ബ്രാഹ്മണം കുശലം പൃച്ഛേത്ക്ഷത്രബംധുമനാമയമ് । വൈശ്യം ക്ഷേമം സമാഗമ്യ ശൂദ്രമാരോഗ്യമേവ ച
ബ്രാഹ്മണനോട് അവന്റെ ക്ഷേമം, ക്ഷത്രിയനോട് ആരോഗ്യസ്ഥിതി, വൈശ്യനോട് സമൃദ്ധി, ശൂദ്രനോട് ആരോഗ്യനില എന്നിവ ചോദിക്കണം.
ഉപാധ്യായഃ പിതാ ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ ത്രാതാ ച ഭീതിതഃ । മാതുലഃ ശ്വശുരശ്ചൈവ മാതാമഹ പിതാമഹൌ
ഉപാധ്യായന്, പിതാവ്, മൂത്ത സഹോദരന്, ഭയത്തില് രക്ഷകന്, അമ്മാവന്, മാമന്, അമ്മാമ്മ, അപ്പൂപ്പന്—
വര്ണശ്രേഷ്ഠഃ പിതൃവ്യശ്ച പുംസോഽത്ര ഗുരവഃ സ്മൃതാഃ । മാതാ മാതാമഹീ ഗുര്വീ പിതുര്മാതുശ്ച സോദരാഃ
ജാതിയില് ശ്രേഷ്ഠന്, പിതാവിന്റെ സഹോദരന് എന്നിവരും പുരുഷന്മാരില് ഗുരുക്കന്മാരായി കരുതപ്പെടുന്നു. അമ്മ, അമ്മാമ്മ, പിതാവിന്റെയും അമ്മയുടെയും സഹോദരിമാര് ഇവരും ഗുരുവികളാണ്.
ശ്വശ്രൂഃ പിതാമഹീ ജ്യേഷ്ഠാ ധാത്രീ ച ഗുരവഃ സ്ത്രിയഃ । ജ്ഞേയസ്തു ഗുരുവര്ഗോഽയം മാതൃതഃ പിതൃതോ ദ്വിജാഃ
മാമിയമ്മ, അപ്പൂപ്പിയമ്മ, മൂത്ത ധാത്രി ഇവരും ഗുരുവികളാണ്. അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും വശം ചേര്ന്ന ഈ ഗുരുവര്ഗ്ഗം അറിയണം, ദ്വിജന്.
അനുവര്തനമേതേഷാം മനോവാക്കായകര്മഭിഃ । ഗുരൂന്ദൃഷ്ട്വാ സമുത്തിഷ്ഠേദഭിവാദ്യ കൃതാഞ്ജലി
ഇവരെ മനസ്സിലും വാക്കിലും കര്മ്മത്തിലും അനുസരിക്കണം. ഗുരുക്കന്മാരെ കണ്ടാല് എഴുന്നേറ്റു, അഭിവാദനം ചെയ്ത് കൈകൂപ്പി നില്ക്കണം.
നൈതൈരുപവിശേത്സാര്ദ്ധം വിവദേന്നാത്മകാരണാത് । ജീവിതാര്ഥമപി ദ്വേഷാദ്ഗുരുഭിര്നൈവ ഭാഷണമ്
ഇവരോടൊപ്പം ഇരിക്കരുത്, സ്വാര്ത്ഥതക്കായി വാദിക്കരുത്. ജീവന് രക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നാലും ഗുരുക്കന്മാരോടു വൈരാഗ്യത്തോടെ സംസാരിക്കരുത്.
ഉദ്രിക്തോഽപി ഗുണൈരന്യൈര്ഗുരുദ്വേഷീ പതത്യധഃ । ഗുരൂണാമപി സര്വേഷാം പംച പൂജ്യാ വിശേഷതഃ
മറ്റു ഗുണങ്ങള് ഉണ്ടെങ്കിലും ഗുരുവിനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവന് താഴേക്ക് വീഴും. എല്ലാ ഗുരുക്കന്മാരിലും അഞ്ചുപേര് പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കപ്പെടണം.
തേഷാമാദ്യാസ്ത്രയഃ ശ്രേഷ്ഠാസ്തേഷാം മാതാ സുപൂജിതാ । യോ ഭാവയതി യാ സൂതേ യേന വിദ്യോപദിശ്യതേ
അവരില് ആദ്യത്തെ മൂവര് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠര്. അവരില് അമ്മയെ ഏറ്റവും വലിയ ആദരവോടെ കാണണം— വളര്ത്തുന്നവള്, പ്രസവിക്കുന്നവള്, വിജ്ഞാനം പഠിപ്പിക്കുന്നവന്.
ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ ച ഭര്താ ച പംചൈതേ ഗുരവഃ സ്മൃതാഃ । ആത്മനഃ സര്വയത്നേന പ്രാണത്യാഗേന വാ പുനഃ
മുതിർന്ന സഹോദരനും ഭർത്താവും ഉൾപ്പെടെ ഈ അഞ്ചുപേരെയും ഗുരുക്കളായി കണക്കാക്കണം. അവരെ എല്ലാ ശ്രമവും പ്രാണത്യാഗം വരെ ചെയ്തും ആദരിക്കണം.
പൂജനീയാ വിശേഷേണ പംചൈതേ ഭൂതിമിച്ഛതാ । യാവത്പിതാ ച മാതാ ച ദ്വാവേതൌ നിര്വികാരിണൌ
സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഈ അഞ്ചുപേരെയും പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കണം. അച്ഛനും അമ്മയും മാറ്റമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ.
താവത്സര്വം പരിത്യജ്യ പുത്രഃ സ്യാത്തത്പരായണഃ । പിതാ മാതാ ച സുപ്രീതൌ സ്യാതാം പുത്രഗുണൈര്യദി
അച്ഛനും അമ്മയും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നതുവരെ മകൻ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് അവരോടു മാത്രം ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കണം. മകന്റെ നല്ല ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് അച്ഛനും അമ്മയും സന്തോഷപ്പെടണം.
സ പുത്രഃ സകലം ധര്മം പ്രാപ്നുയാത്തേന കര്മണാ । നാസ്തി മാതൃസമം ദൈവം നാസ്തി പിതൃസമോ ഗുരുഃ
അങ്ങനെയുള്ള മകൻ അത്തരത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തിയാൽ എല്ലാ ധർമ്മവും നേടും. അമ്മയെപ്പോലൊരു ദൈവവും ഇല്ല, അച്ഛനെപ്പോലൊരു ഗുരുവും ഇല്ല.
തയോഃ പ്രത്യുപകാരോഽപി ന കഥംചന വിദ്യതേ । തയോര്നിത്യം പ്രിയം കുര്യാത്കര്മണാ മനസാ ഗിരാ
അച്ഛനും അമ്മയ്ക്കും പ്രതിഫലം നൽകാൻ ഒരുവിധത്തിലും കഴിയില്ല. അവർക്കു സന്തോഷം തരുന്ന കാര്യങ്ങൾ പ്രവൃത്തിയിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും എല്ലാം ചെയ്യണം.
ന താഭ്യാമനനുജ്ഞാതോ ധര്മമന്യം സമാചരേത് । വര്ജയിത്വാ മുക്തിഫലം നിത്യം നൈമിത്തികം തഥാ
അച്ഛനും അമ്മയും അനുമതി നൽകാതെ മറ്റേതെങ്കിലും കർമ്മം ചെയ്യരുത്, മോക്ഷഫലമുള്ളതും നിത്യവും പ്രത്യേകമായും ചെയ്യുന്ന കർമ്മങ്ങൾ ഒഴികെ.
ധര്മസാരഃ സമുദ്ദിഷ്ടഃ പ്രേത്യാനംതഫലപ്രദഃ । സമ്യഗാരാധ്യ വക്താരം വിസൃഷ്ടസ്തദനുജ്ഞയാ
ഇതാണു ധർമ്മത്തിന്റെ സാരം, മരണത്തിനു ശേഷം അനന്തഫലം നൽകുന്നത്. ഗുരുവിനെ യഥായോഗ്യം ആദരിച്ച്, അവന്റെ അനുമതിയോടെ ശിഷ്യൻ വിജ്ഞാനഫലം അനുഭവിക്കും.
ശിഷ്യോ വിദ്യാഫലം ഭുംക്തേ പ്രേത്യ ചാപദ്യതേ ദിവി । യോ ഭ്രാതരം പിതൃസമം ജ്യേഷ്ഠം മൂഢോഽവമന്യതേ
ശിഷ്യൻ വിജ്ഞാനഫലം അനുഭവിച്ച് മരണത്തിനു ശേഷം സ്വർഗത്തിൽ എത്തും. എന്നാൽ മൂഢൻ മുതിർന്ന സഹോദരനെ അച്ഛനെപ്പോലെ ആദരിക്കാതെ അവഗണിച്ചാൽ—
തേന ദോഷേണ സംപ്രേത്യ നിരയം ഘോരമൃച്ഛതി । പുംസാം വര്ത്മനി സൃഷ്ടേന പൂജ്യോ ഭര്താ തു സര്വദാ
അങ്ങനെയുള്ള കുറ്റം മൂലം മരണത്തിനു ശേഷം ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ എത്തും. പുരുഷന്മാരുടെ മാർഗത്തിൽ ഭർത്താവിനെ എപ്പോഴും ആദരിക്കേണ്ടതാണു.
അപി മാതരി ലോകേഽസ്മിന്നുപകാരാദ്ധി ഗൌരവമ് । മാതുലാംശ്ച പിതൃവ്യാംശ്ച ശ്വശുരാനൃത്വിജോ ഗുരൂന്
ലോകത്തിൽ അമ്മക്ക് സഹായം ചെയ്തതുകൊണ്ട് ആദരമുണ്ട്. അമ്മാവന്മാരെയും പിതാവിന്റെ സഹോദരന്മാരെയും, മരുമക്കളെയും, യാഗകാർമ്മികരെയും, ഗുരുക്കന്മാരെയും—
അസാവഹമിതി ബ്രൂയാത്പ്രത്യുത്ഥായാഭിവാദയേത് । അവാച്യോ ദീക്ഷിതോ നാമ്നാ യവീയാനപി യോ ഭവേത്
'ഇവിടെയുണ്ട് ഞാൻ' എന്നു പറഞ്ഞ് എഴുന്നേറ്റ് അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം. ദീക്ഷയേറ്റവൻ ചെറുപ്പനായാലും പേരുപറഞ്ഞ് വിളിക്കരുത്.
ഭോ ഭവത്പൂര്വകം ത്വേനമഭിഭാഷേത ധര്മവിത് । അഭിവാദ്യശ്ച പൂജ്യശ്ച ശിരസാനമ്യ ഏവ ച
ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ 'ഭവാൻ' എന്നോ 'ആര്യാ' എന്നോ ആദരപൂർവം വിളിക്കണം. അഭിവാദ്യം ചെയ്ത ശേഷം തലകൂന്തി ആദരിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയാദ്യൈശ്ച ശ്രീകാമൈഃ സാദരം സദാ । നാഭിവാദ്യാശ്ച വിപ്രേണ ക്ഷത്രിയാദ്യാഃ കഥംചന
സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരും ക്ഷത്രിയന്മാരും മറ്റുള്ളവരും എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരപൂർവം അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം. പക്ഷേ, ബ്രാഹ്മണൻ ക്ഷത്രിയന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും തിരിച്ചും അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്.
ജ്ഞാനകര്മഗുണോപേതാ യദ്യപ്യേതേ ബഹുശ്രുതാഃ । ബ്രാഹ്മണഃ സര്വവര്ണാനാം സ്വസ്തി കുര്യാദിതി ശ്രുതിഃ
അവർക്ക് വിജ്ഞാനവും കർമ്മവും ഗുണങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിലും, വളരെ പഠിച്ചവരായാലും, ബ്രാഹ്മണൻ എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളെയും അനുഗ്രഹിക്കണം എന്ന് വേദം പറയുന്നു.
സവര്ണേന സവര്ണാനാം കാര്യമേവാഭിവാദനമ് । ഗുരുരഗ്നിര്ദ്വിജാതീനാം വര്ണാനാം ബ്രാഹ്മണോ ഗുരുഃ
ഒരേ വർഗ്ഗത്തിൽ ഒരുമിച്ചിരിക്കുന്നവർക്ക് പരസ്പരം അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം. ദ്വിജന്മാരിൽ അഗ്നിയാണ് ഗുരു; വർഗ്ഗങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണൻ ഗുരുവാണ്.
