ആഖ്യാഹി ത്വരിതോ രാജന്കിമര്ഥം ത്വരിതം ത്വയാ । കേന വാ വിക്ലവീഭൂതഃ കഥയസ്വ മമാഗ്രതഃ
“രാജാവേ, നീ എത്രയും വേഗം പറയൂ, എന്തിനാണ് എന്നെ അടിയന്തിരമായി വിളിച്ചത്? എന്താണ് നിന്നെ ഇത്രയും വിഷമിപ്പിച്ചത്? എന്റെ മുമ്പിൽ പറയൂ.”
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- അസ്മാകം ചൈവ യദ്വൃത്തം രാജ്യസ്യാര്ഥേ മഹാമുനേ । ഏതത്സര്വം വിദിത്വാ തു ഭഗവാനിഹ ചാഗതഃ
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: “മഹാമുനിയേ, രാജ്യം നേടാൻ വേണ്ടി ഞങ്ങൾക്കുണ്ടായതെല്ലാം നീ അറിയുന്നു. അതെല്ലാം അറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് ഭഗവാൻ ഇവിടെ വന്നത്.”
മാര്കംഡേയ ഉവാച- ശൃണു രാജന്മഹാബാഹോ യത്ര ധര്മോ വ്യവസ്ഥിതഃ । നൈവ ദൃഷ്ടം രണേ പാപം യുധ്യമാനസ്യ ധീമതഃ
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: “രാജാവേ, മഹാബാഹുവേ, എവിടെയാണ് ധർമ്മം ഉറപ്പുള്ളത് എന്ന് കേൾക്കൂ. യുദ്ധഭൂമിയിൽ ധീരന്മാർക്ക് പാപം കാണപ്പെടുന്നില്ല.”
കിം പുനാ രാജധര്മേണ ക്ഷത്രിയസ്യ വിശേഷതഃ । തദേവം ഹൃദയേ കൃത്വാ തസ്മാത്പാപം ന ചിംതയേത്
“വിശേഷിച്ച് രാജധർമ്മം പാലിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയർക്കു എത്രയോ അധികം! ഇത് മനസ്സിൽ വെച്ച്, പാപം ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല.”
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ പ്രണമ്യ ശിരസാ മുനിമ് । പൃച്ഛാമി ത്വാം മുനിശ്രേഷ്ഠ സദാ ത്രൈകാല്യദര്ശനമ് । കഥയസ്വ സമാസേന മുച്യേഽഹം യേന കില്ബിഷാത്
അതിനുശേഷം രാജാവ് യുദിഷ്ഠിരൻ, തലകുനിച്ച് ആ മഹർഷിയെ വണങ്ങി这样 പറഞ്ഞു: മൂന്നു കാലവും കാണുന്ന മഹാമുനിയേ, എനിക്ക് പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കാൻ എന്താണ് മാർഗ്ഗം എന്ന് ദയവായി സംക്ഷിപ്തമായി പറയണമേൻ.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- ശൃണു രാജന്മഹാഭാഗ യന്മാം പൃച്ഛസി ഭാരത । ഏവം സാംഖ്യം ച യോഗം ച തീര്ഥം ചൈവ യുധിഷ്ഠിര
മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: ഭാരതവംശത്തിലെ ഭാഗ്യശാലിയായ രാജാവേ, നീ എന്നോട് ചോദിച്ച കാര്യങ്ങൾ — സാംഖ്യവും യോഗവും തീർത്ഥവും — എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറയും, യുദിഷ്ഠിരാ.
കിം പുനര്ബ്രാഹ്മണൈഃ പുണ്യൈഃ കീര്തിതം വൈ പുരാ വിഭോ । പ്രയാഗഗമനം ശ്രേഷ്ഠം നരാണാം പുണ്യകര്മണാമ്
പണ്ടുകാലത്തെ പുണ്യശാലിയായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഏതാണ് ഏറ്റവും പ്രശംസിച്ചതെന്ന് നീ ചോദിക്കുന്നു. എല്ലാ പുണ്യപ്രവൃത്തികളിലും, പ്രയാഗയിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് മനുഷ്യർക്കിടയിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഭഗവഞ്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി പുരാകല്പേ യഥാസ്ഥിതമ് । കഥം പ്രയാഗഗമനം നരാണാം തത്ര കീദൃശമ്
യുദിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനേ, പണ്ടുകാലത്ത് എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മനുഷ്യർക്കു പ്രയാഗയിലേക്കുള്ള യാത്ര എങ്ങനെയാണ്? അവിടത്തെ സ്ഥിതി എങ്ങനെയാണ്?
മൃതാനാം കാ ഗതിസ്തത്ര സ്നാതാനാം ചൈവ കിം ഫലമ് । യേ വസംതി പ്രയാഗേ തു ബ്രൂഹി തേഷാം ച കിം ഫലമ് । ഏതന്മേ സര്വമാഖ്യാഹി പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
അവിടെ മരിക്കുന്നവർക്കു എന്താണ് ഗതി? അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്കു എന്താണ് ഫലം? പ്രയാഗത്തിൽ താമസിക്കുന്നവർക്കു എന്താണ് ഫലം? ഇതെല്ലാം ദയവായി എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം; എനിക്ക് അതിൽ വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- കഥയിഷ്യാമി തേ വത്സ നാഥേഷ്ടം യച്ച യത്ഫലമ് । പുരാ ഋഷീണാം വിപ്രാണാം കഥ്യമാനം മയാ ശ്രുതമ്
മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: മകനേ, ഏറ്റവും ആഗ്രഹിക്കുന്നതും അതിന്റെ ഫലവും ഞാൻ നിന്നോട് പറയും. മുമ്പ് മഹർഷിമാരുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും ഇടയിൽ ഞാൻ കേട്ടതാണിത്.
ആപ്രയാഗാത്പ്രതിഷ്ഠാനാദ്ധര്മകീ വാസുകീ ഹ്രദാത് । കംബലാശ്വതരൌ നാഗൌ നാഗാശ്ച ബഹുമൂലികാഃ
പ്രയാഗത്തിൽ നിന്ന് പ്രതിഷ്ഠാനത്തേക്കും, ധർമകിയും വാസുകിയുടെ തടാകവും, കംബലനും അശ്വതരനുമെന്ന മഹാനാഗന്മാരും മറ്റു അനേകം വലിയ പാമ്പുകളും അവിടെയുണ്ട്.
ഏതത്പ്രജാപതിക്ഷേത്രം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് । അത്ര സ്നാത്വാ ദിവം യാംതി യേ മൃതാസ്തേഽപുനര്ഭവാഃ
ഇത് പ്രജാപതിയുടെ ക്ഷേത്രമാണ്, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്. ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; ഇവിടെ മരിക്കുന്നവർക്ക് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.
തത്ര ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ രക്ഷാം കുര്വംതി സംഗതാഃ । അന്യേ ച ബഹവസ്തീര്ഥാഃ സര്വപാപപ്രണാശനാഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മാദികൾ ദേവന്മാർ ഒത്തു കൂടി സംരക്ഷണം നൽകുന്നു; അവിടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ന ശക്യാഃ കഥിതും രാജന്ബഹുവര്ഷശതൈരപി । സംക്ഷേപേണ പ്രവക്ഷ്യാമി പ്രയാഗസ്യ ച കീര്ത്തനമ്
രാജാവേ, നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും അവയെല്ലാം വിശദമായി പറയാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ ഞാൻ പ്രയാഗയുടെ മഹത്വം സംക്ഷിപ്തമായി പറയും.
ഷഷ്ടിര്ധനുഃ സഹസ്രാണി പരിരക്ഷംതി ജാഹ്നവീമ് । യമുനാം രക്ഷതി സദാ സവിതാ സപ്തവാഹനഃ
അവിടെ അറുപതിനായിരം ധനുസുകൾ ഗംഗയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; ഏഴു കുതിരകളിൽ സവാരി ചെയ്യുന്ന സൂര്യൻ യമുനയെ എപ്പോഴും കാത്തിരിക്കുന്നു.
പ്രയാഗം തു വിശേഷേണ സ്വയം രക്ഷതി വാസവഃ । മംഡലം രക്ഷതി ഹരിര്ദേവൈഃ സഹ സുസംമതമ്
പ്രയാഗത്തെ പ്രത്യേകമായി ഇന്ദ്രൻ തന്നെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; ഹരിയും ദേവന്മാരുമൊത്ത് ആ മഹത്തായ മണ്ഡലത്തെ കാത്തു നില്ക്കുന്നു.
തം വടം രക്ഷതേ നിത്യം ശൂലപാണിര്മഹേശ്വരഃ । സ്ഥാനം രക്ഷതി വൈ ദേവഃ സര്വപാപഹരം ശുഭമ്
ആ വടവൃക്ഷത്തെ ശൂലധാരിയായ മഹേശ്വരൻ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കുന്നു; എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ആ പുണ്യസ്ഥലത്തെയും ദേവൻ കാത്തിരിക്കുന്നു.
അധര്മേണ വൃതോ ലോകേ നൈവ ഗച്ഛതി തത്പദമ് । സ്വല്പമല്പതരം പാപം യദാ തസ്യ നരാധിപ
ലോകത്തിൽ അധർമ്മത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടവൻ ആ സ്ഥിതിയിൽ എത്താൻ കഴിയില്ല; രാജാവേ, അതിനാൽപോലും ചെറിയൊരു പാപം അവനിൽ ശേഷിച്ചാലും,
പ്രയാഗസ്മരമാണസ്യ സര്വമായാതി സംക്ഷയമ് । ദര്ശനാത്തസ്യ തീര്ഥസ്യ നാമസംകീര്തനാദപി
പ്രയാഗത്തെ ഓർക്കുന്നവന്റെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും; ആ തീർത്ഥം കണ്ട്, അതിന്റെ നാമം ഉച്ചരിച്ചാലും അതു സംഭവിക്കും.
മൃത്തികാ ലഭനാദ്വാപി നരഃ പാപാദ്വിമുച്യതേ । പംചകുംഡാനി രാജേംദ്ര യേഷാം മധ്യേ തു ജാഹ്നവീ
അവിടത്തെ മണ്ണ് ലഭിച്ചാലും മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും. രാജേന്ദ്രാ, അവിടെയുണ്ട് അഞ്ചു കുളങ്ങൾ, അവയുടെ നടുവിൽ ഗംഗയൊഴുകുന്നു.
പ്രയാഗേ തു പ്രവിഷ്ടസ്യ പാപം ക്ഷരതി തത്ക്ഷണാത് । യോജനാനാം സഹസ്രേഷു ഗംഗാം സ്മരതി യോ നരഃ
പ്രയാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചയാൾക്ക് പാപം അതേ നിമിഷം തന്നെ കഴുകി പോകുന്നു. ആയിരം യോജന ദൂരം അകലെ നിന്നാലും, ഗംഗയെ ഓർക്കുന്നവൻ —
അപി ദുഷ്കൃതകര്മാസൌ ലഭതേ പരമാം ഗതിമ് । കീര്തനാന്മുച്യതേ പാപൈര്ദൃഷ്ട്വാ ഭദ്രാണി പശ്യതി
അവൻ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തവനാണെങ്കിലും പരമഗതി നേടും; അവളെ സ്തുതിച്ചാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും, അവളെ കണ്ടാൽ ശുഭഫലങ്ങൾ കാണും.
അവഗാഹ്യ ച പീത്വാ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ് । സത്യവാദീ ജിതക്രോധോ അഹിംസാം പരമാസ്ഥിതഃ
അവിടെ കുളിച്ച് ആ ജലമു കുടിച്ചാല്, സത്യവാക്യനും കോപം ജയിച്ചവനും അഹിംസയില് ഉറച്ചവനും ഏഴാം തലമുറവരെ കുടുംബത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കും.
ധര്മാനുസാരീ തത്ത്വജ്ഞോ ഗോബ്രാഹ്മണഹിതേ രതഃ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ സ്നാതോ മുച്യേത കില്ബിഷാത്
ധര്മം അനുസരിക്കുന്നവനും സത്യം അറിയുന്നവനും പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും ക്ഷേമത്തില് താല്പര്യമുള്ളവനും ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള ഇടയില് സ്നാനം ചെയ്താല് പാപങ്ങളില് നിന്ന് മോചിതനാകും.
മനസാ ചിംതിതാന്കാമാന്സമ്യക്പ്രാപ്നോതി പുഷ്കലാന് । തതോ ഗത്ത്വാ പ്രയാഗം തു സര്വദേവാഭിരക്ഷിതമ്
മനസ്സില് ആലോചിച്ച ആഗ്രഹങ്ങള് പൂര്ണമായി ലഭിക്കും; അതിനുശേഷം എല്ലാ ദേവതകളും സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പോയാല്
ബ്രഹ്മചാരീ വസേന്മാസം പിതൃദേവാംശ്ച തര്പയേത് । ഈപ്സിതാഁല്ലഭതേ കാമാന്യത്ര തത്രാഭിജായതേ
അവിടെ ഒരു മാസം ബ്രഹ്മചാര്യമായി താമസിച്ച് പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാല് ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങള് ലഭിക്കും; അവിടെ അല്ലെങ്കില് മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജനിക്കും.
തപനസ്യ സുതാ ദേവീ ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതാ । സമാഗതാ മഹാഭാഗാ യമുനാ യത്ര നിമ്നഗാഃ
മഹാഭാഗ്യവതിയായ തപനന്റെ മകളായ യമുനാദേവി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തയായി അവിടെയെത്തി, അവിടെയാണ് മഹാനായ നദികള് ഒന്നിച്ചുചേരുന്നത്.
തത്ര സന്നിഹിതോ നിത്യം സാക്ഷാദ്ദേവോ മഹേശ്വരഃ । ദുഷ്പ്രാപം മാനുഷൈഃ പുണ്യം പ്രയാഗം തു യുധിഷ്ഠിര
അവിടെ മഹേശ്വരന് എപ്പോഴും നേരിട്ട് സന്നിഹിതനാണ്; മനുഷ്യര്ക്ക് പ്രാപിക്കാനാവാത്ത മഹാപുണ്യസ്ഥലമാണ് പ്രയാഗം, യുദ്ധിഷ്ഠിര.
ദേവദാനവഗംധര്വാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ । തത്രോപസ്പൃശ്യ രാജേംദ്ര സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
ദേവന്മാര്, ദാനവന്മാര്, ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, ഋഷിമാര്, സിദ്ധന്മാര്, ചാരണന്മാര് എന്നിവര് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് രാജാവേ, സ്വര്ഗലോകത്ത് മഹത്വം നേടുന്നു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ഏകചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മമഹാപുരാണത്തിലെ സ്വര്ഗഖണ്ഡത്തിലെ നാല്പത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.