അനഗ്നിരനികേതോ വാ മുനിര്മോക്ഷപരോ ഭവേത് । താപസേഷ്വേവ വിപ്രേഷു യാത്രികം ഭൈക്ഷമാഹരേത്
അല്ലെങ്കിൽ, അഗ്നിയില്ലാതെ, സ്ഥിരമായ താമസമില്ലാതെ, മോക്ഷത്തിൽ മനസ്സോടെയുള്ള മുനിവനാകാം. തപസ്സുകാരിലും ബ്രാഹ്മണരിലും നിന്ന് യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ ഭിക്ഷ സമ്പാദിക്കണം.
ഗൃഹമേധിഷു ചാന്യേഷു ദ്വിജേഷു വനചാരിഷു । ഗ്രാമാദാഹൃത്യ ചാശ്നീയാദഷ്ടൌ ഗ്രാസാന്വനേ വസന്
ഗൃഹസ്ഥന്മാരിൽ, മറ്റു ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് എട്ട് കഷണം അന്നം സമ്പാദിച്ച്, കാട്ടിൽ പാർക്കുമ്പോൾ കഴിക്കണം.
പ്രതിഗൃഹ്യ പുടേനൈവ പാണിനാ ശകലേന വാ । വിവിധാശ്ചോപനിഷദ ആത്മസംസിദ്ധയേ ജപേത്
ഇലയിൽ, കൈയിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കഷ്ണത്തിൽ സ്വീകരിച്ച ശേഷം, ആത്മസിദ്ധിക്ക് വിവിധ ഉപനിഷത്തുകൾ ജപിക്കണം.
വിദ്യാവിശേഷാന്സാവിത്രീം രുദ്രാധ്യായം തഥൈവ ച । മഹാപ്രസ്ഥാനികം വാസൌ കുര്യ്യാദനശനം തഥാ । അഗ്നിപ്രവേശമന്യദ്വാ ബ്രഹ്മാര്പണവിധൌ സ്ഥിതഃ
വിശേഷവിദ്യകളും, സാവിത്രി മന്ത്രവും, രുദ്രസൂക്തവും അഭ്യസിക്കണം. മഹാപ്രസ്ഥാനം, ഉപവാസം, അഗ്നിയിൽ പ്രവേശനം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ബ്രഹ്മാർപ്പണമായി നിർവ്വഹിക്കണം.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ വാനപ്രസ്ഥാശ്രമാചാരധര്മോ നാമാഷ്ടപംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിൽ സ്വർഗ്ഖണ്ഡത്തിൽ വാനപ്രസ്ഥാശ്രമധർമ്മം എന്ന അമ്പതിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച- ഏവം വനാശ്രമേ സ്ഥിത്വാ തൃതീയം ഭാഗമായുഷഃ । ചതുര്ഥം ചായുഷോ ഭാഗം സംന്യാസേന നയേത്ക്രമാത്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ വനാശ്രമത്തിൽ ജീവിച്ച ശേഷം, ആയുസ്സിന്റെ മൂന്നിൽ ഒരു ഭാഗം കഴിഞ്ഞാൽ, നാലാം ഭാഗം ക്രമമായി സന്ന്യാസത്തിൽ ചെലവിടണം.
അഗ്നീനാത്മനി സംസ്ഥാപ്യ ദ്വിജഃ പ്രവ്രജിതോ ഭവേത് । യോഗാഭ്യാസരതഃ ശാംതോ ബ്രഹ്മവിദ്യാപരായണഃ
അഗ്നികളെ സ്വന്തം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, ദ്വിജൻ സന്ന്യാസിയായി മാറണം. യോഗാഭ്യാസത്തിൽ ലയിച്ച മനസ്സോടെ, ശാന്തനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ മുഴുകിയവനും ആയിരിക്കണം.
യദാ മനസി സംപന്നം വൈരാഗ്യം സര്വവസ്തുഷു । തദാ സംന്യാസമിച്ഛേച്ച പതിതഃ സ്യാദ്വിപര്യയേ
മനസ്സിൽ എല്ലാ വസ്തുക്കളോടും വിരക്തി ഉദയം ചെയ്യുമ്പോൾ, അപ്പോഴാണ് സന്ന്യാസം ആഗ്രഹിക്കേണ്ടത്. അതിന്റെ വിപരീതം സംഭവിച്ചാൽ, ആ വഴി തെറ്റിപ്പോകും.
