ഏഷ ദേവോ മഹാദേവഃ കേവലഃ പരമം ശിവഃ । തദേവാക്ഷരമദ്വൈതം തദാ നിത്യം പരം പദമ്
ഈ ദേവൻ, മഹാദേവൻ, ഏകാന്തമായ പരമശിവൻ തന്നെയാണ്. അതു തന്നെ അക്ഷരവും അദ്വൈതവും, ശാശ്വതമായ പരമപദവുമാണ്.
തസ്മാന്മഹീയതേ ദേവേ സ്വധാമ്നി ജ്ഞാനസംജ്ഞിതേ । ആത്മയോഗാത്പരേ തത്വേ മഹാദേവസ്തതഃ സ്മൃതഃ
അതിനാൽ, ദേവൻ ജ്ഞാനമെന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തിൽ മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു. ആത്മയോഗത്തിലൂടെ പരമസത്യത്തിൽ ലയിച്ചവൻ മഹാദേവനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
നാന്യം ദേവം മഹാദേവാദ്വ്യതിരിക്തം പ്രപശ്യതി । തമേവാത്മാനമന്വേതി യഃ സ യാതി പരം പദമ്
മഹാദേവനിൽ നിന്ന് വേറെയൊരു ദേവനെ കാണുന്നില്ല. അവനെ ആത്മാവായി അനുഭവിക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കും.
മന്യംതേ യേ സ്വമാത്മാനം വിഭിന്നം പരമേശ്വരാത് । ന തേ പശ്യംതി തം ദേവം വൃഥാ തേഷാം പരിശ്രമഃ
സ്വയം പരമേശ്വരനിൽ നിന്ന് വേറെയാണെന്ന് കരുതുന്നവർ ആ ദേവനെ കാണുന്നില്ല; അവരുടെ പരിശ്രമം വൃഥയാണ്.
ഏകമേവ പരം ബ്രഹ്മ വിജ്ഞേയം തത്ത്വമവ്യയമ് । സ ദേവസ്തു മഹാദേവോ നൈതദ്വിജ്ഞായ ബധ്യതേ
ഏകമായ പരബ്രഹ്മം, അവ്യയമായ സത്യം, അതാണ് അറിയേണ്ടത്. ആ ദേവൻ മഹാദേവനാണ്; ഇത് അറിയാതെ ഇരിക്കുന്നവൻ ബന്ധനത്തിൽ തന്നെ തുടരുന്നു.
തസ്മാദ്യതേത നിയതം യതിഃ സംയതമാനസഃ । ജ്ഞാനയോഗരതഃ ശാംതോ മഹാദേവപരായണഃ
അതുകൊണ്ട്, യതി എപ്പോഴും മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച്, ജ്ഞാനയോഗത്തിൽ ലയിച്ച്, ശാന്തനായി, മഹാദേവനിൽ ഭക്തിയോടെ ശ്രമിക്കണം.
ഏഷ വഃ കഥിതോ വിപ്രാ യതീനാമാശ്രമഃ ശുഭഃ । പിതാമഹേന മുനിനാ വിഭുനാ പൂര്വമീരിതഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, യതികൾക്കുള്ള ഈ ശുഭമായ ആശ്രമം, പിതാമഹനായ മഹർഷി മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, നിങ്ങളോട് ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
നാപുത്രശിഷ്യയോഗിഭ്യോ ദദ്യാദേവമനുത്തമമ് । ജ്ഞാനം സ്വയംഭുവാ പ്രോക്തം യതിധര്മ്മാശ്രയം ശിവമ്
മക്കൾക്കും ശിഷ്യർക്കും യോഗികൾക്കും ഈ പരമദേവനെയും, യതിധർമ്മത്തെയും, സ്വയംഭുവായുള്ള ജ്ഞാനോപദേശത്തെയും നൽകരുത്.
