തൃതീയേ ഖംഡസംയുക്തം ദധ്യോദനനിവേദനമ് । ശാമാക ശാലി കാസാരൈശ്ചതുര്ഥേ പൂജയേന്മുദാ
മൂന്നാം ഗുരുവാഴ്ചയിൽ പഞ്ചസാര ചേർത്ത തയിരുചോറാണ് നൈവേദ്യം. നാലാം വാഴ്ചയിൽ ശാമ, അരി, കസാര എന്നിവകൊണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ പൂജ ചെയ്യണം.
ലക്ഷ്മീദേവീം പ്രയത്നേന രത്നദംഡകരേ തതഃ । ലക്ഷ്മീദേവീ പ്രീതയേ തു ബ്രാഹ്മണാന്പൂജയേദ്ധനൈഃ
രത്നദണ്ഡം കൈവശം വച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ ലക്ഷ്മീദേവിയെ ആരാധിക്കണം. ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രീതിക്കായി ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ധനത്തോടെ ആദരിക്കണം.
വസ്ത്രാലംകാരഭോജ്യൈശ്ച ഫലൈര്നാനാവിധൈസ്തഥാ । പോഷ്യോവാച- അത്രൈവ തിഷ്ഠ ഭോ വൃദ്ധേ രാജ്ഞീം സുരതിചംദ്രികാമ്
വസ്ത്രം, ആഭരണം, ഭക്ഷണം, പലവിധ ഫലങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കണം. ആശ്രിതൻ പറഞ്ഞു: മൂപ്പേ, ഇവിടെ തന്നെ കാത്തിരിക്കുക, ഞാൻ രാജ്ഞി സുരതചന്ദ്രികയെ അറിയിക്കാം.
വിജ്ഞാപ്യ ത്വാം നയിഷ്യാമി മാ ക്രോധം കുരു സത്തമേ । ഇത്യുക്ത്വാ സാ തു ചാര്വംഗീ ഗതാ രാജ്ഞീസമീപതഃ
നിനക്ക് വിവരം അറിയിച്ചശേഷം ഞാൻ നിന്നെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാം; ദയവായി കോപിക്കരുത്, മഹാനുഭാവേ. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ സുന്ദരിയായവൾ രാജ്ഞിയുടെ അടുക്കൽ പോയി.
ശിരസ്യംജലിമാധായ പോഷ്യാ ബ്രഹ്മന്സമൂലതഃ । ആരഭ്യ സാംഗപര്യംതം യദൂചേ കമലാലയാ
തലയിൽ കയ്യുരുത്ത്, ആശ്രിതയും ബ്രാഹ്മണനും ചേർന്ന് കമല പറഞ്ഞതെല്ലാം തുടക്കം മുതൽ അവസാനം വരെ ഉച്ചരിച്ചു.
തത്സര്വം കഥയാമാസ രാജ്ഞീം സുരതിചംദ്രികാമ് । ദ്വാരപാലീവചഃ ശ്രുത്വാ രാജ്ഞീ സുരതിചംദ്രികാ
അവൾ അതെല്ലാം രാജ്ഞി സുരതചന്ദ്രികയ്ക്ക് പറഞ്ഞു. വാതിൽക്കാരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജ്ഞി സുരതചന്ദ്രിക...
ജഗാമ ബ്രാഹ്മണീപാര്ശ്വം സഗര്വാ പ്രാഹ സുംദര । രാജ്ഞ്യുവാച- വൃദ്ധേ ബ്രാഹ്മണി കിം വൃത്തം ചോപദേശാര്ഥമാഗതാ
അവൾ അഭിമാനത്തോടെ ബ്രാഹ്മണിയുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു മനോഹരമായി സംസാരിച്ചു. രാജ്ഞി പറഞ്ഞു: വയസ്സായ ബ്രാഹ്മണിയേ, എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? ഉപദേശിക്കാൻ ഇവിടെ വന്നതെന്തിന്?
