ഭക്ഷയിത്വാ തതോ രക്തം പീത്വാ യാസ്യാമി ജീവിതമ് । അന്യാ പ്രാഹ കിയദ്ദ്രവ്യം വിദ്യതേഽസ്യ ഗജാനനേ
'മാംസം കഴിച്ച ശേഷം അവന്റെ രക്തം കുടിച്ചു ഞാൻ ജീവൻ തിരിച്ചെടുക്കും.' മറ്റൊരുത്തി ചോദിച്ചു: 'ഈ ആനമുഖനായവനിൽ എത്രയോ ഉള്ളടക്കം ഉണ്ടാകും?'
മമ വ്യാഘ്രാനനായാസ്തു പാനായാപി ന ദൃശ്യതേ । അന്യാ വൈ രഥചക്രാഖ്യാ ശ്രൂയതാം വചനം മമ
'എന്റെ പുലിമുഖത്തിനും പോലും കുടിക്കാൻ മതിയാകുന്നത്ര ഒന്നുമില്ല.' മറ്റൊരു രാക്ഷസി, രഥചക്ര എന്നറിയപ്പെടുന്നവൾ, പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ.'
കരിഷ്യേ കുംഡലമഹം കേനാംത്രൈരസ്യ മേഖലാമ് । അന്യാവദദഹം ദംതൈരേകതഃ ശ്യാമലീകൃതൈഃ
'ഞാൻ അവന്റെ ആന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കുണ്ഡലവും കട്ടിയും ഉണ്ടാക്കും.' മറ്റൊരുത്തി പറഞ്ഞു: 'അവന്റെ പല്ലുകൾ കറുത്ത് കളിച്ചിരിക്കാൻ പാശുരം ഉണ്ടാക്കാം.'
രമേ ഷോഡശഭിര്ദ്യൂതശാലായാം തദ്വിശാരദഃ । ഇത്യുക്ത്വാ താഃ മിഥഃ സര്വാസ്തംദ്വിജം പ്രതി ദുദ്രുവുഃ
'അവൻ പന്തുകളി കളിയിൽ പതിനാറ് പാശുരം ഉപയോഗിക്കാൻ നിപുണനാണ്.' ഇങ്ങനെ തമ്മിൽ സംസാരിച്ച ശേഷം അവരെല്ലാവരും ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ നേരെ ഓടി.
വിവൃതാസ്യാ ലലജ്ജിഹ്വാഃ പ്രദ്യോതൈകമഹാഭുജാഃ । ആയാംതീസ്താഃ സമാലോക്യ ബ്രാഹ്മണോ ഭയവിഹ്വലഃ
വായ് തുറന്ന്, നാവു പുറത്തിട്ട്, വലിയ കൈകൾ പ്രകാശിച്ച് അവർ സമീപിച്ചപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണൻ അവരെ കണ്ടു ഭയത്തിൽ വിറച്ചു.
ആത്മാനമഭിതശ്ചക്രേ രക്ഷാം വേദോദിതാം നൃപ । താ ആഗത്യ സ്ഥിതാ ദൂരം രാക്ഷസ്യോ ഭീമവിക്രമാഃ
രാജാവേ, വേദമന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് എല്ലാ ദിശകളിലും അവൻ സ്വയം സംരക്ഷിച്ചു; ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള ആ രാക്ഷസസ്ത്രീയർ അടുത്ത് വന്ന് അകലെ നിന്നു.
തേജസാ തസ്യ മംത്രൈശ്ച പ്രത്യാദിഷ്ടാ നരാധിപഃ । ഊചുശ്ച കോ ഭവാനത്ര കുതഃ പ്രാപ്തോഽസി തദ്വദ
അവന്റെ തേജസ്സിലും മന്ത്രങ്ങളിലും തള്ളപ്പെട്ട്, രാജാവേ, അവർ ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ് ഇവിടെ? എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്? അതു പറയു.'
ത്വദ്ദര്ശനാന്മനോഽസ്മാകം പ്രസാദമധിഗച്ഛതി । ത്വത്പാദസ്പര്ശനാത്കിം നോ ന വിപ്ര ഭവിതാ ഫലമ് । അതോ മൂര്ദ്ധസു നോ ദേഹി സ്വകീയം പാദപംകജമ്
'നിന്നെ കണ്ടതോടെ നമ്മുടെ മനസ്സ് ശാന്തി അനുഭവിക്കുന്നു; നിന്റെ പാദസ്പർശം കിട്ടിയാൽ എന്ത് ഫലവും ലഭിക്കാതിരിക്കില്ല, ബ്രാഹ്മണാ. അതുകൊണ്ട്, നിന്റെ കമലപാദം ഞങ്ങളുടെ തലയിൽ വെക്കൂ.'
നാരദ ഉവാച- ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്താസാം ജഗാദ ഹരിദത്തജഃ । ദ്വിജ ഉവാച- കൃത്വാ പവിത്രതീര്ഥാനി ബ്രാഹ്മണോഽഹം സമാഗതഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ഹരിദത്തന്റെ മകൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു. ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'പവിത്രതീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഞാൻ ഇവിടെ വന്ന ബ്രാഹ്മണനാണ്.'
സാംപ്രതം പുഷ്കരം യാമി ഭവതീഭിഃ കിമിച്ഛതേ । യതസ്തത്പ്രാര്ഥ്യതാം ദാതും ശക്തോ ദാസ്യാമി ചേത്തദാ
'ഇപ്പോൾ ഞാൻ പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് എന്നിൽ നിന്ന് എന്താണ് ആവശ്യം? നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടതൊന്നും ചോദിക്കൂ; കഴിയുമെങ്കിൽ ഞാൻ അതു നൽകും.'
രാക്ഷസ്യ ഊചുഃ । യേഷു തീര്ഥേഷു വിപ്രേംദ്ര ത്വയാ സ്നാതം വദസ്വ നഃ । താനി സര്വാണി പുണ്യാനി മോചയാതഃ കുജന്മനഃ । അസ്മാനതിതരാം തൃഷ്ണാ ക്ഷുദ്ഭ്യാം ദാരുണദുഃഖദാത്
രാക്ഷസസ്ത്രീയർ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഏത് തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്തു എന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ. ആ എല്ലാം പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ ദുഷ്ടജന്മമായവരെ പോലും മോചിപ്പിക്കും. ഞങ്ങളുടെ ദാഹവും വിശപ്പും അത്യന്തം കഠിനമായ ദു:ഖം നൽകുന്നു.'
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച- അവംതീമാശ്രമാത്പൂര്വമഹം ഹരിപുരീമിതഃ । ഗതോഽഹം ദ്വാരകാം തസ്മാത്സ്നാത്വാ സോമോദ്ഭവാ ജലേ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'അവന്തിയിലെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഹരിപുരത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ നിന്ന് ദ്വാരകയിലേക്കും, അവിടെ സോമനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.'
തതഃ പ്രാപ്തഃ പ്രഭാസാഖ്യം തീര്ഥം നീരധിതീരഗമ് । തസ്മാത്സേതുനിബംധേഽഹം സ്നാതഃ പരമപാവനേ
'അതിനുശേഷം ഞാൻ സമുദ്രത്തീരത്തുള്ള പ്രസിദ്ധമായ പ്രഭാസതീർത്ഥത്തിൽ എത്തി; അവിടെ നിന്ന് അതിപവിത്രമായ സേതുവിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.'
തസ്മാദഹം മഹാപുണ്യാം കിഷ്കിംധാം സമുപാഗതഃ । ഹതോ യത്ര തു രാമേണ വാലീ കപിഗണേശ്വരഃ
'അവിടെ നിന്ന് ഞാൻ മഹാപുണ്യമുള്ള കിഷ്കിന്ദയിലേക്ക് എത്തി; അവിടെയാണ് വാനരരാജാവായ വാലിയെ രാമൻ കൊല്ലുന്നത്.'
