നക്തം ചാന്നം സമശ്നീയാദ്ദിവാ ചാഹൃത്യ ശക്തിതഃ । ചതുര്ഥകാലകോ വാ സ്യാത്കിം വാപ്യഷ്ടമകാലികഃ
രാത്രിയിൽ അന്നം കഴിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ദിവസം കഴിക്കാൻ കഴിയുന്നത്ര സമ്പാദിച്ച് കഴിക്കാം. നാലാം സമയത്തോ എട്ടാം സമയത്തോ അന്നം കഴിക്കാമെന്നതും അനുവദനീയമാണ്.
ചാംദ്രായണവിധാനൈര്വാ ശുക്ലേകൃഷ്ണേ ച വര്ജയേത് । പക്ഷേപക്ഷേ സമശ്നീയാദ്യവാഗൂം ക്വഥിതാം സകൃത്
ചാന്ദ്രായണവ്രതത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ശുക്ലപക്ഷത്തിലും കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലും ഉപവസിക്കണം. ഓരോ പക്ഷത്തിലും ഒരിക്കൽ മാത്രം വേവിച്ച യവകഞ്ഞി കഴിക്കണം.
പുഷ്പമൂലഫലൈര്വാപി കേവലൈര്വര്തയേത്സദാ । സ്വാഭാവികൈഃ സ്വയംശീര്ണൈര്വൈഖാനസമതേ സ്ഥിതഃ
പൂക്കൾ, കിഴങ്ങുകൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവ മാത്രം കഴിച്ച് ജീവിക്കാം. സ്വാഭാവികമായി തഴഞ്ഞുവീണവയാണെങ്കിൽ മതിയാകും. വൈഖാനസരീതിയിൽ നിലകൊള്ളണം.
ഭൂമൌ വാ പരിവര്തേത തിഷ്ഠേദ്വാ പ്രപദൈര്ദിനമ് । സ്ഥാനാസനാഭ്യാം വിഹരേന്ന ക്വചിദ്ധൈര്യ്യമുത്സൃജേത്
ഭൂമിയിൽ ഉരുണ്ടു കിടക്കാമോ, അല്ലെങ്കിൽ പാദംമാത്രം നില്ക്കാമോ, ദിവസം മുഴുവൻ അങ്ങനെ കഴിയാം. നില്ക്കലിലും ഇരിപ്പിലും സഞ്ചരിക്കാം, എവിടെയും ക്ഷമ വിട്ട് പോകരുത്.
ഗ്രീഷ്മേ പംചതപാശ്ച സ്യാദ്വര്ഷാസ്വഭ്രാവകാശികഃ । ആര്ദ്രവാസാശ്ച ഹേമംതേ ക്രമശോ വര്ദ്ധയേത്തപഃ
വേനലിൽ അഞ്ചു തീയുടെ തപസ്സു ചെയ്യണം. മഴക്കാലത്ത് ഗുഹകളിൽ പാർക്കണം. ശീതകാലത്ത് ഈര്പ്പമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച് ക്രമേണ തപസ്സു വർദ്ധിപ്പിക്കണം.
ഉപസ്പൃശേത്ത്രിഷവണം പിതൃദേവാംശ്ച തര്പയേത് । ഏകപാദേന തിഷ്ഠേത മരീചിം വാ പിബേത്സദാ
ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്യണം, പിതാക്കളെയും ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം. ഒരുകാലിൽ നില്ക്കാമോ, അല്ലെങ്കിൽ എപ്പോഴും സൂര്യകിരണം കുടിക്കാമോ.
പംചാഗ്നിധൂമഗോ വാ സ്യാദൂഷ്മഗഃ സോമപോപി വാ । പയഃ പിബേച്ഛുക്ലപക്ഷേ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു ഗോമയമ്
അഞ്ചു തീയുടെ പുകയിൽ മൂടപ്പെട്ടവനാകാമോ, ചൂടാക്കിയ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനാകാമോ, സോമപാനം ചെയ്യുന്നവനാകാമോ. ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ പാൽ കുടിക്കണം, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ പശുവിന്റെ ചാണകം കുടിക്കണം.
