രാക്ഷസ്യ ഊചുഃ । യേഷു തീര്ഥേഷു വിപ്രേംദ്ര ത്വയാ സ്നാതം വദസ്വ നഃ । താനി സര്വാണി പുണ്യാനി മോചയാതഃ കുജന്മനഃ । അസ്മാനതിതരാം തൃഷ്ണാ ക്ഷുദ്ഭ്യാം ദാരുണദുഃഖദാത്
രാക്ഷസസ്ത്രീയർ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഏത് തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്തു എന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ. ആ എല്ലാം പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ ദുഷ്ടജന്മമായവരെ പോലും മോചിപ്പിക്കും. ഞങ്ങളുടെ ദാഹവും വിശപ്പും അത്യന്തം കഠിനമായ ദു:ഖം നൽകുന്നു.'
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- അവംതീമാശ്രമാത്പൂര്വമഹം ഹരിപുരീമിതഃ । ഗതോഽഹം ദ്വാരകാം തസ്മാത്സ്നാത്വാ സോമോദ്ഭവാ ജലേ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'അവന്തിയിലെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഹരിപുരത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ നിന്ന് ദ്വാരകയിലേക്കും, അവിടെ സോമനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.'
തതഃ പ്രാപ്തഃ പ്രഭാസാഖ്യം തീര്ഥം നീരധിതീരഗമ് । തസ്മാത്സേതുനിബംധേഽഹം സ്നാതഃ പരമപാവനേ
'അതിനുശേഷം ഞാൻ സമുദ്രത്തീരത്തുള്ള പ്രസിദ്ധമായ പ്രഭാസതീർത്ഥത്തിൽ എത്തി; അവിടെ നിന്ന് അതിപവിത്രമായ സേതുവിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.'
തസ്മാദഹം മഹാപുണ്യാം കിഷ്കിംധാം സമുപാഗതഃ । ഹതോ യത്ര തു രാമേണ വാലീ കപിഗണേശ്വരഃ
'അവിടെ നിന്ന് ഞാൻ മഹാപുണ്യമുള്ള കിഷ്കിന്ദയിലേക്ക് എത്തി; അവിടെയാണ് വാനരരാജാവായ വാലിയെ രാമൻ കൊല്ലുന്നത്.'
തസ്മാന്മഠം സരസ്വത്യാനര്മദാതീരസംസ്ഥിതമ് । സമാഗതോഽഹം യത്രാസ്തി ഭാരതീ സര്വസേവിതാ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സരസ്വതിയും നർമദയും ഒഴുകുന്ന തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഠത്തിൽ എത്തി, അവിടെയാണ് ഭാരതിയെ എല്ലാവരും ആരാധിക്കുന്നത്.
തതോഽഹംമാവേശംവേണീംതാംനത്വാദക്ഷിണാപഥേ । ശിവകാംചീ വിഷ്ണുകാംച്യൌ ദൃഷ്ടേ തത്ര മയാ പുരൌ
അതിനുശേഷം ഞാൻ ദക്ഷിണഭാഗത്തുള്ള വേണിയിൽ പ്രവേശിച്ചു, അവിടെ ശിവകാഞ്ചിയും വിഷ്ണുകാഞ്ചിയും എന്ന രണ്ടു നഗരങ്ങളും ഞാൻ കണ്ടു.
യയോര്മരണതോ ജംതുഃ ശിവോ വിഷ്ണുശ്ച ജായതേ । തതോഽഹംമുത്കലം പ്രാപ്തോ യത്രാസ്തി ഹരിരീശ്വരഃ
അവിടെയാണു മരിച്ചാൽ ജീവികൾക്ക് ശിവനോ വിഷ്ണുവോ ആയി പിറവിയെടുക്കാൻ സാധിക്കുന്നത്. അവിടെ നിന്ന് ഞാൻ ഉത്കളത്തിലേക്ക് എത്തി, അവിടെയാണ് ഹരിയും ഈശ്വരനും വസിക്കുന്നത്.
