അര്ചയിത്വാ ഹൃഷീകേശമേകാദശ്യാം സമാഹിതഃ । നിഷ്പ്രാപ്യ ഗോമയം സമ്യക്മംത്രവത്സമുപാസതേ
ഏകാദശിയിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഹൃഷീകേശനെ പൂജിച്ചശേഷം, ഗോമയം ലഭിക്കാത്തവൻ മന്ത്രശുദ്ധിയോടെ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കണം.
ഗോമൂത്രം മംത്രവദ്ഭൂയോ ദ്വാദശ്യാം പ്രാശയേദ്വ്രതീ । ക്ഷീരം തഥാ ത്രയോദശ്യാം ചതുര്ദശ്യാം തഥാ ദധി
ദ്വാദശിയിൽ വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ മന്ത്രപഠനത്തോടെ വീണ്ടും ഗോമൂത്രം കുടിക്കണം. ത്രയോദശിയിൽ പാൽ, ചതുര്ദശിയിൽ തൈര് കുടിക്കണം.
സംപ്രാപ്യ പാപശുദ്ധ്യര്ഥം ലംഘയിത്വാ ചതുര്ദിനമ് । പംചമേ തു ദിനേ സ്നാത്വാ വിധിവത്പൂജ്യ കേശവമ്
നാലുദിവസം പാപശുദ്ധിക്കായി വ്രതം പാലിച്ചശേഷം, അഞ്ചാം ദിവസം സ്നാനം ചെയ്ത് വിധിപ്രകാരം കേശവനെ പൂജിക്കണം.
ഭോജയേദ്ബ്രാഹ്മണാന്ഭക്ത്യാ തേഭ്യോ ദദ്യാച്ച ദക്ഷിണാമ് । തതോ നക്തം സമശ്നീയാത്പംചഗവ്യം സുമംത്രിതമ്
ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അഹാരം നൽകുകയും അവർക്കു ദക്ഷിണ നൽകുകയും വേണം. പിന്നെ രാത്രി പഞ്ചഗവ്യം മന്ത്രശുദ്ധിയോടെ കഴിക്കണം.
ഏവം കര്തുമശക്തോ യഃ ഫലമൂലം ച ഭോജനമ് । കുര്യാദ്ധവിഷ്യം വാ വിപ്ര യഥോക്തവിധിനാ ഹ വൈ
ഇങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവൻ പഴവും കിഴങ്ങും ഭക്ഷിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ യജ്ഞത്തിൽ ഉപയോഗിച്ച ഭക്ഷണം നിർദ്ദേശിച്ച വിധിയിൽ കഴിക്കണം.
ശ്രീഹരേഃ പംചകം വിപ്ര കുര്യാദ്യസ്തുലസീദലൈഃ । പൂജയേത്തം സ വിജ്ഞേയഃ സ്വയം നാരായണഃ പ്രഭുഃ
ഹരിയെ തുളസിയിലയുടെ അഞ്ചു കൂദാശകൾകൊണ്ട് ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ തന്നെ നാരായണനെ ആരാധിച്ചതായി അറിയണം.
പുരാ ത്രേതായുഗേ ശൂദ്രോ ദസ്യുവൃത്തിപരായണഃ । നാമ്നാ ദംഡകരോ നിത്യം ധര്മനിംദാം കരോതി യഃ
മുന്പ് ത്രേതായുഗത്തിൽ ദണ്ഡക എന്നൊരു ശൂദ്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ കള്ളന്മാരുടെ വഴികളിൽ മുഴുകി, സദാ ധർമ്മത്തെ അപമാനിച്ചവനായിരുന്നു.
