വ്യാസ ഉവാച- ഭുക്ത്വാ പീത്വാ ച സുപ്ത്വാ ച സ്നാത്വാ രഥ്യോപസര്പണേ । ഓഷ്ഠാവലോമകൌ സ്പൃഷ്ട്വാ വാസോ വിപരിധായ ച
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഭക്ഷണം കഴിച്ചശേഷം, വെള്ളം കുടിച്ചശേഷം, ഉറങ്ങിയശേഷം, കുളിച്ചശേഷം, തെരുവിലേക്കു ചെന്നശേഷം, അധരങ്ങളോ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങളോ തൊട്ടശേഷം, വസ്ത്രം മാറ്റിയശേഷം—
രേതോമൂത്രപുരീഷാണാമുത്സര്ഗേഽനൃതഭാഷണേ । ഷ്ഠീവിത്വാഽധ്യയനാരംഭേ കാസശ്വാസാഗമേ തഥാ
ശുക്ലം, മൂത്രം, മലം എന്നിവ ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, അസത്യവാക്ക് പറഞ്ഞശേഷം, തുപ്പിയശേഷം, പഠനം തുടങ്ങുമ്പോൾ, ചുമക്കുമ്പോൾ, ആഴമായി ശ്വസിക്കുമ്പോൾ—
ചത്വരം വാ ശ്മശാനം വാ സമാക്രമ്യ ദ്വിജോത്തമഃ । സംധ്യയോരുഭയോസ്തദ്വദാചാംതോഽപ്യാചമേത്പുനഃ
ചത്വരം അല്ലെങ്കിൽ ശ്മശാനം കടന്നുപോയാൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ, അപ്രകാരം ഇരുപാടും സംധ്യാകാലങ്ങളിൽ—even if already purified—വീണ്ടും ആചമനം ചെയ്യണം.
ചംഡാലമ്ലേച്ഛസംഭാഷേ സ്ത്രീശൂദ്രോച്ഛിഷ്ടഭാഷണേ । ഉച്ഛിഷ്ടം പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ ഭോജ്യം ചാപി തഥാവിധമ്
ചണ്ഡാലനോടോ വിദേശിയോടോ സംസാരിച്ചശേഷം, അശുദ്ധയായ സ്ത്രീയോടോ ശൂദ്രനോടോ സംസാരിച്ചശേഷം, അശുദ്ധനായ ആളെയോ അത്തരം ഭക്ഷണത്തെയോ കണ്ടശേഷം—
ആചാമേദശ്രുപാതേ വാ ലോഹിതസ്യ തഥൈവ ച । ഭോജനേ സംധ്യയോഃ സ്നാത്വാ പീത്വാ മൂത്രപുരീഷയോഃ
കണ്ണുനീർ അല്ലെങ്കിൽ രക്തം വീണ ശേഷം, ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, പ്രഭാതസന്ധ്യയിലും സായംസന്ധ്യയിലും, കുളിച്ച ശേഷം, മൂത്രം അല്ലെങ്കിൽ മലം പുറത്താക്കിയ ശേഷം, ആചമനം ചെയ്യണം.
ആഗതോ വാചമേത്സുപ്ത്വാ സകൃത്സകൃദഥാന്യതഃ । അഗ്നേര്ഗവാമഥാലംഭേ സ്പൃഷ്ട്വാ പ്രയതമേവ വാ
ഉറക്കം കഴിഞ്ഞ് എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ, സംസാരിച്ച ശേഷം, തുമ്മിയ ശേഷം, അഗ്നിയെ സ്പർശിച്ചാൽ, പശുവിനെ സ്പർശിച്ചാൽ, അശുദ്ധമായതോ ശുദ്ധമായതോ സ്പർശിച്ചാൽ, ആചമനം ചെയ്യണം.
സ്ത്രീണാമഥാത്മനഃ സ്പര്ശേ നീലദ്യം വാ പരിധായ ച । ഉപസ്പര്ശേജ്ജലം വാര്തം തൃണം വാ ഭൂമിമേവ ച
സ്ത്രീയെ അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം സ്പർശിച്ചാൽ, നീല വസ്ത്രം അല്ലെങ്കിൽ തണുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചാൽ, വെള്ളം, ചീളു, പുല്ല്, നിലം എന്നിവ സ്പർശിച്ചാൽ, ആചമനം ചെയ്യണം.
കേശാനാം ചാത്മനഃ സ്പര്ശേ വാസസഃ സ്ഖലിതസ്യ ച । അനുഷ്ണാഭിരകേശാഭിരദുഷ്ടാഭിശ്ച ധര്മതഃ
സ്വന്തം മുടി അല്ലെങ്കിൽ വസ്ത്രം സ്പർശിച്ചാൽ, ഇടറിപ്പോയാൽ, ചൂടല്ലാത്തതും മുടി കലർന്നതല്ലാത്തതും അശുദ്ധമല്ലാത്തതുമായ വെള്ളത്തിൽ ആചമനം ചെയ്യണം.
ശൌചേഽപ്സു സര്വദാ ചാമേദാസീനഃ പ്രാഗുദങ്മുഖഃ । ശിരഃ പ്രാവൃത്യ കംഠം വാ മുക്തകേശശിഖോഽപി വാ
ശുദ്ധീകരണത്തിനായി, എല്ലായ്പ്പോഴും കിഴക്കോട്ടോ വടക്കോട്ടോ മുഖം നോക്കി ഇരുന്ന്, തല അല്ലെങ്കിൽ കഴുത്ത് മൂടി, മുടി അഴിച്ചോ കെട്ടിയോ ആചമനം ചെയ്യണം.
അകൃത്വാ പാദയോഃ ശൌചം മാര്ഗതോ ന ശുചിര്ഭവേത് । സോപാനത്കോപാനസ്ഥോ വാ നോഷ്ണീഷീ ചാചമേദ്ബുധഃ
കാൽ കഴുകാതെ വഴിയിൽ ശുദ്ധി ഉണ്ടാകില്ല; ചെരിപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ചപ്പൽ ധരിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും തലയിൽ തൊപ്പി ധരിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും ആചമനം ചെയ്യരുത്.
ന ചൈവ വര്ഷധാരാഭിര്ന തിഷ്ഠന്നുദ്ധൃതോദകൈഃ । നൈകഹസ്താര്പിതജലൈര്വിനാ സൂത്രേണ വാ പുനഃ
മഴവെള്ളത്തിൽ, നില്ക്കുമ്പോൾ കൈകൊണ്ട് ഉയർത്തിയ വെള്ളത്തിൽ, ഒരു കൈകൊണ്ട് മാത്രം നൽകിയ വെള്ളത്തിൽ, തന്തുവില്ലാതെ, ആചമനം ചെയ്യരുത്.
ന പാദുകാസനസ്ഥോ വാ ബഹിര്ജാനുരഥാപി വാ । ന ജല്പന്ന ഹസന്പ്രേക്ഷന്ശയാനസ്തല്പ ഏവ ച
ചെരിപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്ന്, കാൽമുട്ട് പുറത്താക്കി, സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ചിരിക്കുമ്പോൾ, ചുറ്റും നോക്കുമ്പോൾ, കിടക്കയിൽ കിടന്നിരിക്കുമ്പോൾ ആചമനം ചെയ്യരുത്.
നാവിക്ഷിതാഭിഃ ഫേനാദ്യൈരുപേതാഭിരഥാപി വാ । ശൂദ്രാശുചികരോന്മുക്തൈര്നക്ഷാരാഭിസ്തഥൈവ ച
നുരയും മറ്റ് അശുദ്ധികളും കലർന്ന വെള്ളത്തിൽ, ശൂദ്രൻ, അശുദ്ധൻ, ഭ്രാന്തൻ സ്പർശിച്ച വെള്ളത്തിൽ, ഉപ്പു കലർന്ന വെള്ളത്തിൽ ആചമനം ചെയ്യരുത്.
ന ചൈവാംഗുലിഭിഃ ശബ്ദം ന കുര്യാന്നാന്യമാനസഃ । ന വര്ണരസദുഷ്ടാഭിര്ന ചൈവ പ്രദരോദകൈഃ
വിരലുകൾകൊണ്ട് ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കരുത്; മനസ്സിൽ അലക്ഷ്യം കാണിക്കരുത്; നിറം മാറിയതോ രുചിയില്ലാത്തതോ ദുർഗന്ധമുള്ളതോ ഒഴുകുന്നതോ ആയ വെള്ളത്തിൽ ആചമനം ചെയ്യരുത്.
ന പാണിക്ഷുഭിതാഭിര്വാ ന ബഹിര്ഗംധ ഏവ വാ । ഹൃദ്ഗാഭിഃ പൂയതേ വിപ്രഃ കംഠ്യാഭിഃ ക്ഷത്രിയഃ ശുചിഃ
കൈകൊണ്ട് കലക്കി മാറ്റിയ വെള്ളത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ പുറത്തു വാസനയുള്ള വെള്ളത്തിൽ ആചമനം ചെയ്യരുത്; ഹൃദയത്തിൽ എത്തുന്ന വെള്ളം ബ്രാഹ്മണനെ ശുദ്ധീകരിക്കും, കഴുത്തിൽ എത്തുന്ന വെള്ളം ക്ഷത്രിയനെ ശുദ്ധീകരിക്കും.
