ദംഡീ ച മേഖലീ സൂത്രീ കൃഷ്ണാജിനധരോ മുനിഃ । ഭിക്ഷാഹാരോ ഗുരുഹിതോ വീക്ഷ്യമാണോ ഗുരോര്മുഖമ്
അവൻ ദണ്ഡം കൈവശം വയ്ക്കണം, മേഖല ധരിക്കണം, യജ്ഞോപവീതം ഇടണം, കൃഷ്ണാജിനം അണിയണം, ഭിക്ഷയെടുത്ത് ഗുരുവിന്റെ ഉപകാരത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കണം, ഗുരുവിന്റെ മുഖം നോക്കി ഇരിക്കണം.
കാര്പാസമുപവീതാര്ഥം നിര്മിതം ബ്രഹ്മണാ പുരാ । ബ്രാഹ്മണാനാം ത്രിവൃത്സൂത്രം കൌശം വാ വസ്ത്രമേവ വാ
പഴയകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവു തന്നെ, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കായി, യജ്ഞോപവീതം നിർമ്മിച്ചത് കാർപ്പാസം കൊണ്ടാണ്. അതു മൂന്നു നൂലുകളുള്ളതോ, കുശയിലോ, വസ്ത്രത്തിലോ ഉണ്ടാക്കാം.
സദോപവീതീ ചൈവ സ്യാത്സദാബദ്ധ ശിഖോ ദ്വിജഃ । അന്യഥാ യത്കൃതം കര്മ്മ തദ്ഭവത്യയഥാകൃതമ്
ദ്വിജൻ എല്ലായ്പ്പോഴും യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചിരിക്കണം, ശിഖയും കെട്ടിയിരിക്കണം. അതില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അശുദ്ധമായിരിക്കും.
വസേദവികൃതം വാസഃ കാര്പാസം വാ കഷായകമ് । തദേവ പരിധാനീയം ശുക്ലം താംതവമുത്തമമ്
അവൻ മാറ്റം വരുത്താത്ത വസ്ത്രം അണിയണം, അല്ലെങ്കിൽ കഷായ നിറമുള്ള കാർപ്പാസം. അതു തന്നെ ധരിക്കണം, വെളുത്തതും നന്നായി നെയ്തതുമായത് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
ഉത്തരം തു സമാമ്നാതം വാസഃ കൃഷ്ണാജിനം ശുഭമ് । അഭാവേ ഗാവയമപി രൌരവം വാ വിധീയതേ
ഉത്തരീയമായി നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത് ശുഭമായ കൃഷ്ണാജിനമാണ്. അതില്ലെങ്കിൽ, പശുവിന്റെ ചർമ്മം അല്ലെങ്കിൽ ആടിന്റെ മുടി ഉപയോഗിക്കാം.
ഉദ്ധൃത്യ ദക്ഷിണം ബാഹും സവ്യബാഹൌ സമര്പിതമ് । ഉപവീതം ഭവേന്നിത്യം നിവീതം കംഠസജ്ജനേ
വലതുകൈ ഉയർത്തി ഇടതുകൈയിൽ വയ്ക്കുമ്പോൾ, യജ്ഞോപവീതം എപ്പോഴും ശരീരത്തിൽ ഇടതുഭാഗത്ത് ധരിക്കണം. കഴുത്തിൽ ചുറ്റുമ്പോൾ അതു നിവീതം എന്നു പറയുന്നു.
സവ്യബാഹും സമുദ്ധൃത്യ ദക്ഷിണേ തു ധൃതം ദ്വിജാഃ । പ്രാചീനാവീതമിത്യുക്തം പിത്ര്യേകര്മണി യോജയേത്
ഇടതുകൈ ഉയർത്തി വലതുകൈയിൽ വയ്ക്കുമ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ, അതു പ്രാചീനാവീതം എന്നു പറയുന്നു. പിതൃകർമ്മകൾക്കായി അതു ഉപയോഗിക്കണം.