ചതുര്വര്ഗപ്രദഃ സാക്ഷാദ്ഭക്താനാമപി കാംക്ഷിതമ് । തമര്ചയിത്വാ വിധിവദ്ഭക്ഷയിത്വാ നിവേദിതമ്
അവൻ ഭക്തന്മാർക്കു നേരിട്ട് ചതുര്വിധ പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നൽകുന്നവനും എല്ലാവരും ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ആണു. ഞാൻ അവനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച് അർപ്പിതഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
പ്രസാദഭൂതം തസ്യൈവ ഗംഗാസാഗരസംഗമമ് । തത്ര ദേവാനൃഷീന്പിതൄംസ്തര്പയിത്വാ യഥാവിധി
അവന്റെ കൃപ ലഭിച്ച ശേഷം ഞാൻ ഗംഗയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതൃകളെയും യഥാവിധി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
യത്ര ഗംഗാശതമുഖീ ജാതാ തത്രാഹമാഗമമ് । തതോ ഗയാമുപാഗത്യ പിംഡാന്ദത്ത്വാ യഥാവിധി
അവിടെയാണ് നൂറ് മുഖങ്ങളോടെ ഗംഗാ ഉദിച്ചുവന്നത്. ഞാൻ അവിടെ എത്തി; പിന്നെ ഗയയിൽ ചെന്നു, യഥാവിധി പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചു.
പിതൃഭ്യസ്തുലസീപുഷ്പചംദനോദകപൂജിതാന് । കോശലാം ശരയൂം വാരികര്ണധാരനഭസ്വതാ
പിതൃകൾക്ക് തുളസിപ്പൂവ്, ചന്ദനം, വെള്ളം എന്നിവ അർപ്പിച്ച് പൂജിച്ചു. പിന്നെ ഞാൻ കോശലയും ശരയൂവുമാണ്, അവയുടെ വെള്ളം കാറ്റിൽ ഒഴുകുന്നു.
പവിത്രിതാഖിലജനാംസ്പര്ശനേനാഹമാഗമമ് । തത്രാസ്തി ഗോപ്രതാരാഖ്യം തീര്ഥം ത്രിദശദുര്ല്ലഭമ്
അവിടെയുള്ള എല്ലാവരുടെയും സ്പർശംകൊണ്ട് ശുദ്ധിയേറ്റു ഞാൻ അവിടെ എത്തി. അവിടെയാണ് ഗോപ്രതാരമെന്ന ദുർലഭമായ തീർത്ഥം, ദേവന്മാർക്കുപോലും അപൂർവം.
തത്ര സ്നാനാദികം കര്മ നിശാചര്യഃ കൃതം മയാ । തതഃ കാശീമഹംപ്രാപ്തോ രാജധാനീമുമാപതേഃ
അവിടെ ഞാൻ സ്നാനം തുടങ്ങിയ കര്മ്മങ്ങൾ യഥാവിധി നടത്തി. അതിനുശേഷം ഞാൻ ഉമാപതിയുടെ രാജധാനിയായ കാശിയിലേക്കെത്തി.
നത്വാ വിശ്വേശ്വരം ദേവം ബിംദുമാധവമേവ ച । സ്നാതം മണികര്ണികായാം ജ്ഞാനവാപ്യാം ച ഭക്തിതഃ
വിശ്വേശ്വരനെയും ബിന്ദുമാധവനെയും ഞാൻ നമസ്കരിച്ചു. മനികർണികയിലും ജ്ഞാനവാപിയിലും ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്തു.
ത്രിരാത്രിമുഷിതസ്തത്ര പ്രയാഗം പുനരാഗമമ് । പൌഷശുക്ലചതുര്ദശ്യാം സാക്ഷാദ്യത്ര പ്രജാപതിഃ
അവിടെ മൂന്നു രാത്രികൾ താമസിച്ച ശേഷം ഞാൻ വീണ്ടും പ്രയാഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. അവിടെയാണ് പോഷമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം ദിവസം പ്രജാപതി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നത്.
ഏകസ്മിന്മാഘമാസേ തു സ്നാനം കൃത്വാഽരുണോദയേ । പുനസ്തസ്മാത്സമായാതോ നൈമിഷം ഗോമതീതടേ
ഒരു മാഘമാസത്തിൽ ഞാൻ ഉഷസ്സിൽ സ്നാനം ചെയ്തു; അവിടെ നിന്ന് വീണ്ടും ഗോമതിയുടെ തീരത്തുള്ള നൈമിഷത്തേക്ക് പോയി.
യത്ര തീര്ഥാനി സര്വാണി വസംതി ച സ്വമായയാ । തതോഽഹം മഥുരാം പ്രാപ്തോ യത്ര വിശ്രാംതിസംജ്ഞകമ്
അവിടെയാണ് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും സ്വയം വസിക്കുന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. അവിടെ നിന്ന് ഞാൻ വിശ്രാന്തി എന്ന സ്ഥലം ഉള്ള മഥുരയിലേക്കെത്തി.
തീര്ഥം തത്സന്നിധൌ പുണ്യമസികുംഡാഖ്യമുത്തമമ് । കൃഷ്ണഗംഗാ ധ്രുവാക്രൂര കേശികാലീയതീര്ഥഭൃത്
അവിടടുത്ത് അസികുണ്ഡം എന്ന ഉത്തമമായ തീർത്ഥം ഉണ്ട്. കൃഷ്ണഗംഗ, ധ്രുവ, അക്രൂര, കേശികാലിയ തുടങ്ങിയ തീർത്ഥങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
യമുനാസ്തി മഹാപുണ്യാ യത്ര സര്വാര്ഥദായിനീ । ഉഭയോഃ കൂലയോസ്തസ്യാ വനാനി ദ്വാദശ ശ്രിയാ
അവിടെ മഹാപുണ്യമായ യമുനാ ഒഴുകുന്നു, അവൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നവളാണ്. അവളുടെ ഇരുപുറത്തും പന്ത്രണ്ടു വനം സമൃദ്ധിയായി വിരിയുന്നു.
രാജമാനാനി ഖേചര്യഃ സമസ്താര്ഥകരാണി ച । സംതി തേഷു നരഃ സ്നാത്വാ പീത്വാ ഭൂയോ ന ജായതേ
അവ വനം ദേവന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്നതും എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നല്കുന്നതുമാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് വെള്ളം കുടിക്കുന്നവർക്കു വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാവില്ല.
തതോഹമാഗമം പുണ്യം ഹസ്തിനാപുരമുത്തമമ് । യത്ര ശ്രീപതിപാദാബ്ജ ജാതാ ഗംഗാ സരിദ്വരാ
അതിനുശേഷം ഞാൻ അതി പുണ്യമായ ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്കെത്തി. അവിടെയാണ് ശ്രീപതിയുടെ പാദപദ്മത്തിൽ നിന്ന് ഗംഗാ, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവൾ, ഉദിച്ചുവന്നത്.
തതോ നാരായണസ്ഥാനം ഹിമവദ്ഭൂമിസംസ്ഥിതമ് । ആഗത്യ മാധവം ദൃഷ്ട്വാ കേദാരമഹമാഗമമ്
അതിനുശേഷം ഞാൻ ഹിമവൻ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നാരായണന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി; മാധവനെ ദർശിച്ച ശേഷം ഞാൻ കേദാരത്തിലേക്കെത്തി.
തത്ര സംപൂജ്യ വിശ്വേശം പീത്വാ ഹംസോദകം പുനഃ । ഹരിദ്വാരം മഹാപുണ്യമാഗമം ജാഹ്നവീതടേ
അവിടെ വിശ്വനാഥനെ ആരാധിച്ച്, വീണ്ടും ഹംസജലം കുടിച്ചശേഷം, ഞാൻ മഹാപുണ്യമായ ഹരിദ്വാരത്തിൽ, ജാഹ്നവിയുടെ തീരത്ത് എത്തി.
തത്ര സ്നാത്വാപിതൄന്ദേവാനൃഷീന്സംതര്പ്യ ചാപ്യഹമ് । സമാഗതഃ കുരുക്ഷേത്രേ യത്ര പ്രാചീ സരസ്വതീ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, പിതാക്കന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയശേഷം, ഞാൻ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി, അവിടെ പ്രാചീന സരസ്വതി ഒഴുകുന്നു.
തത്രാപ്യഹം ക്രിയാഃ സര്വാഃ കൃതവാന്നിയതേംദ്രിയഃ । അര്ചയിത്വാ ച പാദാബ്ജം ശ്രീപതേഃ പുഷ്കരം പ്രതി
അവിടെയും ഞാൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച് എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ചെയ്തു, ശ്രീപതിയുടെ കമലപാദങ്ങളെ ആരാധിച്ച്, പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ചലിതോ മാര്ഗമധ്യേ തു വിമലോ നാമ മേ സഖാ । മിലിതോ മാം വ്രജന്ഗേഹമിംദ്രപ്രസ്ഥാത്തു തീര്ഥതഃ
വഴി നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വിമലൻ എന്ന എന്റെ സുഹൃത്ത് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിലെ തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് വ്രജയിലേക്ക് വരികയായിരുന്നു; അവൻ എന്നെ കണ്ടുമുട്ടി.
നീതോഽഹം തേന രാക്ഷസ്യഃ പുനസ്തത്ര ദ്വിജന്മനാ । തീര്ഥേതി മേ പരാവൃത്യ ശക്രപ്രസ്ഥേഽഖിലാര്ഥദേ
അവൻ, ഒരു ദ്വിജൻ, എന്നെ വീണ്ടും ആ രാക്ഷസിയുടെ സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ്, എല്ലാ ഇച്ഛകളും നല്കുന്ന ശക്രപ്രസ്ഥത്തിലേക്ക് ഞാൻ മടങ്ങി.
തത്രാസ്തി ദ്വാരകാ പുണ്യാ നിര്മിതാ വിഷ്ണുനാ സ്വയമ് । തത്രാവലോകിതഃ സാക്ഷാദ്വിഷ്ണുര്വാക്യാന്നരൂപതഃ
അവിടെ വിഷ്ണു സ്വയം നിർമ്മിച്ച പുണ്യമുള്ള ദ്വാരകാ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ വിഷ്ണുവിനെ നേരിട്ട്, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ, അവന്റെ വാക്കുപോലെ ഞാൻ കണ്ടു.
തത്രാഹം സ ച സംസ്നാതൌ വിഷ്ണുഭക്തിപ്രലബ്ധയേ । ദത്താ സാ വിഷ്ണുനാ മഹ്യം തസ്മൈ ച കൃഷ്ണമൂര്തിനാ
അവിടെ ഞാനും അവനും വിഷ്ണുഭക്തി നേടാനായി ഒരുമിച്ച് സ്നാനം ചെയ്തു; ആ ഭക്തി കൃഷ്ണരൂപത്തിലുള്ള വിഷ്ണു ഞങ്ങൾക്കു നല്കി.
ശ്രുത്വാ തത്ര ഹരേര്വാണീ ന രൂപം വൈ വിലോകിതമ് । ഭക്തിര്ലബ്ധാ തതഃ സ്ഥാനാദ്യമഹം പുഷ്കരം പ്രതി
അവിടെ ഞാൻ ഹരിയുടെ ശബ്ദം കേട്ടു, രൂപം കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ആ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഭക്തി ലഭിച്ച്, ഞാൻ പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പോയി.