സര്വഥാ തൈഃ പ്രയത്നേന തത്ര കാര്യം നിമജ്ജനമ് । ദാരിദ്ര്യ പാപ ദൌര്ഭാഗ്യ പംക പ്രക്ഷാലനായ വൈ
എല്ലാവിധത്തിലും പരിശ്രമത്തോടെ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യണം; ദാരിദ്ര്യം, പാപം, ദുർഭാഗ്യം, ദോഷങ്ങളുടെ മലിനത എന്നിവയെ അകറ്റാൻ അതു സഹായിക്കും.
ഋതേ വൈ യാമുനം തോയം ന ചാന്യോസ്തി യുധിഷ്ഠിര । ശ്രദ്ധാഹീനാനി കര്മാണി മതാന്യര്ധഫലാനി വൈ । ഫലം ദദാതി സംപൂര്ണം യാമുനം സ്നാനമാത്രതഃ
യമുനാനദിയുടെ ജലത്തിന് പുറമെ മറ്റൊന്നും ഇല്ല, യുദിഷ്ഠിരാ; വിശ്വാസമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന കർമ്മങ്ങൾ പകുതിഫലമേ നൽകൂ, പക്ഷേ യമുനയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ പൂർണ്ണഫലം ലഭിക്കും.
അകാമോ വാ സകാമോ വാ യാമുനേ സലിലേ നൃപ । ഇഹാമുത്ര ച ദുഃഖാനി മജ്ജനാന്നൈവ പശ്യതി
ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാതെയോ ആഗ്രഹങ്ങളോടെയോ, രാജാവേ, യമുനാനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഈ ലോകത്തോ മറ്റുള്ള ലോകത്തോ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുകയില്ല.
പക്ഷദ്വയേ യഥാ ചംദ്ര ക്ഷീഃയതേ വര്ദ്ധതേ തഥാ । പാതകം നശ്യതേ തത്ര സ്നാനാത്പുണ്യം വിവര്ദ്ധതേ
രണ്ടു പക്ഷങ്ങളിലും ചന്ദ്രൻ കുറയുകയും വളരുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ പാപം നശിക്കും, പുണ്യം വർദ്ധിക്കും.
യഥാബ്ധൌ സുഖമായാംതി രത്നാനി വിവിധാനി ച । ആയുര്വിത്തം കലത്രാണി സംപദഃ സംഭവംതി ച
സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വിവിധ രത്നങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ കിട്ടുന്നതുപോലെ, ദീർഘായുസ്, സമ്പത്ത്, ഭാര്യമാർ, ഐശ്വര്യം എന്നിവയും അതിൽ നിന്നു ലഭിക്കും.
കാമധേനുര്യഥാ കാമം ചിംതാമണിര്വിചിംതിതമ് । ദദാതി യമുനാസ്നാനം തദ്വത്സര്വം മനോരഥമ്
കാമധേനുവിന് ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയുന്നതുപോലും, ചിന്താമണിക്ക് ചിന്തിച്ചതു നൽകാൻ കഴിയുന്നതുപോലും, യമുനാസ്നാനവും എല്ലാ മനോരഥങ്ങളും നല്കുന്നു.
കൃതേ തപഃ പരം ജ്ഞാനം ത്രേതായാം യജനം തഥാ । ദ്വാപരേ ച കലൌ ദാനം കാലിംദീ സര്വദാ ശുഭാ
കൃതയുഗത്തിൽ തപസ്സാണ് പ്രധാനമായത്; ത്രേതായുഗത്തിൽ യജ്ഞം; ദ്വാപരത്തിൽ ദാനം; എന്നാൽ എല്ലായുഗങ്ങളിലും കാളിന്ദി എന്ന യമുനാനദി എപ്പോഴും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
സര്വേഷാം സര്വവര്ണാനാമാശ്രമാണാം ച ഭൂപതേ । യാമുനേ മജ്ജനം ധര്മം ധാരാഭിഃ ഖലു വര്ഷതി
എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളുടെയും എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളുടെയും ആളുകൾക്ക്, രാജാവേ, യമുനയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് ധർമ്മം മഴപെയ്യുന്നതുപോലെ നൽകുന്നു.
