പുഷ്കരേഷു മഹാഭാഗ ദേവാഃ സര്ഷിപുരോഗമാഃ । സിദ്ധിം പരമികാം പ്രാപ്താഃ പുണ്യേന മഹതാന്വിതാഃ
മഹാഭാഗനേ, പൂഷ്കരത്തിൽ, ഋഷിമാർ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ വലിയ പുണ്യത്തോടെ പരമസിദ്ധി നേടി.
തത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യാത്പിതൃദേവാര്ചനേ രതഃ । അശ്വമേധാദ്ദശഗുണം പ്രവദംതി മനീഷിണഃ
അവിടെയാണു, പിതൃ-ദേവാരാധനയിൽ താൽപര്യമുള്ളവൻ അഭിഷേകം ചെയ്യുമ്പോൾ, ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നതുപോലെ അശ്വമേധയജ്ഞത്തിൽ ലഭിക്കുന്നതിന്റെ പത്ത് ഗുണം ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
അപ്യേകം ഭോജയേദ്വിപ്രം പുഷ്കരാരണ്യമാശ്രിതഃ । തേനൈതി പൂജിതാഁല്ലോകാന്ബ്രഹ്മണഃ സദനേ സ്ഥിതാന്
പൂഷ്കരാരണ്യത്തിൽ താമസിക്കുന്നവൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ പോലും ഭക്ഷണം കൊടുക്കുകയാണെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ ഉള്ള ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ലോകങ്ങൾ അവൻ നേടുന്നു.
സായംപ്രാതഃ സ്മരേദ്യസ്തു പുഷ്കരാണി കൃതാംജലി । ഉപസ്പൃഷ്ടം ഭവേത്തേന സര്വതീര്ഥേഷു പാര്ഥിവ
രാജാവേ, ആരെങ്കിലും പൂഷ്കരത്തെ രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും കയ്യിൽ അഞ്ജലി ചേർത്ത് ഓർക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ശുദ്ധിയുള്ളവനായി മാറുന്നു.
ജന്മപ്രഭൃതി യത്പാപം സ്ത്രിയോ വാ പുരുഷസ്യ വാ । പുഷ്കരേ ഗതമാത്രസ്യ സര്വമേവ പ്രണശ്യതി
ജനനത്തോടെ ആരംഭിച്ച സ്ത്രീയുടെയോ പുരുഷന്റെയോ പാപങ്ങൾ, പൂഷ്കരത്തിൽ പോയാൽ എല്ലാം നശിക്കുന്നു.
യഥാ സുരാണാം സര്വേഷാമാദിസ്തു മധുസൂദനഃ । തഥൈവ പുഷ്കരോ രാജന്തീര്ഥാനാമാദിരുച്യതേ
ദേവന്മാരിൽ മധുസൂദനൻ ആദ്യനാണെന്നപോലെ, രാജാവേ, തീർത്ഥങ്ങളിൽ പൂഷ്കരമാണ് ആദ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
ഉഷ്ട്വാ ദ്വാദശവര്ഷാണി പുഷ്കരേ നിയതഃ ശുചിഃ । ക്രതൂന്സര്വാനവാപ്നോതി ബ്രഹ്മലോകം ച ഗച്ഛതി
പൂഷ്കരത്തിൽ സ്വയം നിയന്ത്രിതനും ശുദ്ധനുമായവൻ പതിനൊന്ന് വർഷം താമസിച്ചാൽ, എല്ലാ യജ്ഞഫലങ്ങളും ലഭിച്ചു ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ എത്തും.
യസ്തു വര്ഷശതം പൂര്ണമഗ്നിഹോത്രമുപാശ്നുതേ । കാര്തികീം വാ വസേദേകാം പുഷ്കരേ സമമേവ തത്
നൂറ് വർഷം അഗ്നിഹോത്രം നിർവഹിക്കുന്നവനും, പൂഷ്കരത്തിൽ ഒരു കാർത്തിക മാസം താമസിക്കുന്നവനും, ഒരേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
ദുഷ്കരം പുഷ്കരേ ഗംതും ദുഷ്കരം പുഷ്കരേ തപഃ । ദുഷ്കരം പുഷ്കരേ ദാനം വസ്തും ചൈവ സുദുഷ്കരമ്
പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പോകുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്, പുഷ്കരത്തിൽ വ്രതം പാലിക്കുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്, പുഷ്കരത്തിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്, അവിടെയിരിക്കലോ അതിലും ദുഷ്കരമാണ്.