ശീര്ണപര്ണാശനോ വാ സ്യാത്കൃച്ഛ്രൈര്വാ വര്തയേത്സദാ । യോഗാഭ്യാസരതശ്ച സ്യാദ്രുദ്രാധ്യായീ ഭവേത്സദാ
ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ മാത്രം ഭക്ഷിക്കാമോ, അല്ലെങ്കിൽ കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കാമോ. യോഗാഭ്യാസത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട് എപ്പോഴും രുദ്രസൂക്തം ജപിക്കണം.
അഥര്വശിരസോധ്യേതാ വേദാംതാഭ്യാസതത്പരഃ । യമാന്സേവേത സതതം നിയമാംശ്ചാപ്യതംദ്രിതഃ
അഥർവശിരസ് പഠിക്കണം, വേദാന്തത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണം. യമങ്ങൾ എപ്പോഴും പാലിക്കണം, നിയമങ്ങൾ ഉത്സാഹത്തോടെ അനുഷ്ഠിക്കണം.
അഥ ചാഗ്നീന്സമാരോപ്യ സ്വാത്മനി ധ്യാനതത്പരഃ
തുടർന്ന്, അഗ്നികളെ സ്വയം ഉള്ളിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകണം.
അനഗ്നിരനികേതോ വാ മുനിര്മോക്ഷപരോ ഭവേത് । താപസേഷ്വേവ വിപ്രേഷു യാത്രികം ഭൈക്ഷമാഹരേത്
അല്ലെങ്കിൽ, അഗ്നിയില്ലാതെ, സ്ഥിരമായ താമസമില്ലാതെ, മോക്ഷത്തിൽ മനസ്സോടെയുള്ള മുനിവനാകാം. തപസ്സുകാരിലും ബ്രാഹ്മണരിലും നിന്ന് യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ ഭിക്ഷ സമ്പാദിക്കണം.
ഗൃഹമേധിഷു ചാന്യേഷു ദ്വിജേഷു വനചാരിഷു । ഗ്രാമാദാഹൃത്യ ചാശ്നീയാദഷ്ടൌ ഗ്രാസാന്വനേ വസന്
ഗൃഹസ്ഥന്മാരിൽ, മറ്റു ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് എട്ട് കഷണം അന്നം സമ്പാദിച്ച്, കാട്ടിൽ പാർക്കുമ്പോൾ കഴിക്കണം.
പ്രതിഗൃഹ്യ പുടേനൈവ പാണിനാ ശകലേന വാ । വിവിധാശ്ചോപനിഷദ ആത്മസംസിദ്ധയേ ജപേത്
ഇലയിൽ, കൈയിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കഷ്ണത്തിൽ സ്വീകരിച്ച ശേഷം, ആത്മസിദ്ധിക്ക് വിവിധ ഉപനിഷത്തുകൾ ജപിക്കണം.
വിദ്യാവിശേഷാന്സാവിത്രീം രുദ്രാധ്യായം തഥൈവ ച । മഹാപ്രസ്ഥാനികം വാസൌ കുര്യ്യാദനശനം തഥാ । അഗ്നിപ്രവേശമന്യദ്വാ ബ്രഹ്മാര്പണവിധൌ സ്ഥിതഃ
വിശേഷവിദ്യകളും, സാവിത്രി മന്ത്രവും, രുദ്രസൂക്തവും അഭ്യസിക്കണം. മഹാപ്രസ്ഥാനം, ഉപവാസം, അഗ്നിയിൽ പ്രവേശനം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ബ്രഹ്മാർപ്പണമായി നിർവ്വഹിക്കണം.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ വാനപ്രസ്ഥാശ്രമാചാരധര്മോ നാമാഷ്ടപംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിൽ സ്വർഗ്ഖണ്ഡത്തിൽ വാനപ്രസ്ഥാശ്രമധർമ്മം എന്ന അമ്പതിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച- ഏവം വനാശ്രമേ സ്ഥിത്വാ തൃതീയം ഭാഗമായുഷഃ । ചതുര്ഥം ചായുഷോ ഭാഗം സംന്യാസേന നയേത്ക്രമാത്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ വനാശ്രമത്തിൽ ജീവിച്ച ശേഷം, ആയുസ്സിന്റെ മൂന്നിൽ ഒരു ഭാഗം കഴിഞ്ഞാൽ, നാലാം ഭാഗം ക്രമമായി സന്ന്യാസത്തിൽ ചെലവിടണം.
അഗ്നീനാത്മനി സംസ്ഥാപ്യ ദ്വിജഃ പ്രവ്രജിതോ ഭവേത് । യോഗാഭ്യാസരതഃ ശാംതോ ബ്രഹ്മവിദ്യാപരായണഃ
അഗ്നികളെ സ്വന്തം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, ദ്വിജൻ സന്ന്യാസിയായി മാറണം. യോഗാഭ്യാസത്തിൽ ലയിച്ച മനസ്സോടെ, ശാന്തനും ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിൽ മുഴുകിയവനും ആയിരിക്കണം.
യദാ മനസി സംപന്നം വൈരാഗ്യം സര്വവസ്തുഷു । തദാ സംന്യാസമിച്ഛേച്ച പതിതഃ സ്യാദ്വിപര്യയേ
മനസ്സിൽ എല്ലാ വസ്തുക്കളോടും വിരക്തി ഉദയം ചെയ്യുമ്പോൾ, അപ്പോഴാണ് സന്ന്യാസം ആഗ്രഹിക്കേണ്ടത്. അതിന്റെ വിപരീതം സംഭവിച്ചാൽ, ആ വഴി തെറ്റിപ്പോകും.
പ്രാജാപത്യാം നിരൂപ്യേഷ്ടിമാഗ്നേയീമഥവാ പുനഃ । ദാംതഃ ശുക്ലകഷായോസൌ ബ്രഹ്മാശ്രമമുപാശ്രയേത്
പ്രജാപത്യയാഗം അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നേയീയാഗം നടത്തിക്കഴിഞ്ഞ്, അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിലും ശരീരത്തിലും ശുദ്ധിയും സംയമനവും പുലർത്തി, ബ്രഹ്മാശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം.
ജ്ഞാനസംന്യാസിനഃ കേചിദ്വേദസംന്യാസിനോഽപരേ । കര്മസംന്യാസിനസ്ത്വന്യേ ത്രിവിധാഃ പരികീര്തിതാഃ
ചിലർ ജ്ഞാനസന്ന്യാസികൾ, മറ്റുചിലർ വേദസന്ന്യാസികൾ, മറ്റു ചിലർ കർമസന്ന്യാസികൾ; ഇവർക്ക് ഈ മൂന്നു തരങ്ങൾ പറയുന്നു.
യഃ സര്വത്ര വിനിര്മുക്തോ നിര്ദ്വംദ്വശ്ചൈവ നിര്ഭയഃ । പ്രോച്യതേ ജ്ഞാനസംന്യാസീ ആത്മന്യേവ വ്യവസ്ഥിതഃ
എല്ലാവിധ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഭയമില്ലാതെ, ആത്മാവിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നവനാണ് ജ്ഞാനസന്ന്യാസി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
വേദമേവാഭ്യസേന്നിത്യം നിരാശീര്നിഷ്പരിഗ്രഹഃ । പ്രോച്യതേ വേദസംന്യാസീ മുമുക്ഷുര്വിജിതേംദ്രിയഃ
ആശയും സ്വത്തും ഇല്ലാതെ, വേദം ദിനംപ്രതി അഭ്യസിക്കുന്നവനും, മോക്ഷം ആഗ്രഹിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും വേദസന്ന്യാസി എന്നു പറയുന്നു.
യസ്ത്വഗ്നിമാത്മസാകൃത്വാ ബ്രഹ്മാര്പണപരോ ദ്വിജഃ । ജ്ഞേയഃ സ കര്മസംന്യാസീ മഹായജ്ഞപരായണഃ
അഗ്നിയെ സ്വയം ആക്കി, ബ്രഹ്മാർപ്പണത്തിൽ മുഴുകിയ ദ്വിജൻ, മഹായാഗത്തിൽ തനിമയുള്ളവൻ കർമസന്ന്യാസി എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
ത്രയാണാമപി ചൈതേഷാം ജ്ഞാനീ ത്വഭ്യധികോ മതഃ । ന തസ്യ വിദ്യതേ കാര്യം ന ലിംഗം വാ വിപശ്ചിതഃ
ഈ മൂന്നിലും ജ്ഞാനിയെയാണ് ശ്രേഷ്ഠനായി കണക്കാക്കുന്നത്; അവനു നിർദ്ദിഷ്ടമായ കര്മ്മമോ, പുറത്തുള്ള അടയാളമോ ഇല്ല, കാരണം അവൻ ജ്ഞാനിയാണു.
നിര്മമോ നിര്ഭയഃ ശാംതോ നിര്ദ്വംദ്വഃ പര്ണഭോജനഃ । ജീര്ണകൌപീനവാസാഃ സ്യാന്നഗ്നോ വാ ധ്യാനതത്പരഃ
സ്വത്തിനോടൊന്നും ബന്ധമില്ലാതെ, ഭയമില്ലാതെ, ശാന്തനായി, ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഇലകൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, പഴയ കൗപ്പീനധാരിയായി, അല്ലെങ്കിൽ നഗ്നനായി, ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി കഴിയുന്നവൻ.
ബ്രഹ്മചാരീ ജിതാഹാരോ ഗ്രാമാദന്നം സമാഹരേത് । അധ്യാത്മരതിരാസീത നിരപേക്ഷോ നിരാശിഷഃ
ബ്രഹ്മചാരിയായവൻ, ആഹാരം നിയന്ത്രിച്ച്, ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് അന്നം ശേഖരിക്കണം; ആത്മവിചാരത്തിൽ ലയിച്ച്, ആശയോ പ്രതീക്ഷയോ ഇല്ലാതെ കഴിയണം.
ആത്മനൈവ സഹായേന സുഖാര്ഥം വിചരേദിഹ । നാഭിനംദേത മരണം നാഭിനംദേത ജീവനമ്
സ്വന്തം കൂടാരനായി മാത്രം, സന്തോഷത്തിനായി ഈ ലോകത്ത് സഞ്ചരിക്കണം; മരണമോ ജീവൻമോ ആസ്വദിക്കരുത്.
കാലമേവ പ്രതീക്ഷേത നിര്ദേശം ഭൃതകോ യഥാ । നാധ്യേതവ്യം ന വര്തവ്യം ശ്രോതവ്യം ന കദാചന
ഒരു വേതനക്കാരൻ പോലെ, സമയത്തെ കാത്തിരിക്കണം; പഠിക്കുകയോ, പ്രവർത്തിക്കുകയോ, കേൾക്കുകയോ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.
ഏവം ജ്ഞാനപരോ യോഗീ ബ്രഹ്മഭൂയായ കല്പതേ । ഏകവാസാഥ വാ വിദ്വാന്കൌപീനാച്ഛാദനോപി വാ
ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനത്തിൽ ലയിച്ച യോഗി ബ്രഹ്മനായി ഉയരാൻ യോഗ്യനാണ്; ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം ധരിച്ചാലും, കൗപ്പീനത്തിൽ മാത്രം ആവൃതനായാലും, ജ്ഞാനിയാകണം.
മുംഡീ ശിഖീ വാഥ ഭവേത്ത്രിദംഡീ നിഷ്പരിഗ്രഹഃ । കാഷായവാസാഃ സതതം ധ്യാനയോഗപരായണഃ
തല മുണ്ഡനമോ ശിഖയോ ഉണ്ടായിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ത്രിദണ്ഡിയാകാം, സ്വത്ത് ഇല്ലാതെ, കഷായവസ്ത്രം ധരിച്ച്, എപ്പോഴും ധ്യാനയോഗത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കണം.