അസ്മിന്വൈ ഭാരതേ വര്ഷേ കര്മഭൂമൌ വിശേഷതഃ । കാലിംദ്യസ്നായിനാം നൄണാം നിഷ്ഫലം ജന്മകീര്ത്തിതമ്
ഭാരതഭൂമിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കർമ്മഭൂമിയായ ഇവിടെ, കാളിന്ദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാത്തവരുടെ ജന്മം ഫലമില്ലാത്തതാണെന്ന് പറയുന്നു.
നൈശ്വര്യം ഗഗനേ യദ്വച്ചാംദ്രേ ഽമായാം തു മംഡലേ । തദ്വന്ന ഭാതി സത്കര്മ യമുനാമജ്ജനം വിനാ
ആകാശത്ത് പുതിയചന്ദ്രനുള്ളപ്പോൾ പോലെ പ്രകാശം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, യമുനയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാതെ സത്കർമ്മങ്ങൾ തിളങ്ങില്ല.
വ്രതൈര്ദാനൈസ്തപോഭിശ്ച ന തഥാ പ്രീയതേ ഹരിഃ । തത്ര മജ്ജനമാത്രേണ യഥാ പ്രീണാതി കേശവഃ
വ്രതം, ദാനം, തപസ് എന്നിവയാൽ ഹരിക്ക് അത്ര സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല; എന്നാൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ കേശവൻ അത്ര സന്തോഷപ്പെടുന്നു.
ന സമം വിദ്യതേ കിംചിത്തേജഃ സൌരേണ തേജസാ । തദ്വന്ന യമുനാസ്നാനം സമാനാഃ ക്രതുജാഃ ക്രിയാഃ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിന് തുല്യമായത് ഒന്നുമില്ല; അതുപോലെ യമുനാസ്നാനത്തിന് തുല്യമായ യാഗങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല.
പ്രീതയേ വാസുദേവസ്യ സര്വപാപാപനുത്തയേ । കാലിംദ്യാ മജ്ജനം കുര്യ്യാത്സ്വര്ഗലാഭായ മാനവഃ
വാസുദേവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനും എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റാനും, സ്വർഗ്ഗം നേടാൻ മനുഷ്യൻ കാളിന്ദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.
കിം രക്ഷിതേന ദേഹേന സുപുഷ്ടേന ബലീയസാ । അധ്രുവേണ സുദേഹേന യമുനാ മജ്ജനം വിനാ
ശക്തിയും പോഷണവും ഉള്ള ശരീരം എത്ര സൂക്ഷിച്ചാലും, അത് സ്ഥിരമല്ല; യമുനയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാതെ അതിന് എന്ത് പ്രയോജനം?
അസ്ഥിസ്തംഭം സ്നായുബംധം മാംസക്ഷതജ ലേപനമ് । ചര്മാവനദ്ധ ദുര്ഗംധം പൂര്ണം മൂത്രപുരീഷയോഃ
എല്ല് തൂണായും, സ്നായുവുകൾ കൊണ്ട് കെട്ടിയുമുള്ള, മാംസവും രക്തവും പുരട്ടിയ, ചർമ്മം കൊണ്ട് മൂടിയ, ദുർഗന്ധമുള്ള, മൂത്രവും മലവും നിറഞ്ഞ ശരീരമാണിത്.
ജരാശോക വിപദ്വ്യാപ്തം രോഗമംദിരമാതുരമ് । രാഗമൂലമനിത്യം ച സര്വദോഷസമാശ്രയമ്
വൃദ്ധാവസ്ഥ, ദുഃഖം, ദുരന്തങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ബാധിച്ച, രോഗങ്ങൾക്കും വേദനകൾക്കും വാസസ്ഥലമായ, രാഗത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച, നശ്വരമായ, എല്ലാ ദോഷങ്ങൾക്കും ആവാസമായ ശരീരമാണിത്.