ത്രീണി ശൃംഗാണി ശുഭ്രാണി ത്രീണി പ്രസ്രവണാനി ച । പുഷ്കരാണ്യാദി തീര്ഥാനി ന വിദ്മസ്തത്ര കാരണമ്
അവിടെ മൂന്ന് പ്രകാശമുള്ള കുന്നുകളും മൂന്ന് ഉറവുകളും ഉണ്ട്; ഇവയാണ് പുഷ്കരത്തിലെ പ്രധാന തീർത്ഥങ്ങൾ. ഇതിന് കാരണം എന്താണെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല.
ഉഷ്ട്വാ ദ്വാദശവര്ഷാണി നിയതോ നിയതാശനഃ । സ മുക്തഃ സര്വപാപേഭ്യോ സര്വക്രതുഫലം ലഭേത്
അവിടെ കൃത്യമായ നിയന്ത്രണത്തോടെയും നിയന്ത്രിതഭക്ഷണത്തോടെയും പന്ത്രണ്ട് വർഷം കഴിയുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുകയും എല്ലാ യാഗഫലവും ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.
വസിഷ്ഠ ഉവാച- പ്രദക്ഷിണമുപാവൃത്തോ ജംബൂമാര്ഗേ സമാവിശേത് । ജംബൂമാര്ഗം സമാവിശ്യ പിതൃദേവര്ഷിപൂജിതമ്
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: വലതുവശത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞ് ജംബൂവഴിയിലേക്ക് കടക്കണം; ജംബൂവഴിയിൽ കടന്നാൽ പിതാക്കളുടെയും ഋഷികളുടെയും ആദരമുണ്ട്.
അശ്വമേധമവാപ്നോതി വിഷ്ണുലോകം ച ഗച്ഛതി । തത്രോഷ്യ രജനീഃ പംച ഷഷ്ഠകാലേശ്നുവന്നരഃ
അവിടെ അഞ്ചു രാത്രികൾ ആറു കാലങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് കഴിയുന്നവന് അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും, വിഷ്ണുലോകത്തേക്കും പോകും.
ന ദുര്ഗതിമവാപ്നോതി സിദ്ധിം ചാപ്നോത്യനുത്തമാമ് । ജംബുമാര്ഗാദുപാവൃത്തോ ഗച്ഛേത്തു ദുലികാശ്രമമ്
അവൻ ദുർഗതിയിൽപ്പെടുകയില്ല, ഉത്തമമായ സിദ്ധിയും നേടും; ജംബൂവഴിയിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ് ദുലികാശ്രമത്തിലേക്ക് പോകണം.
ന ദുര്ഗതിമവാപ്നോതി സ്വര്ഗലോകേ ച പൂജ്യതേ । അഗസ്ത്യാശ്രമമാസാദ്യ പിതൃദേവാര്ചനേ രതഃ
അവൻ ദുർഗതിയിൽപ്പെടുകയില്ല, സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും; അഗസ്ത്യാശ്രമം എത്തി പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ.
ത്രിരാത്രോപോഷിതോ രാജന്നഗ്നിഷ്ടോമഫലം ലഭേത് । ശാകവൃത്തിഃ ഫലൈര്വാപി കൌമാരം വിംദതേ പരമ്
രാജാവേ, മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവാസം ചെയ്താൽ അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം ലഭിക്കും; പച്ചക്കറികളോ പഴങ്ങളോ മാത്രം കഴിച്ച് ജീവിച്ചാൽ പരമമായ യൗവനം നേടും.
കന്യാശ്രമം സമാസാദ്യ ശ്രീപുഷ്ടം ലോകപൂജിതമ് । ധര്മാരണ്യം ഹി തത്പുണ്യമാദ്യം ച പാര്ഥിവര്ഷഭ
കന്യാസ്രമം എന്ന മനോഹരവും ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നതുമായ സ്ഥലത്ത് എത്തുമ്പോൾ, അതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പുണ്യവനം, രാജാവേ.
