പതിതേഷ്വസ്ഥിഖംഡേഷു തീര്ഥേഽസ്മിന്നുതമോത്തമേ । ഗുരുലോപോദ്ഭവം പാപം സദ്യോ നഷ്ടം മമാഭവത
ഈ ഉത്തമമായ തീർത്ഥത്തിൽ അസ്ഥിഖണ്ഡങ്ങളിൽ ഞാൻ വീണപ്പോൾ, ഗുരുവിനെ അവഗണിച്ചതിൽ നിന്നുണ്ടായ പാപം ഉടനടി നശിച്ചു.
തീര്ഥസ്യാസ്യ പ്രസാദേന ലബ്ധാ ച സ്വര്ഗതിര്മയാ । സുഖം സ്വര്ഗേ നിവത്സ്യാമി യാവദിംദ്രാശ്ചതുര്ദശ
ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ എനിക്ക് സ്വർഗം ലഭിച്ചു; പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ ഭരിക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ ഞാൻ സ്വർഗത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കും.
യമസ്യ നഗരേ തസ്മിന്യാഃ പ്രജാ നിവസംതി വൈ । പാപിനാം ഭയദായിന്യോ ധര്മിണാം താ മനോഹരാഃ
യമന്റെ നഗരത്തിൽ താമസിക്കുന്ന അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ പാപികൾക്ക് ഭയപ്പെടുത്തുന്നവരാണെങ്കിലും, ധാർമ്മികർക്കു മനോഹരരാണ്.
സിംഹാസ്യാ ഗജകോലാസ്യാ മഹാദംഷ്ട്രോന്നതോദരീഃ । ബിഡാലാസ്യാഃ പിംഗകേശ്യോ ഭാമിന്യോ ദീര്ഘപത്കരാഃ
സിംഹമുഖം, ആനയും പന്നിയും പൂച്ചയും പോലുള്ള മുഖങ്ങൾ, വലിയ പല്ലുകൾ, വീർപ്പുമുട്ടിയ വയറുകൾ, കവിളിൽ മഞ്ഞ നിറമുള്ള മുടി, പ്രകാശമുള്ള രൂപം, നീണ്ട കൈകൾ—അങ്ങനെയാണ് അവർ.
തീര്ഥസ്യാസ്യ പ്രസാദേന നിഃപാപോഹം യദാഭവമ് । തദാ മയാ പ്രജാ ദൃഷ്ടാ ദിവ്യരൂപാ യമാലയേ
ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ പാപരഹിതനായപ്പോൾ, ഞാൻ യമന്റെ ആലയത്തിൽ ദിവ്യരൂപമുള്ള ആ ജനങ്ങളെ കണ്ടു.
സര്വാസ്താഃ സത്യവാദിന്യോ വിനയാചാരസംചിതാഃ । ദിവ്യാഭരണധാരിണ്യോ ദിവ്യാംബരവിഭൂഷിതാഃ
അവരൊക്കെയും സത്യവാദിനികളും വിനയശീലവും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഉള്ളവരും ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവരും ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളിൽ അലങ്കരിച്ചവരുമായിരുന്നു.
ഇത്യേതത്കഥിതം താത യത്പൃഷ്ടോഽഹം ത്വയാനഘ । അനുജാനീഹി മാം ഗംതുമമരേശപുരീം പ്രതി
പ്രിയനായവാ, നീ ചോദിച്ചതു ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു; ഇപ്പോൾ എന്നെ അമരന്മാരുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകാൻ അനുമതി തരിക.
നാരദ ഉവാച- ഇത്യാകര്ണ്യ സ സന്യാസീ സ്വശിഷ്യോക്തം വചസ്തദാ । ഭൂയഃ പപ്രച്ഛ ധര്മാത്മാ മുകുംദം തം ദ്വിജം നൃപ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ കേട്ടശേഷം ആ സന്യാസി ശിഷ്യന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു; പിന്നെ, ധാർമ്മികനായ അവൻ, മുകുന്ദനെ വീണ്ടും ചോദ്യം ചെയ്തു, രാജാവേ.
