നാരദ ഉവാച- അഥ സംധ്യാം സമാസാദ്യ സ വിദ്യാംതീര്ഥമുത്തമമ് । ഉപസ്പൃശ്യ നരോ വിദ്വാന്ഭവേന്നാസ്ത്യത്ര സംശയഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം സംധ്യ എന്ന ഉത്തമമായ വിദ്യാതീർത്ഥത്തിൽ എത്തി അതിന്റെ ജലം സ്പർശിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ ജ്ഞാനി ആകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
രാമസ്യ ച പ്രസാദേന തീര്ഥരാജം കൃതം പുരാ । തല്ലൌഹിത്യം സമാസാദ്യ വിംദ്യാദ്ബഹുസുവര്ണകമ്
രാമന്റെ കൃപയാൽ, പുരാതനകാലത്ത് തീർത്ഥരാജാവ് സ്ഥാപിതമായിരുന്നു. ആ ലൗഹിത്യത്തിൽ എത്തുന്നവർക്ക് ധാരാളം പൊൻ ലഭിക്കും.
കരതോയാം സമാസാദ്യ ത്രിരാത്രോപോഷിതോ നരഃ । അശ്വമേധമവാപ്നോതി ശക്രലോകം ച ഗച്ഛതി
കരതോയാ നദിയിലെത്തിയ ശേഷം മൂന്നു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് അശ്വമേധ യാഗഫലം ലഭിക്കും, ഇന്ദ്രന്റെ ലോകത്തേക്കും പോകും.
ഗംഗായാസ്ത്വഥ രാജേംദ്ര സാഗരസ്യ ച സംഗമേ । അശ്വമേധം ദശഗുണം പ്രവദംതി മനീഷണഃ
ഗംഗയും സമുദ്രവും കൂടുന്ന സ്ഥലത്ത്, രാജാവേ, അശ്വമേധയാഗത്തേക്കാൾ പത്ത് ഇരട്ടി ഫലം ലഭിക്കും എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ഗംഗായാസ്തു പരം ദ്വീപം പ്രാപ്യ യഃ സ്നാതി ഭാരത । ത്രിരാത്രോപോഷിതോ രാജന്സര്വകാമമവാപ്നുയാത്
ഭാരതാ, ഗംഗയുടെ അത്യുത്തമമായ ദ്വീപിൽ എത്തി അവിടെ കുളിച്ച് മൂന്നു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും ലഭിക്കും.
തതോ വൈതരണീം ഗത്വാ നദീം പാപപ്രമോചനീമ് । വിരജം തീര്ഥമാസാദ്യ വിരാജതി യഥാ ശശീ
അതിനുശേഷം പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന വൈതരണി നദിയിൽ എത്തി, വിശുദ്ധമായ വിരജ തീർഥം കാണുമ്പോൾ, ഒരാൾ ചന്ദ്രനെപോലെ പ്രകാശിക്കും.
പ്രഭാവേ ച കുലം പൂത്വാ സര്വപാപം വ്യപോഹതി । ഗോസഹസ്രഫലം ലബ്ധ്വാ പുനാതി സ്വകുലം നരഃ
അത് കൊണ്ട് തന്റെ കുടുംബം ശുദ്ധീകരിച്ച്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യും; ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിച്ച്, സ്വന്തം കുടുംബത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കും.
ശോണസ്യ ജ്യോതിരഥ്യാശ്ച സംഗമേ നിവസഞ്ഛുചിഃ । തര്പയിത്വാ പിതൄന്ദേവാനഗ്നിഷ്ടോമഫലം ലഭേത്
ശോണയും ജ്യോതിരഥ്യയും നദികൾ കൂടുന്ന സ്ഥലത്ത് ശുദ്ധതയോടെ താമസിച്ച്, പിതാക്കളെയും ദേവന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാൽ അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗഫലം ലഭിക്കും.
ശോണസ്യ നര്മദായാശ്ച പ്രഭവേ കുരുപുംഗവ । വംശഗുല്മമുപസ്പൃശ്യ വാജിമേധഫലം ലഭേത്
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ശോണയും നർമദയും ആരംഭിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് വംശഗുല്മം സ്പർശിച്ചാൽ വാജിമേധ യാഗഫലം ലഭിക്കും.