അഗ്ന്യാഗാരേ ഗവാം ഗോഷ്ഠേ ഹോമേ തപ്യേ തഥൈവ ച । സ്വാധ്യായേ ഭോജനേ നിത്യം ബ്രാഹ്മണാനാം ച സന്നിധൌ
അഗ്നിശാലയിൽ, പശുക്കളുടെ കാളപ്പുറത്ത്, ഹോമത്തിൽ, തപസ്സിൽ, സ്വാധ്യായത്തിൽ, ഭക്ഷണസമയത്ത്, ബ്രാഹ്മണരുടെ സന്നിധിയിൽ എപ്പോഴും,
ഉപാസനേ ഗുരൂണാം ച സംധ്യയോഃ സാധുസംഗമേ । ഉപവീതീ ഭവേന്നിത്യം വിധിരേഷ സനാതനഃ
ഗുരുക്കളുടെ സന്നിധിയിൽ, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ, സത്സംഗത്തിൽ, ഉപാസനയിൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചിരിക്കണം; ഇതാണ് ശാശ്വത നിയമം.
മൌംജീ ത്രിവൃത്സമാം ശ്ലിഷ്ടാം കുര്യാദ്വിപ്രസ്യ മേഖലാമ് । മുംജാഭാവേ കുശേനാഹുര്ഗ്രംഥിനൈകേന വാ ത്രിഭിഃ
മുൻജ പുല്ല് മൂന്നു മടക്കം ചുരുണ്ടെടുത്ത് ബ്രാഹ്മണന്റെ മേഖല ഉണ്ടാക്കണം. മുൻജില്ലെങ്കിൽ കുശ പുല്ല് കൊണ്ടോ, ഒരു ഗ്രന്ഥിയോ മൂന്നു ഗ്രന്ഥിയോ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കാം.
ധാരയേദ്വൈണവപാലാശൌ ദംഡൌ കേശാംതികൌ ദ്വിജഃ । യജ്ഞാര്ഹവൃക്ഷജം വാഥ സൌമ്യമവ്രണമേവ ച
ദ്വിജന് മുളയും പാലാശവൃക്ഷവും നിന്നുള്ള രണ്ട് ദണ്ഡങ്ങള് തലമുടിയുടെ അറ്റംവരെ നീളമുള്ളതായും, അല്ലെങ്കില് യജ്ഞത്തിന് യോഗ്യമായ വൃക്ഷത്തില് നിന്നുള്ള, മൃദുവും മുറിവുകളില്ലാത്തതുമായ ഒരു ദണ്ഡം മാത്രം കൈവശം വയ്ക്കണം.
സായംപ്രാതര്ദ്വിജഃ സംധ്യാമുപാസീത സമാഹിതഃ । കാമാല്ലോഭാദ്ഭയാന്മോഹാത്ത്യക്ത്വൈനാം പതിതോ ഭവേത്
സന്ധ്യാകാലത്തും പ്രഭാതത്തും ദ്വിജന് ഭക്തിയോടെ സന്ധ്യാവന്ദനം നിര്വഹിക്കണം. ആഗ്രഹം, ലാഭം, ഭയം, മോഹം എന്നിവ കൊണ്ടു അതിനെ ഉപേക്ഷിച്ചാല് അവന് പാപിയാവും.
അഗ്നികാര്യം തതഃ കുര്യാത്സായംപ്രാതഃ പ്രസന്നധീഃ । സ്നാത്വാ സംതര്പയേദ്ദേവാനൃഷീന്പിതൃഗണാംസ്തഥാ
അതിനുശേഷം മനസ്സു ശുദ്ധിയോടെ സന്ധ്യാകാലത്തും പ്രഭാതത്തും അഗ്നികാര്യങ്ങള് ചെയ്യണം. സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതൃഗണങ്ങളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.
ദേവതാഭ്യര്ചനം കുര്യാത്പുഷ്പൈഃ പത്രൈര്യവാംബുഭിഃ । അഭിവാദനശീലഃ സ്യാന്നിത്യം വൃദ്ധേഷു ധര്മതഃ
പൂക്കള്, ഇലകള്, യവം, വെള്ളം എന്നിവ കൊണ്ട് ദേവതകളെ ആരാധിക്കണം. വൃദ്ധന്മാരോടു എന്നും ധര്മ്മാനുസൃതമായി വിനയപൂര്വ്വം അഭിവാദനം ചെയ്യണം.
അസാവഹം ഭോ നാമേതി സമ്യക്പ്രണതിപൂര്വകമ് । ആയുരാരോഗ്യസിദ്ധ്യര്ഥം തംദ്രാദിപരിവര്ജിതഃ
ശരിയായ നമസ്കാരത്തോടെ, 'ഞാന് ഈ പേര് ഉള്ളവനാണ്, ഭോ സ്വാമീ' എന്ന് ഉച്ചരിക്കണം. മന്ദത്വം പോലുള്ളതൊന്നും കൂടാതെ, ദീര്ഘായുസ്സും ആരോഗ്യവും ലഭിക്കാനാണ് ഇതു ചെയ്യേണ്ടത്.
ആയുഷ്മാന്ഭവ സൌമ്യേതി വചോ വിപ്രോഽഭിവാദനേ । ആകാരശ്ചാസ്യ നാമ്നോംഽതേ വാച്യഃ പൂര്വാക്ഷരപ്ലുതഃ
അഭിവാദനത്തിന് മറുപടിയായി ബ്രാഹ്മണന് 'ദീര്ഘായുസ്സുള്ളവനാകൂ, സൗമ്യ' എന്നു പറയണം. പേര് പറയുമ്പോള് അവസാന അക്ഷരം നീട്ടി ഉച്ചരിക്കണം.
യോ ന വേത്ത്യഭിവാദസ്യ വിപ്രഃ പ്രത്യഭിവാദനമ് । നാഭിവാദ്യഃ സ വിദുഷാ യഥാ ശൂദ്രസ്തഥൈവ സഃ
അഭിവാദനത്തിന് എങ്ങനെ മറുപടി പറയണമെന്ന് അറിയാത്ത ബ്രാഹ്മണനെ പണ്ഡിതന് അഭിവാദനം ചെയ്യരുത്; അവന് ശൂദ്രനുപോലെയാണ്.
വ്യത്യസ്തപാണിനാ കാര്യം പാദസംഗ്രഹണം ഗുരോഃ । സവ്യേന സവ്യഃ സ്പ്രഷ്ടവ്യോ ദക്ഷിണേന തു ദക്ഷിണഃ
ഗുരുവിന്റെ കാലുകള് സ്പര്ശിക്കുമ്പോള് ഇടത് കാലിന് ഇടത് കൈയും, വലത് കാലിന് വലത് കൈയും ഉപയോഗിക്കണം.
ലൌകികം വൈദികം വാപി തഥാധ്യാത്മികമേവ വാ । അവാപ്യ പ്രയതോ ജ്ഞാനം തം പൂര്വമഭിവാദയേത്
ലോകികം, വൈദികം, അല്ലെങ്കില് ആത്മീയമായതോ ആയ ജ്ഞാനം പരിശ്രമത്തോടെ നേടിയാല് ആദ്യം ഗുരുവിനെ അഭിവാദനം ചെയ്യണം.
നോദകം ധാരയേദ്ഭൈക്ഷ്യം പുഷ്പാണി സമിധസ്തഥാ । ഏവംവിധാനി ചാന്യാനി ന ദേവാര്ഥേഷു കര്മ്മസു
ദേവതകള്ക്കായി കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുമ്പോള് വെള്ളം, ഭിക്ഷ, പൂക്കള്, സമിധ് തുടങ്ങിയവയും മറ്റും കൈവശം വയ്ക്കരുത്.
ബ്രാഹ്മണം കുശലം പൃച്ഛേത്ക്ഷത്രബംധുമനാമയമ് । വൈശ്യം ക്ഷേമം സമാഗമ്യ ശൂദ്രമാരോഗ്യമേവ ച
ബ്രാഹ്മണനോട് അവന്റെ ക്ഷേമം, ക്ഷത്രിയനോട് ആരോഗ്യസ്ഥിതി, വൈശ്യനോട് സമൃദ്ധി, ശൂദ്രനോട് ആരോഗ്യനില എന്നിവ ചോദിക്കണം.
ഉപാധ്യായഃ പിതാ ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ ത്രാതാ ച ഭീതിതഃ । മാതുലഃ ശ്വശുരശ്ചൈവ മാതാമഹ പിതാമഹൌ
ഉപാധ്യായന്, പിതാവ്, മൂത്ത സഹോദരന്, ഭയത്തില് രക്ഷകന്, അമ്മാവന്, മാമന്, അമ്മാമ്മ, അപ്പൂപ്പന്—
വര്ണശ്രേഷ്ഠഃ പിതൃവ്യശ്ച പുംസോഽത്ര ഗുരവഃ സ്മൃതാഃ । മാതാ മാതാമഹീ ഗുര്വീ പിതുര്മാതുശ്ച സോദരാഃ
ജാതിയില് ശ്രേഷ്ഠന്, പിതാവിന്റെ സഹോദരന് എന്നിവരും പുരുഷന്മാരില് ഗുരുക്കന്മാരായി കരുതപ്പെടുന്നു. അമ്മ, അമ്മാമ്മ, പിതാവിന്റെയും അമ്മയുടെയും സഹോദരിമാര് ഇവരും ഗുരുവികളാണ്.
ശ്വശ്രൂഃ പിതാമഹീ ജ്യേഷ്ഠാ ധാത്രീ ച ഗുരവഃ സ്ത്രിയഃ । ജ്ഞേയസ്തു ഗുരുവര്ഗോഽയം മാതൃതഃ പിതൃതോ ദ്വിജാഃ
മാമിയമ്മ, അപ്പൂപ്പിയമ്മ, മൂത്ത ധാത്രി ഇവരും ഗുരുവികളാണ്. അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും വശം ചേര്ന്ന ഈ ഗുരുവര്ഗ്ഗം അറിയണം, ദ്വിജന്.
അനുവര്തനമേതേഷാം മനോവാക്കായകര്മഭിഃ । ഗുരൂന്ദൃഷ്ട്വാ സമുത്തിഷ്ഠേദഭിവാദ്യ കൃതാഞ്ജലി
ഇവരെ മനസ്സിലും വാക്കിലും കര്മ്മത്തിലും അനുസരിക്കണം. ഗുരുക്കന്മാരെ കണ്ടാല് എഴുന്നേറ്റു, അഭിവാദനം ചെയ്ത് കൈകൂപ്പി നില്ക്കണം.
നൈതൈരുപവിശേത്സാര്ദ്ധം വിവദേന്നാത്മകാരണാത് । ജീവിതാര്ഥമപി ദ്വേഷാദ്ഗുരുഭിര്നൈവ ഭാഷണമ്
ഇവരോടൊപ്പം ഇരിക്കരുത്, സ്വാര്ത്ഥതക്കായി വാദിക്കരുത്. ജീവന് രക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നാലും ഗുരുക്കന്മാരോടു വൈരാഗ്യത്തോടെ സംസാരിക്കരുത്.
ഉദ്രിക്തോഽപി ഗുണൈരന്യൈര്ഗുരുദ്വേഷീ പതത്യധഃ । ഗുരൂണാമപി സര്വേഷാം പംച പൂജ്യാ വിശേഷതഃ
മറ്റു ഗുണങ്ങള് ഉണ്ടെങ്കിലും ഗുരുവിനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവന് താഴേക്ക് വീഴും. എല്ലാ ഗുരുക്കന്മാരിലും അഞ്ചുപേര് പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കപ്പെടണം.
തേഷാമാദ്യാസ്ത്രയഃ ശ്രേഷ്ഠാസ്തേഷാം മാതാ സുപൂജിതാ । യോ ഭാവയതി യാ സൂതേ യേന വിദ്യോപദിശ്യതേ
അവരില് ആദ്യത്തെ മൂവര് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠര്. അവരില് അമ്മയെ ഏറ്റവും വലിയ ആദരവോടെ കാണണം— വളര്ത്തുന്നവള്, പ്രസവിക്കുന്നവള്, വിജ്ഞാനം പഠിപ്പിക്കുന്നവന്.
ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ ച ഭര്താ ച പംചൈതേ ഗുരവഃ സ്മൃതാഃ । ആത്മനഃ സര്വയത്നേന പ്രാണത്യാഗേന വാ പുനഃ
മുതിർന്ന സഹോദരനും ഭർത്താവും ഉൾപ്പെടെ ഈ അഞ്ചുപേരെയും ഗുരുക്കളായി കണക്കാക്കണം. അവരെ എല്ലാ ശ്രമവും പ്രാണത്യാഗം വരെ ചെയ്തും ആദരിക്കണം.
പൂജനീയാ വിശേഷേണ പംചൈതേ ഭൂതിമിച്ഛതാ । യാവത്പിതാ ച മാതാ ച ദ്വാവേതൌ നിര്വികാരിണൌ
സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഈ അഞ്ചുപേരെയും പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കണം. അച്ഛനും അമ്മയും മാറ്റമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ.