വ്രതൈര്ദാനൈസ്തപോഭിശ്ച ന തഥാ പ്രീയതേ ഹരിഃ । തത്ര മജ്ജനമാത്രേണ യഥാ പ്രീണാതി കേശവഃ
വ്രതം, ദാനം, തപസ് എന്നിവയാൽ ഹരിക്ക് അത്ര സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല; എന്നാൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ കേശവൻ അത്ര സന്തോഷപ്പെടുന്നു.
ന സമം വിദ്യതേ കിംചിത്തേജഃ സൌരേണ തേജസാ । തദ്വന്ന യമുനാസ്നാനം സമാനാഃ ക്രതുജാഃ ക്രിയാഃ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിന് തുല്യമായത് ഒന്നുമില്ല; അതുപോലെ യമുനാസ്നാനത്തിന് തുല്യമായ യാഗങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല.
പ്രീതയേ വാസുദേവസ്യ സര്വപാപാപനുത്തയേ । കാലിംദ്യാ മജ്ജനം കുര്യ്യാത്സ്വര്ഗലാഭായ മാനവഃ
വാസുദേവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനും എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റാനും, സ്വർഗ്ഗം നേടാൻ മനുഷ്യൻ കാളിന്ദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.
കിം രക്ഷിതേന ദേഹേന സുപുഷ്ടേന ബലീയസാ । അധ്രുവേണ സുദേഹേന യമുനാ മജ്ജനം വിനാ
ശക്തിയും പോഷണവും ഉള്ള ശരീരം എത്ര സൂക്ഷിച്ചാലും, അത് സ്ഥിരമല്ല; യമുനയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാതെ അതിന് എന്ത് പ്രയോജനം?
അസ്ഥിസ്തംഭം സ്നായുബംധം മാംസക്ഷതജ ലേപനമ് । ചര്മാവനദ്ധ ദുര്ഗംധം പൂര്ണം മൂത്രപുരീഷയോഃ
എല്ല് തൂണായും, സ്നായുവുകൾ കൊണ്ട് കെട്ടിയുമുള്ള, മാംസവും രക്തവും പുരട്ടിയ, ചർമ്മം കൊണ്ട് മൂടിയ, ദുർഗന്ധമുള്ള, മൂത്രവും മലവും നിറഞ്ഞ ശരീരമാണിത്.
ജരാശോക വിപദ്വ്യാപ്തം രോഗമംദിരമാതുരമ് । രാഗമൂലമനിത്യം ച സര്വദോഷസമാശ്രയമ്
വൃദ്ധാവസ്ഥ, ദുഃഖം, ദുരന്തങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ബാധിച്ച, രോഗങ്ങൾക്കും വേദനകൾക്കും വാസസ്ഥലമായ, രാഗത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച, നശ്വരമായ, എല്ലാ ദോഷങ്ങൾക്കും ആവാസമായ ശരീരമാണിത്.
പരോപകാരപാപാര്തി പരദ്രോഹപരേര്ഷികമ് । ലോലുപം പിശുനം ക്രൂരം കൃതഘ്നം ക്ഷണികം തഥാ
പരരെ വേദനിപ്പിക്കൽ, പാപം, വേദന, ദ്രോഹം, അസൂയ, ലോഭം, അപവാദം, ക്രൂരത, കൃതഘ്നത, ചഞ്ചലത എന്നിവയിലൊക്കെ ഈ ശരീരം ഇടപെടുന്നു.
നിഷ്ഠുരം ദുര്ധരം ദുഷ്ടം ദോഷത്രയവിദൂഷിതമ് । അശുചിതാപി ദുര്ഗംധി താപത്രയവിമോഹിതമ്
നിഷ്ഠുരം, നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത്, ദുഷ്ടം, മൂലദോഷങ്ങൾ കൊണ്ട് മലിനമായത്, അശുദ്ധവും ദുർഗന്ധമുള്ളതും, താപത്രയത്തിൽ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ് ഈ ശരീരം.
നിസര്ഗതോ ഽധര്മരതം തൃഷ്ണാശതസമാകുലമ് । കാമക്രോധമഹാലോഭ നരകദ്വാരസംസ്ഥിതമ്
സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്ന, അനേകം തൃഷ്ണകളാൽ അലഞ്ഞു കിടക്കുന്ന, കാമം, ക്രോധം, വലിയ ലോഭം എന്നിവ മൂലം നരകവാതിൽക്കൽ നിൽക്കുന്ന ശരീരമാണിത്.
കൃമിവര്ചസ്തു ഭസ്മാദി പരിണാമഗുണാവഹമ് । ഈദൃക്ശരീരം വ്യര്ഥം ഹി യമുനാമജ്ജനം വിനാ
കീടങ്ങളും മലവും ചിതാഭസ്മവും ആയിത്തീരുന്ന ഈ ശരീരം യമുനയിൽ കുളിച്ചില്ലെങ്കിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ നിർഥകമാണ്.