ഋഷഭം തീര്ഥമാസാദ്യ കോശലായാം നരാധിപ । വാജിമേധമവാപ്നോതി ത്രിരാത്രോപോഷിതോ നരഃ
രാജാവേ, കോശലദേശത്തിലെ ഋഷഭ തീർഥത്തിൽ എത്തി മൂന്നു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് വാജിമേധ യാഗഫലം ലഭിക്കും.
കോശലായാം സമാസാദ്യ കാലതീര്ഥമുപസ്പൃശേത് । വൃഷഭൈകാദശഗുണം ലഭതേ നാത്ര സംശയഃ
കോശലയിൽ എത്തി കാലതീർഥം സ്പർശിച്ചാൽ, ഋഷഭത്തേക്കാൾ പതിനൊന്ന് ഇരട്ടി ഫലം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
പുഷ്പവത്യാമുപസ്പൃശ്യ ത്രിരാത്രോപോഷിതോ നരഃ । ഗോസഹസ്രഫലം വിംദ്യാത്കുലം ചൈവ സമുദ്ധരേത്
പുഷ്പവതി നദിയെ സ്പർശിച്ച് മൂന്നു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും, കുടുംബവും ഉയർത്തപ്പെടും.
തതോ ബദാരികാതീര്ഥേ സ്നാത്വാ പ്രയതമാനസഃ । ദീര്ഘായുഷ്യമവാപ്നോതി സ്വര്ഗലോകം ച ഗച്ഛതി
അതിനുശേഷം ബദരിക തീർഥത്തിൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ കുളിച്ചാൽ ദീർഘായുസ്സും സ്വർഗ്ഗലോകവും ലഭിക്കും.
തതോ മഹേംദ്രമാസാദ്യ ജാമദഗ്ന്യനിഷേവിതമ് । രാമതീര്ഥേ നരഃ സ്നാത്വാ വാജിമേധഫലം ലഭേത്
പിന്നീട് ജാമദഗ്നി ആരാധിച്ച മഹേന്ദ്രപർവ്വതത്തിൽ എത്തി, രാമതീർഥത്തിൽ കുളിച്ചാൽ വാജിമേധ യാഗഫലം ലഭിക്കും.
മതംഗസ്യ തു കേദാരം തത്രൈവ ഭരതര്ഷഭ । തത്ര സ്നാത്വാ നരോ രാജന്ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത്
ഭാരതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അവിടത്തെ മതംഗന്റെ കേദാരത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, രാജാവേ, ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
ശ്രീപര്വതം സമാസാദ്യ നദീതീരമുപസ്പൃശേത് । അശ്വമേധമവാപ്നോതി പരാം സിദ്ധിം ച ഗച്ഛതി
ശ്രീപർവ്വതത്തിൽ എത്തി നദീതീരത്ത് സ്പർശിച്ചാൽ, അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും, പരമസിദ്ധിയും നേടും.
ശ്രീപര്വതേ മഹാദേവോ ദേവ്യാ സഹ മഹാദ്യുതിഃ । ന്യവസത്പരമപ്രീതോ ബ്രഹ്മാ ച ത്രിദശൈര്വൃതഃ
ശ്രീപർവ്വതത്തിൽ മഹാദേവൻ, ദേവിയോടൊപ്പം മഹത്തായ പ്രകാശത്തോടെ, പരമാനന്ദത്തോടെ പാർത്തു; ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തത്ര ദേവഹ്രദേ സ്നാത്വാ ശുചിഃ പ്രയതമാനസഃ । അശ്വമേധമവാപ്നോതി പരാം സിദ്ധിം ച ഗച്ഛതി
അവിടെ ദൈവഹ്രദത്തിൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ കുളിച്ചാൽ അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും, പരമസിദ്ധിയും നേടും.
ഋഷഭം പര്വതം ഗത്വാ ഭാംഡേഷു സുരപൂജിതമ് । വാജപേയമവാപ്നോതി നാകപൃഷ്ഠേ ച മോദതേ
ഭാണ്ഡദേശത്ത് ദേവന്മാർ ആരാധിച്ച ഋഷഭപർവ്വതത്തിൽ എത്തി, വാജപേയയാഗഫലം ലഭിക്കും; സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ഉന്നതലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കും.
തതോ ഗച്ഛേത കാവേരീം വൃതാമൃപ്സരസാം ഗണൈഃ । തത്ര സ്നാത്വാ നരോ രാജന്ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത്
അതിനുശേഷം അപ്സരസുകൾ ചുറ്റിയ കാവേരി നദിയിലേക്കു പോകണം; അവിടെ കുളിച്ചാൽ, രാജാവേ, ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
തത്ര തീര്ഥേ സമുദ്രസ്യ കന്യാതീര്ഥമുപസ്പൃശേത് । തത്രോപസ്പൃശ്യ രാജേംദ്ര സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
അവിടെയുള്ള സമുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ കന്യാതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, രാജാവേ, അവിടെ കുളിച്ചവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
അഥ ഗോകമര്ണമാസാദ്യ ത്രിഷുലോകേഷു വിശ്രുതമ് । സമുദ്രമധ്യേ രാജേംദ്ര സര്വലോകനമസ്കൃതമ്
അതിനുശേഷം, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ, സമുദ്രത്തിന്റെ നടുവിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, എല്ലാവരും ആദരിക്കുന്ന ഗോകർണം എത്തുമ്പോൾ,
യത്ര ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ മുനയശ്ച തപോധനാഃ । ഭൂതയക്ഷാഃ പിശാചാശ്ച കിന്നരാഃ സമഹോരഗാഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും, വലിയ തപസ്സുള്ള മുനിമാരും, ഭൂതങ്ങൾ, യക്ഷന്മാർ, പിശാചുകൾ, കിന്നരന്മാർ, മഹാസർപ്പങ്ങൾ എന്നിവരും,
സിദ്ധചാരണഗംധര്വാ മാനുഷാഃ പന്നഗാസ്തഥാ । സരിതഃ സാഗരാഃ ശൈലാ ഉപാസംതേ ഉമാപതിമ്
സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, മനുഷ്യർ, പന്നഗന്മാർ, നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവ്വതങ്ങൾ ഇവരും ഉമാപതിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നു.
തത്രേശാനം സമഭ്യര്ച്യ ത്രിരാത്രോപോഷിതോ നരഃ । ദശാശ്വമേധമാപ്നോതി ഗാണപത്യം ച വിംദതി
അവിടെ ഈശ്വരനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച് മൂന്നു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്താൽ, ഒരാൾക്ക് പത്ത് അശ്വമേധയാഗഫലവും ഗണപതിയുടെ അനുഗ്രഹവും ലഭിക്കും.
ഉപോഷ്യ ദ്വാദശരാത്രം കൃതാര്ഥോ ജായതേ നരഃ । തസ്മിന്നേവ തു ഗായത്ര്യാഃ സ്ഥാനം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ്
പന്ത്രണ്ട് രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്താൽ ആൾക്ക് എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സിദ്ധിക്കും; അവിടെയാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ഗായത്രിയുടെ സ്ഥാനം.
ത്രിരാത്രമുഷിതസ്തത്ര ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത് । നിദര്ശനം ച പ്രത്യക്ഷം ബ്രാഹ്മണാനാം നരാധിപ
അവിടെ മൂന്നു രാത്രി താമസിച്ചാൽ, ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും; രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ അതിന്റെ വ്യക്തമായ അടയാളം കാണാനും കഴിയും.
ഗായത്രീം പഠതേ യസ്തു യോനിസംകരജോ ദ്വിജഃ । ഗാഥാ വാ ഗീതികാ വാണീ തസ്യ സംപദ്യതേ നൃപ
അവിടെ യോനിസങ്കരജനനായ ദ്വിജൻ ഗായത്രി ജപിച്ചാൽ, രാജാവേ, അവന്റെ വാക്കുകൾ ഗാനം അല്ലെങ്കിൽ കവിതയായി മാറും.
അബ്രാഹ്മണസ്യ പഠതഃ സാവിത്രീ തൂപനശ്യതി । സംവര്തസ്യ തു വിപ്രര്ഷേ വാപീമാസാദ്യ ദുര്ല്ലഭാമ്
ബ്രാഹ്മണനല്ലാത്തവൻ സാവിത്രി ജപിച്ചാൽ അതിന് ഫലം ഉണ്ടാകില്ല; എന്നാൽ സമ്വർത്തമഹർഷിയുടെ അപൂർവമായ കുളത്തിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ,
രൂപസ്യ ഭാഗീ ഭവതി സുഭഗശ്ചാഭിജായതേ । തതോ വേണാം സമാസാദ്യ തര്പയേത്പിതൃദേവതാഃ
അവൻ സൌന്ദര്യവും ഭാഗ്യവും നേടും; പിന്നെ വേണാ നദിയിൽ എത്തി പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.