അസത്യഭാഷീ മിത്രഘ്നോ വേശ്യാവിഭ്രമ ലോലുപഃ । ബ്രഹ്മസ്വഹാരീ ക്രൂരശ്ച പരസ്ത്രീഗമനേ രതഃ
അവൻ അന്യായം സംസാരിക്കുകയും, സുഹൃത്തുക്കളെ കൊല്ലുകയും, വേശ്യകളോടു മോഹം കാണിക്കുകയും, ബ്രാഹ്മണരുടെ സമ്പത്ത് കവർച്ച ചെയ്യുകയും, ക്രൂരനും അന്യസ്ത്രീകളോടു ആസ്വാദനത്തിലും ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ശരണാഗതഹംതാ ച പാഖംഡജനസംഗഭാക് । ഗോമാംസാശീ സുരാപശ്ച പരനിംദാകരഃ സദാ
അവൻ അഭയം തേടിയവരെ കൊല്ലുകയും, തെറ്റായ വഴികളിലുള്ളവരുമായി കൂട്ടുകൂടുകയും, പശുവിന്റെ ഇറച്ചി ഭക്ഷിക്കുകയും, മദ്യം കുടിക്കുകയും, എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരെ അപമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.
വിശ്വാസഘാതീ ജ്ഞാതീനാം വൃത്തിച്ഛേദീ ദ്വിജോത്തമ । ദുഷ്ടം സര്വേ സമാലോക്യ താദൃശം തദ്ഗൃഹേ ദ്വിജഃ
അവൻ വിശ്വാസം തകർക്കുകയും, ബന്ധുക്കളുടെ ഉപജീവനം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെയുള്ള ദുഷ്ടത കണ്ടു ആ കുടുംബത്തിലെ എല്ലാ ബന്ധുക്കളും—
ആഗതാ ജ്ഞാതയഃ ക്രുദ്ധാസ്തസ്യ പാപപരായണമ് । ജ്ഞാതയ ഊചുഃ। രേ രേ മൂഢ ദുരാചാര വിനാശം പ്രതിനീയതേ । യാ പ്രതിഷ്ഠാര്ജിതാ പൂര്വൈരസ്മാകം നിര്മലേഽന്വയേ
അവന്റെ പാപത്തിൽ മുഴുകിയതിനെക്കണ്ടു, ക്രോധത്തോടെ ബന്ധുക്കൾ പറഞ്ഞു: 'ഏ, മൂഢാ, ദുഷ്ടചാരനേ, നീ നമ്മുടെ ശുദ്ധമായ വംശത്തിന് നാശം കൊണ്ടുവരുന്നു; പൂർവ്വികർ സ്ഥാപിച്ച ഈ മഹത്വം നീ നശിപ്പിക്കുന്നു.'
ഇതി ക്രുദ്ധാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ അപകീര്തിഭയാദപി । പാപിനാം പ്രവരം സര്വേ തത്യജുസ്തം കുലാദരമ്
ഇങ്ങനെ കോപത്തോടെ, അപകീർത്തിയുടെ ഭയത്തിൽ, ആ കുടുംബത്തിലെ എല്ലാവരും ആ വലിയ പാപിയെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തതോ ഗതോ മഹാരണ്യം വിനഷ്ടാഖില വൈഭവഃ । കുര്യാത്സ ദസ്യുഭിഃ സാര്ദ്ധം ദസ്യുകര്മ നിരംതരമ്
അതിനുശേഷം, സമ്പത്ത് എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട്, അവൻ വലിയ കാടിലേക്ക് പോയി, അവിടെ കള്ളന്മാരോടൊപ്പം കള്ളത്തൊഴിലിൽ തുടർച്ചയായി ഏർപ്പെട്ടു.
പഥി പ്രഗച്ഛതാം തേഷാം ഭയാദ്വിപ്ര ന ഖാദിതുമ് । പ്രാപ്തം കിംചിത്ക്ഷുധാര്ത്താസ്തേ ഗതാശ്ചാന്യ സ്ഥലം പ്രതി
ബ്രാഹ്മണനേ, വഴിയിൽ യാത്രചെയ്യുമ്പോൾ, ഭയത്താൽ അവർക്ക് കിട്ടിയതൊന്നും വിശപ്പു കൊണ്ടും കഴിക്കാൻ സാധിച്ചില്ല; അതിനാൽ അവർ മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തത്ര പ്രവിഷ്ടാസ്തേ സര്വേ ദൃഷ്ട്വാ പുണ്യജനാന്ബഹൂന് । ധാത്രീമൂലേ സ്ഥിതാന്ബ്രഹ്മന്വൈഷ്ണവാന്ദ്വിജസത്തമാന്
അവിടെ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, അവർ ധാരാളം പുണ്യശാലികളെയും, അശ്വത്തമരത്തിന് കീഴിൽ നില്ക്കുന്ന വൈഷ്ണവ ബ്രാഹ്മണരെയും കണ്ടു.