ഇതി യതിനിയമാനാമേതദുക്തം വിധാനം സുരവരപരിതോഷേ യദ്ഭവേദേകഹേതുഃ । ന ഭവതി പുനരേഷാമുദ്ഭവോ വാ വിനാശഃ പ്രതിഹിതമനസോ യേ നിത്യമേവാചരംതി
ഇങ്ങനെ യതികള്ക്കുള്ള നിയമങ്ങള് വിശദീകരിച്ചു. ദേവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാന് ഇതൊന്നേ കാരണമാകൂ. മനസ്സ് സ്ഥിരമായവര്ക്ക് വീണ്ടും ജനനം അല്ലെങ്കില് നാശം ഉണ്ടാവുന്നില്ല; അവര് ഈ നിയമങ്ങള് എല്ലായ്പ്പോഴും ആചരിക്കുന്നു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ശ്രീപദ്മത്തില് സ്വര്ഗ്ഖണ്ഡത്തിലെ അറുപതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച- ഏവമുക്താ പുരാ വിപ്രാ വ്യാസേനാമിതതേജസാ । ഏതാവദുക്ത്വാ ഭഗവാന്വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ
സൂതന് പറഞ്ഞു: പുരാതനകാലത്ത്, അത്യന്തം തേജസ്സുള്ള വ്യാസന് മഹര്ഷിമാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. സത്യവതിയുടെ മകനായ ഭഗവാന് വ്യാസന് ഇതുവരെ പറഞ്ഞശേഷം,
സമാശ്വാസ്യ മുനീന്സര്വാന്ജഗാമ ച യഥാഗതമ് । ഭവദ്ഭ്യസ്തു മയാ പ്രോക്തം വര്ണാശ്രമവിധാനകമ്
എല്ലാ മുനിമാരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച്, വന്ന വഴിയിലൂടെ തിരിച്ചു പോയി. വര്ണാശ്രമനിയമങ്ങള് ഞാന് നിങ്ങള്ക്ക് വിശദീകരിച്ചു.
ഏവം കൃത്വാ പ്രിയോ വിഷ്ണോര്ഭവത്യേവ ന ചാന്യഥാ । രഹസ്യം തത്ര വക്ഷ്യാമി ശൃണുത ദ്വിജസത്തമാഃ
ഇങ്ങനെ ചെയ്താല് മാത്രം വിഷ്ണുവിന് പ്രിയനായവനാകാം; വേറേതായ വഴി ഇല്ല. ഇനി ഒരു രഹസ്യം പറയാം; ശ്രേഷ്ഠന്മാരായ ദ്വിജന്മാരേ, കേള്ക്കൂ.
യേ ചാത്ര കഥിതാ ധര്മാ വര്ണാശ്രമനിബംധനാഃ । ഹരിഭക്തികലാംശാംശ സമാനാ ന ഹി തേ ദ്വിജാഃ
ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വര്ണാശ്രമനിയമങ്ങള് ഹരിഭക്തിയുടെ ഭാഗങ്ങളോടോ തുല്യമല്ല, ദ്വിജന്മാരേ; അവ ഒരുപോലുമല്ല.
പുംസാമേകേഹ വൈ സാധ്യാ ഹരിഭക്തിഃ കലൌ യുഗേ । യുഗാംതരേണ ധര്മാ ഹി സേവിതവ്യാ നരേണ ഹി
കലിയുഗത്തില് മനുഷ്യന് ഹരിഭക്തി മാത്രം സാദ്ധ്യമാണ്. മറ്റുയുഗങ്ങളില് ധര്മ്മങ്ങള് അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
കലൌ നാരായണം ദേവം യജതേ യഃ സ ധര്മ്മഭാക് । ദാമോദരം ഹൃഷീകേശം പുരുഹൂതം സനാതനമ്
കലിയുഗത്തില് ആര് നാരായണദേവനെ ആരാധിക്കുന്നു, അവന് തന്നെ ധര്മ്മവാനാകുന്നു; ദാമോദരന്, ഹൃഷീകേശന്, പുരുഹൂതന്, സനാതനന്—ഇവരെ.
ഹൃദി കൃത്വാ പരം ശാംതം ജിതമേവ ജഗത്ത്രയമ് । കലികാലോരഗാദംശാത്കില്ബിഷാത്കാലകൂടതഃ
പരമശാന്തനായ ഭഗവാനെ ഹൃദയത്തില് സ്ഥാപിച്ച്, മൂന്നു ലോകവും ജയിച്ചവന് കലിയുഗത്തിന്റെ വിഷം, പാപം, മഹാവിഷം എന്നിവയില് നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഹരിഭക്തിസുധാം പീത്വാ ഉല്ലംഘ്യോ ഭവതി ദ്വിജഃ । കിം ജപൈഃ ശ്രീഹരേര്നാമ ഗൃഹീതം യദി മാനുഷൈഃ
ഹരിഭക്തിയുടെ അമൃതം കുടിച്ച ശേഷം, ദ്വിജന് സകലത്തെയും അതിക്രമിക്കുന്നു. മനുഷ്യര് ശ്രീഹരിയുടെ നാമം ജപിച്ചാല് മറ്റെന്തിനാണ് ജപങ്ങള് വേണ്ടത്?
കിം സ്നാനൈര്വിഷ്ണുപാദാംബു മസ്തകേ യേന ധാര്യതേ । കിം യജ്ഞേന ഹരേഃ പാദപദ്മം യേന ധൃതം ഹൃദി
വിഷ്ണുപാദജലം തലയില് ധരിച്ചാല് മറ്റെന്തിനാണ് സ്നാനം വേണ്ടത്? ഹരിയുടെ കമലപാദങ്ങള് ഹൃദയത്തില് സൂക്ഷിച്ചാല് യജ്ഞം വേണ്ടതില്ല.
കിം ദാനേന ഹരേഃ കര്മ സഭായാം വൈ പ്രകാശിതമ് । ഹരേര്ഗുണഗണാന്ശ്രുത്വാ യഃ പ്രഹൃഷ്യേത്പുനഃ പുനഃ
ഹരിയുടെ കര്മ്മങ്ങള് സഭയില് വെളിപ്പെടുത്തിയാല് ദാനം വേണ്ടതില്ല. ഹരിയുടെ ഗുണങ്ങള് കേട്ടു വീണ്ടും വീണ്ടും ആനന്ദിക്കുന്നവന്—
സമാധിനാ പ്രഹൃഷ്ടസ്യ സാ ഗതിഃ കൃഷ്ണചേതസഃ । തത്ര വിഘ്നകരാഃ പ്രോക്താഃ പാഖംഡാലാപപേശലാഃ
സമാധിയില് ആനന്ദം നിറഞ്ഞവന്ക്ക് അതാണ് കൃഷ്ണഭക്തിയുടെ മാര്ഗം. അവിടെ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവര് പാകണ്ഡികളും കപടികളും ആകുന്നു.
നാര്യസ്തത്സംഗിനശ്ചാപി ഹരിഭക്തിവിഘാതകാഃ । നാരീണാം നയനാദേശഃ സുരാണാമപി ദുര്ജയഃ
സ്ത്രീകളും അവരുടെ കൂട്ടുകാരും ഹരിഭക്തിക്ക് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ കണ്മുന്ന് ദേവന്മാര്ക്കുപോലും ജയിക്കാനാവാത്തതാണ്.
സ യേന വിജിതോ ലോകേ ഹരിഭക്തഃ സ ഉച്യതേ । മാദ്യംതി മുനയോപ്യത്ര നാരീചരിതലോലുപാഃ
ലോകത്ത് ഇതിനെ ജയിക്കുന്നവനെയാണ് ഹരിഭക്തന് എന്ന് പറയുന്നത്. സ്ത്രീകളുടെ ആചാരങ്ങളില് ആഗ്രഹം വച്ച മുനിമാരും ഇവിടെ മയങ്ങുന്നു.
ഹരിഭക്തിഃ കുതഃ പുംസാം നാരീഭക്തിജുഷാം ദ്വിജാഃ । രാക്ഷസ്യഃ കാമിനീവേഷാശ്ചരംതി ജഗതി ദ്വിജാഃ । നരാണാം ബുദ്ധികവലം കുര്വംതി സതതം ഹിതാഃ
സ്ത്രീഭക്തിയില് മുഴുകുന്നവരില് ഹരിഭക്തി എങ്ങനെയുണ്ടാകും, ദ്വിജന്മാരേ? കാമഭാവമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ വേഷം ധരിച്ച രാക്ഷസികള് ലോകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവര് പുരുഷന്മാരുടെ ബുദ്ധി എപ്പോഴും പിടിച്ചെടുക്കുന്നു.
താവദ്വിദ്യാ പ്രഭവതി താവജ്ജ്ഞാനം പ്രവര്തതേ । താവത്സുനിര്മലാ മേധാ സര്വശാസ്ത്രവിധാരിണീ
അത്രയോളം മാത്രം വിജ്ഞാനം നിലനില്ക്കും, അത്രയോളം മാത്രം ജ്ഞാനം പ്രവര്ത്തിക്കും, അത്രയോളം മാത്രം പാവനമായ ബുദ്ധി എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളെയും നിലനിര്ത്തും.
താവജ്ജപസ്തപസ്താവത്താവതീര്ഥനിഷേവണമ് । താവച്ച ഗുരുശുശ്രൂഷാ താവദ്ധി തരണേ മതിഃ
അത്രയോളം മാത്രം ജപവും തപസ്സും തീര്ത്ഥയാത്രയും ഗുരുസേവയും പരതീരത്തേക്ക് കടക്കാനുള്ള മനസ്സും നിലനില്ക്കും.
താവത്പ്രബോധോ ഭവതി വിവേകസ്താവദേവ ഹി । താവത്സതാം സംഗരുചിസ്താവത്പൌരാണലാലസാ
ഉണര്ച്ചയും വിവേകവും എത്രത്തോളം നിലനിൽക്കുന്നു, അത്രത്തോളം മാത്രമാണ് സന്മാർഗ്ഗത്തിലുള്ളവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആസ്വാദനവും പുരാണങ്ങളിലേക്കുള്ള ആകാംക്ഷയും നിലനിൽക്കുന്നത്.
യാവത്സീമംതിനീ ലോലനയനാംദോലനം നഹി । ജനോപരി പതേദ്വിപ്രാഃ സര്വധര്മവിലോപനമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, സ്ത്രീകളുടെ ചഞ്ചലമായ കണ്ണുകളുടെ ദൃഷ്ടി പുരുഷന്മാരിൽ വീണില്ലെങ്കിൽ, മനുഷ്യരിൽ ധർമ്മങ്ങൾ നശിക്കുന്നതില്ല.
തത്ര യേ ഹരിപാദാബ്ജമധുലേശപ്രസാദിതാഃ । തേഷാം ന നാരീലോലാക്ഷിക്ഷേപണം ഹി പ്രഭുര്ഭവേത്
ഹരിയുടെ കമലപാദത്തിലെ തേൻപോലെയുള്ള ദയയിൽ ഭാഗ്യം ലഭിച്ചവരെ സ്ത്രീകളുടെ ചഞ്ചലമായ കണ്ണുകളുടെ ദൃഷ്ടി ബാധിക്കില്ല.
ജന്മജന്മ ഹൃഷീകേശ സേവനം യൈഃ കൃതം ദ്വിജാഃ । ദ്വിജേ ദത്തം ഹുതം വഹ്നൌ വിരതിസ്തത്ര തത്ര ഹി
ജന്മംതോറും ഹൃഷീകേശനെ സേവിച്ചവരും, ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് ദാനം ചെയ്തവരും, അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തിയവരും, ഇടയ്ക്കിടയിൽ വൈരാഗ്യം പുലർത്തിയവരുമായ ദ്വിജന്മാരേ—