പ്രയാഗേ തു പ്രവിഷ്ടസ്യ പാപം ക്ഷരതി തത്ക്ഷണാത് । യോജനാനാം സഹസ്രേഷു ഗംഗാം സ്മരതി യോ നരഃ
പ്രയാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചയാൾക്ക് പാപം അതേ നിമിഷം തന്നെ കഴുകി പോകുന്നു. ആയിരം യോജന ദൂരം അകലെ നിന്നാലും, ഗംഗയെ ഓർക്കുന്നവൻ —
അപി ദുഷ്കൃതകര്മാസൌ ലഭതേ പരമാം ഗതിമ് । കീര്തനാന്മുച്യതേ പാപൈര്ദൃഷ്ട്വാ ഭദ്രാണി പശ്യതി
അവൻ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തവനാണെങ്കിലും പരമഗതി നേടും; അവളെ സ്തുതിച്ചാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും, അവളെ കണ്ടാൽ ശുഭഫലങ്ങൾ കാണും.
അവഗാഹ്യ ച പീത്വാ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ് । സത്യവാദീ ജിതക്രോധോ അഹിംസാം പരമാസ്ഥിതഃ
അവിടെ കുളിച്ച് ആ ജലമു കുടിച്ചാല്, സത്യവാക്യനും കോപം ജയിച്ചവനും അഹിംസയില് ഉറച്ചവനും ഏഴാം തലമുറവരെ കുടുംബത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കും.
ധര്മാനുസാരീ തത്ത്വജ്ഞോ ഗോബ്രാഹ്മണഹിതേ രതഃ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ സ്നാതോ മുച്യേത കില്ബിഷാത്
ധര്മം അനുസരിക്കുന്നവനും സത്യം അറിയുന്നവനും പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും ക്ഷേമത്തില് താല്പര്യമുള്ളവനും ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള ഇടയില് സ്നാനം ചെയ്താല് പാപങ്ങളില് നിന്ന് മോചിതനാകും.
മനസാ ചിംതിതാന്കാമാന്സമ്യക്പ്രാപ്നോതി പുഷ്കലാന് । തതോ ഗത്ത്വാ പ്രയാഗം തു സര്വദേവാഭിരക്ഷിതമ്
മനസ്സില് ആലോചിച്ച ആഗ്രഹങ്ങള് പൂര്ണമായി ലഭിക്കും; അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവതകളും സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പോയാല്
ബ്രഹ്മചാരീ വസേന്മാസം പിതൃദേവാംശ്ച തര്പയേത് । ഈപ്സിതാഁല്ലഭതേ കാമാന്യത്ര തത്രാഭിജായതേ
അവിടെ ഒരു മാസം ബ്രഹ്മചാര്യമായി താമസിച്ച് പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാല് ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങള് ലഭിക്കും; അവിടെ അല്ലെങ്കില് മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജനിക്കും.
തപനസ്യ സുതാ ദേവീ ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതാ । സമാഗതാ മഹാഭാഗാ യമുനാ യത്ര നിമ്നഗാഃ
മഹാഭാഗ്യവതിയായ തപനന്റെ മകളായ യമുനാദേവി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തയായി അവിടെയെത്തി, അവിടെയാണ് മഹാനായ നദികള് ഒന്നിച്ചുചേരുന്നത്.
തത്ര സന്നിഹിതോ നിത്യം സാക്ഷാദ്ദേവോ മഹേശ്വരഃ । ദുഷ്പ്രാപം മാനുഷൈഃ പുണ്യം പ്രയാഗം തു യുധിഷ്ഠിര
അവിടെ മഹേശ്വരന് എപ്പോഴും നേരിട്ട് സന്നിഹിതനാണ്; മനുഷ്യര്ക്ക് പ്രാപിക്കാനാവാത്ത മഹാപുണ്യസ്ഥലമാണ് പ്രയാഗം, യുദ്ധിഷ്ഠിര.
ദേവദാനവഗംധര്വാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ । തത്രോപസ്പൃശ്യ രാജേംദ്ര സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
ദേവന്മാര്, ദാനവന്മാര്, ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, ഋഷിമാര്, സിദ്ധന്മാര്, ചാരണന്മാര് എന്നിവര് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് രാജാവേ, സ്വര്ഗലോകത്ത് മഹത്വം നേടുന്നു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ഏകചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മമഹാപുരാണത്തിലെ സ്വര്ഗഖണ്ഡത്തിലെ നാല്പത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- ശൃണു രാജന്പ്രയാഗസ്യ മാഹാത്മ്യം പുനരേവ തു । യം ഗത്വാ സര്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
മാര്ക്കണ്ഡേയന് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം വീണ്ടും കേള്ക്കൂ; അവിടേക്ക് പോയാല് എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നുമാണ് മോചനം, ഇതില് യാതൊരു സംശയവുമില്ല.
ആര്താനാം ച ദരിദ്രാണാം നിശ്ചിതവ്യവസായിനാമ് । സ്ഥാനം മുക്ത്വാ പ്രയാഗം തു നാക്ഷയം തു കദാചന
ബാധിതര്ക്കും ദരിദ്രര്ക്കും ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവര്ക്കും പ്രയാഗം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ശാശ്വതമായ സ്ഥലം ഇല്ല.
ഗംഗായമുനമാസാദ്യ യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത് । ദീപ്തകാംചനവര്ണാഭേ വിമാനേ സൂര്യവര്ചസി
ഗംഗയും യമുനയും ഒന്നിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി ജീവന് ഉപേക്ഷിക്കുന്നവന് പൊന്നുപോലെയും പ്രകാശമുള്ളതുമായ ദിവ്യവിമാനത്തില് ഉയരുന്നു.
ഗംധര്വാപ്സരസാം മധ്യേ സ്വര്ഗേ മോദതി മാനവഃ । ഈപ്സിതാഁല്ലഭതേകാമാന്വദംതി ഋഷിപുംഗവാഃ
സ്വര്ഗത്തില് ഗന്ധര്വ്വരുടെയും അപ്സരസുകളുടെയും ഇടയില് ആ മനുഷ്യന് ആനന്ദിക്കുന്നു; ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങള് അവന് നേടുന്നു എന്ന് മഹാഋഷിമാര് പറയുന്നു.
സര്വരത്നമയൈര്ദിവ്യൈര്നാനാധ്വജസമാകുലൈഃ । വരാംഗനാ സമാകീര്ണൈര്മോദതേ ശുഭലക്ഷണൈഃ
എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വിവിധ പതാകകളോടെ മനോഹരമായ സ്ത്രീകളാല് ചുറ്റപ്പെട്ട ദിവ്യവിമാനങ്ങളില് അവന് ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗീതവാദിത്രനിര്ഘോഷൈഃ പ്രസുപ്തഃ പ്രതിബുധ്യതേ । യാവന്ന സ്മരതേ ജന്മ താവത്സ്വര്ഗേ മഹീയതേ
പാട്ടിന്റെയും വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തില് ഉണര്ന്ന്, ജന്മം ഓര്ക്കുന്നില്ലാത്ത കാലം മുഴുവന് അവന് സ്വര്ഗത്തില് മഹത്വം നേടുന്നു.
തത്ര സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണകര്മ്മാ ദിവശ്ച്യുതഃ । ഹിരണ്യരത്നസംപൂര്ണേ സമൃദ്ധേ ജായതേ കുലേ
അവിടെ സ്വര്ഗത്തില് നിന്ന് പുണ്യം തീര്ന്നാല് താഴെ വീണ്, പൊന്നും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമ്പന്നമായ കുടുംബത്തില് ജനിക്കും.
തദേവ സ്മരതേ തീര്ഥം സ്മരണാത്തത്ര ഗച്ഛതി । ദേശസ്ഥോ യദി വാരണ്യേ വിദേശേ യദി വാ ഗൃഹേ
അവന് ആ തിരുത്തം ഓര്ക്കുന്നു; ഓര്മ്മയാല് തന്നെ അവിടെ എത്തുന്നു — സ്വന്തം ദേശത്തോ കാട്ടിലോ വിദേശത്തോ വീട്ടിലോ എവിടെയായാലും.
പ്രയാഗം സ്മരമാത്രോപി യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത് । സ ബ്രഹ്മലോകമാപ്നോതി വദംതി ഋഷിപുംഗവാഃ
പ്രയാഗം ഓര്മ്മിച്ചുകൊണ്ട് ജീവന് വിടുന്നവന് പോലും ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് മഹാഋഷിമാര് പറയുന്നു.
സര്വകാമഫലാവൃത്താ മഹീ യത്ര ഹിരണ്മയീ । ഋഷയോ മുനയഃ സിദ്ധാ യത്ര ലോകേ പ്രഗച്ഛതി
അവിടെ ഭൂമി എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളാലും നിറഞ്ഞു പൊന്നുപോലെയാണ്; അവിടേക്ക് ഋഷിമാരും മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും പോകുന്നു.
സ്ത്രീസഹസ്രാ കുലേ രമ്യേ മംദാകിന്യാസ്തടേ ശുഭേ । മോദതേ ഋഷിഭിഃ സാര്ദ്ധം സ്വകൃതേനേഹ കര്മണാ
മന്ദാകിനി നദിയുടെ മനോഹരമായ തീരത്ത്, ഒരു സമ്പന്നമായ കുടുംബത്തിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളോടും മഹർഷിമാരോടും കൂടി, തന്റെ ഈ ലോകത്തിലെ സത്കർമ്മഫലമായി ആനന്ദിക്കുന്നു.
സിദ്ധചാരണഗന്ധര്വൈഃ പൂജ്യതേ ദിവി ദൈവതൈഃ । തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടോ ജംബുദ്വീപപതിര്ഭവേത്
സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ദേവതകളും സ്വർഗത്തിൽ അവനെ ആദരിക്കുന്നു; പിന്നെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണു, ജംബുദ്വീപത്തിന്റെ അധിപനായ് ജനിക്കുന്നു.
തതഃ ശുഭാനി കര്മാണി ചിംതയാനഃ പുനഃ പുനഃ । ഗുണവാന്വിത്തസംപന്നോ ഭവതീഹ ന സംശയഃ
അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ഗുണങ്ങളാലും ധനസമ്പത്താലും സമ്പന്നനായി ഈ ലോകത്ത് ജനിക്കുന്നു; ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല.
കര്മണാ മനസാ വാചാ സത്യധര്മപ്രതിഷ്ഠിതഃ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ യസ്തു ദാനം പ്രയച്ഛതി
കർമ്മത്തിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും സത്യവും ധർമ്മവും പാലിക്കുന്നവൻ, ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശത്ത് ദാനം നൽകുന്നവൻ—
സുവര്ണംമണിമുക്താം വാ യദി ധാന്യം പ്രതിഗ്രഹമ് । സ്വകാര്യേ പിതൃകാര്യേ വാ ദേവതാഭ്യര്ചനേഽപി വാ
സ്വർണ്ണം, മണി, മുത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യം, സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനോ പിതൃകർമ്മത്തിനോ ദേവതാരാധനയ്ക്കോ ആയാലും—
നിഷ്ഫലം തസ്യ തത്തീര്ഥം യാവത്തത്ഫലമശ്നുതേ । ഏവം തീര്ഥേന ഗൃഹ്ണീയാത് പുണ്യേഷ്വായതനേഷു ച
അവനു ആ തീർത്ഥം ഫലപ്രദമാകുന്നത് അവൻ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നതുവരെ അല്ല; അതുകൊണ്ട്, ഒരാൾ തീർത്ഥങ്ങളിലും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും ദാനം നൽകണം.
നിമിത്തേഷു ച സര്വേഷു അപ്രമത്തോ ദ്വിജോ ഭവേത് । കപിലാം പാടലാവര്ണാം പ്രയാഗേ യഃ പ്രയച്ഛതി
എല്ലാ അവസരങ്ങളിലും, ഒരു ദ്വിജൻ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം; പ്രയാഗത്തിൽ പാടലവർണ്ണമുള്ള കപിലാ പശു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
സ്വര്ണശൃംഗീം രൌപ്യഖുരാം ചൈലകംഠീം പയസ്വിനീമ് । പ്രയാഗേ ശ്രോത്രിയം സാധും ഗ്രാഹയിത്വാ യഥാവിധി
സ്വർണ്ണംകൊണ്ടുള്ള കൊമ്പും വെള്ളി കുത്തുകളും വസ്ത്രം കെട്ടിയ കഴുത്തും പാൽ നൽകുന്ന പശുവും, പ്രയാഗത്തിൽ ശുദ്ധനും പണ്ഡിതനുമായ ബ്രാഹ്മണനെ യഥാവിധി സ്വീകരിപ്പിച്ച്—
ശുക്ലാംബരധരം ശാംതം ധര്മജ്ഞം വേദപാരഗമ് । സാ ഗൌസ്തസ്മൈ ച ദാതവ്യാ ഗംഗായമുനസംഗമേ
വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച, ശാന്തനായ, ധർമ്മം അറിയുന്ന, വേദപാരായണനായ ബ്രാഹ്മണനു, ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ആ പശു ദാനം ചെയ്യണം.
വാസാംസി ച മഹാര്ഹാണി രത്നാനി വിവിധാനി ച । യാവദ്രോമാണി തസ്യാ ഗോഃ സംതി ഗാത്രേഷു സത്തമ
അത് കൂടാതെ, അതി വിലയേറിയ വസ്ത്രങ്ങളും വിവിധ രത്നങ്ങളും, ആ പശുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ എത്ര രോമങ്ങൾ ഉണ്ടോ അത്രയും എണ്ണം, മഹാനായവനേ.