ബുദ്ബുദാ ഇവ തോയേഷു പ്രത്യംഡാ ഇവ പക്ഷിഷു । ജായംതേ മരണായൈവ യമുനാസ്നാന വര്ജിതാഃ
ജലത്തിലെ കുഡുക്കകൾ പോലെയും പക്ഷികളുടെ മുട്ടുകൾ പോലെയും, യമുനയിൽ കുളിയില്ലാത്തവർ ജനിക്കുന്നത് മരിക്കാനാണ് മാത്രം.
അവൈഷ്ണവോ ഹതോ വിപ്രോ ഹതം ശ്രാദ്ധമപിംഡകമ് । അബ്രഹ്മണ്യം ഹതം ക്ഷത്രമനാചാര ഹതം കുലമ്
വിഷ്ണുഭക്തിയില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണനും, അർപ്പിച്ച പിണ്ഡവും, വേദാനുഷ്ഠാനമില്ലാത്ത ക്ഷത്രിയനും, നല്ല ആചാരമില്ലാത്ത കുടുംബവും എല്ലാം നശിച്ചുപോകുന്നു.
സദംഭശ്ച ഹതോ ധര്മ്മഃ ക്രോധേനൈവ ഹതം തപഃ । അദൃഢം ച ഹതം ജ്ഞാനം പ്രമാദേന ഹതം ശ്രുതമ്
കപടതയാൽ ധർമ്മം നശിക്കുന്നു, ക്രോധം കൊണ്ടു തപസ്സും, ദൃഢതയില്ലായ്മ കൊണ്ട് ജ്ഞാനവും, അശ്രദ്ധ കൊണ്ടു പഠനവും നശിക്കുന്നു.
പരഭക്ത്യാ ഹതാ നാരീ ബ്രഹ്മചാരീ സ്ത്രിയാ ഹതഃ । അദീപ്തേഽഗ്നൌ ഹതോ ഹോമോ ഹതാ ഭക്തിഃ സമായികാ
പരഭക്തിയാൽ സ്ത്രീയും, സ്ത്രീയാൽ ബ്രഹ്മചാരിയും, തീ കത്തിയില്ലെങ്കിൽ ഹോമവും, സത്യസന്ധതയില്ലെങ്കിൽ ഭക്തിയും നശിക്കുന്നു.
ഉപജീവ്യാ ഹതാ കന്യാ സ്വാര്ഥേ പാകക്രിയാ ഹതാ । ശൂദ്ര ഭക്ഷോ ഹതോ യോഗഃ കൃപണസ്യ ഹതം ധനമ്
ഉപജീവനത്തിനായി ഉപയോഗിച്ച കന്യയും, സ്വാർത്ഥത കൊണ്ടുള്ള പാചകവും, ശൂദ്രഭക്ഷണം ചെയ്ത യോഗവും, കഞ്ഞുഷന്റെ കൈയിലെ ധനവും നശിക്കുന്നു.
അനഭ്യാസഹതാ വിദ്യാ ഹതോ ബോധോ വിരോധകൃത് । ജീവിതാര്ഥം ഹതം തീര്ഥം ജീവനാര്ഥം ഹതം വ്രതമ്
അഭ്യാസമില്ലാതെ വിദ്യയും, എതിർപ്പ് കൊണ്ടു ബോധവും, ഉപജീവനത്തിനായി തീർത്ഥയാത്രയും, ലോകസുഖത്തിനായി വ്രതവും നശിക്കുന്നു.
അസത്യാ ച ഹതാ വാണീ തഥാ പൈശുന്യവാദിനീ । ഷട്കര്ണഗോ ഹതോ മംത്രോ വ്യഗ്രചിത്തോ ഹതോ ജപഃ
അസത്യവും അപവാദവും വാക്കിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ആറു ചെവികൾ കേൾക്കുമ്പോൾ മന്ത്രവും, മനസ്സു തിരിഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ ജപവും നശിക്കുന്നു.
ഹതമശ്രോത്രിയേ ദാനം ഹതോ ലോകശ്ച നാസ്തികഃ । അശ്രദ്ധയാ ഹതം സര്വം യത്കൃതം പാരലൌകികമ്
ശ്രുതി പഠിക്കാത്തവർക്കു നൽകിയ ദാനം നശിക്കുന്നു; നാസ്തികത കൊണ്ടു ലോകവും, വിശ്വാസം ഇല്ലാതെ ചെയ്ത എല്ലാ പാരലൗകിക കർമങ്ങളും നശിക്കുന്നു.
ഇഹ ലോകോ ഹതോ നൄണാം ദരിദ്രാണാം യഥാ നൃപ । മനുഷ്യാണാം ഹതം ജന്മ കാലിദീമജ്ജനം വിനാ
ഈ ലോകത്തിൽ ദരിദ്രരുടെ ജീവിതം നശിക്കുന്നു, രാജാവേ; യമുനയിൽ കുളിയാതെ മനുഷ്യജന്മം നശിച്ചുപോകുന്നു.
