വദസ്വ മുനിശാര്ദൂല കരിഷ്യാമി തവാജ്ഞയാ । യേഷാം നൃണാം നാസ്തി സുതോ ജീവനം ഹി നിരര്ഥകമ്
'മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ദയവായി പറഞ്ഞുതരിക. ഞാൻ നിന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ചെയ്യാം. മകനില്ലാത്തവരുടെ ജീവിതം അർത്ഥശൂന്യമാണ്.'
ഗാലവ ഉവാച- രാജന്ശൃണുഷ്വാവഹിതോ യത്പൃഷ്ടോഽസ്മി തവാഗ്രതഃ । കഥയാമി സമാസേന പുത്രസ്യോദ്ഭവകാരണമ്
ഗാലവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ എന്റെ മുമ്പിൽ ചോദിച്ചതു ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. മകൻ ജനിക്കാനുള്ള കാരണം ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയും.'
ക്രതും ച നരമേധാഖ്യം കുരുഷ്വ രാജസത്തമ । തദാ തേ സംതതിഃ സ്യാദ്വൈ സര്വലക്ഷണസംയുതാ
'നരമെധ എന്ന യാഗം നടത്തൂ, രാജശ്രേഷ്ഠാ. അപ്പോൾ നിനക്ക് എല്ലാ നല്ല ലക്ഷണങ്ങളോടുകൂടിയ സന്തതി ഉണ്ടാകും.'
രാജോവാച- നരമേധം മഹായജ്ഞം യജ്ഞാനാം പ്രവരം ദ്വിജ । കീദൃശം നരമാനീയ കരിഷ്യാമി ഗുരോ വദ
രാജാവ് ചോദിച്ചു: 'നരമെധം മഹായാഗമാണ്, യാഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഗുരുവേ, അതിനായി എങ്ങനെയുള്ള മനുഷ്യനെ കൊണ്ടുവരണം എന്ന് പറയൂ.'
ഗാലവ ഉവാച- സുംദരാംഗഃ സുവദനഃ സമസ്തശാസ്ത്രവിദ്ഭവേത് । സത്കുലേ യദി ജാതഃ സ തദാ യജ്ഞായ കല്പതേ
ഗാലവൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ സുന്ദരമായ രൂപവും മനോഹരമായ മുഖവും ഉള്ളവനാകണം, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പാണ്ഡിത്യമുള്ളവനാകണം. നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചാൽ മാത്രമേ യാഗത്തിന് യോഗ്യനാകൂ.'
അംഗഹീനഃ കൃഷ്ണവര്ണോ മൂര്ഖോ യോഗ്യോ ഭവേന്നഹി । ഇത്യുക്തേ ഗാലവേ വിപ്ര സ രാജാ മനുജേശ്വരഃ
'അംഗഭംഗിയുള്ളവനും കറുത്തവനും അജ്ഞാനിയും യാഗത്തിന് യോഗ്യനല്ല.' ഗാലവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണാ, ആ മനുഷ്യരാജാവ്—
പ്രേഷയാമാസ ദൂതാംശ്ച കഥയിത്വാ മുനേര്വചഃ । ദ്രവിണം ബഹു ദത്വാ ച ഗാലവപ്രമുഖാന്ദ്വിജാന്
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ ദൂതന്മാരോട് പറഞ്ഞ് അവരെ അയച്ചു. ഗാലവൻ അടക്കം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ധാരാളം സമ്പത്ത് നൽകി ആദരിച്ചു.
യജ്ഞാര്ഥേ വരയാമാസ സമസ്തശാസ്ത്രപാരഗാന് । തതോ രാജാജ്ഞയാ ദൂതാഃ ദേശം ദേശം മുദാ ഗതാഃ
യാഗത്തിനായി എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. പിന്നെ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ദൂതന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ ഓരോ ദേശത്തേക്കും പോയി.
ഗ്രാമേ ഗ്രാമേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ പത്തനേഽപി സമാഹിതാഃ । കുത്രാപി ന പ്രാപ്തവംതോ ഗതാ ജനപദം തതഃ
ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും നഗരത്തിലും മികച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർ ശ്രദ്ധയോടെ അന്വേഷിച്ചു. എവിടെയും അത്തരം ആളെ കണ്ടെത്താനായില്ല, അതിനാൽ അവർ മറ്റൊരു പ്രദേശത്തേക്ക് പോയി.
നാമ്നാ ദശപുരം വിപ്ര പ്രകീര്ണം ഗുണിഭിര്ദ്വിജൈഃ । യത്ര നാരീഃ സുകേശീശ്ച മൃഗശാവക ചക്ഷുഷഃ
ദശപുരം എന്ന പേരിൽ ഒരു നഗരം ഉണ്ടായിരുന്നു, ഗുണവാന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കായി പ്രശസ്തമായത്. അവിടത്തെ സ്ത്രീകൾക്ക് മനോഹരമായ മുടിയും മൃഗശാവകത്തിന്റെ കണ്ണുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ മുഹ്യംതി പുരുഷാശ്ചംദ്രമുഖ്യശ്ച താ യതഃ । തസ്മിന്പുരേ മനോരമ്യേ കൃഷ്ണദേവ ഇതി ദ്വിജഃ
അവരെ കണ്ടു പുരുഷന്മാരും ചന്ദ്രനപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള സ്ത്രീകളും അമ്പരന്നു പോയി; ആ മനോഹരമായ നഗരത്തില് കൃഷ്ണദേവന് എന്നൊരു ദ്വിജന് താമസിച്ചിരുന്നു.