പ്രാജാപത്യാം നിരൂപ്യേഷ്ടിമാഗ്നേയീമഥവാ പുനഃ । ദാംതഃ ശുക്ലകഷായോസൌ ബ്രഹ്മാശ്രമമുപാശ്രയേത്
പ്രജാപത്യയാഗം അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നേയീയാഗം നടത്തിക്കഴിഞ്ഞ്, അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിലും ശരീരത്തിലും ശുദ്ധിയും സംയമനവും പുലർത്തി, ബ്രഹ്മാശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം.
ജ്ഞാനസംന്യാസിനഃ കേചിദ്വേദസംന്യാസിനോഽപരേ । കര്മസംന്യാസിനസ്ത്വന്യേ ത്രിവിധാഃ പരികീര്തിതാഃ
ചിലർ ജ്ഞാനസന്ന്യാസികൾ, മറ്റുചിലർ വേദസന്ന്യാസികൾ, മറ്റു ചിലർ കർമസന്ന്യാസികൾ; ഇവർക്ക് ഈ മൂന്നു തരങ്ങൾ പറയുന്നു.
യഃ സര്വത്ര വിനിര്മുക്തോ നിര്ദ്വംദ്വശ്ചൈവ നിര്ഭയഃ । പ്രോച്യതേ ജ്ഞാനസംന്യാസീ ആത്മന്യേവ വ്യവസ്ഥിതഃ
എല്ലാവിധ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഭയമില്ലാതെ, ആത്മാവിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നവനാണ് ജ്ഞാനസന്ന്യാസി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
വേദമേവാഭ്യസേന്നിത്യം നിരാശീര്നിഷ്പരിഗ്രഹഃ । പ്രോച്യതേ വേദസംന്യാസീ മുമുക്ഷുര്വിജിതേംദ്രിയഃ
ആശയും സ്വത്തും ഇല്ലാതെ, വേദം ദിനംപ്രതി അഭ്യസിക്കുന്നവനും, മോക്ഷം ആഗ്രഹിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും വേദസന്ന്യാസി എന്നു പറയുന്നു.
യസ്ത്വഗ്നിമാത്മസാകൃത്വാ ബ്രഹ്മാര്പണപരോ ദ്വിജഃ । ജ്ഞേയഃ സ കര്മസംന്യാസീ മഹായജ്ഞപരായണഃ
അഗ്നിയെ സ്വയം ആക്കി, ബ്രഹ്മാർപ്പണത്തിൽ മുഴുകിയ ദ്വിജൻ, മഹായാഗത്തിൽ തനിമയുള്ളവൻ കർമസന്ന്യാസി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
ത്രയാണാമപി ചൈതേഷാം ജ്ഞാനീ ത്വഭ്യധികോ മതഃ । ന തസ്യ വിദ്യതേ കാര്യം ന ലിംഗം വാ വിപശ്ചിതഃ
ഈ മൂന്നിലും ജ്ഞാനിയെയാണ് ശ്രേഷ്ഠനായി കണക്കാക്കുന്നത്; അവനു നിർദ്ദിഷ്ടമായ കര്മ്മമോ, പുറത്തുള്ള അടയാളമോ ഇല്ല, കാരണം അവൻ ജ്ഞാനിയാണു.
നിര്മമോ നിര്ഭയഃ ശാംതോ നിര്ദ്വംദ്വഃ പര്ണഭോജനഃ । ജീര്ണകൌപീനവാസാഃ സ്യാന്നഗ്നോ വാ ധ്യാനതത്പരഃ
സ്വത്തിനോടൊന്നും ബന്ധമില്ലാതെ, ഭയമില്ലാതെ, ശാന്തനായി, ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഇലകൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, പഴയ കൗപ്പീനധാരിയായി, അല്ലെങ്കിൽ നഗ്നനായി, ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി കഴിയുന്നവൻ.
