മാര്കംഡേയ ഉവാച- ശൃണു രാജന്പ്രയാഗസ്യ മാഹാത്മ്യം പുനരേവ തു । യം ഗത്വാ സര്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
മാര്ക്കണ്ഡേയന് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം വീണ്ടും കേള്ക്കൂ; അവിടേക്ക് പോയാല് എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നുമാണ് മോചനം, ഇതില് യാതൊരു സംശയവുമില്ല.
ആര്താനാം ച ദരിദ്രാണാം നിശ്ചിതവ്യവസായിനാമ് । സ്ഥാനം മുക്ത്വാ പ്രയാഗം തു നാക്ഷയം തു കദാചന
ബാധിതര്ക്കും ദരിദ്രര്ക്കും ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവര്ക്കും പ്രയാഗം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ശാശ്വതമായ സ്ഥലം ഇല്ല.
ഗംഗായമുനമാസാദ്യ യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത് । ദീപ്തകാംചനവര്ണാഭേ വിമാനേ സൂര്യവര്ചസി
ഗംഗയും യമുനയും ഒന്നിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി ജീവന് ഉപേക്ഷിക്കുന്നവന് പൊന്നുപോലെയും പ്രകാശമുള്ളതുമായ ദിവ്യവിമാനത്തില് ഉയരുന്നു.
ഗംധര്വാപ്സരസാം മധ്യേ സ്വര്ഗേ മോദതി മാനവഃ । ഈപ്സിതാഁല്ലഭതേകാമാന്വദംതി ഋഷിപുംഗവാഃ
സ്വര്ഗത്തില് ഗന്ധര്വ്വരുടെയും അപ്സരസുകളുടെയും ഇടയില് ആ മനുഷ്യന് ആനന്ദിക്കുന്നു; ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങള് അവന് നേടുന്നു എന്ന് മഹാഋഷിമാര് പറയുന്നു.
സര്വരത്നമയൈര്ദിവ്യൈര്നാനാധ്വജസമാകുലൈഃ । വരാംഗനാ സമാകീര്ണൈര്മോദതേ ശുഭലക്ഷണൈഃ
എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വിവിധ പതാകകളോടെ മനോഹരമായ സ്ത്രീകളാല് ചുറ്റപ്പെട്ട ദിവ്യവിമാനങ്ങളില് അവന് ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗീതവാദിത്രനിര്ഘോഷൈഃ പ്രസുപ്തഃ പ്രതിബുധ്യതേ । യാവന്ന സ്മരതേ ജന്മ താവത്സ്വര്ഗേ മഹീയതേ
പാട്ടിന്റെയും വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തില് ഉണര്ന്ന്, ജന്മം ഓര്ക്കുന്നില്ലാത്ത കാലം മുഴുവന് അവന് സ്വര്ഗത്തില് മഹത്വം നേടുന്നു.
തത്ര സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണകര്മ്മാ ദിവശ്ച്യുതഃ । ഹിരണ്യരത്നസംപൂര്ണേ സമൃദ്ധേ ജായതേ കുലേ
അവിടെ സ്വര്ഗത്തില് നിന്ന് പുണ്യം തീര്ന്നാല് താഴെ വീണ്, പൊന്നും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കുടുംബത്തില് ജനിക്കും.
തദേവ സ്മരതേ തീര്ഥം സ്മരണാത്തത്ര ഗച്ഛതി । ദേശസ്ഥോ യദി വാരണ്യേ വിദേശേ യദി വാ ഗൃഹേ
അവന് ആ തിരുത്തം ഓര്ക്കുന്നു; ഓര്മ്മയാല് തന്നെ അവിടെ എത്തുന്നു — സ്വന്തം ദേശത്തോ കാട്ടിലോ വിദേശത്തോ വീട്ടിലോ എവിടെയായാലും.
പ്രയാഗം സ്മരമാത്രോപി യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത് । സ ബ്രഹ്മലോകമാപ്നോതി വദംതി ഋഷിപുംഗവാഃ
പ്രയാഗം ഓര്മ്മിച്ചുകൊണ്ട് ജീവന് വിടുന്നവന് പോലും ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് മഹാഋഷിമാര് പറയുന്നു.
സര്വകാമഫലാവൃത്താ മഹീ യത്ര ഹിരണ്മയീ । ഋഷയോ മുനയഃ സിദ്ധാ യത്ര ലോകേ പ്രഗച്ഛതി
അവിടെ ഭൂമി എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളാലും നിറഞ്ഞു പൊന്നുപോലെയാണ്; അവിടേക്ക് ഋഷിമാരും മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും പോകുന്നു.