പ്രാശിതാഭിസ്തഥാ വൈശ്യഃ സ്ത്രീശൂദ്രൌ സ്പര്ശതോംഽതതഃ । അംഗുഷ്ഠമൂലാംതരതോ രേഖായാം ബ്രാഹ്മമുച്യതേ
വൈശ്യൻ കുടിക്കുന്ന വെള്ളം കൊണ്ടാണ് ശുദ്ധിയാകുന്നത്; സ്ത്രീകളും ശൂദ്രനും സ്പർശിച്ചാൽ മതി; അങ്ങൂഠത്തിന്റെ അടിയും സൂചികാവിരലും ഇടയിൽ എടുത്ത വെള്ളം ബ്രാഹ്മം എന്നു പറയുന്നു.
അംതരാംഗുഷ്ഠദേശിന്യൈഃ പിതൄണാം തീര്ഥമുച്യതേ । കനിഷ്ഠാമൂലതഃ പശ്ചാത്പ്രാജാപത്യം പ്രചക്ഷതേ
അങ്ങൂഠവും സൂചികാവിരലും ഇടയിൽ എടുത്ത വെള്ളം പിതൃതീർഥം എന്നു പറയുന്നു; കുഞ്ചികാവിരലിന്റെ അടിയിൽ നിന്നെടുത്ത വെള്ളം പ്രാജാപത്യമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
അംഗുല്യഗ്രം സ്മൃതം ദൈവം തദേവാര്ഷം പ്രകീര്തിതമ് । മൂലേന ദൈവമാര്ഷം സ്യാദാഗ്നേയം മധ്യതഃ സ്മൃതമ്
വിരലുകളുടെ അറ്റത്തിൽ നിന്നെടുത്ത വെള്ളം ദൈവം എന്നും, അതേ വെള്ളം ആർഷം എന്നും പറയുന്നു; വിരലുകളുടെ അടിയിൽ നിന്നെടുത്തത് ദൈവം ആർഷം; നടുവിൽ നിന്നെടുത്തത് അഗ്നേയമെന്ന് പറയുന്നു.
തദേവ സൌമികം തീര്ഥമേതജ്ജ്ഞാത്വാ ന മുഹ്യതി । ബ്രാഹ്മേണൈവ തു തീര്ഥേന ദ്വിജോ നിത്യമുപസ്പൃശേത്
അതേ വെള്ളം സൌമികം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു; ഇത് അറിഞ്ഞാൽ സംശയം വരില്ല; ബ്രാഹ്മം വെള്ളം കൊണ്ടാണ് ദ്വിജൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ആചമനം ചെയ്യേണ്ടത്.
ഹോമയേദ്വാഥ ദൈവേന ന തു പിത്ര്യേണ വൈ ദ്വിജാഃ । ത്രിഃപ്രാശ്നീയാദപഃ പൂര്വം ബ്രാഹ്മേണ പ്രയതസ്തതഃ
ദൈവം വെള്ളം കൊണ്ടാണ് ഹോമം ചെയ്യേണ്ടത്; പിതൃവെള്ളം കൊണ്ട് അല്ല; ആദ്യം ശുദ്ധിയോടെ ബ്രാഹ്മം വെള്ളം കൊണ്ട് മൂന്നു പ്രാവശ്യം കുടിക്കണം.
സംമൃജ്യാംഗുഷ്ഠമൂലേന മുഖം വൈ സമുപസ്പൃശേത് । അംഗുഷ്ഠാനാമികാഭ്യാം തു സ്പൃശേന്നേത്രദ്വയം തതഃ
അങ്ങൂഠത്തിന്റെ അടിയാൽ വായ് തുടച്ച്, മുഖം സ്പർശിക്കണം; അങ്ങൂഠവും ഉരുത്തിരിയാവിരലും കൊണ്ട് ഇരുവശ കണ്ണുകളും സ്പർശിക്കണം.