ഉപപാതക സര്വാണി പാതകാനി മഹാംതി ച । ഭസ്മീ ഭവംതി സര്വാണി യമുനാമജ്ജനാന്നൃപ
എല്ലാ ഉപപാതകങ്ങളും മഹാപാതകങ്ങളും, രാജാവേ, യമുനയിൽ മുങ്ങിയാൽ ചിതാഭസ്മംപോലെ അകറ്റപ്പെടുന്നു.
വേപംതേ സര്വപാപാനി യമുനായാം ഗതേ നരേ । നാശകേ സര്വപാപാനാം യദി സ്നാസ്യതി വാരിണി
യമുനയിൽ കയറുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളും വിറയ്ക്കുന്നു; അതിൽ കുളിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു.
പാവകാ ഇവ ദീപ്യംതേ യമുനായാം നരോത്തമാഃ । വിമുക്താഃ സര്വപാപേഭ്യോ മേഘേഭ്യ ഇവ ചംദ്രമാഃ
യമുനയിൽ മഹാന്മാർ അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു; എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരായി, മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതമായ ചന്ദ്രനുപോലെയാണ് അവർ.
ആര്ദ്ര ശുഷ്കലഘുസ്ഥൂലം വാങ്മനഃ കര്മഭിഃ കൃതമ് । തത്ര സ്നാനം ദഹേത്പാപം പാവകഃ സമിധോ യഥാ
നനവോ, ഉണക്കം, ഭാരം കുറഞ്ഞത്, ഭാരം കൂടിയത് എന്നിങ്ങനെ വാക്കുകൾകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും ശരീരത്താൽ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ എല്ലാം, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ തീ ഇന്ധനം ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ പാപങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കും.
പ്രാമാദികം ച യത്പാപം ജ്ഞാനാജ്ഞാനകൃതം ച യത് । സ്നാനമാത്രേണ നശ്യേത യമുനായാം നൃപോത്തമ
അവധാനം കുറവുകൊണ്ടോ, അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ എല്ലാം യമുനയിൽ ഒരു സ്നാനം ചെയ്താൽ തന്നെ നശിക്കും, രാജാവേ.
നിഷ്പാപാസ്ത്രിദിവം യാംതി പാപിഷ്ഠാ യാംതി ശുദ്ധതാമ് । സംദേഹോ നാത്ര കര്തവ്യഃ സ്നാനേ വൈ യമുനാജലേ
ഏതുവിധം പാപികളായവരും പാപരഹിതരായി ശുദ്ധരാകുന്നു; യമുനാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിൽ സംശയം വേണ്ട.
സര്വേഽധികാരിണോ ഹ്യത്ര വിഷ്ണുഭക്തൌ തഥാ നൃപ । സര്വേഷാം സര്വദാ ദേവീ യമുനാ പാപനാശികാ
ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും അവകാശമുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് വിഷ്ണുഭക്തർക്കു; എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാവർക്കും യമുനാദേവി പാപനാശിനിയാണ്.
ഏഷ ഏവ പരോ മംത്ര ഏതച്ച പരമം തപഃ । പ്രായശ്ചിത്തം പരം ചൈവ യമുനാസ്നാനമുത്തമമ്
ഇതാണ് പരമമായ മന്ത്രം, ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തപസ്സ്; യമുനയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് ഏറ്റവും മികച്ച പ്രായശ്ചിത്തമാണ്.
നൃണാം ജന്മാംതരാഭ്യാസാത്കാലിംദീ മജ്ജനേ മതിഃ । അധ്യാത്മജ്ഞാനകൌശല്യം ജന്മാഭ്യാസാദ്യഥാ നൃപ
അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശീലത്താൽ മനുഷ്യർക്കു കാലിന്ദിയിൽ മുങ്ങാനുള്ള മനസ്സാക്ഷി ഉളവാകുന്നു; അതുപോലെ ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ കുസൃതിയും ജന്മാനുഭവം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, രാജാവേ.
സംസാരകര്ദമാലേപ പ്രക്ഷാലന വിശാരദമ് । പാവനം പാവനാനാം ച യമുനാസ്നാനമുത്തമമ്
സാംസാരിക മലിനതകൾ കഴുകി കളയുന്നതിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളതും, ശുദ്ധമാക്കുന്നവയിൽ ഏറ്റവും ശുദ്ധിയുള്ളതും യമുനാസ്നാനമാണ്.
സ്നാതാസ്തത്ര ച യേ രാജന്സര്വകാമഫലപ്രദേ । ശുഭാംശ്ച ഭുംജതേ ഭോഗാംശ്ചംദ്ര സൂര്യഗ്രഹോപമാന്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും ലഭിക്കും; അവർ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളുംപോലെ തിളങ്ങി, ശുഭമായ അനുഭവങ്ങൾ ആസ്വദിക്കും.