സ്ത്രീസഹസ്രാ കുലേ രമ്യേ മംദാകിന്യാസ്തടേ ശുഭേ । മോദതേ ഋഷിഭിഃ സാര്ദ്ധം സ്വകൃതേനേഹ കര്മണാ
മന്ദാകിനി നദിയുടെ മനോഹരമായ തീരത്ത്, ഒരു സമ്പന്നമായ കുടുംബത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളോടും മഹർഷിമാരോടും കൂടി, തന്റെ ഈ ലോകത്തിലെ സത്കർമ്മഫലമായി ആനന്ദിക്കുന്നു.
സിദ്ധചാരണഗന്ധര്വൈഃ പൂജ്യതേ ദിവി ദൈവതൈഃ । തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടോ ജംബുദ്വീപപതിര്ഭവേത്
സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ദേവതകളും സ്വർഗത്തിൽ അവനെ ആദരിക്കുന്നു; പിന്നെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണു, ജംബുദ്വീപത്തിന്റെ അധിപനായ് ജനിക്കുന്നു.
തതഃ ശുഭാനി കര്മാണി ചിംതയാനഃ പുനഃ പുനഃ । ഗുണവാന്വിത്തസംപന്നോ ഭവതീഹ ന സംശയഃ
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ഗുണങ്ങളാലും ധനസമ്പത്താലും സമ്പന്നനായി ഈ ലോകത്ത് ജനിക്കുന്നു; ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല.
കര്മണാ മനസാ വാചാ സത്യധര്മപ്രതിഷ്ഠിതഃ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ യസ്തു ദാനം പ്രയച്ഛതി
കർമ്മത്തിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും സത്യവും ധർമ്മവും പാലിക്കുന്നവൻ, ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശത്ത് ദാനം നൽകുന്നവൻ—
സുവര്ണംമണിമുക്താം വാ യദി ധാന്യം പ്രതിഗ്രഹമ് । സ്വകാര്യേ പിതൃകാര്യേ വാ ദേവതാഭ്യര്ചനേഽപി വാ
സ്വർണ്ണം, മണി, മുത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യം, സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനോ പിതൃകർമ്മത്തിനോ ദേവതാരാധനയ്ക്കോ ആയാലും—
നിഷ്ഫലം തസ്യ തത്തീര്ഥം യാവത്തത്ഫലമശ്നുതേ । ഏവം തീര്ഥേന ഗൃഹ്ണീയാത് പുണ്യേഷ്വായതനേഷു ച
അവനു ആ തീർത്ഥം ഫലപ്രദമാകുന്നത് അവൻ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നതുവരെ അല്ല; അതുകൊണ്ട്, ഒരാൾ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും ദാനം നൽകണം.
നിമിത്തേഷു ച സര്വേഷു അപ്രമത്തോ ദ്വിജോ ഭവേത് । കപിലാം പാടലാവര്ണാം പ്രയാഗേ യഃ പ്രയച്ഛതി
എല്ലാ അവസരങ്ങളിലും, ഒരു ദ്വിജൻ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം; പ്രയാഗത്തിൽ പാടലവർണ്ണമുള്ള കപിലാ പശു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
സ്വര്ണശൃംഗീം രൌപ്യഖുരാം ചൈലകംഠീം പയസ്വിനീമ് । പ്രയാഗേ ശ്രോത്രിയം സാധും ഗ്രാഹയിത്വാ യഥാവിധി
സ്വർണ്ണംകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പും വെള്ളി കുത്തുകളും വസ്ത്രം കെട്ടിയ കഴുത്തും പാൽ നൽകുന്ന പശുവും, പ്രയാഗത്തിൽ ശുദ്ധനും പണ്ഡിതനുമായ ബ്രാഹ്മണനെ യഥാവിധി സ്വീകരിപ്പിച്ച്—
ശുക്ലാംബരധരം ശാംതം ധര്മജ്ഞം വേദപാരഗമ് । സാ ഗൌസ്തസ്മൈ ച ദാതവ്യാ ഗംഗായമുനസംഗമേ
വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച, ശാന്തനായ, ധർമ്മം അറിയുന്ന, വേദപാരായണനായ ബ്രാഹ്മണനു, ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ആ പശു ദാനം ചെയ്യണം.
വാസാംസി ച മഹാര്ഹാണി രത്നാനി വിവിധാനി ച । യാവദ്രോമാണി തസ്യാ ഗോഃ സംതി ഗാത്രേഷു സത്തമ
അത് കൂടാതെ, അതി വിലയേറിയ വസ്ത്രങ്ങളും വിവിധ രത്നങ്ങളും, ആ പശുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ എത്ര രോമങ്ങൾ ഉണ്ടോ അത്രയും എണ്ണം, മഹാനായവനേ.
താവദ്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । യത്രാസൌ ലഭതേ ജന്മ സാ ഗൌസ്തത്രാഭിജായതേ
ആ പശുവിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ വർഷസഹസ്രങ്ങൾ അവൻ സ്വർഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ എവിടെ ജനിച്ചാലും ആ പശുവും അവിടെ തന്നെ ജനിക്കുന്നു.
ന ച പശ്യത്യസൌ ഘോരം നരകം തേന കര്മണാ । ഉത്തരാന്സ കുരൂന്പ്രാപ്യ മോദതേ കാലമക്ഷയമ്
ആ കർമ്മം മൂലം അവൻ ഭയങ്കരമായ നരകം കാണുന്നില്ല; ഉത്തരകുരുക്കളിൽ എത്തി, അവൻ ക്ഷയമില്ലാത്ത കാലം ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗവാം ശതസഹസ്രേഭ്യോ ദദ്യാദേകാം പയസ്വിനീമ് । പുത്രാന്ദാരാന്തഥാ ഭൃത്യാന്ഗൌരേകാ പ്രതിതാരയേത്
ഒരു പാൽകറക്കുന്ന പശു ദാനം ചെയ്താൽ, നൂറായിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ, പുത്രന്മാരെയും ഭാര്യമാരെയും ഭൃത്യന്മാരെയും രക്ഷിക്കാം.
തസ്മാത്സര്വേഷു ദാനേഷു ഗോദാനം തു വിശിഷ്യതേ । ദുര്ഗമേ വിഷമേ ഘോരേ മഹാപാതകസംഭവേ । ഗൌരേവ രക്ഷാം കുരുതേ തസ്മാദ്ദേയാ ദ്വിജാതയേ
അതിനാൽ, എല്ലാ ദാനങ്ങളിൽ പശുദാനം ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്; കഠിനവും ഭയാനകവുമായ സാഹചര്യങ്ങളിലും മഹാപാതകങ്ങൾ സംഭവിക്കുമ്പോഴും, പശുവാണ് രക്ഷ നൽകുന്നത്—അതിനാൽ, അത് ദ്വിജാതിക്ക് നൽകണം.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ദ്വിചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ സ്വർഗഖണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- യഥാ പ്രയാഗസ്യ മുനേ മാഹാത്മ്യം കഥിതം ത്വയാ । തഥാതഥാ പ്രമുച്യേഽഹം സര്വപാപൈര്ന സംശയഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: മുനീശ്വരനേ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം കേട്ടപ്പോൾ ഞാൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി—ഇതിൽ ഒരു സംശയവുമില്ല.
ഭഗവന്കേന വിധിനാ ഗംതവ്യം ധര്മനിശ്ചയൈഃ । പ്രയാഗേ യോ വിധിഃ പ്രോക്തഃ തന്മേ ബ്രൂഹി മഹാമുനേ
ഭഗവാനേ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പോടെ എങ്ങനെയാണ് പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടത്? പ്രയാഗത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ആ നിയമം ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ, മഹാമുനീ.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- കഥയിഷ്യാമി തേ വത്സ തീര്ഥയാത്രാവിധിക്രമമ് । യോ ഗച്ഛേതകുരുശ്രേഷ്ഠ പ്രയാഗം ദേവസംയുതമ്
മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, ഞാൻ നിന്നോട് തീർത്ഥയാത്രയുടെ ശരിയായ ക്രമം പറയാം; ദേവതകളോടൊപ്പം പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നവൻ, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ—
ബലീവര്ദസമാരൂഢഃ ശൃണു തസ്യാപി യത്ഫലമ് । വസതേ നരകേ ഘോരേ ഗവാം ക്രോധേ സുദാരുണേ
കാളയെ കയറി സഞ്ചരിക്കുന്നവന് എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും എന്നതും കേൾക്കൂ. അവൻ പശുക്കളുടെ അത്യന്തം ഭയാനകമായ കോപത്തിൽ, ഒരു ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു.
സലിലം ച ന ഗൃഹ്ണംതി പിതരസ്തസ്യ ദേഹിനഃ । യസ്തു പുത്രാംസ്തഥാ ബാലാന്സ്നാപയേത്പായയേത്തഥാ
അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ അവനിൽ നിന്ന് വെള്ളം സ്വീകരിക്കാറില്ല. എന്നാൽ, തന്റെ കുട്ടികളെ സ്നാനിപ്പിക്കുകയും അവർക്കും വെള്ളം കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—