തസ്മാന്മഠം സരസ്വത്യാനര്മദാതീരസംസ്ഥിതമ് । സമാഗതോഽഹം യത്രാസ്തി ഭാരതീ സര്വസേവിതാ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സരസ്വതിയും നർമദയും ഒഴുകുന്ന തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഠത്തിൽ എത്തി, അവിടെയാണ് ഭാരതിയെ എല്ലാവരും ആരാധിക്കുന്നത്.
തതോഽഹംമാവേശംവേണീംതാംനത്വാദക്ഷിണാപഥേ । ശിവകാംചീ വിഷ്ണുകാംച്യൌ ദൃഷ്ടേ തത്ര മയാ പുരൌ
അതിനുശേഷം ഞാൻ ദക്ഷിണഭാഗത്തുള്ള വേണിയിൽ പ്രവേശിച്ചു, അവിടെ ശിവകാഞ്ചിയും വിഷ്ണുകാഞ്ചിയും എന്ന രണ്ടു നഗരങ്ങളും ഞാൻ കണ്ടു.
യയോര്മരണതോ ജംതുഃ ശിവോ വിഷ്ണുശ്ച ജായതേ । തതോഽഹംമുത്കലം പ്രാപ്തോ യത്രാസ്തി ഹരിരീശ്വരഃ
അവിടെയാണു മരിച്ചാൽ ജീവികൾക്ക് ശിവനോ വിഷ്ണുവോ ആയി പിറവിയെടുക്കാൻ സാധിക്കുന്നത്. അവിടെ നിന്ന് ഞാൻ ഉത്കളത്തിലേക്ക് എത്തി, അവിടെയാണ് ഹരിയും ഈശ്വരനും വസിക്കുന്നത്.
ചതുര്വര്ഗപ്രദഃ സാക്ഷാദ്ഭക്താനാമപി കാംക്ഷിതമ് । തമര്ചയിത്വാ വിധിവദ്ഭക്ഷയിത്വാ നിവേദിതമ്
അവൻ ഭക്തന്മാർക്കു നേരിട്ട് ചതുര്വിധ പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നൽകുന്നവനും എല്ലാവരും ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ആണു. ഞാൻ അവനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച് അർപ്പിതഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
പ്രസാദഭൂതം തസ്യൈവ ഗംഗാസാഗരസംഗമമ് । തത്ര ദേവാനൃഷീന്പിതൄംസ്തര്പയിത്വാ യഥാവിധി
അവന്റെ കൃപ ലഭിച്ച ശേഷം ഞാൻ ഗംഗയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതൃകളെയും യഥാവിധി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
യത്ര ഗംഗാശതമുഖീ ജാതാ തത്രാഹമാഗമമ് । തതോ ഗയാമുപാഗത്യ പിംഡാന്ദത്ത്വാ യഥാവിധി
അവിടെയാണ് നൂറ് മുഖങ്ങളോടെ ഗംഗാ ഉദിച്ചുവന്നത്. ഞാൻ അവിടെ എത്തി; പിന്നെ ഗയയിൽ ചെന്നു, യഥാവിധി പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചു.
പിതൃഭ്യസ്തുലസീപുഷ്പചംദനോദകപൂജിതാന് । കോശലാം ശരയൂം വാരികര്ണധാരനഭസ്വതാ
പിതൃകൾക്ക് തുളസിപ്പൂവ്, ചന്ദനം, വെള്ളം എന്നിവ അർപ്പിച്ച് പൂജിച്ചു. പിന്നെ ഞാൻ കോശലയും ശരയൂവുമാണ്, അവയുടെ വെള്ളം കാറ്റിൽ ഒഴുകുന്നു.
പവിത്രിതാഖിലജനാംസ്പര്ശനേനാഹമാഗമമ് । തത്രാസ്തി ഗോപ്രതാരാഖ്യം തീര്ഥം ത്രിദശദുര്ല്ലഭമ്
അവിടെയുള്ള എല്ലാവരുടെയും സ്പർശംകൊണ്ട് ശുദ്ധിയേറ്റു ഞാൻ അവിടെ എത്തി. അവിടെയാണ് ഗോപ്രതാരമെന്ന ദുർലഭമായ തീർത്ഥം, ദേവന്മാർക്കുപോലും അപൂർവം.
