താവദ്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । യത്രാസൌ ലഭതേ ജന്മ സാ ഗൌസ്തത്രാഭിജായതേ
ആ പശുവിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ വർഷസഹസ്രങ്ങൾ അവൻ സ്വർഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ എവിടെ ജനിച്ചാലും ആ പശുവും അവിടെ തന്നെ ജനിക്കുന്നു.
ന ച പശ്യത്യസൌ ഘോരം നരകം തേന കര്മണാ । ഉത്തരാന്സ കുരൂന്പ്രാപ്യ മോദതേ കാലമക്ഷയമ്
ആ കർമ്മം മൂലം അവൻ ഭയങ്കരമായ നരകം കാണുന്നില്ല; ഉത്തരകുരുക്കളിൽ എത്തി, അവൻ ക്ഷയമില്ലാത്ത കാലം ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗവാം ശതസഹസ്രേഭ്യോ ദദ്യാദേകാം പയസ്വിനീമ് । പുത്രാന്ദാരാന്തഥാ ഭൃത്യാന്ഗൌരേകാ പ്രതിതാരയേത്
ഒരു പാൽകറക്കുന്ന പശു ദാനം ചെയ്താൽ, നൂറായിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ, പുത്രന്മാരെയും ഭാര്യമാരെയും ഭൃത്യന്മാരെയും രക്ഷിക്കാം.
തസ്മാത്സര്വേഷു ദാനേഷു ഗോദാനം തു വിശിഷ്യതേ । ദുര്ഗമേ വിഷമേ ഘോരേ മഹാപാതകസംഭവേ । ഗൌരേവ രക്ഷാം കുരുതേ തസ്മാദ്ദേയാ ദ്വിജാതയേ
അതിനാൽ, എല്ലാ ദാനങ്ങളിൽ പശുദാനം ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്; കഠിനവും ഭയാനകവുമായ സാഹചര്യങ്ങളിലും മഹാപാതകങ്ങൾ സംഭവിക്കുമ്പോഴും, പശുവാണ് രക്ഷ നൽകുന്നത്—അതിനാൽ, അത് ദ്വിജാതിക്ക് നൽകണം.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ദ്വിചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ സ്വർഗഖണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- യഥാ പ്രയാഗസ്യ മുനേ മാഹാത്മ്യം കഥിതം ത്വയാ । തഥാതഥാ പ്രമുച്യേഽഹം സര്വപാപൈര്ന സംശയഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: മുനീശ്വരനേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം കേട്ടപ്പോൾ ഞാൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി—ഇതിൽ ഒരു സംശയവുമില്ല.
ഭഗവന്കേന വിധിനാ ഗംതവ്യം ധര്മനിശ്ചയൈഃ । പ്രയാഗേ യോ വിധിഃ പ്രോക്തഃ തന്മേ ബ്രൂഹി മഹാമുനേ
ഭഗവാനേ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പോടെ എങ്ങനെയാണ് പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടത്? പ്രയാഗത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ആ നിയമം ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ, മഹാമുനീ.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- കഥയിഷ്യാമി തേ വത്സ തീര്ഥയാത്രാവിധിക്രമമ് । യോ ഗച്ഛേതകുരുശ്രേഷ്ഠ പ്രയാഗം ദേവസംയുതമ്
മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, ഞാൻ നിന്നോട് തീർത്ഥയാത്രയുടെ ശരിയായ ക്രമം പറയാം; ദേവതകളോടൊപ്പം പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നവൻ, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ—
ബലീവര്ദസമാരൂഢഃ ശൃണു തസ്യാപി യത്ഫലമ് । വസതേ നരകേ ഘോരേ ഗവാം ക്രോധേ സുദാരുണേ
കാളയെ കയറി സഞ്ചരിക്കുന്നവന് എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും എന്നതും കേൾക്കൂ. അവൻ പശുക്കളുടെ അത്യന്തം ഭയാനകമായ കോപത്തിൽ, ഒരു ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു.