തര്ജന്യംഗുഷ്ഠയോഗേന സ്പൃശേന്നാസാപുടദ്വയമ് । കനിഷ്ഠാംഗുഷ്ഠയോഗേന ശ്രവണേ സമുസ്പൃശേത്
അങ്ങൂഠവും സൂചികാവിരലും ചേർത്ത് ഇരുവശം മൂക്കുതുളകളും സ്പർശിക്കണം; അങ്ങൂഠവും കുഞ്ചികാവിരലും ചേർത്ത് ഇരുകാതുകളും സ്പർശിക്കണം.
സര്വാസാമഥയോഗേന ഹൃദയം തു തനവാ । സ്പൃശേദ്വൈ ശിരസസ്തദ്വദംഗുഷ്ഠേനാംസകദ്വയമ്
സമ്പൂർണ്ണമായ ശ്രദ്ധയോടും ശക്തിയോടും കൂടി, കൈകൊണ്ട് ഹൃദയം സ്പർശിക്കണം. അങ്ങനെ തന്നെ, അംഗൂഠങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇരുചൂലികളും തലയും സ്പർശിക്കണം.
ത്രിഃപ്രാശ്നീയാദ്യദംഭസ്തു പ്രീതാസ്തേനാസ്യ ദേവതാഃ । ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുര്മഹേശശ്ച ഭവംതീത്യനുശുശ്രുമ
അയാൾ മൂന്നു പ്രാവശ്യം വെള്ളം കുടിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നിവർക്കും സന്തോഷം ലഭിക്കും എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഗംഗാ ച യമുനാ ചൈവ പ്രീയേതേ പരിമാര്ജനാത് । സംസ്പൃഷ്ടയോര്ലോചനയോഃ പ്രീയേതേ ശശിഭാസ്കരൌ
ശരീരശുദ്ധിയാൽ ഗംഗയും യമുനയും സന്തോഷിക്കും. ഇരുവശത്തും കണ്ണുകൾ സ്പർശിച്ചാൽ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അതുപോലെ സന്തോഷിക്കും.
നാസത്യദസ്രൌ പ്രീയേതേ സ്പൃശേന്നാസാപുടദ്വയമ് । കര്ണയോഃ സ്പൃഷ്ടയോസ്തദ്വത്പ്രീയേതേ ചാനിലാനലൌ
ഇരുനാസാപുടങ്ങൾ സ്പർശിച്ചാൽ അശ്വിനികൾ സന്തോഷിക്കും. അതുപോലെ, ഇരുകാതുകളും സ്പർശിച്ചാൽ വായുവും അഗ്നിയും സന്തോഷിക്കും.
സംസ്പൃഷ്ടേ ഹൃദയേ ചാസ്യ പ്രീയംതേ സര്വദേവതാഃ । മൂര്ധ്നി സംസ്പര്ശനാദേകഃ പ്രീതഃ സ പുരുഷോ ഭവേത്
ഹൃദയം സ്പർശിച്ചാൽ എല്ലാ ദേവതകളും സന്തോഷിക്കും. തലയിൽ സ്പർശനം ചെയ്താൽ ആ വ്യക്തിക്ക് പ്രത്യേകമായ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.
നോച്ഛിഷ്ടം കുര്വതേ വക്ത്രേ വിപ്രുഷോംഗേ ലഗംതി യാഃ । ദംതവദ്ദംതലഗ്നേഷു ജിഹ്വാസ്പര്ശേ ശുചിര്ഭവേത്
വെള്ളം വായിൽ സ്പർശിച്ചാൽ അശുദ്ധി വരില്ല. അത് പല്ലിലോ നാവിലോ പതിഞ്ഞാൽ, നാവു സ്പർശിച്ചാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും.
സ്പൃശംതി ബിംദവഃ പാദൌ യ ആചാമയതഃ പരാന് । ഭൂമിപാംശുസമാ ജ്ഞേയാ ന തൈരസ്പൃശ്യതാ ഭവേത്
ശുദ്ധിക്രമം ചെയ്യുമ്പോൾ കാലിൽ തുള്ളിവെള്ളം പതിച്ചാൽ, അതിനെ നിലവും പൊടിയും പോലെ തന്നെ കണക്കാക്കണം; അതിനാൽ അശുദ്ധി വരില്ല.
മധുപര്കേ ച സോമേ ച താംബൂലസ്യ ച ഭക്ഷണേ । ഫലമൂലേ ചേക്ഷുദംഡേന ദോഷം പ്രാഹ വൈ മനുഃ
മധുപർകം, സോമം, പാനസപ്പാക്ക്, പഴം, കിഴങ്ങ്, ഇഞ്ചി എന്നിവ കഴിക്കുമ്പോൾ അശുദ്ധി ഉണ്ടാകുമെന്ന് മനു പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.