വേദായന ഉവാച- ബാല്യാവധി ഗുരുസ്നേഹം മത്തോഽധീതം ത്വയാഖിലമ് । ശബ്ദശാസ്ത്രസമേതശ്ച വേദസ്തു സപദക്രമഃ
വേദായനൻ പറഞ്ഞു: ബാല്യകാലം മുതൽ ഗുരുസ്നേഹത്തോടെ നീ എന്നിൽ നിന്ന് എല്ലാം പഠിച്ചു; ശബ്ദശാസ്ത്രവും വേദവും അതിന്റെ എല്ലാ ക്രമത്തോടെയും നീ അറിഞ്ഞു.
വിഹിതാ മമ ശുശ്രൂഷാ ഭാവേന ഭവതോത്തമാ । ത്വയി സംതി സതാം സാധോ ഗുണാഃ ശമദമാദയഃ
നീ ഭക്തിയോടെ എന്നെ സേവനം ചെയ്തു, ഉത്തമനായവാ; നിനക്കുള്ളിൽ ശമം, ദമം തുടങ്ങിയ സദ്ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ഗുരുലോപകൃതം പാപം കഥം തേ സമജായത । ഏതദാഖ്യാഹി മേ താത യഥാ ജാനാമി തത്വതഃ
ഗുരുവിനെ അവഗണിച്ചതിൽ നിന്നുള്ള പാപം നിനക്കെങ്ങനെ സംഭവിച്ചു? അതിന്റെ സത്യമായ കാര്യം എന്നോട് പറയിക, പ്രിയനായവാ.
മുകുംദ ഉവാച- ജന്മോപവീതകന്യാനാം ധാതാരോ നിഗമസ്യ ച । യജ്ഞോപവീതദാതുശ്ച നാജ്ഞാഭംഗഃ കൃതോ മയാ
മുകുന്ദൻ പറഞ്ഞു: ജന്മോപവീതം ധരിക്കുന്നവരുടെ സ്രഷ്ടാക്കളുടെ ആജ്ഞയും, വേദത്തിന്റെയും, ഉപവീതം നൽകുന്നവന്റെയും ആജ്ഞ ഞാൻ ലംഘിച്ചിട്ടില്ല.
ശ്വശ്രുശ്വശുരയോഃ സേവാ ഭൃത്യേനേവ കൃതാ മയാ । തവാപി ശാസ്ത്രദാതുശ്ച നാജ്ഞാഭംഗഃ കൃതോ മയാ
ശ്വശുരനും ശ്വശ്രുവും ഞാൻ ഭൃത്യനായി സേവിച്ചു; നീയും ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ച ഗുരുവായ നീയും, നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ ഞാൻ ഒരിക്കലും ലംഘിച്ചിട്ടില്ല.
പുരോധാ യഃ കുലാചാര്യോ വേദവേദാംതപാരഗഃ। തസ്യാപരാദ്ധം കേചിന്മേ തത്ര ത്വം ശ്രോതുമര്ഹസി
വേദവും വേദാന്തവും അറിഞ്ഞിരിക്കുന്ന കുടുംബപുരോഹിതനോടാണ് ഞാൻ ഒരു തെറ്റ് ചെയ്തതെന്ന് ചിലർ പറയുന്നു; അതിനെക്കുറിച്ച് നീ കേൾക്കേണ്ടതുണ്ട്.
യദ്യസ്മാകം കുലേ പുത്രോ ജായതേ ധര്മകോവിദ । തദാ പുരോധസേ ധേനുമേകാം വാ തസ്യ ദക്ഷിണാമ്
നമ്മുടെ കുടുംബത്തിൽ ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഒരു മകൻ ജനിച്ചാൽ, പുരോഹിതനു ഒരു പശു അല്ലെങ്കിൽ അതിനുസമാനമായത് ദക്ഷിണയായി നൽകണം.
ദത്ത്വാ സംച്ഛിദ്യതേ നാലമിതി വംശസ്യ നഃ സ്ഥിതിഃ । പുരാ മമൈവ പുത്രേ തു ജാതമാത്രേ ശുഭേഽഹനി
അത് നൽകിയാൽ കുടുംബം ശുദ്ധിയും നിലനില്പും നേടുന്നു; എന്നാൽ, മുമ്പ് എന്റെ സ്വന്തം മകൻ ജനിച്ച ശുഭദിനത്തിൽ—
കുലക്രിയാ മയാ താത ന കൃതാ മൂഢബുദ്ധിനാ । തസ്യാശ്ചാകരണേനൈവ ഗുരുലോപകരോഽഭവമ്
എന്റെ മനസ്സിന് അജ്ഞതയുണ്ടായതിനാല് കുടുംബകര്മങ്ങള് ഞാന് നിര്വഹിച്ചില്ല, അച്ഛാ. അതു ചെയ്യാതിരുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ ഞാന് കുടുംബത്തിന് നഷ്ടം വരുത്തിയവനായി.
നിവേദിതമിദം സര്വം ഗുരുലോപാദ്യഥാ മമ । പാപമാസീദനുജ്ഞാ മേ ദേഹി യാമി സുരാലയമ്
കുടുംബനഷ്ടം മൂലം എനിക്ക് പാപം സംഭവിച്ചുവെന്ന് എങ്ങനെ എന്നെല്ലാം ഞാന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ദയവായി അനുമതി നല്കൂ, ഞാന് ദേവലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
വേദായന ഉവാച- ഇംദ്രപ്രസ്ഥാംതരാവര്തിന്യേഷാ യാ കോശലാ ശുഭാ । സ്മൃതിരസ്യാഃ പ്രസാദേന ദൃശ്യതേ പൂര്വജന്മനഃ
വേദായനന് പറഞ്ഞു: ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിന്റെ അതിര്വരമ്പില് ഈ ശുഭമായ കോശലാ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഇവളുടെ അനുഗ്രഹത്താല് മുന്ജന്മത്തിന്റെ ഓര്മ ലഭിക്കും.
കേന പുണ്യേന തീര്ഥേഽസ്മിന്നസ്ഥീനി പതിതാനി തേ । മുകുംദാഖ്യാഹി ചൈതസ്യ സ്മൃതിരസ്തി തവാനഘ
നിന്റെ അസ്ഥികള് ഈ തിരുത്തലത്തില് വീണത് ഏതു പുണ്യഫലത്താലാണ്? മുകുന്ദാ, അതിന്റെ ഓര്മ നിനക്കുണ്ടെങ്കില് പറയൂ.
മുകംദ ഉവാച- ഏകസ്തു ബ്രാഹ്മണഃ കശ്ചിത്സായം മദ്ഗൃഹമാഗതഃ । തസ്മൈ സ്ഥാനം മയാ ദത്തം ഭോജനം ച യഥാവിധി
മുകുന്ദന് പറഞ്ഞു: ഒരിക്കല് ഒരു ബ്രാഹ്മണന് സന്ധ്യാകാലത്ത് എന്റെ വീട്ടില് വന്നു. ഞാന് അവന് വിശ്രമിക്കാനിടവും ആചാരപ്രകാരം ഭക്ഷണവും നല്കി.
സോഽപി ഭുക്ത്വാ യഥാകാമം സുഷ്വാപ ശയനേ ശുഭേ । നിശീഥേ തസ്യ സര്വാംഗേ ജ്വരോഽഭൂദതി ദാരുണഃ
അവന് തനിക്കിഷ്ടമുള്ളവണ്ണം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് നല്ല കിടക്കയില് വിശ്രമിച്ചു. അര്ദ്ധരാത്രിയില് അവന്റെ ശരീരമാകെ കടുത്ത ജ്വരം പിടിച്ചെടുത്തു.
തേന പീഡിതസര്വാംഗോ നിദ്രാം ലേഭേ ന സ ദ്വിജഃ । പ്രഭാത ഏവ തത്യാജ പ്രാണാന്മൃത്യാവുപസ്ഥിതേ
ആ ജ്വരത്തില് മുഴുവന് ശരീരവും വേദനിച്ചു, ആ ബ്രാഹ്മണന് ഉറങ്ങാന് കഴിഞ്ഞില്ല. പുലര്ച്ചെ മരണസമീപത്തില് അവന് ജീവന് വിട്ടു.
തസ്യ ദാഹാദി കര്മാണി വിഹിതാനി മയാ ഗുരോ । തദസ്ഥീനി ച ഗംഗായാം പാതിതാനി വിധാനതഃ
അവന്റെ ദാഹാദികര്മങ്ങള് ഞാന് ആചാരപ്രകാരം നിര്വഹിച്ചു, ഗുരുവേ. അവന്റെ അസ്ഥികള് ഗംഗയില് സമ്പ്രദായപ്രകാരം ഇടുകയും ചെയ്തു.
തേന പുണ്യേന മേസ്ഥീനി പതിതാനി ശിവപ്രദേ । തീര്ഥേഽസ്മിന്കോശലേ നാമ്നി ബ്രഹ്മദേവവിനിര്മിതേ
അവിടെ നിന്നുള്ള പുണ്യഫലത്താല് എന്റെ അസ്ഥികള് ഈ ശിവപ്രദമായ തിരുത്തലായ കോശലയില്, ബ്രഹ്മദേവന് സൃഷ്ടിച്ച ഈ സ്ഥലത്ത്, വീണിരിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- സ്വചരിതമിതിരാജന്സ ദ്വിജഃ പ്രോച്യ സദ്യഃ സുരസുഭഗശരീരോ ദ്യാം യയൌ യാനഗത്യാ । ഇദമകഥിത മയാ തം തസ്കരാത്പ്രാപ്യ മൃത്യും വ്യലഭത ദിവമേതത്തീര്ഥരാജപ്രസാദാത്
നാരദന് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, ആ ബ്രാഹ്മണന് ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള ദീപ്തമായ ശരീരത്തോടെ ദിവ്യവാഹനത്തില് സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോയി. ഒരു കള്ളനാല് മരണം സംഭവിച്ചെങ്കിലും ഈ തിരുത്തലിന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് സ്വര്ഗം ലഭിച്ചതെങ്ങനെ എന്നതാണ് ഞാന് പറഞ്ഞത്.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ കാലിംദീമാഹാത്മ്യേ മുകുംദോപാഖ്യാനേ ദശാധികദ്വിശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ അമ്പതിനായിരത്തി അയ്യായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിലെ കാലിന്ദി മഹാത്മ്യത്തിലെ മുകുന്ദോപാഖ്യാനത്തിലെ ഇരുനൂറ്റി പത്താമത്തെ അധ്യായം ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തില് സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- ശിവേ തവപുരഃ സര്വം മുകംദാഖ്യാനമുത്തമമ് । കഥിതം ചംഡകസ്യാപി നാപിതസ്യ ശൃണുഷ്വ മേ
നാരദന് പറഞ്ഞു: ശിവേ, നിന്റെ മുമ്പില് മുകുന്ദന്റെ ഉത്തമമായ കഥ ഞാന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി ചണ്ഡക എന്ന നാപിതന്റെ കഥയും കേള്ക്കൂ.
യസ്മിന്ദിനേ മുകുംദസ്തു ബ്രാഹ്മണസ്തേന ഘാതിതഃ । ചംഡകേന തദാ രാജംസ്തദ്വൃത്തം നാഗരൈഃ ശ്രുതമ്
അന്നേദിവസം ബ്രാഹ്മണനായ മുകുന്ദന് ചണ്ഡകനാല് കൊല്ലപ്പെട്ടു, രാജാവേ. ആ സംഭവം നഗരവാസികള് കേട്ടു.
ശ്രുത്വാ തൈസ്തന്നൃപസ്യാഗ്രേ നിവേദിതമിതി സ്ഫുടമ് । നാഗരാ ഊചുഃ । ചംഡകേന ഹതോ രാജന്മുകുംദോ ബ്രാഹ്മണോത്തമഃ
അത് കേട്ട നഗരവാസികള് രാജാവിന്റെ മുമ്പില് അതെല്ലാം വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ചണ്ഡകന് ഉത്തമബ്രാഹ്മണനായ മുകുന്ദനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.