ബുദ്ബുദാ ഇവ തോയേഷു പ്രത്യംഡാ ഇവ പക്ഷിഷു । ജായംതേ മരണായൈവ യമുനാസ്നാന വര്ജിതാഃ
ജലത്തിലെ കുഡുക്കകൾ പോലെയും പക്ഷികളുടെ മുട്ടുകൾ പോലെയും, യമുനയിൽ കുളിയില്ലാത്തവർ ജനിക്കുന്നത് മരിക്കാനാണ് മാത്രം.
അവൈഷ്ണവോ ഹതോ വിപ്രോ ഹതം ശ്രാദ്ധമപിംഡകമ് । അബ്രഹ്മണ്യം ഹതം ക്ഷത്രമനാചാര ഹതം കുലമ്
വിഷ്ണുഭക്തിയില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണനും, അർപ്പിച്ച പിണ്ഡവും, വേദാനുഷ്ഠാനമില്ലാത്ത ക്ഷത്രിയനും, നല്ല ആചാരമില്ലാത്ത കുടുംബവും എല്ലാം നശിച്ചുപോകുന്നു.
സദംഭശ്ച ഹതോ ധര്മ്മഃ ക്രോധേനൈവ ഹതം തപഃ । അദൃഢം ച ഹതം ജ്ഞാനം പ്രമാദേന ഹതം ശ്രുതമ്
കപടതയാൽ ധർമ്മം നശിക്കുന്നു, ക്രോധം കൊണ്ടു തപസ്സും, ദൃഢതയില്ലായ്മ കൊണ്ട് ജ്ഞാനവും, അശ്രദ്ധ കൊണ്ടു പഠനവും നശിക്കുന്നു.
പരഭക്ത്യാ ഹതാ നാരീ ബ്രഹ്മചാരീ സ്ത്രിയാ ഹതഃ । അദീപ്തേഽഗ്നൌ ഹതോ ഹോമോ ഹതാ ഭക്തിഃ സമായികാ
പരഭക്തിയാൽ സ്ത്രീയും, സ്ത്രീയാൽ ബ്രഹ്മചാരിയും, തീ കത്തിയില്ലെങ്കിൽ ഹോമവും, സത്യസന്ധതയില്ലെങ്കിൽ ഭക്തിയും നശിക്കുന്നു.
ഉപജീവ്യാ ഹതാ കന്യാ സ്വാര്ഥേ പാകക്രിയാ ഹതാ । ശൂദ്ര ഭക്ഷോ ഹതോ യോഗഃ കൃപണസ്യ ഹതം ധനമ്
ഉപജീവനത്തിനായി ഉപയോഗിച്ച കന്യയും, സ്വാർത്ഥത കൊണ്ടുള്ള പാചകവും, ശൂദ്രഭക്ഷണം ചെയ്ത യോഗവും, കഞ്ഞുഷന്റെ കൈയിലെ ധനവും നശിക്കുന്നു.
അനഭ്യാസഹതാ വിദ്യാ ഹതോ ബോധോ വിരോധകൃത് । ജീവിതാര്ഥം ഹതം തീര്ഥം ജീവനാര്ഥം ഹതം വ്രതമ്
അഭ്യാസമില്ലാതെ വിദ്യയും, എതിർപ്പ് കൊണ്ടു ബോധവും, ഉപജീവനത്തിനായി തീർത്ഥയാത്രയും, ലോകസുഖത്തിനായി വ്രതവും നശിക്കുന്നു.
അസത്യാ ച ഹതാ വാണീ തഥാ പൈശുന്യവാദിനീ । ഷട്കര്ണഗോ ഹതോ മംത്രോ വ്യഗ്രചിത്തോ ഹതോ ജപഃ
അസത്യവും അപവാദവും വാക്കിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ആറു ചെവികൾ കേൾക്കുമ്പോൾ മന്ത്രവും, മനസ്സു തിരിഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ ജപവും നശിക്കുന്നു.
ഹതമശ്രോത്രിയേ ദാനം ഹതോ ലോകശ്ച നാസ്തികഃ । അശ്രദ്ധയാ ഹതം സര്വം യത്കൃതം പാരലൌകികമ്
ശ്രുതി പഠിക്കാത്തവർക്കു നൽകിയ ദാനം നശിക്കുന്നു; നാസ്തികത കൊണ്ടു ലോകവും, വിശ്വാസം ഇല്ലാതെ ചെയ്ത എല്ലാ പാരലൗകിക കർമങ്ങളും നശിക്കുന്നു.
ഇഹ ലോകോ ഹതോ നൄണാം ദരിദ്രാണാം യഥാ നൃപ । മനുഷ്യാണാം ഹതം ജന്മ കാലിദീമജ്ജനം വിനാ
ഈ ലോകത്തിൽ ദരിദ്രരുടെ ജീവിതം നശിക്കുന്നു, രാജാവേ; യമുനയിൽ കുളിയാതെ മനുഷ്യജന്മം നശിച്ചുപോകുന്നു.