സലിലം ച ന ഗൃഹ്ണംതി പിതരസ്തസ്യ ദേഹിനഃ । യസ്തു പുത്രാംസ്തഥാ ബാലാന്സ്നാപയേത്പായയേത്തഥാ
അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ അവനിൽ നിന്ന് വെള്ളം സ്വീകരിക്കാറില്ല. എന്നാൽ, തന്റെ കുട്ടികളെ സ്നാനിപ്പിക്കുകയും അവർക്കും വെള്ളം കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—
യഥാത്മനസ്തഥാ സര്വാന്ദാനം വിപ്രേഷു ദാപയേത് । ഐശ്വര്യലോഭാന്മോഹാദ്വാ ഗച്ഛേദ്യാനേന യോ നരഃ
—തന്നെ പോലെ തന്നെ എല്ലാവർക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ, ധനലോഭത്താലോ മായയാലോ ആരെങ്കിലും വാഹനത്തിൽ യാത്രചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ—
നിഷ്ഫലം തസ്യ തത്തീര്ഥം തസ്മാദ്യാനം പരിത്യജേത് । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ യസ്തു കന്യാം പ്രയച്ഛതി
—അവനു ആ തീർഥയാത്ര ഫലപ്രദമാകില്ല. അതുകൊണ്ട് വാഹനയാത്ര ഉപേക്ഷിക്കണം. എന്നാൽ ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശത്ത് ആരെങ്കിലും ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം നൽകുകയാണെങ്കിൽ—
ആര്ഷേണ തു വിധാനേന യഥാവിഭവസംഭവമ് । ന പശ്യതി യമം ഘോരം നരകം തേന കര്മണാ
—മുനിമാരുടെ ആചാരപ്രകാരം, തനിക്കുള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച് ആചാരത്തോടെ വിവാഹം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ആ ഭയാനകമായ യമനെയും നരകത്തെയും കാണേണ്ടതില്ല.
ഉത്തരാന്സ കുരൂന്ഗത്വാ മോദതേ കാലമക്ഷയമ് । പുത്രാംസ്തു ദാരാഁല്ലഭതേ ധാര്മികാന്നയസംയുതാന്
അവൻ ഉത്തരകുരുക്കളിലേക്ക് പോയി അവസാനമില്ലാത്ത സന്തോഷത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നു. ധാർമ്മികതയും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഉള്ള പുത്രന്മാരെയും ഭാര്യമാരെയും അവൻ ലഭിക്കുന്നു.
തത്ര ദാനം പ്രദാതവ്യം യഥാവിഭവസംഭവമ് । തേന തീര്ഥഫലൈനൈവ വര്ദ്ധതേ നാത്ര സംശയഃ
അവിടെ, തനിക്കുള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം. അതിനാൽ തീർഥയാത്രയുടെ ഫലം വർദ്ധിക്കുന്നു—ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
സ്വര്ഗേ തിഷ്ഠതി രാജേംദ്ര യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ് । വടമൂലം സമാശ്രിത്യ യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത്
രാജാവേ, അവൻ ലോകം അവസാനിക്കുന്നതുവരെ സ്വർഗത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു. വടവൃക്ഷത്തിന്റെ വേരിൽ ജീവൻ വിട്ടയാൾ—
സര്വലോകാനതിക്രമ്യ രുദ്രലോകം ച ഗച്ഛതി । തത്ര തേ ദ്വാദശാദിത്യാസ്തപംതേ രുദ്രമാശ്രിതാഃ
—എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും അതിക്രമിച്ച് രുദ്രന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അവിടെ പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യന്മാർ രുദ്രനെ ആശ്രയിച്ച് തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.
നിര്ദഹംതി ജഗത്സര്വം വടമൂലം ന ദഹ്യതേ । നഷ്ടചംദ്രാര്കപവനം യദാ ചൈകാര്ണവം ജഗത്
അവർ മുഴുവൻ ലോകവും ദഹിപ്പിച്ചാലും വടവൃക്ഷത്തിന്റെ വേർ ദഹിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കാറ്റും ഇല്ലാതായി ലോകം ഒറ്റ സമുദ്രമാകുമ്പോൾ—
സ്വപിത്യത്രൈവ വൈ വിഷ്ണുര്ജായമാനഃ പുനഃ പുനഃ । ദേവദാനവഗംധര്വ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ
—അവിടെയാണ് വിഷ്ണു വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ച് ഉറങ്ങുന്നത്. ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, ഋഷിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണമാർ—
സദാ സേവംതി തത്തീര്ഥം ഗംഗായമുനസംഗമേ । തത്ര ഗച്ഛംതി രാജേംദ്ര പ്രയാഗേ സംയുതം ച യത്
—എപ്പോഴും ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന ആ പുണ്യസ്ഥലത്തെ സേവിക്കുന്നു. അവിടെ രാജാവേ, അവർ പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, അതുമായി ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നതിലേക്കും.
തത്ര ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ദിശശ്ചൈവ ദിഗീശ്വരാഃ । ലോകപാലാശ്ച സാധ്യാശ്ച പിതരോ ലോകസംമതാഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും, ദിശകളും അവയുടെ രക്ഷകരും, ലോകപാലന്മാരും സിദ്ധന്മാരും, ആദരിക്കപ്പെടുന്ന പിതാക്കന്മാരും—
സനത്കുമാരപ്രമുഖാസ്തഥൈവ പരമര്ഷയഃ । അംഗിരപ്രമുഖാശ്ചൈവ തഥാ ബ്രഹ്മര്ഷയഃ പരേ
സനത്കുമാരൻമാരും പ്രധാനമായ മഹർഷിമാരും, അംഗിരസും മറ്റ് ബ്രഹ്മർഷിമാരും അവിടെയുണ്ട്.
തഥാ നാഗാശ്ച സിദ്ധാശ്ച സുപര്ണാഃ ഖേചരാശ്ച യേ । സരിതഃ സാഗരാഃ ശൈലാ നാഗാ വിദ്യാധരാസ്തഥാ
അതു പോലെ തന്നെ നാഗന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, സുപർണ്ണന്മാർ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, നാഗന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ—
ഹരിശ്ച ഭഗവാനാസ്തേ പ്രജാപതിപുരസ്കൃതഃ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ പൃഥിവ്യാ ജഘനം സ്മൃതമ്
ഹരിയും, ഭഗവാനുമായുള്ളവനും, പ്രജാപതിമാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അവിടെയുണ്ട്. ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശം ഭൂമിയുടെ ഗർഭം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
പ്രയാഗം രാജശാര്ദൂല ത്രിഷുലോകേഷു വിശ്രുതമ് । തതഃ പുണ്യതമം നാസ്തി ത്രിഷുലോകേഷു ഭാരത
രാജാവേ, പ്രയാഗം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അതിനേക്കാൾ പുണ്യമുള്ളത് മറ്റൊന്നുമില്ല, ഭാരതാ.
ശ്രവണാത്തസ്യ തീര്ഥസ്യ നാമസംകീര്തനാദപി । മൃത്തികാ ലംഭനാദ്വാപി നരഃ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
ആ തീർഥത്തിന്റെ പേരുകേട്ടാലും, അതിന്റെ നാമം ഉച്ചരിച്ചാലും, അതിന്റെ മണ്ണ് സ്പർശിച്ചാലും ഒരാൾ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
തത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യ്യാത്സംഗമേ സംശിതവ്രതഃ । തുല്യം ഫലമവാപ്നോതി രാജസൂയാശ്വമേധയോഃ
ആ സങ്കമനത്തിൽ, ഉറച്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവന് രാജസൂയയാഗത്തിന്റെയും അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെയും ഫലം സമം ലഭിക്കും.
ന വേദവചനാത്താത ന ലോകവചനാദപി । മതിരുത്ക്രമണീയാ തേ പ്രയാഗഗമനം പ്രതി
പ്രിയനേ, പ്രയാഗയാത്രയെക്കുറിച്ച് നിന്റെ മനസ്സ് വേദവചനങ്ങൾ കൊണ്ടോ ലോകവചനങ്ങൾ കൊണ്ടോ കുലയരുത്.
ദശതീര്ഥസഹസ്രാണി ഷഷ്ടികോട്യസ്തഥാപരാഃ । യേഷാം സാന്നിധ്യമത്രൈവ കീര്തനാത്കുരുനംദന
കുരുനന്ദനാ, ഇവിടെ പത്ത് ആയിരം തീർത്ഥങ്ങളും അറുപത് കോടി മറ്റും, അവയുടെ പേര് മാത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ പോലും സാന്നിധ്യത്തിൽ വരുന്നു.
യാ ഗതിര്യോഗയുക്തസ്യ സദുത്ഥസ്യ മനീഷിണഃ । സാ ഗതിസ്ത്യജതഃ പ്രാണാന്ഗംഗായമുനസംഗമേ
യോഗത്തിൽ ലയിച്ചും ഉന്നതമായ മനസ്സോടെ ജീവിച്ച ജ്ഞാനിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഗതി, ഗംഗയും യമുനയും കൂടുന്ന സ്ഥലത്ത് പ്രാണം വിട്ടവനും അതേ ഗതി ലഭിക്കും.