കഥയസ്വ ചിരം മഹ്യം ഭയം ത്യക്ത്വാ യഥാസുഖമ് । ബ്രാഹ്മണ്യുവാച- തവാനീതിമഹം ദൃഷ്ട്വാ ഗംതുമിച്ഛാമി ചംചലാ
ഭയമില്ലാതെ, മനസ്സിനിഷ്ടം പോലെ നീ എനിക്ക് എല്ലാം വിശദമായി പറയൂ. ബ്രാഹ്മണി പറഞ്ഞു: രാജ്ഞിയുടെ പ്രവൃത്തികൾ കണ്ടിട്ട്, എന്റെ മനസ്സ് അശാന്തമായി, ഞാൻ ഇവിടെ നിന്ന് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കഥയിഷ്യാമി കിം ദുഷ്ടേ വ്രതം പരമദുര്ലഭമ് । ഇംദിരാവാസരേ ചാദ്യ ചാംഡാലേന കരോഷി യത്
നീ ദുഷ്ടയാണെന്ന് ഞാൻ പറയാം, വളരെ അപൂർവമായ ഒരു വ്രതത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ പറയാൻ പോകുന്നത്. ഇന്നിതാ ഇന്ദ്രായ്ക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ദിവസത്തിൽ നീ ഒരു ചാണ്ഡാളനോടൊപ്പം അതു ചെയ്യുന്നു.
തദ്ദൃഷ്ടം മയി കാ ദുഷ്ടേ തദ്ഗേഹേ ഗര്വിതേഽധുനാ । തച്ഛ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണീവാക്യം ക്രോധസംരക്തലോചനാ
ദുഷ്ടയും അഭിമാനിയുമായ രാജ്ഞിയേ, ഞാൻ അതെല്ലാം നിന്റെ വീട്ടിൽ കണ്ടു. ബ്രാഹ്മണിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജ്ഞിയുടെ കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ ചുവപ്പിയായി.
ജരംതീം ബ്രാഹ്മണീം ചൈവ പ്രഹാരം ച ചകാര സാ । തതഃ സാ കമലാ വൃദ്ധാ ക്രംദമാനാ പലായിതാ
അവൾ ആ വയസ്സായ ബ്രാഹ്മണിയെ അടിച്ചു. പിന്നെ ആ വൃദ്ധയായ കമലാ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവിടെ നിന്ന് ഓടി പോയി.
ക്രീഡമാനാ തതഃ ശ്യാമാ ബ്രാഹ്മണീക്രന്ദനധ്വനിമ് । ആഗതാസ്യാഃ സമീപം തു ശ്രുത്വാ ബാലാ തപോധനാ
ശ്യാമാ കളിക്കുമ്പോൾ ബ്രാഹ്മണിയുടെ കരച്ചിലിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടു. ആ തപസ്സുള്ള ബാലിക അവളുടെ അടുത്തേക്ക് വന്നു.
ശ്യാമാബാലോവാച- വൃദ്ധേ വ്യഥേദൃശീ കേന ദത്താ തുഭ്യം വദസ്വ മേ । തസ്യാ വചനമാകര്ണ്യ ശോകഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
ശ്യാമാ ബാലിക ചോദിച്ചു: അമ്മച്ചീ, ഈ വേദന നിനക്ക് ഉണ്ടാക്കിയതാരാണ്? എനിക്ക് പറയൂ. അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കമലാ ദുഃഖത്തിൽ ശബ്ദം തളർന്നു പറഞ്ഞു.
കമലാ കഥിതം സര്വം വൃത്താംതം ദ്വിജസത്തമ । ശ്യാമാബാലാ തതഃ ശ്രുത്വാ വ്രതം പരമദുര്ല്ലഭമ്
കമലാ എല്ലാം, സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ മുഴുവൻ, ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണിക്ക് പറഞ്ഞു. ശ്യാമാ ബാലിക അതിൽ നിന്നു അത്യപൂർവമായ വ്രതത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞു.
ശാസ്ത്രോക്തവിധിനാ ചക്രേ സശ്രദ്ധം ച സഭക്തിതഃ । ത്രിവാരേ പരിപൂര്ണേ തു തുര്യവാരേ സമാഗതേ
ശ്യാമാ വിശ്വാസത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞ രീതിയിൽ ആ വ്രതം ചെയ്തു. മൂന്നു പ്രാവശ്യം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം നാലാമത്തെ പ്രാവശ്യം എത്തി.
വിവാഹകര്മസംസിദ്ധം ദ്വിജലക്ഷ്മീപ്രസാദതഃ । ശ്രീസിദ്ധേശ്വരദേവസ്യ നൃപതേര്ഭൂപതേജസഃ
ബ്രാഹ്മണിയുടെ ദൈവത്തിന്റെ കൃപയാൽ അവളുടെ വിവാഹം നടന്നു. മഹത്വമുള്ള രാജാവ് ശ്രീസിദ്ധേശ്വരന്റെ മകൻ മാലാധരൻ അവളെ ഏറ്റെടുത്തു.
മാലാധരോ നാമ സുതോ ഗൃഹീത്വാ താം ഗൃഹം ഗതഃ । അഥ തസ്യാം ഗതായാം തു ബ്രഹ്മന്ശൃണുഷ്വ കൌതുകമ്
മാലാധരൻ എന്ന ആ രാജകുമാരൻ അവളെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ അവൾ പോയപ്പോൾ സംഭവിച്ച അത്ഭുതം കേൾക്കൂ ബ്രാഹ്മണേ.
രാജ്ഞീഗൃഹേ ച സര്വാണി സ്ഥിതാനി സുബഹൂനി ച । ദ്രവ്യാണി കേന നീതാനി ന ജ്ഞാതാന്യപി ഭൂസുര
രാജ്ഞിയുടെ വീട്ടിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ വസ്തുക്കളും, അതിലേറെ ധനസമ്പത്തുകളും, ആരാണ് എടുത്തതെന്ന് ആര്ക്കും അറിയാനായില്ല, മഹാബ്രാഹ്മണേ.
നിര്വിത്താ ബുദ്ധിഹീനാ സാ ചാന്നവസ്ത്രവിവര്ജിതാ । ഉപവിഷ്ടാ ച കേനാപി ഗംതും ച ദുഹിതുര്ഗൃഹമ്
അവൾ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട്, ബുദ്ധി ഇല്ലാതെ, ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും കൂടാതെ ഇരുന്നു. മകളുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാൻ അവൾക്ക് കഴിയാതെ ഇരുന്നു.
പ്രേഷയാമാസ ഭര്ത്താരം കിംചിത്പ്രാര്ഥനഹേതവേ । തസ്യ മാലാധരസ്യാപി ഗ്രാമേ ച സരസീതടേ
അവൾ ഭർത്താവിനെ കുറെ സഹായം ചോദിക്കാൻ അയച്ചു. അതേസമയം, മാലാധരൻ ഗ്രാമത്തിൽ, തടാകത്തിൻറെ കരയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കാലേന കിയതാ വിപ്ര പ്രവിവേശ ച കഷ്ടതഃ । തസ്മാജ്ജലം സമാനേതും തസ്യാ ദാസ്യഃ സമാഗതാഃ । തം ദൃഷ്ട്വാ ദുഃഖിനാം ശ്രേഷ്ഠം പപ്രച്ഛുഃ സാനുകംപിതാഃ
കുറെ കാലം കഴിഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണേ, അവൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ അവിടെ എത്തി. അവളുടെ ദാസിമാർ വെള്ളം കൊണ്ടുവരാൻ എത്തിയപ്പോൾ, അവനെ കണ്ടു, ദു:ഖിതനായി ഇരിക്കുന്നവനെ, കരുണയോടെ ചോദിച്ചു.
