ജരംതീം ബ്രാഹ്മണീം ചൈവ പ്രഹാരം ച ചകാര സാ । തതഃ സാ കമലാ വൃദ്ധാ ക്രംദമാനാ പലായിതാ
അവൾ ആ വയസ്സായ ബ്രാഹ്മണിയെ അടിച്ചു. പിന്നെ ആ വൃദ്ധയായ കമലാ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവിടെ നിന്ന് ഓടി പോയി.
ക്രീഡമാനാ തതഃ ശ്യാമാ ബ്രാഹ്മണീക്രന്ദനധ്വനിമ് । ആഗതാസ്യാഃ സമീപം തു ശ്രുത്വാ ബാലാ തപോധനാ
ശ്യാമാ കളിക്കുമ്പോൾ ബ്രാഹ്മണിയുടെ കരച്ചിലിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടു. ആ തപസ്സുള്ള ബാലിക അവളുടെ അടുത്തേക്ക് വന്നു.
ശ്യാമാബാലോവാച- വൃദ്ധേ വ്യഥേദൃശീ കേന ദത്താ തുഭ്യം വദസ്വ മേ । തസ്യാ വചനമാകര്ണ്യ ശോകഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
ശ്യാമാ ബാലിക ചോദിച്ചു: അമ്മച്ചീ, ഈ വേദന നിനക്ക് ഉണ്ടാക്കിയതാരാണ്? എനിക്ക് പറയൂ. അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കമലാ ദുഃഖത്തിൽ ശബ്ദം തളർന്നു പറഞ്ഞു.
കമലാ കഥിതം സര്വം വൃത്താംതം ദ്വിജസത്തമ । ശ്യാമാബാലാ തതഃ ശ്രുത്വാ വ്രതം പരമദുര്ല്ലഭമ്
കമലാ എല്ലാം, സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ മുഴുവൻ, ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണിക്ക് പറഞ്ഞു. ശ്യാമാ ബാലിക അതിൽ നിന്നു അത്യപൂർവമായ വ്രതത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു.
ശാസ്ത്രോക്തവിധിനാ ചക്രേ സശ്രദ്ധം ച സഭക്തിതഃ । ത്രിവാരേ പരിപൂര്ണേ തു തുര്യവാരേ സമാഗതേ
ശ്യാമാ വിശ്വാസത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞ രീതിയിൽ ആ വ്രതം ചെയ്തു. മൂന്നു പ്രാവശ്യം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം നാലാമത്തെ പ്രാവശ്യം എത്തി.
വിവാഹകര്മസംസിദ്ധം ദ്വിജലക്ഷ്മീപ്രസാദതഃ । ശ്രീസിദ്ധേശ്വരദേവസ്യ നൃപതേര്ഭൂപതേജസഃ
ബ്രാഹ്മണിയുടെ ദൈവത്തിന്റെ കൃപയാൽ അവളുടെ വിവാഹം നടന്നു. മഹത്വമുള്ള രാജാവ് ശ്രീസിദ്ധേശ്വരന്റെ മകൻ മാലാധരൻ അവളെ ഏറ്റെടുത്തു.
മാലാധരോ നാമ സുതോ ഗൃഹീത്വാ താം ഗൃഹം ഗതഃ । അഥ തസ്യാം ഗതായാം തു ബ്രഹ്മന്ശൃണുഷ്വ കൌതുകമ്
മാലാധരൻ എന്ന ആ രാജകുമാരൻ അവളെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ അവൾ പോയപ്പോൾ സംഭവിച്ച അത്ഭുതം കേൾക്കൂ ബ്രാഹ്മണേ.
രാജ്ഞീഗൃഹേ ച സര്വാണി സ്ഥിതാനി സുബഹൂനി ച । ദ്രവ്യാണി കേന നീതാനി ന ജ്ഞാതാന്യപി ഭൂസുര
രാജ്ഞിയുടെ വീട്ടിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ വസ്തുക്കളും, അതിലേറെ ധനസമ്പത്തുകളും, ആരാണ് എടുത്തതെന്ന് ആര്ക്കും അറിയാനായില്ല, മഹാബ്രാഹ്മണേ.
നിര്വിത്താ ബുദ്ധിഹീനാ സാ ചാന്നവസ്ത്രവിവര്ജിതാ । ഉപവിഷ്ടാ ച കേനാപി ഗംതും ച ദുഹിതുര്ഗൃഹമ്
അവൾ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ബുദ്ധി ഇല്ലാതെ, ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും കൂടാതെ ഇരുന്നു. മകളുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാൻ അവൾക്ക് കഴിയാതെ ഇരുന്നു.