ഉപപാതക സര്വാണി പാതകാനി മഹാംതി ച । ഭസ്മീ ഭവംതി സര്വാണി യമുനാമജ്ജനാന്നൃപ
എല്ലാ ഉപപാതകങ്ങളും മഹാപാതകങ്ങളും, രാജാവേ, യമുനയിൽ മുങ്ങിയാൽ ചിതാഭസ്മംപോലെ അകറ്റപ്പെടുന്നു.
വേപംതേ സര്വപാപാനി യമുനായാം ഗതേ നരേ । നാശകേ സര്വപാപാനാം യദി സ്നാസ്യതി വാരിണി
യമുനയിൽ കയറുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളും വിറയ്ക്കുന്നു; അതിൽ കുളിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു.
പാവകാ ഇവ ദീപ്യംതേ യമുനായാം നരോത്തമാഃ । വിമുക്താഃ സര്വപാപേഭ്യോ മേഘേഭ്യ ഇവ ചംദ്രമാഃ
യമുനയിൽ മഹാന്മാർ അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു; എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരായി, മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതമായ ചന്ദ്രനുപോലെയാണ് അവർ.
ആര്ദ്ര ശുഷ്കലഘുസ്ഥൂലം വാങ്മനഃ കര്മഭിഃ കൃതമ് । തത്ര സ്നാനം ദഹേത്പാപം പാവകഃ സമിധോ യഥാ
നനവോ, ഉണക്കം, ഭാരം കുറഞ്ഞത്, ഭാരം കൂടിയത് എന്നിങ്ങനെ വാക്കുകൾകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും ശരീരത്താൽ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ എല്ലാം, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ തീ ഇന്ധനം ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ പാപങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കും.
പ്രാമാദികം ച യത്പാപം ജ്ഞാനാജ്ഞാനകൃതം ച യത് । സ്നാനമാത്രേണ നശ്യേത യമുനായാം നൃപോത്തമ
അവധാനം കുറവുകൊണ്ടോ, അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ എല്ലാം യമുനയിൽ ഒരു സ്നാനം ചെയ്താൽ തന്നെ നശിക്കും, രാജാവേ.
നിഷ്പാപാസ്ത്രിദിവം യാംതി പാപിഷ്ഠാ യാംതി ശുദ്ധതാമ് । സംദേഹോ നാത്ര കര്തവ്യഃ സ്നാനേ വൈ യമുനാജലേ
ഏതുവിധം പാപികളായവരും പാപരഹിതരായി ശുദ്ധരാകുന്നു; യമുനാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിൽ സംശയം വേണ്ട.
സര്വേഽധികാരിണോ ഹ്യത്ര വിഷ്ണുഭക്തൌ തഥാ നൃപ । സര്വേഷാം സര്വദാ ദേവീ യമുനാ പാപനാശികാ
ഇവിടെ എല്ലാവർക്കും അവകാശമുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് വിഷ്ണുഭക്തർക്കു; എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാവർക്കും യമുനാദേവി പാപനാശിനിയാണ്.
ഏഷ ഏവ പരോ മംത്ര ഏതച്ച പരമം തപഃ । പ്രായശ്ചിത്തം പരം ചൈവ യമുനാസ്നാനമുത്തമമ്
ഇതാണ് പരമമായ മന്ത്രം, ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തപസ്സ്; യമുനയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് ഏറ്റവും മികച്ച പ്രായശ്ചിത്തമാണ്.
നൃണാം ജന്മാംതരാഭ്യാസാത്കാലിംദീ മജ്ജനേ മതിഃ । അധ്യാത്മജ്ഞാനകൌശല്യം ജന്മാഭ്യാസാദ്യഥാ നൃപ
അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശീലത്താൽ മനുഷ്യർക്കു കാലിന്ദിയിൽ മുങ്ങാനുള്ള മനസ്സാക്ഷി ഉളവാകുന്നു; അതുപോലെ ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ കുസൃതിയും ജന്മാനുഭവം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, രാജാവേ.
സംസാരകര്ദമാലേപ പ്രക്ഷാലന വിശാരദമ് । പാവനം പാവനാനാം ച യമുനാസ്നാനമുത്തമമ്
സാംസാരിക മലിനതകൾ കഴുകി കളയുന്നതിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളതും, ശുദ്ധമാക്കുന്നവയിൽ ഏറ്റവും ശുദ്ധിയുള്ളതും യമുനാസ്നാനമാണ്.
സ്നാതാസ്തത്ര ച യേ രാജന്സര്വകാമഫലപ്രദേ । ശുഭാംശ്ച ഭുംജതേ ഭോഗാംശ്ചംദ്ര സൂര്യഗ്രഹോപമാന്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും ലഭിക്കും; അവർ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളുംപോലെ തിളങ്ങി, ശുഭമായ അനുഭവങ്ങൾ ആസ്വദിക്കും.