ആസീത്പുത്രൈസ്ത്രിഭിഃ സാര്ദ്ധം ഭാര്യയാ ച സുശീലയാ । വൈഷ്ണവഃ പ്രിയവാദീ ച വിഷ്ണുപൂജാരതഃ സദാ
അവന് മൂന്ന് മക്കളോടും നല്ല സ്വഭാവമുള്ള ഭാര്യയോടും കൂടെ ജീവിച്ചു; വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിപൂര്വം ആരാധിക്കുന്നവനും, സ്നേഹപൂര്വം സംസാരിക്കുന്നവനും, എപ്പോഴും വിഷ്ണുപൂജയില് ലയിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
സാഗ്നികഃ പിതൃഭക്തശ്ച വൈഷ്ണവാനാം പ്രിയംകരഃ । പ്രാര്ഥനാം ചക്രുരഥ തേ രാജ്ഞോ ദൂതാ ദ്വിജോത്തമമ്
അവന് അഗ്നിഹോത്രം നടത്തി, പിതൃഭക്തനായി, വിഷ്ണുഭക്തന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചവനായി ജീവിച്ചു; അപ്പോള് രാജാവിന്റെ ദൂതന്മാര് ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനോട് ഒരു അപേക്ഷയുമായി എത്തി.
പുത്രം ദേഹീതി ദേഹീതി വദ ബ്രാഹ്മണസത്തമ । നാസ്തി രാജ്ഞോ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ പുത്രഃ സംതാപനാശനഃ
'നിന്റെ മകനെ തരിക, മകനെ തരിക' എന്ന് അവർ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു; 'രാജാവിന് മകനില്ല, ദുഃഖം മാറ്റാന് ഒരു മകനും ഇല്ല'.
തദര്ഥം നരമേധാഖ്യേ യജ്ഞേഭവ സ ദീക്ഷിതഃ । നേഷ്യാമസ്തവ പുത്രം വൈ ബലിം ദാതും മഹാക്രതൌ
അതിനായി, നരമേധയജ്ഞം എന്ന യാഗത്തിന് അവന് ദീക്ഷയെടുക്കണം; നിന്റെ മകനെ വലിയ യാഗത്തില് ബലിയായി അർപ്പിക്കാൻ ഞങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകും.
സുവര്ണാനാം ചതുര്ലക്ഷം ബ്രഹ്മന്നയ സമാഹിതഃ । സുഖേന യദി ദാതവ്യോ നോ പുത്രഃ പുത്രലാലസാത്
ബ്രാഹ്മണനേ, നിനക്ക് മകനോടുള്ള മോഹം കാരണം മകനെ രക്ഷിക്കണമെന്നുണ്ടെങ്കില് നാലുലക്ഷം പൊന്നു കൊണ്ടുവരിക; അതിനാൽ സന്തോഷത്തോടെ കൊടുക്കൂ.
തദാ ബലേന നേഷ്യാമോ രാജാജ്ഞാകാരിണോ വയമ് । ദൂതാനാം വചനം ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണൌ ശോകവിഹ്വലൌ
അല്ലെങ്കില് ഞങ്ങൾ ബലമായി അവനെ കൊണ്ടുപോകും, കാരണം ഞങ്ങൾ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴടങ്ങിയവരാണ്; ദൂതന്മാരുടെ വാക്ക് കേട്ട ബ്രാഹ്മണദമ്പതികൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി.
അഭൂതാം വിഗതപ്രാണാവിവ സംശയമാനസൌ । കിം ധനേന സുവര്ണേന ജീവനേനാപി സദ്മനാ । പ്രോവാചേദം വചഃ സോഽപി ബ്രാഹ്മണോ രാജപൂരുഷാന്
അവർ ജീവൻ പോയവരുപോലെയും സംശയത്തോടെ നില്ക്കുകയായിരുന്നു; 'സമ്പത്തും പൊന്നും ജീവനും വീടും എന്തിനാണ്?' എന്നായിരുന്നു അവരുടെ മനസ്സ്; അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണൻ രാജാവിന്റെ ആളുകളോട് പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- യദി ദൂതാഃ സമാനേതും പുത്രം ശോകതമോപഹമ് । ആഗതാ നിശ്ചിതം യൂയം ശൃണുധ്വം വചനം മമ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ എന്റെ മകനെ, ദുഃഖത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത നീക്കാൻ, കൊണ്ടുപോകാനാണ് വന്നതെങ്കിൽ, എന്റെ വാക്ക് ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ'.
സ്ഥിത്വാ പൃഥിവ്യാം കോ ഭ്രഷ്ടാം രാജാജ്ഞാം കര്തുമിച്ഛതി । പുത്രം ഹിത്വാ കിംതു യൂയം വൃദ്ധം മാം നയത ദ്വിജമ്
ഭൂമിയിൽ നിൽക്കുന്നവൻ ആര് രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കും? പക്ഷേ, എന്റെ മകനെ വിടുക, എന്നെ, ഈ വൃദ്ധബ്രാഹ്മണനെ കൊണ്ടുപോകൂ.
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദൂതാഃ ക്രോധസമന്വിതാഃ । ബലാത്കാരേണ തദ്ഗേഹേ സുവര്ണാനി ച തത്യജുഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദൂതന്മാർ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞു; ബലമായി അവൻ്റെ വീട്ടിൽ പൊന്നു വെച്ച് വിട്ടു.
യദാ നേതും മനശ്ചക്രുസ്തത്പുത്രം കില തേ ക്രുധാ । ബദ്ധാംജലിപുടോഭൂത്വാ രുദന്പ്രോവോച സ ദ്വിജഃ
അവർ കോപത്തിൽ അവന്റെ മകനെ കൊണ്ടുപോകാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണൻ കൈകൂപ്പി കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
പുത്രാണാം ജ്യേഷ്ഠപുത്രം മേ ഹിത്വാന്യം പുത്രമുത്തമമ് । നയതേതി വചോ വക്തും വക്ത്രേനായാതി ഹേ ജനാഃ
'എന്റെ മൂത്ത മകനെ വിട്ട്, മറ്റൊരു നല്ല മകനെ കൊണ്ടുപോകൂ എന്ന് പറയാൻ എന്റെ വായ് വരില്ല, ജനങ്ങളേ'.
ദ്വിജസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണീം രുദതീം സതീമ് । പ്രോചുര്ദൂതാഃ കനീയാംസം പുത്രം ദേഹീതി സത്തമ
ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ദൂതന്മാർ കരയുന്ന, സതിയായ ബ്രാഹ്മണിയുടെ അടുത്ത് പറഞ്ഞു: 'കനിഷ്ഠപുത്രനെ തരിക, മഹിളേ'.
തേഷാമിതി വചഃ ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണീ ഭൂമിതസ്തദാ । പപാത വാത്യയാ സാര്ദ്ധം രംഭേവ ഭൃശദുഃഖിനീ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണി അതിവേദനയോടെ ഭൂമിയിൽ വീണു; വാതംകൊണ്ട് തകർന്ന രംഭയെപ്പോലെ ആയിരുന്നു അവൾ.
മുദ്ഗരം സാ സമാദായ മൌലൌ ചാതാഡയദ്ബലാത് । കനിഷ്ഠം മത്സുതം ദൂതാ നാപി ദാസ്യാമി സര്വഥാ
അവൾ ഒരു വലിയ കൊളു എടുത്ത് തലയിലേയ്ക്ക് അടിച്ചു; 'എന്റെ ഇളയ മകനെ ഞാൻ ദൂതന്മാർക്ക് ഒരിക്കലും തരില്ല' എന്ന് അവൾ പറഞ്ഞു.
ഏതസ്മിന്സമയേ വിപ്ര വിപ്രസ്യ മധ്യമഃ സുതഃ । പ്രോവാച വിനയാവിഷ്ടഃ പ്രണമ്യ പിതരൌ രുദന്
അപ്പോഴാണ്, ബ്രാഹ്മണന്റെ മധ്യപുത്രൻ വിനയത്തോടെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് നമസ്കരിച്ച് കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
മാതാ യദി വിഷം ദദ്യാത്പിത്രാ വിക്രീയതേ സുതഃ । രാജാ ഹരതി സര്വസ്വം കസ്തത്ര പാലകോ ഭവേത്
അമ്മ വിഷം കൊടുത്താൽ, അച്ഛൻ മകനെ വിറ്റാൽ, രാജാവ് എല്ലാം പിടിച്ചാൽ, അപ്പോൾ ആരാണ് രക്ഷകൻ?
ഇത്യുക്ത്വാ തത്സുതോ മൂര്ധ്നാ പ്രണമ്യ പിതരൌ സഹ । ദൂതൈര്ജഗാമ ത്വരിതൈ രാജ്ഞോഽസ്യ ദീക്ഷിതസ്യ ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മകൻ മാതാപിതാക്കളോടൊപ്പം തല കുനിച്ച് വന്ദിച്ചു, ദൂതന്മാരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ ആ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി, ആ രാജാവ് യജ്ഞത്തിനായി ദീക്ഷയെടുത്തിരുന്നതായിരുന്നു.
അഥ തൌ ബ്രാഹ്മണൌ പുത്രവിച്ഛേദക്ലിഷ്ടമാനസൌ । രുദിത്വാ ച രുദിത്വാ ച അംധഭാവം പ്രജഗ്മതുഃ
അപ്പോൾ ആ രണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്മാർ മകനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിൽ മനസ്സ് തളർന്ന്, വീണ്ടും വീണ്ടും കരഞ്ഞ് ഒടുവിൽ കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടു.