അവഗാഢാ ച പീത്വാ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ് । പ്രാണാംസ്ത്യജതി യസ്തത്ര സ യാതി പരമാം ഗതിമ് ൨൬ thumb|പ്രയാഗേ ഗങ്ഗാ-യമുനയോഃ സങ്ഗമഃ. അഗ്നിതീര്ഥമിതി ഖ്യാതം യമുനാ ദക്ഷിണേ തടേ । പശ്ചിമേ ധര്മരാജസ്യ തീര്ഥം ഹരവരം സ്മൃതമ്
അവിടെ മുങ്ങി കുടിച്ചാൽ ഏഴാം തലമുറയെയും ശുദ്ധീകരിക്കും. അവിടെ ജീവൻ വിട്ടാൽ പരമാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തും. പ്രയാഗത്തിൽ ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്നിടം അഗ്നിതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. യമുനയുടെ തെക്കേ കരയിൽ അതാണ്; പടിഞ്ഞാറ് ധർമ്മരാജാവിന്റെ തീർഥം ഉണ്ട്, അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
തത്ര സ്നാത്വാ ദിവം യാംതി യേ മൃതാസ്തേഽപുനര്ഭവാഃ । ഏവം തീര്ഥസഹസ്രാണി യമുനാ ദക്ഷിണേ തടേ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും; അവിടെ മരിക്കുന്നവർക്ക് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല. ഇങ്ങനെ, യമുനയുടെ തെക്കേ കരയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ഉത്തരേണ പ്രവക്ഷ്യാമി ആദിത്യസ്യ മഹാത്മനഃ । തീര്ഥം തു വിരജം നാമ യത്ര ദേവാഃ സവാസവാഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ വടക്കേ ഭാഗത്തുള്ള സൂര്യഭഗവാന്റെ മഹാത്മാവിന്റെ പേരിലുള്ള വീരജ തീർഥത്തെക്കുറിച്ച് പറയും. അവിടെ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും വസിക്കുന്നു.
ഉപാസതേ സ്മ സംധ്യാം തു നിത്യകാലം യുധിഷ്ഠിര । ദേവാഃ സേവംതി തത്തീര്ഥം യേ ചാന്യേ വിദുഷോ ജനാഃ
അവിടെ, യുധിഷ്ഠിരാ, ദേവന്മാരും മറ്റു ജ്ഞാനികൾക്കും സന്ധ്യാകാലത്ത് എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധന നടത്തുന്നു.
ശ്രദ്ദധാനപരോ ഭൂത്വാ കുരു തീര്ഥാഭിഷേചനമ് । അന്യേ ച ബഹവസ്തീര്ഥാഃ സര്വപാപഹരാഃ ശുഭാഃ
വിശ്വാസത്തോടെ നീ അവിടെ തീർത്ഥസ്നാനം നടത്തണം. അവിടെ മറ്റു അനേകം ശുഭകരമായ, എല്ലാപാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്.
തേഷു സ്നാത്വാ ദിവം യാംതി യേ മൃതാസ്തേഽപുനര്ഭവാഃ । ഗംഗാ ച യമുനാ ചൈവ ഉഭേ തുല്യഫലേ സ്മൃതേ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും; അവിടെ മരിക്കുന്നവർക്ക് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല. ഗംഗയും യമുനയും ഒരുപോലെ ഫലം നൽകുന്നവയാണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
കേവലം ശ്രേഷ്ഠഭാവേന ഗംഗാ സര്വത്ര പൂജ്യതേ । ഏവം കുരുഷ്വ കൌംതേയ സ്വര്ഗതീര്ഥാഭിഷേചനമ്
ഗംഗയെ എല്ലായിടത്തും ആദരിക്കപ്പെടുന്നത് അതിന്റെ ഉത്തമത്വം കൊണ്ടാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, സ്വർഗീയ തീർത്ഥജലംകൊണ്ടു അഭിഷേകം നടത്തണം.
യാവജ്ജീവകൃതം പാപം തത്ക്ഷണാദേവ നശ്യതി । യസ്ത്വിദം കല്യ ഉത്ഥായ പഠതേ ച ശൃണോതി വാ
ജീവിതത്തിൽ ചെയ്ത എല്ലാ പാപങ്ങളും, ആരെങ്കിലും രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു ഇതു വായിക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ഉടൻ തന്നെ നശിക്കും.
മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യഃ സ്വര്ഗലോകം ച ഗച്ഛതി
അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുകയും സ്വർഗലോകം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ യമുനാമാഹാത്മ്യേ പംചചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ സ്വർഗഖണ്ഡത്തിൽ യമുനാമാഹാത്മ്യത്തിൽ പത്തൊൻപതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ശ്രുതം മേ ബ്രഹ്മണാ പ്രോക്തം പുരാണേ പുണ്യസമ്മിതമ് । തീര്ഥാനാം തു സഹസ്രാണി ശതാനി നിയുതാനി ച
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: ബ്രഹ്മാവു പുരാണത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, പുണ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
സര്വേ പുണ്യാഃ പവിത്രാശ്ച ഗതിശ്ച പരമാ സ്മൃതാ । പൃഥിവ്യാം നൈമിഷം പുണ്യമംതരിക്ഷേ ച പുഷ്കരമ്
അവയൊക്കെയും വിശുദ്ധവും പുണ്യവുമാണ്, അവയുടെ വഴി ഉത്തമമാണെന്ന് പറയുന്നു. ഭൂമിയിൽ നൈമിഷം പുണ്യസ്ഥലവും, ആകാശത്തിൽ പുഷ്കരം വിശേഷവുമാണ്.
പ്രയാഗമപി ലോകാനാം കുരുക്ഷേത്രം വിശിഷ്യതേ । സര്വാണി സംപരിത്യജ്യ കഥമേകം പ്രശംസസി
പ്രയാഗം പോലും ലോകത്തിനിടയിൽ കുരുക്ഷേത്രം പോലെ തന്നെ മറ്റെല്ലാ സ്ഥലങ്ങളെയും മറികടക്കുന്നു. പിന്നെ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് നീ എങ്ങനെ ഒറ്റയിടം മാത്രം പ്രശംസിക്കുന്നു?
അപ്രമാണമിദം പ്രോക്തമശ്രദ്ധേയമനുത്തമമ് । ഗതിം ച പരമാം ദിവ്യാം ഭോഗാംശ്ചൈവ യഥേപ്സിതാന്
ഇത് അളക്കാനാവാത്തതും വിശ്വസിക്കാനാകാത്തതും അതുല്യവുമാണ്. എന്നിരുന്നാലും നീ പരമമായ ദിവ്യമായ വഴിയും ഇഷ്ടാനുസൃതമായ അനുഭവങ്ങളും പറയുന്നു.
കിമര്ഥമല്പയോഗേന ബഹുധര്മം പ്രശംസസി । ഏതം മേ സംശയം ബ്രൂഹി യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ്
കുറഞ്ഞ ശ്രമത്തിൽ എങ്ങനെ നീ വലിയ പുണ്യം പ്രശംസിക്കുന്നു? ഞാൻ കണ്ടതും കേട്ടതും പോലെ ഈ സംശയം നീ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- അശ്രദ്ധേയം ന വക്തവ്യം പ്രത്യക്ഷമപി തദ്ഭവേത് । നരസ്യ ശ്രദ്ദധാനസ്യ പാപോപഹതചേതസഃ
മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: വിശ്വസിക്കാനാകാത്തത് പറയരുത്, അത് നേരിട്ട് കണ്ടാലും. പാപം ബാധിച്ച മനസ്സുള്ളവനും വിശ്വാസമുള്ളവനും ഇതുപോലെയാണ്.
അശ്രദ്ദധാനോ ഹ്യശുചിര്ദുര്മതിസ്ത്യക്തമംഗലഃ । ഏതേ പാതകിനഃ സര്വേ തേനേദം ഭാഷിതം മയാ
വിശ്വാസമില്ലാത്തവൻ, അശുദ്ധൻ, ദുഷ്ടചിന്തയുള്ളവൻ, ദൗർഭാഗ്യൻ—ഇവരൊക്കെയും പാപികളാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇതു പറഞ്ഞത്.
ശൃണു പ്രയാഗമാഹാത്മ്യം യഥാദൃഷ്ടം യഥാശ്രുതമ് । പ്രത്യക്ഷം ച പരോക്ഷം ച യഥാന്യത്സംഭവിഷ്യതി
ഞാൻ നേരിട്ട് കണ്ടതും കേട്ടതും പോലെ, പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം നീ ഇപ്പോൾ കേൾക്കുക. നേരിട്ടും പരോക്ഷമായും മറ്റെന്തും സംഭവിച്ചപോലും.
യഥൈവാന്യന്മയാ ദൃഷ്ടം പുരാ രാജന്യഥാശ്രുതമ് । ശാസ്ത്രം പ്രമാണം കൃത്വാ തു പൂജ്യതേ യോഗമാത്മനഃ
മുൻപ് ഞാൻ കണ്ടതും കേട്ടതും പോലെ, രാജാവേ, ശാസ്ത്രത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ആത്മാവിന്റെ യോഗം ലഭിക്കും.
ക്ലിശ്യതേ ചാപരസ്തത്ര നൈവ യോഗമവാപ്നുയാത് । ജന്മാംതരസഹസ്രേഭ്യോ യോഗോ ലഭ്യേത മാനവൈഃ
മറ്റൊരാൾ അവിടെ പരിശ്രമിച്ചാലും യോഗം നേടാൻ കഴിയില്ല. മനുഷ്യർക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷം മാത്രമേ യോഗം ലഭിക്കുകയുള്ളൂ.
യഥായോഗസഹസ്രേണ യോഗോ ലഭ്യേത മാനവൈഃ । യസ്തു സര്വാണി രത്നാനി ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി
ആയിരം യോഗങ്ങൾക്കു ശേഷം മനുഷ്യർക്ക് യോഗം ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ രത്നങ്ങളും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നവനും—
തേന ദാനേന ദത്തേന യോഗോ ലഭ്യേത മാനവൈഃ । പ്രയാഗേ തു മൃതസ്യേദം സര്വം ഭവതി നാന്യഥാ
അവൻ ആ ദാനത്തിന്റെ ഫലത്തിൽ യോഗം നേടും. എന്നാൽ പ്രയാഗത്തിൽ മരിച്ചാൽ ഇതൊക്കെയും ലഭിക്കും, മറ്റെവിടെയും അല്ല.
പ്രധാനഹേതും വക്ഷ്യാമി ശ്രദ്ദധത്സു ച ഭാരത । യഥാ സര്വേഷു ഭൂതേഷു സര്വത്രൈവ തു ദൃശ്യതേ
വിശ്വാസമുള്ളവർക്കായി പ്രധാന കാരണം ഞാൻ പറയാം, ഭാരതാ. എല്ലായിടത്തും എല്ലാ ജീവികളിലും കാണുന്നപോലെ—
ബ്രഹ്മ നൈവാസ്തി വൈ കിംചിദ്യദ്വക്തും ത്വിദമുച്യതേ । യഥാ സര്വേഷു ഭൂതേഷു ബ്രഹ്മ സര്വത്ര പൂജ്യതേ
ബ്രഹ്മം ഒഴികെ മറ്റൊന്നുമില്ല, എന്നാൽ വിശദീകരണത്തിനായി ഇതു പറയുന്നു. എല്ലായിടത്തും എല്ലാ ജീവികളിലും ബ്രഹ്മം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ഏവം സര്വേഷു ലോകേഷു പ്രയാഗഃ പൂജ്യതേ ബുധൈഃ । പൂജ്യതേ തീര്ഥരാജസ്യ സത്യമേതദ്യുധിഷ്ഠിര
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പ്രയാഗം ജ്ഞാനികൾ ആദരത്തോടെ ആരാധിക്കുന്നു. തീർത്ഥങ്ങളുടെ രാജാവായി ഇത് സത്യമായാണ്, യുദിഷ്ഠിരാ, എല്ലാവരും മാനിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാപി സ്മരതേ നിത്യം പ്രയാഗം തീര്ഥമുത്തമമ് । തീര്ഥരാജമനുപ്രാപ്യ നൈവാന്യത്കിംചിദിച്ഛതി
ബ്രഹ്മാവും പ്രയാഗം എന്ന ഉത്തമമായ തീർത്ഥം എല്ലായ്പ്പോഴും ഓർക്കുന്നു. തീർത്ഥരാജാവിനെ പ്രാപിച്ചാൽ മറ്റൊന്നും ആഗ്രഹിക്കാനില്ല.
കോ ഹി ദേവത്വമാസാദ്യ മാനുഷത്വം ചികീര്ഷതി । അനേനൈവാനുമാനേന ത്വം ജ്ഞാസ്യസി യുധിഷ്ഠിര
ദൈവസ്വരൂപം ലഭിച്ചവൻ ആരാണ് മനുഷ്യരൂപം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഇതുപോലെയുള്ള വിവേകത്തിലൂടെ നീയുമാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്, യുദിഷ്ഠിരാ.
യഥാ പുണ്യമപുണ്യം വാ തഥൈവ കഥിതം മയാ । യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ശ്രുതം തദ്യത്ത്വയാ പ്രോക്തം വിസ്മിതോഽഹം പുനഃ പുനഃ
പുണ്യവും പാപവും ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്. യുദിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: നീ പറഞ്ഞത് ഞാൻ കേട്ടു, വീണ്ടും വീണ്ടും അതിൽ അത്ഭുതപ്പെടുന്നു.
കഥം യോഗേന തത്പ്രാപ്തിഃ സ്വര്ഗലോകസ്തു കര്മണാ । തദാ ച ലഭതേ ഭോഗാന്ഗാം ച തത്കര്മണാം ഫലമ്
യോഗം വഴി ആ പ്രാപ്തി എങ്ങനെയാണ് ലഭിക്കുന്നത്? കര്മ്മം വഴി സ്വർഗം എങ്ങനെ ലഭിക്കും? അങ്ങനെ ആ കര്മ്മങ്ങൾകൊണ്ട് അനുഭവങ്ങളും ഫലവും ലഭിക്കുന്നുവോ?
താനി കര്മാണി പൃച്ഛാമി പുനര്യൈഃ പ്രാപ്യതേ മഹീമ് । മാര്കംഡേയ ഉവാച- ശൃണുരാജന്മഹാബാഹോ യഥോക്തകര്മ്മണാ മഹീ
ഏത് കര്മ്മങ്ങളാൽ ഭൂമി ലഭിക്കാമെന്നു ഞാൻ വീണ്ടും ചോദിക്കുന്നു. മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: മഹാബാഹുവായ രാജാവേ, നിർദ്ദേശിച്ച കര്മ്മങ്ങൾകൊണ്ട് ഭൂമി എങ്ങനെ ലഭിക്കാമെന്ന് കേൾക്കൂ.