ബ്രഹ്മചാരീ ജിതാഹാരോ ഗ്രാമാദന്നം സമാഹരേത് । അധ്യാത്മരതിരാസീത നിരപേക്ഷോ നിരാശിഷഃ
ബ്രഹ്മചാരിയായവൻ, ആഹാരം നിയന്ത്രിച്ച്, ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് അന്നം ശേഖരിക്കണം; ആത്മവിചാരത്തിൽ ലയിച്ച്, ആശയോ പ്രതീക്ഷയോ ഇല്ലാതെ കഴിയണം.
ആത്മനൈവ സഹായേന സുഖാര്ഥം വിചരേദിഹ । നാഭിനംദേത മരണം നാഭിനംദേത ജീവനമ്
സ്വന്തം കൂടാരനായി മാത്രം, സന്തോഷത്തിനായി ഈ ലോകത്ത് സഞ്ചരിക്കണം; മരണമോ ജീവൻമോ ആസ്വദിക്കരുത്.
കാലമേവ പ്രതീക്ഷേത നിര്ദേശം ഭൃതകോ യഥാ । നാധ്യേതവ്യം ന വര്തവ്യം ശ്രോതവ്യം ന കദാചന
ഒരു വേതനക്കാരൻ പോലെ, സമയത്തെ കാത്തിരിക്കണം; പഠിക്കുകയോ, പ്രവർത്തിക്കുകയോ, കേൾക്കുകയോ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.
ഏവം ജ്ഞാനപരോ യോഗീ ബ്രഹ്മഭൂയായ കല്പതേ । ഏകവാസാഥ വാ വിദ്വാന്കൌപീനാച്ഛാദനോപി വാ
ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനത്തിൽ ലയിച്ച യോഗി ബ്രഹ്മനായി ഉയരാൻ യോഗ്യനാണ്; ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം ധരിച്ചാലും, കൗപ്പീനത്തിൽ മാത്രം ആവൃതനായാലും, ജ്ഞാനിയാകണം.
മുംഡീ ശിഖീ വാഥ ഭവേത്ത്രിദംഡീ നിഷ്പരിഗ്രഹഃ । കാഷായവാസാഃ സതതം ധ്യാനയോഗപരായണഃ
തല മുണ്ഡനമോ ശിഖയോ ഉണ്ടായിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ത്രിദണ്ഡിയാകാം, സ്വത്ത് ഇല്ലാതെ, കഷായവസ്ത്രം ധരിച്ച്, എപ്പോഴും ധ്യാനയോഗത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കണം.
ഗ്രാമാംതേ വൃക്ഷമൂലേ വാ വസേദ്ദേവാലയേപി വാ । സമഃ ശത്രൌ തഥാ മിത്രേ തഥാ മാനാപമാനയോഃ
ഗ്രാമത്തിന്റെ അറ്റത്ത്, വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ദേവാലയത്തിൽ താമസിക്കാം; ശത്രുവിനോടും സുഹൃത്തിനോടും, മാനത്തിനോടും അപമാനത്തിനോടും സമദർശനം പുലർത്തണം.
ഭൈക്ഷ്യേണ വര്തയേന്നിത്യം നൈകാന്നാദീ ഭവേത്ക്വച്ചിത് । യസ്തു മോഹേന വാന്യസ്മാദേകാന്നാദീ ഭവേദ്യതിഃ
എപ്പോഴും ഭിക്ഷയാൽ ജീവിക്കണം, ഒരൊറ്റ വീട്ടിൽ നിന്ന് മാത്രം അന്നം വാങ്ങരുത്; മോഹത്താൽ അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, യതി എന്ന നിലയില്ല.
ന തസ്യ നിഷ്കൃതിഃ കാചിദ്ധര്മശാസ്ത്രേഷു ദൃശ്യതേ । രാഗദ്വേഷവിയുക്താത്മാ സമലോഷ്ടാശ്മകാംചനഃ
അവനു expiation എന്നതിനു ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വഴിയില്ല; രാഗദ്വേഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, മണ്ണിനെയും കല്ലിനെയും പൊന്നിനെയും തുല്യമായി കാണണം.
പ്രാണിഹിംസാനിവൃത്തശ്ച മൌനീ സ്യാത്സര്വനിസ്പൃഹഃ । ദൃഷ്ടിപൂതം ന്യസേത്പാദം വസ്ത്രപൂതം ജലം പിബേത്
പ്രാണികളെ കൊല്ലുന്നത് ഒഴിവാക്കി, മൗനവ്രതം പാലിച്ച്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുമില്ലാതെ, കാഴ്ച കൊണ്ട് പാദം വെക്കണം, വസ്ത്രം കൊണ്ട് വെള്ളം ശുദ്ധീകരിച്ച് കുടിക്കണം.
സത്യപൂതാം വദേദ്വാണീം മനഃപൂതം സമാചരേത് । നൈകത്ര നിവസേദ്ദേശേ വര്ഷാഭ്യോന്യത്ര ഭിക്ഷുകഃ
സത്യത്തിൽ ശുദ്ധമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കണം, മനസ്സിൽ ശുദ്ധി പുലർത്തി പ്രവർത്തിക്കണം. ഭിക്ഷാടനം ചെയ്യുന്നവൻ ഒരു സ്ഥലത്ത് മഴക്കാലം മുഴുവൻ താമസിക്കരുത്; വേറെ സ്ഥലത്ത് കഴിയണം.
സ്നാത്വാ ശൌചയുതോ നിത്യം കമംഡലുകരഃ ശുചിഃ । ബ്രഹ്മചര്യരതോ നിത്യം വനവാസരതോ ഭവേത്
എല്ലാവരും ശുദ്ധിയോടെ കുളിച്ച്, കമണ്ഡലു കൈവശം വച്ച്, സത്യനിഷ്ഠയോടെ, ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ താല്പര്യം വച്ച്, എപ്പോഴും വനവാസത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയണം.
മോക്ഷശാസ്ത്രേഷു നിരതോ ബ്രഹ്മസൂത്രീ ജിതേംദ്രിയഃ । ദംഭാഹംകാരനിര്മുക്തോ നിംദാപൈശുന്യവര്ജിതഃ
മോക്ഷശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധയോടെ, ബ്രഹ്മസൂത്രം ധരിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, കപടതയും അഹങ്കാരവും വിട്ട്, അപവാദവും ദ്വേഷവും ഒഴിവാക്കി ജീവിക്കണം.
ആത്മജ്ഞാനഗുണോപേതോ യദി മോക്ഷമവാപ്നുയാത് । അഭ്യസേത്സതതം ദേവം പ്രണവാഖ്യം സനാതനമ്
ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവൻ മോക്ഷം ലഭിച്ചാൽ, സദാ പ്രണവം എന്ന നിത്യദൈവത്തെ ഭക്തിപൂർവ്വം അഭ്യസിക്കണം.
സ്നാത്വാചമ്യ വിധാനേന ശുചിര്ദേവാലയാദിഷു । യജ്ഞോപവീതീ ശാംതാത്മാ കുശപാണിഃ സമാഹിതഃ
ശുദ്ധമായി കുളിച്ച്, ആചാരപ്രകാരം ആചമനം ചെയ്ത്, ക്ഷേത്രങ്ങളിലും മറ്റ് വിശുദ്ധസ്ഥലങ്ങളിലും ശുദ്ധതയോടെ, യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച്, മനസ്സിൽ ശാന്തതയോടെ, കുശത്തണ്ട് കൈവശം വച്ച്, ഏകാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം.
ധൌതകാഷായവസനോ തസ്മിഞ്ഛന്നതനൂരുഹഃ । അധിയജ്ഞം ബ്രഹ്മജപേദാധിദൈവികമേവ ച
കഴുകിയ കാഷായവസ്ത്രം ധരിച്ച്, ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ മറച്ചു, യജ്ഞസംബന്ധമായ ബ്രഹ്മമന്ത്രങ്ങളും ദൈവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള മന്ത്രങ്ങളും ജപിക്കണം.