പതിരേകോ ഗുരുഃ സ്ത്രീണാം സര്വത്രാഭ്യാഗതോ ഗുരുഃ । വിദ്യാകര്മവയോബംധുര്വിത്തം ഭവതി പംചമമ്
സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് ഒരേയൊരു ഗുരു. അതുപോലെ അതിഥി എപ്പോഴും ഗുരുവാണ്. വിജ്ഞാനം, കർമ്മം, പ്രായം, ബന്ധം—ഇവ നാലും, ധനം അഞ്ചാമത്തേതാണ്.
മാന്യസ്ഥാനാനി പംചാഹുഃ പൂര്വം പൂര്വം ഗുരൂത്തരാത് । പംചാനാം ത്രിഷു വര്ണേഷു ഭൂയാംസി ബലവംതി ച
ഈ അഞ്ചിടങ്ങൾ ആദരയോഗ്യമായവയാണെന്ന് പറയുന്നു; മുൻപുള്ളവയ്ക്ക് പിന്നെയുള്ളവയിൽ കൂടുതൽ മഹത്വമുണ്ട്. മൂന്നു വർഗ്ഗങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളവരെ ആദരിക്കണം.
യത്ര സ്യുഃ സോഽത്ര മാനാര്ഹഃ ശൂദ്രോഽപി ദശമീം ഗതഃ । പംഥാ ദേയോ ബ്രാഹ്മണായ സ്ത്രിയൈ രാജ്ഞേ വിചക്ഷുഷേ
അവിടെയുണ്ടെങ്കിൽ ആൾ ആദരത്തിന് അർഹനാണ്—even ശൂദ്രൻ പത്താം സ്ഥാനത്ത് എത്തിയാലും. ബ്രാഹ്മണനും സ്ത്രീക്കും രാജാവിനും ജ്ഞാനിയ്ക്കും വഴി വിട്ടുകൊടുക്കണം.
വൃദ്ധായ ഭാരഭഗ്നായ രോഗിണേ ദുര്ബലായ ച । ഭിക്ഷാമാഹൃത്യ ശിഷ്ടാനാം ഗൃഹേഭ്യഃ പ്രയതോഽന്വഹമ്
വയസ്സായവർക്കും ഭാരത്തിൽ തളർന്നവർക്കും രോഗികൾക്കും ദുർബലരായവർക്കും, നല്ലവരുടെ വീടുകളിൽ നിന്ന് പരിശ്രമത്തോടെ ഓരോ ദിവസവും ഭിക്ഷയെടുത്തു കൊടുക്കണം.
നിവേദ്യ ഗുരുവേഽശ്നീയാദ്വാഗ്യതസ്തദനുജ്ഞയാ । ഭവത്പൂര്വം ചരേദ്ഭൈക്ഷ്യമുപവീതീ ദ്വിജോത്തമഃ
ആ ഭിക്ഷ ഗുരുവിന് സമർപ്പിച്ചശേഷം, വാക്കിൽ നിയന്ത്രണമാക്കി, ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച ദ്വിജന്മാർ, ഭഗവാനെ കഴിഞ്ഞ് ഭിക്ഷയെടുക്കണം.
ഭവന്മധ്യം തു രാജന്യോ വൈശ്യസ്തു ഭവദുത്തരമ് । മാതരം വാ സ്വസാരം വാ മാതുര്വാ ഭഗിനീം നിജാമ്
നിങ്ങളിൽ, ക്ഷത്രിയൻ രണ്ടാമതായി പോകണം, വൈശ്യൻ അതിന് ശേഷം. അമ്മയോടോ സഹോദരിയോടോ അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം അമ്മയുടെ സഹോദരിയോടോ നിന്ന് ഭിക്ഷയെടുക്കാം.
ഭിക്ഷേത ഭിക്ഷാംപ്രഥമം യാചൈനം ന വിമാനയേത് । സജാതീയഗൃഹേഷ്വേവ സാര്വവര്ണികമേവ വാ
ആദ്യം അവരിൽ നിന്ന് ഭിക്ഷയെടുക്കണം, അവരെ അവഹേളിക്കരുത്. തനിക്കു സമാനമായ വർഗ്ഗത്തിലുള്ളവരുടെ വീടുകളിൽ മാത്രം അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളുടെയും വീടുകളിൽ നിന്ന് ഭിക്ഷയെടുക്കാം.