സര്വേ തേ ദസ്യവോ വിപ്ര ഗതാ ദംഡകരോഽപി സഃ । തേഷാം പരിസരം ഗത്വാ പ്രണാമം വൈ ചകാര ഹ
എല്ലാ കള്ളന്മാരും, ദണ്ഡകനുമൊത്ത്, അവരുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു.
ദംഡകര ഉവാച। ക്ഷുധാര്തോഽഹം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ പ്രാണാ യാസ്യംതി മേ ധ്രുവമ് । ദദധ്വം ഖാദിതും കിംചിദ്യുഷ്മാകം ശരണം ഗതഃ
ദണ്ഡകൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ വലിയ വിശപ്പിലാണ്; ജീവൻ പോകും എന്ന് ഉറപ്പാണ്. ദയവായി എനിക്ക് കഴിക്കാൻ എന്തെങ്കിലും തരൂ; ഞാൻ നിങ്ങളുടെ അഭയം തേടിയാണ് വന്നത്.'
ആകര്ണ്യ വചനം തസ്യ ചോചുസ്തേ ധര്മതത്പരാഃ । സര്വപാപഹരേ ത്വം ച വിഖ്യാതേ വിഷ്ണുപംചകേ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ധർമ്മത്തിൽ ആഗ്രഹമുള്ളവർ പറഞ്ഞു: 'നീ വിഷ്ണുപഞ്ചകത്തിൽ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവനായി പ്രശസ്തനാണ്.'
കഥമന്നം ഖാദിതും തേ വാംഛാ ത്വദ്യ ഹരേര്ദിനേ । വിശേഷം തേ ബ്രൂഹി സംജ്ഞാ കാതേ ഭവതി സാംപ്രതമ്
'ഇന്ന് ഹരിയുടെ ദിനത്തിൽ, ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എങ്ങനെ? നിന്റെ പേര് പറയൂ; ഇപ്പോൾ നിന്റെ സ്ഥിതി എന്താണെന്ന് പറയൂ.'
സ ഉവാച മുദാ വിപ്രാ നാമ്നാ ദംഡകരോപ്യഹമ് । സര്വപാപസമായുക്തശ്ചോദ്ധാരോ മേ കഥം ഭവേത്
അവൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണമാരേ, എന്റെ പേര് ദണ്ഡകനാണ്; ഞാൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിലും മുഴുകിയവനാണ്. എനിക്ക് മോക്ഷം എങ്ങനെ ലഭിക്കും?'
ഊചുസ്തേ വൈ വ്രതം ശ്രേഷ്ഠം കുരുഷ്വ വിഷ്ണുപംചകമ് । വിപ്രാണാമാജ്ഞയാ വിപ്ര ചകാര വിഷ്ണുപംചകമ്
അവർ പറഞ്ഞു: 'നീ ഉത്തമമായ വിഷ്ണുപഞ്ചക വ്രതം ആചരിക്കൂ.' ബ്രാഹ്മണരുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, ദണ്ഡകൻ വിഷ്ണുപഞ്ചകം ചെയ്തു.
സ പ്രേത്യ ച ഹരേഃ സ്ഥാനമാരുഹ്യ സ്യംദനേ വരേ । ആസാദ്യ ശ്രീഹരേരൂപം തസ്ഥൌ ജന്മവിവര്ജിതഃ
അവൻ മരിച്ചശേഷം, ഹരിയുടെ ലോകത്ത് ഉത്തമമായ രഥത്തിൽ കയറി, ശ്രീഹരിയുടെ രൂപം പ്രാപിച്ചു, ജന്മമുക്തനായി അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
യ ഇദം ശൃണുയാദ്ഭക്ത്യാ ചാഖ്യാനം പാപനാശനമ് । കോടിജന്മാര്ജിതം പാപം തസ്യ നശ്യതി തത്ക്ഷണാത്
ആർഭക്തിയോടെ ഈ കഥ കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അനവധി ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ അക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഇല്ലാതാകും.