പ്രേഷയാമാസ ഭര്ത്താരം കിംചിത്പ്രാര്ഥനഹേതവേ । തസ്യ മാലാധരസ്യാപി ഗ്രാമേ ച സരസീതടേ
അവൾ ഭർത്താവിനെ കുറെ സഹായം ചോദിക്കാൻ അയച്ചു. അതേസമയം, മാലാധരൻ ഗ്രാമത്തിൽ, തടാകത്തിൻറെ കരയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കാലേന കിയതാ വിപ്ര പ്രവിവേശ ച കഷ്ടതഃ । തസ്മാജ്ജലം സമാനേതും തസ്യാ ദാസ്യഃ സമാഗതാഃ । തം ദൃഷ്ട്വാ ദുഃഖിനാം ശ്രേഷ്ഠം പപ്രച്ഛുഃ സാനുകംപിതാഃ
കുറെ കാലം കഴിഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണേ, അവൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ അവിടെ എത്തി. അവളുടെ ദാസിമാർ വെള്ളം കൊണ്ടുവരാൻ എത്തിയപ്പോൾ, അവനെ കണ്ടു, ദു:ഖിതനായി ഇരിക്കുന്നവനെ, കരുണയോടെ ചോദിച്ചു.
ദാസ്യ ഊചുഃ- കസ്ത്വം കുതഃ സമായാതോ മാംസരക്തവിവര്ജ്ജിതഃ । രൂക്ഷാംഗോ രൂക്ഷകേശശ്ച തത്സര്വം കഥയസ്വ നഃ
ദാസിമാർ പറഞ്ഞു: നീ ആരാണ്? എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്? മാംസവും രക്തവും ഇല്ലാതെ, ശരീരം ഉണങ്ങിയതും മുടി ഉണങ്ങിയതുമായ നിലയിൽ. എല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
ദരിദ്ര ഉവാച- ശ്യാമാബാലാപിതാ ചാഹം സൌരാഷ്ട്രനഗരാഗതഃ । കഥയധ്വം ച ഭോ ദാസ്യഃ ശ്യാമാബാലാസമീപതഃ
ആ ദരിദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ശ്യാമയുടെ അച്ഛനാണ്, സൗരാഷ്ട്ര നഗരത്തിൽ നിന്നു വന്നവൻ. ദാസിമാരേ, ശ്യാമ എവിടെയാണ് എന്ന് എനിക്ക് പറയൂ.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ കൌതൂഹലസമന്വിതാഃ । പരസ്പരമുഖാഃ സര്വാ ജഹസുഃ സ്വപുരം ഗതാഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാസിമാർ കൗതുകത്തോടെ പരസ്പരം നോക്കി ചിരിച്ചു, പിന്നെ അവരവരുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
ശ്യാമാബാലാ ച കഥിതം സര്വം വൃത്തം ച ഭോ ദ്വിജ । ശ്രുത്വൈതദ്വചനം താസാം പ്രേഷയാമാസ സേവകാന്
ശ്യാമബാലയ്ക്ക് സംഭവിച്ച എല്ലാം പറഞ്ഞു. അവളുടെ കാര്യം കേട്ടശേഷം ശ്യാമബാല തന്റെ സേവകരെ അയച്ചു.
പുഷ്പതൈലം ദിവ്യവസ്ത്രം ചംദനം പര്ണവീടികാമ് । ഘോടകം ച തഥാ ദത്വാ പിതരം പ്രതി സുംദരീ
ആ സുന്ദരി തന്റെ അച്ഛനുവേണ്ടി പൂക്കൾ, എണ്ണ, ദിവ്യവസ്ത്രം, ചന്ദനം, വെറ്റിലയിലുകൾ, കൂടാതെ ഒരു കുതിരയും നൽകി.
ഗത്വാഥ സര്വേ തേ ഭൃത്യാഃ കൃത്വാ സുവേഷമുത്തമമ് । ശ്യാമാബാലാഗൃഹം നിന്യുര്ദേവരാജഗൃഹോപമമ്
അതിനുശേഷം ആ ഭൃത്യന്മാർ എല്ലാവരും മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച്, ദേവരാജന്റെ ഭവനത്തോട് സമാനമായ ശ്യാമബാലയുടെ വീട്ടിലേക്ക് അവനെ കൊണ്ടുപോയി.
ശ്യാമാബാലാ തതശ്ചൈവ പിതരം ദുഖിനാം വരമ് । ശ്യാല്യന്നം സഘൃതം ചൈവ ഭോജയാമാസ യത്നതഃ
അതിനുശേഷം ശ്യാമബാല തന്റെ ദുഃഖിതനായ അപ്പനുവേണ്ടി സ്നേഹപൂർവ്വം നെയ്യോടുകൂടിയ അന്നം വിളമ്പി.
തുര്യേഷു സമതീതേഷു ദിവസേഷു തപോധന । പ്രേഷയാമാസ തം ദത്വാ ഗുപ്തപാത്രസ്ഥിതം ധനമ്
കഴിഞ്ഞ് കുറേ ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹർഷേ, അവൾ ഒളിപ്പിച്ച ഒരു പാത്രത്തിൽ ധനം നൽകി അയാളെ യാത്രയാക്കി.
തതഃ പ്രവിശ്യ സ്വഗൃഹേ ധനം പാത്രാന്തരസ്ഥിതമ് । ദദര്ശാംഗാരനിചയം രുരോദ ഭൃശദുഃഖിതഃ
പിന്നീട് തന്റെ വീട്ടിൽ കയറി, മറ്റൊരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചിരുന്ന ധനം നോക്കിയപ്പോൾ കനൽക്കൂമ്പാരമേ കണ്ടുള്ളൂ. അത देखकर അവൻ അതിയായി ദുഃഖിച്ചു കരഞ്ഞു.
ദുഹിതുഃ സദനം യാതും നിഃസസാര ഗൃഹാഗതഃ । തത്രൈവ സരസീകൂലേ പ്രവിവേശ ച ദുഃഖിനീ
വീട് എത്തിയ ശേഷം, അവൻ മകളുടെ വീട്ടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അവിടെ, തടാകത്തിൻറെ കരയിൽ, ദുഃഖിതയായ സ്ത്രീ അകത്തു കയറി.
തഥൈനാം ച സമാനീതാം യഥാ സ്യാഃ പ്രാണവല്ലഭാമ് । തഥൈവ പൂജയാമാസ മാതൃസ്നേഹാത്പതിവ്രതാ
അവളെ അത്ര പ്രിയപ്പെട്ടവളെപ്പോലെ അവിടെ എത്തിച്ചപ്പോൾ, മാതൃസ്നേഹത്തോടെ ഭർത്തൃഭക്തയായവൾ അവളെ ആദരിച്ചു.
ഏതസ്മിന്സമയേ വിപ്ര ലക്ഷ്മീവാസരമുത്തമമ് । ശ്യാമാബാലാ കാരയിതും മനശ്ചക്രേ ച മാതരമ്
അന്ന്, ബ്രാഹ്മണനേ, ശ്യാമബാല തന്റെ അമ്മയെ ഉത്തമമായ ലക്ഷ്മീവ്രതം നടത്താൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു.
തസ്യാ മാതാ ദരിദ്രാണി ഭുക്ത്വാ വൈകാംതികേപി ച । ശാവകാനാം തു ചോച്ഛിഷ്ടം ലക്ഷ്മീകോപസമന്വിതാ
അവളുടെ അമ്മ ഏകാന്തതയിലും ദരിദ്രഭക്ഷണവും, മക്കളുടെ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണവും കഴിച്ചു, ലക്ഷ്മിയുടെ കോപം അനുഭവിച്ചു.
ഇംദിരായാസ്തൃതീയാനി വാസരാണി ഗതാന്യപി । ചതുര്ഥവാസരേ താം തത്കാരയാമാസ സാ ദൃഢമ്
ഇന്ദിരാവ്രതത്തിന്റെ മൂന്നു ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും, നാലാം ദിവസം അവൾ അതു നിർബന്ധമായി നടത്തിച്ചു.
ആഗതാ നഗരം സാ വൈ രാജ്ഞീ സുരതിചംദ്രികാ । ദൃഷ്ട്വാ ഗൃഹം തഥാ ദിവ്യമിംദിരായാഃ പ്രസാദതഃ
അപ്പോൾ രാജ്ഞിയായ സുരതചന്ദ്രിക നഗരത്തിലേക്ക് വന്നു. ഇന്ദിരയുടെ കൃപയാൽ അവൾ അത്ര ദിവ്യമായ ഒരു വീട് കണ്ടു.
ശ്യാമാബാലാ ച വിപ്രേംദ്ര കദാചിത്സമയേ പുനഃ । മാതുര്ഗൃഹം ഗതാ ചാഥ ഐശ്വര്യസ്യ ദിദൃക്ഷയാ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, മറ്റൊരു സമയത്ത് ശ്യാമബാല തന്റെ അമ്മയുടെ ഐശ്വര്യം കാണാൻ അവളുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
ശ്യാമാബാലാം തതോ ദൂരാദ്ദൃഷ്ട്വാ സംകുപിതാ ച സാ । ന പശ്യാമി മുഖം തസ്യാ ഇത്യുക്ത്വാലക്ഷിതാ സ്ഥിതാ
ശ്യാമബാലയെ ദൂരത്ത് നിന്ന് കണ്ടപ്പോൾ അവൾ കോപിച്ചു, 'ഞാൻ അവളുടെ മുഖം കാണില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവളെ കാണാതെ ഒറ്റപ്പെട്ടു നിന്നു.
ഗത്വാ ഗൃഹാംതരാലം ച ഗൃഹീത്വാ സൈംധവം ച സാ । ആഗതാ സ്വഗൃഹം കിംചിത്തൂഷ്ണീം ലക്ഷ്മീസമാശ്രിതമ്
വീട്ടിലെ മറ്റൊരു ഭാഗത്തേക്ക് പോയി, അവൾ ഉപ്പ് എടുത്തു, പിന്നെ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി, കുറച്ച് നിശബ്ദതയിൽ ലക്ഷ്മിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ഇരുന്നു.
രാജാ സ്വാമീ ച പപ്രച്ഛ താം സാധ്വീം പതിദേവതാമ് । കിമാനീതം ത്വയാ കാംതേ കഥയസ്വ മമാഗ്രതഃ
രാജാവും ഭർത്താവും ആ സതീഭക്തയായ ഭാര്യയോട് ചോദിച്ചു: 'പ്രിയേ, നീ എന്താണ് കൊണ്ടുവന്നത്? എന്റെ മുമ്പിൽ പറയൂ.'