മയൂരം തിത്തിരം ചൈവ കപോതം ച കപിംജലമ് । വാര്ധ്രീണസം ബകം ഭക്ഷ്യം മീനം ഹംസം പരാജിതമ്
മയൂരം, തിത്തിരി, കപോതം, കപിഞ്ചലം, കഴുകൻ, നീർക്കാക്ക, മീൻ, ഹംസം — ഇവ ഭക്ഷിക്കാവുന്നവയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
ശഫരീ സിംഹതുംഡം ച തഥാ പാഠീനരോഹിതൌ । മത്സ്യാശ്ചൈതേ സമുദ്ദിഷ്ടാ ഭക്ഷണീയാ ദ്വിജോത്തമാഃ
ശഫരിമീൻ, സിംഹത്തുണ്ടൻ, പാഠീനവും രോഹിതവും — ഈ മീനുകൾ ദ്വിജന്മാർക്ക് ഭക്ഷിക്കാവുന്നതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
പ്രോക്ഷിതം ഭക്ഷയേദേഷാം മാംസം ച ദ്വിജകാമ്യയാ । യഥാവിധി പ്രയുക്തം ച പ്രാണാനാമപി ചാത്യയേ
ഈ മാംസം ശുദ്ധീകരിച്ച്, ദ്വിജൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ വിധിപ്രകാരം ഭക്ഷിക്കാം; അതുപോലെ ജീവന്റെ ഭീഷണി വന്നാൽ പോലും കഴിക്കാം.
ഭക്ഷയേന്നൈവ മാംസാനി ശേഷഭോജീ ന ലിപ്യതേ । ഔഷധാര്ഥമശക്തോ വാ നിയോഗാദ്യജ്ഞകാരണാത്
മറ്റു മാംസം ഭക്ഷിക്കരുത്; ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ ദോഷം പ്രാപിക്കില്ല — ഔഷധത്തിനോ, അശക്തിയാലോ, നിർദ്ദേശത്താലോ, യാഗത്തിനായോ ആയാൽ പോലും.
ആമംത്രിതശ്ച യഃ ശ്രാദ്ധേ ദൈവേ വാ മാംസമുത്സൃജേത് । യാവംതി പശുരോമാണി താവന്നരകമൃച്ഛതി
ശ്രാദ്ധത്തിലും ദൈവികവിളിക്കിലും ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടവൻ മാംസം നിരസിച്ചാൽ, ആ മൃഗത്തിന്റെ രോമങ്ങൾ എത്രയോ ആ വർഷങ്ങൾ അവൻ നരകത്തിൽ പോകേണ്ടിവരും.
അദേയം വാപ്യപേയം വാ തഥൈവാസ്പൃശ്യമേവ വാ । ദ്വിജാതീനാമനാലോക്യം നിത്യം മദ്യമിതി സ്ഥിതിഃ
ദാനത്തിനോ കുടിക്കാൻ കഴിയാത്തതോ സ്പർശിക്കരുതാത്തതോ ആയവ — ഇവ ദ്വിജന്മാർക്കു എപ്പോഴും നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു; മദ്യം സംബന്ധിച്ച നിയമം ഇതാണ്.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന മദ്യം നിത്യം വിവര്ജയേത് । പീത്വാ പതതി കര്മ്മഭ്യസ്ത്വസംഭാഷ്യോ ഭവേദ്ദ്വിജഃ
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി മദ്യം എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം; കുടിച്ചാൽ ദ്വിജൻ കര്മ്മത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോകും, മറ്റുള്ളവരുമായി ഇടപഴകാൻ അയോഗ്യനാകും.
ഭക്ഷയിത്വാപ്യഭക്ഷ്യാണി പീത്വാഽപേയാന്യപി ദ്വിജഃ । നാധികാരീ ഭവേത്താവദ്യാവത്തന്ന ജഹാത്യധഃ
ഭക്ഷിക്കരുതാത്തതും കുടിക്കരുതാത്തതും ചെയ്താൽ, ദ്വിജൻ അവയെ മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുവരെ യോഗ്യനാവില്ല.
തസ്മാത്പരിഹരേന്നിത്യമഭക്ഷ്യാണി പ്രയത്നതഃ । അപേയാനി ച വിപ്രോ വൈ തഥാ ചേദ്യാതി രൌരവമ്
അതിനാൽ ദ്വിജൻ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധയോടെ ഭക്ഷിക്കരുതാത്തതും കുടിക്കരുതാത്തതും ഒഴിവാക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്യാതെ പോവുകയാണെങ്കിൽ രൗരവനരകത്തിൽ പോകേണ്ടിവരും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ഭക്ഷ്യാഭക്ഷ്യനിയമോ നാമ ഷട്പംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഖണ്ഡത്തിൽ ഭക്ഷ്യഭക്ഷ്യനിയമം എന്ന അമ്പത്താറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച- അഥാതഃ സംപ്രവക്ഷ്യാമി ദാനധര്മ്മമനുത്തമമ് । ബ്രഹ്മണാഭിഹിതം പൂര്വമൃഷീണാം ബ്രഹ്മവാദിനാമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ ദാനത്തിന്റെ ഉത്തമമായ ധർമ്മം വിശദീകരിക്കാം; ബ്രഹ്മാവു മുമ്പ് ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളായ ഋഷിമാർക്ക് പറഞ്ഞതുപോലെ.