ശൌനക ഉവാച। വിദുഷാംവര തത്ത്വജ്ഞ കഥയസ്വ മഹാമതേ । ഇദാനീം മമ ദാനാനാം മാഹാത്മ്യം ക്രമതോ മുനേ
ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സത്യത്തെ അറിയുന്ന മഹാമനസുള്ളവനേ, ദാനങ്ങളുടെ മഹത്വം ക്രമമായി ഇപ്പോൾ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
സൂത ഉവാച। ക്ഷിതിദാനം മുനിശ്രേഷ്ഠ ദാനാനാമുത്തമം മതമ് । യേന കൃതം വൈ തദ്ദാനം സര്വദാനഫലം മതമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഭൂമി ദാനം ദാനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അതു നൽകിയാൽ എല്ലാ ദാനഫലവും ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.
ക്ഷിതിം സസസ്യാം യോ ദദ്യാദ്ബ്രാഹ്മണായ ദ്വിജോത്തമ । വിഷ്ണുലോകേ സുഖം ഭുംക്തേ യാവദിംദ്രാശ്ചതുര്ദശ
വളഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഭൂമിയോടൊപ്പം കൃഷിയുള്ള ഭൂമി ബ്രാഹ്മണനു നൽകുന്നവൻ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ ഭരിക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ സുഖമായി ജീവിക്കും.
പൃഥിവ്യാം ജന്മ ചാസാദ്യ സാര്വഭൌമസ്തതോ നൃപഃ । മഹീം സര്വാം ചിരം ഭുക്ത്വാ വ്രജേദ്വൈ ശ്രീഹരേര്ഗൃഹമ്
ഭൂമിയിൽ ജനനം പ്രാപിച്ചു, സർവ്വഭൗമനായ രാജാവായി, ദീർഘകാലം മുഴുവൻ ഭൂമി അനുഭവിച്ചശേഷം, അവൻ ശ്രീഹരിയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഗോചര്മമാത്രാം ഭൂമിം യഃ പ്രയച്ഛതി ദ്വിജാതയേ । സ ഗച്ഛതി ഹരേര്ഗേഹം സര്വപാപവിവര്ജിതഃ
ഒരു പശുവിന്റെ ത്വക്ക് അളവിലുള്ള ഭൂമി ദ്വിജനു നൽകുന്നവൻ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി ഹരിയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ശതം ഗാവോ വൃഷശ്ചൈകോ യത്ര തിഷ്ഠംത്യയംത്രിതാഃ । ഗോചര്മമാത്രാം താം ഭൂമിം പ്രവദംതി മഹര്ഷയഃ
നൂറ് പശുക്കളും ഒരു കാളയും നിയന്ത്രണമില്ലാതെ നില്ക്കുന്നത്ര അളവിലുള്ള ഭൂമിയെ പശുവിന്റെ ത്വക്ക് അളവെന്നു മഹർഷിമാർ പറയുന്നു.
ഭൂമിനേതാ ഭൂമിദാതാ ദ്വൌ ചാപി സ്വര്ഗഗാമിനൌ । ഗ്രാഹ്യാ ഭൂമിര്ദ്വിജൈഃ പ്രാജ്ഞൈസ്ത്യക്ത്വാ ദാനശതാന്യപി
ഭൂമി നയിക്കുന്നവനും ദാനം ചെയ്യുന്നവനും ഇരുവരും സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. ജ്ഞാനമുള്ള ദ്വിജന്മാർ, നൂറുകണക്കിന് മറ്റു ദാനങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചും, ഭൂമി സ്വീകരിക്കണം.