ദാസ്യ ഊചുഃ- കസ്ത്വം കുതഃ സമായാതോ മാംസരക്തവിവര്ജ്ജിതഃ । രൂക്ഷാംഗോ രൂക്ഷകേശശ്ച തത്സര്വം കഥയസ്വ നഃ
ദാസിമാർ പറഞ്ഞു: നീ ആരാണ്? എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്? മാംസവും രക്തവും ഇല്ലാതെ, ശരീരം ഉണങ്ങിയതും മുടി ഉണങ്ങിയതുമായ നിലയിൽ. എല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
ദരിദ്ര ഉവാച- ശ്യാമാബാലാപിതാ ചാഹം സൌരാഷ്ട്രനഗരാഗതഃ । കഥയധ്വം ച ഭോ ദാസ്യഃ ശ്യാമാബാലാസമീപതഃ
ആ ദരിദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ശ്യാമയുടെ അച്ഛനാണ്, സൗരാഷ്ട്ര നഗരത്തിൽ നിന്നു വന്നവൻ. ദാസിമാരേ, ശ്യാമ എവിടെയാണ് എന്ന് എനിക്ക് പറയൂ.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ കൌതൂഹലസമന്വിതാഃ । പരസ്പരമുഖാഃ സര്വാ ജഹസുഃ സ്വപുരം ഗതാഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദാസിമാർ കൗതുകത്തോടെ പരസ്പരം നോക്കി ചിരിച്ചു, പിന്നെ അവരവരുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
ശ്യാമാബാലാ ച കഥിതം സര്വം വൃത്തം ച ഭോ ദ്വിജ । ശ്രുത്വൈതദ്വചനം താസാം പ്രേഷയാമാസ സേവകാന്
ശ്യാമബാലയ്ക്ക് സംഭവിച്ച എല്ലാം പറഞ്ഞു. അവളുടെ കാര്യം കേട്ടശേഷം ശ്യാമബാല തന്റെ സേവകരെ അയച്ചു.
പുഷ്പതൈലം ദിവ്യവസ്ത്രം ചംദനം പര്ണവീടികാമ് । ഘോടകം ച തഥാ ദത്വാ പിതരം പ്രതി സുംദരീ
ആ സുന്ദരി തന്റെ അച്ഛനുവേണ്ടി പൂക്കൾ, എണ്ണ, ദിവ്യവസ്ത്രം, ചന്ദനം, വെറ്റിലയിലുകൾ, കൂടാതെ ഒരു കുതിരയും നൽകി.
ഗത്വാഥ സര്വേ തേ ഭൃത്യാഃ കൃത്വാ സുവേഷമുത്തമമ് । ശ്യാമാബാലാഗൃഹം നിന്യുര്ദേവരാജഗൃഹോപമമ്
അതിനുശേഷം ആ ഭൃത്യന്മാർ എല്ലാവരും മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച്, ദേവരാജന്റെ ഭവനത്തോട് സമാനമായ ശ്യാമബാലയുടെ വീട്ടിലേക്ക് അവനെ കൊണ്ടുപോയി.
ശ്യാമാബാലാ തതശ്ചൈവ പിതരം ദുഖിനാം വരമ് । ശ്യാല്യന്നം സഘൃതം ചൈവ ഭോജയാമാസ യത്നതഃ
അതിനുശേഷം ശ്യാമബാല തന്റെ ദുഃഖിതനായ അപ്പനുവേണ്ടി സ്നേഹപൂർവ്വം നെയ്യോടുകൂടിയ അന്നം വിളമ്പി.
തുര്യേഷു സമതീതേഷു ദിവസേഷു തപോധന । പ്രേഷയാമാസ തം ദത്വാ ഗുപ്തപാത്രസ്ഥിതം ധനമ്
കഴിഞ്ഞ് കുറേ ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹർഷേ, അവൾ ഒളിപ്പിച്ച ഒരു പാത്രത്തിൽ ധനം നൽകി അയാളെ യാത്രയാക്കി.
തതഃ പ്രവിശ്യ സ്വഗൃഹേ ധനം പാത്രാന്തരസ്ഥിതമ് । ദദര്ശാംഗാരനിചയം രുരോദ ഭൃശദുഃഖിതഃ
പിന്നീട് തന്റെ വീട്ടിൽ കയറി, മറ്റൊരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചിരുന്ന ധനം നോക്കിയപ്പോൾ കനൽക്കൂമ്പാരമേ കണ്ടുള്ളൂ. അത देखकर അവൻ അതിയായി ദുഃഖിച്ചു കരഞ്ഞു.