പരോപകാരപാപാര്തി പരദ്രോഹപരേര്ഷികമ് । ലോലുപം പിശുനം ക്രൂരം കൃതഘ്നം ക്ഷണികം തഥാ
പരരെ വേദനിപ്പിക്കൽ, പാപം, വേദന, ദ്രോഹം, അസൂയ, ലോഭം, അപവാദം, ക്രൂരത, കൃതഘ്നത, ചഞ്ചലത എന്നിവയിലൊക്കെ ഈ ശരീരം ഇടപെടുന്നു.
നിഷ്ഠുരം ദുര്ധരം ദുഷ്ടം ദോഷത്രയവിദൂഷിതമ് । അശുചിതാപി ദുര്ഗംധി താപത്രയവിമോഹിതമ്
നിഷ്ഠുരം, നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളത്, ദുഷ്ടം, മൂലദോഷങ്ങൾ കൊണ്ട് മലിനമായത്, അശുദ്ധവും ദുർഗന്ധമുള്ളതും, താപത്രയത്തിൽ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ് ഈ ശരീരം.
നിസര്ഗതോ ഽധര്മരതം തൃഷ്ണാശതസമാകുലമ് । കാമക്രോധമഹാലോഭ നരകദ്വാരസംസ്ഥിതമ്
സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ അധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്ന, അനേകം തൃഷ്ണകളാൽ അലഞ്ഞു കിടക്കുന്ന, കാമം, ക്രോധം, വലിയ ലോഭം എന്നിവ മൂലം നരകവാതിൽക്കൽ നിൽക്കുന്ന ശരീരമാണിത്.
കൃമിവര്ചസ്തു ഭസ്മാദി പരിണാമഗുണാവഹമ് । ഈദൃക്ശരീരം വ്യര്ഥം ഹി യമുനാമജ്ജനം വിനാ
കീടങ്ങളും മലവും ചിതാഭസ്മവും ആയിത്തീരുന്ന ഈ ശരീരം യമുനയിൽ കുളിച്ചില്ലെങ്കിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ നിർഥകമാണ്.
ബുദ്ബുദാ ഇവ തോയേഷു പ്രത്യംഡാ ഇവ പക്ഷിഷു । ജായംതേ മരണായൈവ യമുനാസ്നാന വര്ജിതാഃ
ജലത്തിലെ കുഡുക്കകൾ പോലെയും പക്ഷികളുടെ മുട്ടുകൾ പോലെയും, യമുനയിൽ കുളിയില്ലാത്തവർ ജനിക്കുന്നത് മരിക്കാനാണ് മാത്രം.
അവൈഷ്ണവോ ഹതോ വിപ്രോ ഹതം ശ്രാദ്ധമപിംഡകമ് । അബ്രഹ്മണ്യം ഹതം ക്ഷത്രമനാചാര ഹതം കുലമ്
വിഷ്ണുഭക്തിയില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണനും, അർപ്പിച്ച പിണ്ഡവും, വേദാനുഷ്ഠാനമില്ലാത്ത ക്ഷത്രിയനും, നല്ല ആചാരമില്ലാത്ത കുടുംബവും എല്ലാം നശിച്ചുപോകുന്നു.
സദംഭശ്ച ഹതോ ധര്മ്മഃ ക്രോധേനൈവ ഹതം തപഃ । അദൃഢം ച ഹതം ജ്ഞാനം പ്രമാദേന ഹതം ശ്രുതമ്
കപടതയാൽ ധർമ്മം നശിക്കുന്നു, ക്രോധം കൊണ്ടു തപസ്സും, ദൃഢതയില്ലായ്മ കൊണ്ട് ജ്ഞാനവും, അശ്രദ്ധ കൊണ്ടു പഠനവും നശിക്കുന്നു.