തത്ര സ്നാനാദികം കര്മ നിശാചര്യഃ കൃതം മയാ । തതഃ കാശീമഹംപ്രാപ്തോ രാജധാനീമുമാപതേഃ
അവിടെ ഞാൻ സ്നാനം തുടങ്ങിയ കര്മ്മങ്ങൾ യഥാവിധി നടത്തി. അതിനുശേഷം ഞാൻ ഉമാപതിയുടെ രാജധാനിയായ കാശിയിലേക്കെത്തി.
നത്വാ വിശ്വേശ്വരം ദേവം ബിംദുമാധവമേവ ച । സ്നാതം മണികര്ണികായാം ജ്ഞാനവാപ്യാം ച ഭക്തിതഃ
വിശ്വേശ്വരനെയും ബിന്ദുമാധവനെയും ഞാൻ നമസ്കരിച്ചു. മനികർണികയിലും ജ്ഞാനവാപിയിലും ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്തു.
ത്രിരാത്രിമുഷിതസ്തത്ര പ്രയാഗം പുനരാഗമമ് । പൌഷശുക്ലചതുര്ദശ്യാം സാക്ഷാദ്യത്ര പ്രജാപതിഃ
അവിടെ മൂന്നു രാത്രികൾ താമസിച്ച ശേഷം ഞാൻ വീണ്ടും പ്രയാഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. അവിടെയാണ് പോഷമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം ദിവസം പ്രജാപതി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നത്.
ഏകസ്മിന്മാഘമാസേ തു സ്നാനം കൃത്വാഽരുണോദയേ । പുനസ്തസ്മാത്സമായാതോ നൈമിഷം ഗോമതീതടേ
ഒരു മാഘമാസത്തിൽ ഞാൻ ഉഷസ്സിൽ സ്നാനം ചെയ്തു; അവിടെ നിന്ന് വീണ്ടും ഗോമതിയുടെ തീരത്തുള്ള നൈമിഷത്തേക്ക് പോയി.
യത്ര തീര്ഥാനി സര്വാണി വസംതി ച സ്വമായയാ । തതോഽഹം മഥുരാം പ്രാപ്തോ യത്ര വിശ്രാംതിസംജ്ഞകമ്
അവിടെയാണ് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും സ്വയം വസിക്കുന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. അവിടെ നിന്ന് ഞാൻ വിശ്രാന്തി എന്ന സ്ഥലം ഉള്ള മഥുരയിലേക്കെത്തി.
തീര്ഥം തത്സന്നിധൌ പുണ്യമസികുംഡാഖ്യമുത്തമമ് । കൃഷ്ണഗംഗാ ധ്രുവാക്രൂര കേശികാലീയതീര്ഥഭൃത്
അവിടടുത്ത് അസികുണ്ഡം എന്ന ഉത്തമമായ തീർത്ഥം ഉണ്ട്. കൃഷ്ണഗംഗ, ധ്രുവ, അക്രൂര, കേശികാലിയ തുടങ്ങിയ തീർത്ഥങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
യമുനാസ്തി മഹാപുണ്യാ യത്ര സര്വാര്ഥദായിനീ । ഉഭയോഃ കൂലയോസ്തസ്യാ വനാനി ദ്വാദശ ശ്രിയാ
അവിടെ മഹാപുണ്യമായ യമുനാ ഒഴുകുന്നു, അവൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നവളാണ്. അവളുടെ ഇരുപുറത്തും പന്ത്രണ്ടു വനം സമൃദ്ധിയായി വിരിയുന്നു.
രാജമാനാനി ഖേചര്യഃ സമസ്താര്ഥകരാണി ച । സംതി തേഷു നരഃ സ്നാത്വാ പീത്വാ ഭൂയോ ന ജായതേ
അവ വനം ദേവന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്നതും എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നല്കുന്നതുമാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് വെള്ളം കുടിക്കുന്നവർക്കു വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാവില്ല.