അര്ഥാനാമുചിതം പാത്രേ ശ്രദ്ധയാ പ്രതിപാദനമ് । ദാനമിത്യഭിനിര്ദിഷ്ടം ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദമ്
സമർപ്പിക്കാൻ യോഗ്യനായവർക്കു വിശ്വാസപൂർവ്വം സമ്പത്ത് നൽകുന്നത് 'ദാനം' എന്നു വിളിക്കുന്നു; അത് അനുഭവവും മോക്ഷവും ഫലമായി നൽകുന്നു.
യോ ദദാതി വിശിഷ്ടേഭ്യഃ ശ്രദ്ധയാ പരയാ യുതഃ । തദ്വൈ ദത്തമഹം മന്യേ ശേഷം കസ്യാപി രക്ഷതി
ആരെങ്കിലും വിശിഷ്ടരായവർക്കു പരമവിശ്വാസത്തോടെ നൽകുന്ന ദാനമാണ് സത്യമായ ദാനം; മറ്റുള്ളത് മറ്റാരുടെയോ കൈവശം തുടരും.
നിത്യം നൈമിത്തികം കാമ്യം ത്രിവിധം ദാനമുച്യതേ । ചതുര്ഥം വിമലം പ്രോക്തം സര്വദാനോത്തമോത്തമമ്
ദാനം മൂന്നു വിധമാണ്: നിത്യദാനം, നൈമിത്തികദാനം, കാമ്യദാനം; നാലാമത്തേതായ വിശുദ്ധമായ ദാനം എല്ലാദാനങ്ങളിൽ ഉത്തമമെന്ന് പറയുന്നു.
അഹന്യഹനി യത്കിംചിദ്ദീയതേ നുപകാരിണേ । അനുദ്ദിശ്യഫലം തസ്മാദ്ബ്രാഹ്മണായ തു നിത്യകമ്
ദിവസേന പ്രതിഫലം പ്രതീക്ഷിക്കാതെ, ഫലത്തെ ലക്ഷ്യമിടാതെ, ബ്രാഹ്മണന് നൽകുന്നതാണ് നിത്യദാനം.
യത്തു പാപോപശാംത്യര്ഥം ദീയതേ വിദുഷാം കരേ । നൈമിത്തികം തദുദ്ദിഷ്ടം ദാനം സദ്ഭിരനുത്തമമ്
പാപം നീക്കുന്നതിനായി, ജ്ഞാനികൾക്ക് കൈമാറുന്ന ദാനം നൈമിത്തികദാനം എന്നാണു വിശുദ്ധന്മാർ ഉത്തമമെന്ന് പറയുന്നത്.
അപത്യവിജയൈശ്വര്യ സുഖാര്ഥം യത്പ്രദീയതേ । ദാനം തത്കാമ്യമാഖ്യാതമൃഷിഭിര്ധര്മചിംതകൈഃ
മക്കള്ക്കായി, വിജയത്തിനായി, ഐശ്വര്യത്തിനായി, സുഖത്തിനായി നൽകുന്ന ദാനമാണ് കാമ്യദാനം എന്ന് ധർമ്മചിന്തകനായ ഋഷിമാർ പറയുന്നു.
യദീശ്വരസ്യ പ്രീത്യര്ഥം ബ്രഹ്മവിത്സു പ്രദീയതേ । ചേതസാ ധര്മയുക്തേന ദാനം തദ്വിമലം ശിവമ്
ഭഗവാന്റെ പ്രസാദത്തിനായി, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾക്ക്, ധർമ്മബോധത്തോടെ മനസ്സോടെ നൽകുന്നതാണ് വിശുദ്ധവും ശുഭകരവും ആയ ദാനം.
ദാനധര്മം നിഷേവേത പാത്രമാസാദ്യ ശക്തിതഃ । ഉപാസ്യതേ തു തത്പാത്രം യത്താരയതി സര്വതഃ
ശക്തിയനുസരിച്ച് യോഗ്യനായവരെ കണ്ടെത്തി ദാനം ചെയ്യണം. അത്തരത്തിലുള്ള ദാനഗ്രാഹകൻ എല്ലാ കഷ്ടതകളിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടുത്തുന്നവനാണ്, അതിനാൽ അവനെ ആദരിക്കണം.
കുടുംബഭുക്തിവസനാദ്ദേയം യദതിരിച്യതേ । അന്യഥാ ദീയതേ യദ്വൈ ന തദ്ദാനം ഫലപ്രദമ്
കുടുംബത്തിന് ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനും ആവശ്യമുള്ളതിൽ അധികം ഉള്ളത് ദാനം ചെയ്യണം. അതല്ലാതെ ദാനം ചെയ്താൽ അതിന് യഥാർത്ഥ ഫലം ലഭിക്കില്ല.
ശ്രോത്രിയായ കുലീനായ വിനീതായ തപസ്വിനേ । വ്രതസ്ഥായ ദരിദ്രായ പ്രദേയം ഭക്തിപൂര്വകമ്
പണ്ഡിതനും ഉന്നതവംശക്കാരനും വിനയശീലനും തപസ്സുകാരനും വ്രതപാലകനും ദരിദ്രനും ആയവർക്കു ഭക്തിപൂർവ്വം ദാനം ചെയ്യണം.
യസ്തു ദദ്യാന്മഹീം ഭക്ത്യാ ബ്രാഹ്മണായാഹിതാഗ്നയേ । സ യാതി പരമം സ്ഥാനം യത്ര ഗത്വാ ന ശോചതി
അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണനു ഭക്തിയോടെ ഭൂമി ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ദുഃഖമില്ലാത്ത പരമാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
ഇക്ഷുഭിഃ സംയുതാം ഭൂമിം യവഗോധൂമശാലിനീമ് । ദദാതി വേദവിദുഷേ യഃ സ ഭൂയോ ന ജായതേ
ഇഞ്ചി, യവം, ഗോതമ്പ്, അരി എന്നിവയാൽ സമൃദ്ധമായ ഭൂമി വേദജ്ഞനു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല.
ഗോചര്മമാത്രാമപി വാ യോ ഭൂമിം സംപ്രയച്ഛതി । ബ്രാഹ്മണായ ദരിദ്രായ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
പാവപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണനു ഒരു പശുവിന്റെ തൊലി അളവു മാത്രമുള്ള ഭൂമി പോലും ദാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
ഭൂമിദാനാത്പരം ദാനം വിദ്യതേ നേഹ കിംചന । അന്നദാനം തേന തുല്യം വിദ്യാദാനം തതോധികമ്
ഈ ലോകത്ത് ഭൂമിദാനത്തേക്കാൾ വലിയ ദാനം ഒന്നുമില്ല. അന്നദാനം അതിനോട് തുല്യമാണ്; അതിലും വലിയത് വിദ്യാദാനമാണ്.
യോ ബ്രാഹ്മണായ ശാംതായ ശുചയേ ധര്മശീലിനേ । ദദാതി വിദ്യാം വിധിനാ ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
ശാന്തനും ശുദ്ധനും ധർമ്മനിഷ്ഠനുമായ ബ്രാഹ്മണനു നിയമപ്രകാരം വിദ്യ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ദദ്യാദഹരഹഃ സ്വര്ണം ശ്രദ്ധയാ ബ്രഹ്മചാരിണേ । സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ ബ്രഹ്മണഃ സ്ഥാനമാപ്നുയാത്
വിശ്വാസപൂർവ്വം ബ്രഹ്മചാരിയായ ബ്രാഹ്മണനു ദിവസേന സ്വർണം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
ഗൃഹസ്ഥായാന്നദാനേന ഫലമാപ്നോതി മാനവഃ । അന്നമേവാസ്യ ദാതവ്യം ദത്വാപ്നോതി പരാം ഗതിമ്
ഗൃഹസ്ഥനു അന്നം ദാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പുണ്യം നേടുന്നു. അന്നം മാത്രം ദാനം ചെയ്യണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ പരമഗതി ലഭിക്കും.
വൈശാഖ്യാം പൂര്ണമാസ്യാം തു ബ്രാഹ്മണാന്സപ്ത പംച വാ । ഉപോഷ്യ വിധിനാ ശാംതഃ ശുചിഃ പ്രയതമാനസഃ
വൈശാഖമാസത്തിലെ പൗർണമി ദിവസം, നിയമപ്രകാരം ഉപവാസം പാലിച്ച്, മനസ്സിൽ സമാധാനവും ശുദ്ധിയും പുലർത്തി ഏഴോ അഞ്ചോ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിക്കണം.
പൂജയിത്വാ തിലൈഃ കൃഷ്ണൈര്മധുനാ ച വിശേഷതഃ । പ്രീയതാം ധര്മരാജേതി യദാ മനസി വര്ത്തതേ
കറുത്ത എള്ളും തേനും ഉപയോഗിച്ച് പ്രത്യേകമായി പൂജ ചെയ്ത്, 'ധർമ്മരാജാവ് സന്തോഷിക്കട്ടെ' എന്ന ഭാവന മനസ്സിൽ വരുമ്പോൾ,