പരഭക്ത്യാ ഹതാ നാരീ ബ്രഹ്മചാരീ സ്ത്രിയാ ഹതഃ । അദീപ്തേഽഗ്നൌ ഹതോ ഹോമോ ഹതാ ഭക്തിഃ സമായികാ
പരഭക്തിയാൽ സ്ത്രീയും, സ്ത്രീയാൽ ബ്രഹ്മചാരിയും, തീ കത്തിയില്ലെങ്കിൽ ഹോമവും, സത്യസന്ധതയില്ലെങ്കിൽ ഭക്തിയും നശിക്കുന്നു.
ഉപജീവ്യാ ഹതാ കന്യാ സ്വാര്ഥേ പാകക്രിയാ ഹതാ । ശൂദ്ര ഭക്ഷോ ഹതോ യോഗഃ കൃപണസ്യ ഹതം ധനമ്
ഉപജീവനത്തിനായി ഉപയോഗിച്ച കന്യയും, സ്വാർത്ഥത കൊണ്ടുള്ള പാചകവും, ശൂദ്രഭക്ഷണം ചെയ്ത യോഗവും, കഞ്ഞുഷന്റെ കൈയിലെ ധനവും നശിക്കുന്നു.
അനഭ്യാസഹതാ വിദ്യാ ഹതോ ബോധോ വിരോധകൃത് । ജീവിതാര്ഥം ഹതം തീര്ഥം ജീവനാര്ഥം ഹതം വ്രതമ്
അഭ്യാസമില്ലാതെ വിദ്യയും, എതിർപ്പ് കൊണ്ടു ബോധവും, ഉപജീവനത്തിനായി തീർത്ഥയാത്രയും, ലോകസുഖത്തിനായി വ്രതവും നശിക്കുന്നു.
അസത്യാ ച ഹതാ വാണീ തഥാ പൈശുന്യവാദിനീ । ഷട്കര്ണഗോ ഹതോ മംത്രോ വ്യഗ്രചിത്തോ ഹതോ ജപഃ
അസത്യവും അപവാദവും വാക്കിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ആറു ചെവികൾ കേൾക്കുമ്പോൾ മന്ത്രവും, മനസ്സു തിരിഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ ജപവും നശിക്കുന്നു.
ഹതമശ്രോത്രിയേ ദാനം ഹതോ ലോകശ്ച നാസ്തികഃ । അശ്രദ്ധയാ ഹതം സര്വം യത്കൃതം പാരലൌകികമ്
ശ്രുതി പഠിക്കാത്തവർക്കു നൽകിയ ദാനം നശിക്കുന്നു; നാസ്തികത കൊണ്ടു ലോകവും, വിശ്വാസം ഇല്ലാതെ ചെയ്ത എല്ലാ പാരലൗകിക കർമങ്ങളും നശിക്കുന്നു.
ഇഹ ലോകോ ഹതോ നൄണാം ദരിദ്രാണാം യഥാ നൃപ । മനുഷ്യാണാം ഹതം ജന്മ കാലിദീമജ്ജനം വിനാ
ഈ ലോകത്തിൽ ദരിദ്രരുടെ ജീവിതം നശിക്കുന്നു, രാജാവേ; യമുനയിൽ കുളിയാതെ മനുഷ്യജന്മം നശിച്ചുപോകുന്നു.
ഉപപാതക സര്വാണി പാതകാനി മഹാംതി ച । ഭസ്മീ ഭവംതി സര്വാണി യമുനാമജ്ജനാന്നൃപ
എല്ലാ ഉപപാതകങ്ങളും മഹാപാതകങ്ങളും, രാജാവേ, യമുനയിൽ മുങ്ങിയാൽ ചിതാഭസ്മംപോലെ അകറ്റപ്പെടുന്നു.