നിർവികാരമായി വിഷ്ണുവിന്റെ പരമസ്ഥാനത്തിലെത്തും, സംശയമില്ല; മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്തിൽ ആസക്തിയില്ലാത്തവർ,
സംതുഷ്ടമനസോ യേഽപി തേഷാം വിഷ്ണുപുരം ധ്രുവമ് । ദുര്ഭിക്ഷകാലമാസാദ്യ പ്രാണിഭ്യോ യേ നരോത്തമാഃ
സന്തുഷ്ടമായ മനസ്സുള്ളവർക്കും വിഷ്ണുപുരിയിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പാണ്; ദുരഭിക്ഷകാലത്ത് ജീവികൾക്ക് അന്നം നൽകുന്ന ഉത്തമപുരുഷന്മാർ,
ദദത്യന്നം ഹരേഃ സദ്മ തേഷാം ചൈവ ന സംശയഃ । ഗവാം ദ്വിജാനാം ത്രാണായ സ്വാമിനോ യോഷിതസ്തഥാ
ഹരിയുടെ വീട്ടിൽ അന്നം നൽകുന്നവർക്കും സംശയമില്ലാതെ അതേ ഫലം; പശുക്കൾക്കും ദ്വിജന്മാർക്കും രക്ഷ നൽകുന്നവരും, യജമാനന്റെ ഭാര്യമാരെ സംരക്ഷിക്കുന്നവരും,
പ്രാണാന്മുംചംതി യേ മര്ത്ത്യാസ്തേഷാം വിഷ്ണുപുരം ധ്രുവമ് । പ്രാണിഭിര്ദശമീവിദ്ധാ ന ചോപോഷ്യാ കദാചന
ഇവർക്കായി ജീവൻ ത്യജിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്ക് വിഷ്ണുപുരിയിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പാണ്; ജീവികൾക്ക് ദശമി ചേർന്ന ഏകാദശി ഒരിക്കലും ഉപവസിക്കരുത്.
പരിഹാര്യം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ദുര്ജനസ്യാംതികം യഥാ । അരുണോദയവേലായാം ദശമീ സംഗതാ യദി
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ദുർജനരുടെ സാന്നിധ്യം ഒഴിവാക്കേണ്ടതുപോലെ, അരുണോദയ സമയത്ത് ദശമി ചേർന്നാൽ അതും ഒഴിവാക്കണം.
തത്രോപോഷ്യാ ദ്വാദശീ സ്യാത്ത്രയോദശ്യാം തു പാരണമ് । ദശമീശേഷസംയുക്തോ യദി സ്യാദരുണോദയഃ
അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഉപവാസം പന്ത്രണ്ടാം ദിവസത്തിൽ ആചരിക്കണം, പാരണം പതിമൂന്നാം ദിവസം; ദശമി അരുണോദയത്തിൽ ചേർന്നാൽ,
വൈഷ്ണവേന ന കര്ത്തവ്യം തദ്ദിനൈകാദശീവ്രതമ് । ചതസ്രോ ഘടികാഃ പ്രാതരരുണോദയ ഉച്യതേ
വൈഷ്ണവന്മാർ ആ ദിവസം ഏകാദശി വ്രതം ആചരിക്കരുത്. പ്രഭാതത്തിൽ സൂര്യോദയത്തിന് ശേഷം നാലു ഘടികകൾ കഴിഞ്ഞാൽ അതാണ് അരുണോദയം എന്ന് പറയുന്നു.
യതീനാം സ്നാനകാലോയം ഗംഗാംഭഃ സദൃശഃ സ്മൃതഃ । അരുണോദയകാലേ തു ദശമീ യദി ദൃശ്യതേ
യതികൾക്കു ഈ സമയം സ്നാനത്തിന് ഉത്തമമാണ്; ഗംഗാജലത്തിന് സമാനമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അരുണോദയ സമയത്ത് ദശമി കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ—
ന തത്രൈകാദശീ കാര്യാ ധര്മകാമാര്ഥനാശിനീ । സ്വല്പാം ച ദശമീവിദ്ധാം ത്യജേദേകാദശീം ബുധഃ
അങ്ങനെയുള്ള സമയത്ത് ഏകാദശി ആചരിക്കരുത്; അത് ധർമ്മവും, കാമവും, സമ്പത്തും നശിപ്പിക്കും. ബുദ്ധിമാൻ ഒരാൾ ദശമിയാൽ അല്പം പോലും ബാധിച്ച ഏകാദശിയെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
സുരാബിംദോസ്തു സംപര്കാത്ഘൃതകുംഭം ത്യജേദ്യഥാ । സംപൂര്ണൈകാദശീ യത്ര ദ്വാദശ്യാം പുനരേവ സാ
ഒരു തുള്ളി മദ്യം സ്പർശിച്ചാൽ നെയ്യ് കലശം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, ദശമിയുമായി പൂർണമായും ചേർന്ന ഏകാദശിയും പിന്നെ ദ്വാദശിയുമായി വീണ്ടും ചേർന്നതും ഉപേക്ഷിക്കണം.
ഉത്തരാ യതിഭിഃ കാര്യാ പൂര്വാമുപവസേദ്ഗൃഹീ । ഏകാദശീകലാ യത്ര ദ്വാദശീപരതോ ന ചേത്
പിന്നീട് വരുന്ന ഏകാദശി യതികൾ ആചരിക്കണം; ഗൃഹസ്ഥർ ആദ്യം വരുന്നതിൽ ഉപവാസം പാലിക്കണം. ഏകാദശി തിഥി ദ്വാദശിയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നില്ലെങ്കിൽ—
തത്ര ക്രതുശതം പുണ്യം ത്രയോദശ്യാം തു പാരണമ് । ഏകാദശീ വിലുപ്താ ചേത്പരതോ ദ്വാദശീയുതാ
അവിടെ നൂറ് യാഗങ്ങൾ ചെയ്തതിന്റെ ഫലമാണ് ലഭിക്കുക; പക്ഷേ ഉപവാസം അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടത് ത്രയോദശിയിലാണ്. ഏകാദശി ഇല്ലാതായി ദ്വാദശി മാത്രം ശേഷിച്ചാൽ—
ഉപോഷ്യാ ദ്വാദശീ പൂര്ണാ യദീച്ഛേത്പരമാം ഗതിമ് । സംപൂര്ണൈഽകാദശീ യത്ര പ്രഭാതേ പുനരേവ സാ
പരമഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പൂർണ്ണമായ ദ്വാദശിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്യണം. ഏകാദശി പൂർണ്ണമായും നിലനിൽക്കുകയും പ്രഭാതത്തിൽ വീണ്ടും വരികയും ചെയ്താൽ—
സര്വൈരേവോത്തരാ കാര്യാ പരതോ ദ്വാദശീ യദി । ഏകാദശീവ്രതേ യേഷാം മനഃ സംലീയതേ നൃണാമ്
എല്ലാവരും അങ്ങനെയുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ പിന്നത്തെ ഏകാദശി ആചരിക്കണം; ദ്വാദശി അതിന് പിന്നാലെ വരുമ്പോൾ. ഏകാദശി വ്രതത്തിൽ മനസ്സു ലയിക്കുന്നവർക്കായി—
തേഷാം സ്വര്ഗോ ഹി വാസോഽഥ യാംതി തേ സദനം ഹരേഃ । ഏകാദശ്യാഃ പരം നാസ്തി പരലോകസ്യ സാധനമ്
അവർക്കു സ്വർഗ്ഗമാണ് വാസസ്ഥലം; അവർ ഹരിയുടെ ഭവനത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. ഏകാദശിക്കു മേൽ പരലോകം നേടാൻ മറ്റൊന്നുമില്ല.
ബഹുപാപസമായുക്തഃ കരോതി ഹരിവാസരമ് । സര്വപാപവിനിര്മുക്തഃ സ യാതി ഹരിമംദിരമ്
ഏതൊരാൾ അനവധി പാപങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഹരിദിനം ആചരിച്ചാൽ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് ഹരിയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
പതിസഹിതാ യാ യോഷിത്കരോതി ഹരിവാസരമ് । സുപുത്രാ സ്വാമിസുഭഗാ യാതി പ്രേത്യ ഹരേര്ഗൃഹമ്
ഭർത്താവിനൊപ്പം ഹരിദിനം ആചരിക്കുന്ന സ്ത്രീക്ക് നല്ല മക്കളും, ഭാഗ്യശാലിയായ ഭർത്താവും ലഭിക്കും; മരിച്ചശേഷം അവൾ ഹരിയുടെ ഭവനത്തിൽ എത്തും.
യോ യച്ഛതി ഹരേരഗ്രേ പ്രദീപം ഭക്തിഭാവതഃ । ഹരേര്ദ്ദിനേ ര്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ പുണ്യസംഖ്യാ ന വിദ്യതേ
ആർക്കെങ്കിലും ഹരിയുടെ മുമ്പിൽ ഭക്തിയോടെ ദീപം അർപ്പിച്ചാൽ, ഹരിദിനത്തിൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അവന്റെ പുണ്യം അളക്കാനാവില്ല.
യാംഗനാ ഭര്തൃസഹിതാ കുരുതേ ജാഗരം ഹരേഃ । ഹരേര്നികേതനേ തിഷ്ഠേച്ചിരം പത്യാ സഹ ദ്വിജ
ഭർത്താവിനൊപ്പം ഹരിക്കായി ജാഗരണം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ, ദ്വിജ, ഭർത്താവിനൊപ്പം ഹരിയുടെ ഭവനത്തിൽ ദീർഘകാലം വസിക്കും.
യത്കിഞ്ചിദ്ധരയേ വസ്തു ഭക്ത്യാ യച്ഛതി യോ ദ്വിജ । ഹരേര്ദിനേ തസ്യ പുണ്യമക്ഷയം ചൈവ സര്വദാ
ആർക്കെങ്കിലും ഹരിക്ക് ഭക്തിയോടെ എന്തെങ്കിലും വസ്തു അർപ്പിച്ചാൽ, ഹരിദിനത്തിൽ, ദ്വിജ, അവന്റെ പുണ്യം എപ്പോഴും ക്ഷയിക്കാത്തതായിരിക്കും.
പുരാസീദ്വല്ലഭോ നാമ്നാ നഗരേ കാംചനാഹ്വയേ । ധനേന പുഷ്കലേനാപി രാജതേ സ ധനേശ്വരഃ
പണ്ടൊരു നഗരത്തിൽ, കാഞ്ചനം എന്ന പേരിൽ, വല്ലഭൻ എന്നൊരു ധനികൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ധനസമ്പത്ത് കൊണ്ട് അവൻ വളരെ പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
തസ്യ പ്രിയാ മഹാരൂപാ നാമ്നാ ഹേമപ്രഭാ ദ്വിജ । ഗരീയാന്മുഖരസ്തത്ര ബാധതേ ച കലേര്ഗുണഃ
അവന്റെ പ്രിയയായവൾ മഹാരൂപവതിയായ ഹേമപ്രഭ എന്നായിരുന്നു, ദ്വിജ. അവരിൽ മുഖരൻ കൂടുതൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു; കലിയുഗത്തിന്റെ ദോഷം അവിടെ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കി.
സാ സദാ കലഹം കുര്യാത്പത്യാ സഹ തപോധന । ശശ്വദ്ഗുരുജനാന്കാമം ഭര്ത്സനാന്നീചഭാഷയാ
അവൾ എപ്പോഴും ഭർത്താവിനൊപ്പം വഴക്കിടുകയും, ഗുരുജനങ്ങളെ ഇഷ്ടംപോലെ നിന്ദിക്കുകയും, കഠിനമായ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ച് അവരെ അപമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.
പാകപാത്രേ സദാശ്നീയാത്ഗുപ്താ സൈകാംതികേമലാ । ഉച്ഛിഷ്ടം ഗുരുജനേഭ്യശ്ച ദദ്യാദ്വൈ പ്രതിവാസരമ്
അവൾ എപ്പോഴും പാചകപാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചും ഒറ്റയ്ക്കും ഭക്ഷണം കഴിക്കാറായിരുന്നു; അവളുടെ ഉച്ചിഷ്ടം ഗുരുജനങ്ങൾക്കു ദിവസേന നൽകുകയും ചെയ്തു.
ജാരേ സദാ സ്ഥിതം ചിത്തമഹം സാധ്വീതി സാ വദേത് । സ്വാമിനഃ കലഹൈര്ബ്രഹ്മന്മനോദ്വേഗകരാ സദാ
ആ സ്ത്രീ എന്നും തന്റെ മനസ്സ് പ്രേമികനിലാണു നിൽക്കുന്നത് കൊണ്ടും, ഭർത്താവിനോടു വഴക്കുണ്ടാക്കി ദുഃഖം നൽകിയും, 'ഞാൻ സദാചാരവതിയാണ്' എന്നു തന്നെ പറയുമായിരുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ.
ഏകദാ ചാഗതാം ദൃഷ്ട്വാ ചകാര ഭര്ത്സനാം ച താമ് । ഭര്ത്താ തസ്യാഃ പ്രഹാരം ച സര്വപാപയുതാം ദ്വിജ
ഒരു ദിവസം അവൾ തിരിച്ചു വന്നപ്പോൾ, ഭർത്താവ് അവളെ കണക്കു ചോദിച്ചു ശാസിക്കുകയും, പാപങ്ങൾ നിറഞ്ഞവളായതിനാൽ അവളെ അടിക്കുകയും ചെയ്തു, ദ്വിജ.
സൈവ രോഷസമായുക്താ ഗതാ ശൂന്യഗൃഹേ തു വൈ । സുപ്താഽജ്ഞാതാ സ്ഥിതാ കസ്മിന്ജലാന്നം ന ചഖാദ ഹ
അവൾ കോപത്തോടെ ഒരു ശൂന്യമായ വീട്ടിലേക്ക് പോയി, ആരും അറിയാതെ കിടന്നു, അന്നം കഴിക്കുകയോ വെള്ളം കുടിക്കുകയോ ചെയ്തില്ല.
ദൈവാത്തത്ര ദിനേ വിഷ്ണോഃ പാര്ശ്വസ്യ പരിവര്ത്തനമ് । ഏകാദശീവ്രതം വിപ്ര സര്വപാപപ്രണാശനമ്
അന്നേ ദിവസം ദൈവാനുഗ്രഹത്തോടെ, വിഷ്ണുവിന്റെ അടുത്ത്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ഏകാദശി വ്രതം വന്നു, ബ്രാഹ്മണാ.