യമുനാ മോക്ഷദാ പ്രോക്താ മഥുരാസംഗതാ യദി । മഥുരായാം ച കാലിംദീ പുണ്യാധികവിവര്ദ്ധിനീ
മോക്ഷം നൽകുന്നവളാണ് യമുന, പ്രത്യേകിച്ച് മഥുരയുമായി ചേർന്നാൽ; മഥുരയിൽ കാലിന്ദി കൂടുതൽ പുണ്യം നൽകുന്നു.
അന്യത്ര യമുനാ പുണ്യാ മഹാപാതകഹാരിണീ । വിഷ്ണുഭക്തിപ്രദാ ദേവീ മഥുരാ സംഗതാ ഭവേത്
മറ്റിടങ്ങളിൽ യമുന പുണ്യവതിയാണ്, മഹാപാപങ്ങൾ നീക്കുന്നു; മഥുരയുമായി ചേർന്നാൽ ദേവി വിഷ്ണുഭക്തി നൽകുന്നു.
ഭക്തിഭാവേന സംയുക്താ കാലിംദ്യാം യദി മജ്ജയേത് । കല്പകോടിസഹസ്രാണി വസതേ സന്നിധൌ ഹരേഃ
ഭക്തിഭാവത്തോടെ കാലിന്ദിയിൽ മുങ്ങുന്നവൻ, ആയിരക്കോടി കല്പങ്ങൾ ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വസിക്കും.
മുക്തിം പ്രയാംതി മനുജാഃ നൂനം സാംഖ്യേന വര്ജിതാഃ । പിതരസ്തസ്യ തൃപ്യംതി തൃപ്താഃ കല്പശതൈര്ദിവി
സാംഖ്യശാസ്ത്രം ഇല്ലാതിരുന്നാലും മനുഷ്യർക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും; അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ സ്വർഗത്തിൽ നൂറുകല്പങ്ങൾ തൃപ്തരായി ഇരിക്കും.
യേ പിബംതി നരാ രാജന്യമുനാസലിലം ശുഭമ് । പംചഗവ്യസഹസ്രൈസ്തു സേവിതൈഃ കിം പ്രയോജനമ്
രാജാവേ, യമുനയുടെ പുണ്യജലം കുടിക്കുന്നവർക്കു ആയിരക്കണക്കിന് പഞ്ചഗവ്യസേവനങ്ങൾ എന്തിനാണ് വേണ്ടത്?
കോടിതീര്ഥസഹസ്രൈസ്തു സേവിതൈഃ കിം പ്രയോജനമ് । തത്ര ദാനം ച ഹോമശ്ച സര്വം കോടിഗുണം ഭവേത്
കോടിതീർത്ഥസഹസ്രങ്ങൾ സേവിച്ചാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? അവിടെ ദാനം ചെയ്താലും ഹോമം ചെയ്താലും എല്ലാം കോടിഗുണം ഫലം നൽകും.
നാരദ ഉവാച-। അത്ര തേ വര്ണയിഷ്യാമി ഇതിഹാസം പുരാതനമ് । പുരാ കൃതയുഗേ രാജന്നിഷധേ നഗരേ വരേ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇതിൽ ഞാൻ നിനക്കു ഒരു പുരാതനചരിത്രം പറയാം; പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗത്തിൽ, രാജാവേ, നിഷധ എന്ന ഉത്തമനഗരിയിൽ—
ആസീദ്വൈശ്യഃ കുബേരാഭോ നാമതോ ഹേമകുംഡലഃ । കുലീനഃ സത്ക്രിയോ ദേവദ്വിജപാവകപൂജകഃ
അവിടെ കുബേരനോടു സാമ്യമുള്ള, ഹേമകുണ്ഡലൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു വൈശ്യൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഉന്നതവംശത്തിൽ ജനിച്ച, നല്ല പ്രവൃത്തിയുള്ള, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അഗ്നിയെയും ആരാധിക്കുന്നവൻ.
കൃഷിവാണിജ്യകര്ത്താസൌ വിവിധക്രയവിക്രയീ । ഗോഘോടകമഹിഷ്യാദി പശുപോഷണതത്പരഃ
കൃഷിയിലും വ്യാപാരത്തിലും ഏർപ്പെട്ട്, പലവിധ വസ്തുക്കൾ വാങ്ങി വിൽക്കുന്നവനും, പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, മഹിഷികൾ തുടങ്ങിയ മൃഗങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിൽ താത്പര്യമുള്ളവനും ആയിരുന്നു.
പയോ ദധീനി തക്രാണി ഗോമയാനി തൃണാനി ച । കാഷ്ഠാനി ഫലമൂലാനി ലവണാദ്രാ ര്!ദിപിപ്പലീ
പാൽ, തൈര്, മോറ, ഗോമയം, പുല്ല്, മരച്ചില്ല, പഴങ്ങൾ, കിഴങ്ങുകൾ, ഉപ്പ്, ഇലമഞ്ഞൾ, പിപ്പലി എന്നിവയിലും വ്യാപാരം ചെയ്തിരുന്നു.