യത്ര പ്രവിഷ്ടമാത്രോ വൈ പാപേഭ്യോ വിപ്രമുച്യതേ । അര്ചയിത്വാ പിതൄന്ദേവാന്പ്രയതോ നിയതാശനഃ
അവിടെ പ്രവേശിക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ട് തന്നെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; ശുദ്ധിയോടെ നിയന്ത്രിതഭക്ഷണത്തോടെയും പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും ആരാധിച്ചാൽ.
സര്വകാമസമൃദ്ധസ്യ യജ്ഞസ്യ ഫലമശ്നുതേ । പ്രാദക്ഷിണ്യം തതഃ കൃത്വാ യയാതിപതനം വ്രജേത്
അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന യാഗഫലം അനുഭവിക്കും; അവിടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത ശേഷം യയാതിയുടെ പതനത്തിലേക്ക് പോകണം.
ഹയമേധസ്യ യജ്ഞസ്യ ഫലമാപ്നോതി തത്ര വൈ । മഹാകാലമതോ ഗച്ഛേന്നിയതോ നിയതാശനഃ
അവിടെ ഹയമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും; തുടർന്ന്, നിയന്ത്രിതഭക്ഷണത്തോടെയും നിയന്ത്രണത്തോടെയും മഹാകാലത്തിലേക്ക് പോകണം.
കോടിതീര്ഥമുപസ്പൃശ്യ ഹയമേധഫലം ലഭേത് । തതോ ഗച്ഛേത ധര്മജ്ഞ സ്ഥാനം തീര്ഥമുമാപതേഃ
കോടിതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ഹയമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും; തുടർന്ന്, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, ഉമാപതിയുടെ തീർത്ഥസ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.
നാമ്നാ ഭദ്രവടം നാമ ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് । തത്രാഭിഗമ്യ ചേശാനം ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത്
ഭദ്രവടം എന്ന പേരിൽ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ സ്ഥലത്ത് എത്തി ഈശാനനെ സന്നിധാനത്തിൽ പ്രാപിച്ചാൽ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
മഹാദേവപ്രസാദാച്ച ഗാണപത്യമവാപ്നുയാത് । സമൃദ്ധമസപത്നം തു ശ്രിയായുക്തം നരോത്തമ
മഹാദേവന്റെ കൃപയാൽ അവൻ ഗണപതിസ്ഥിതിയിൽ എത്തും; സമൃദ്ധിയും എതിരാളികളില്ലായ്മയും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും, മഹാനായ മനുഷ്യനേ.
നര്മദാം തു സമാസാദ്യ നദീം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതാമ് । തര്പയിത്വാ പിതൄന്ദേവാനഗ്നിഷ്ടോമഫലം ലഭേത്
മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ നർമദാനദിയിൽ എത്തി പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാൽ അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം ലഭിക്കും.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- വസിഷ്ഠേന ദിലീപായ കഥിതം തീര്ഥമുത്തമമ് । നര്മദേതി ച വിഖ്യാതം പാപപര്വതദാരണമ്
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: വസിഷ്ഠൻ ദിലീപിന് നർമദാ എന്ന മഹത്തായ തീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു, അത് പാപങ്ങളുടെ പർവതം നശിപ്പിക്കുന്നു.
ഭൂയശ്ച ശ്രോതുമിച്ഛാമി തന്മേ കഥയ നാരദ । നര്മദായാശ്ച മാഹാത്മ്യം വസിഷ്ഠോക്തം ദ്വിജോത്തമ
ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നാരദാ, വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞ നർമദയുടെ മഹത്വം ദയവായി പറയൂ.
കഥമേഷാ മഹാപുണ്യാ നദീ സര്വത്ര വിശ്രുതാ । നര്മദാനാമ വിഖ്യാതാ തന്മമ ബ്രൂഹിനാരദ
എങ്ങനെയാണ് ഈ മഹാപുണ്യമുള്ള, എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തമായ നദി നർമദ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്? അതെനിക്കു പറഞ്ഞുതരണമെന്നു നാരദാ, ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച-। നര്മദാ സരിതാം ശ്രേഷ്ഠാ സര്വപാപപ്രണാശിനീ । താരയേത്സര്വഭൂതാനി സ്ഥാവരാണി ചരാണി ച
നാരദൻ പറഞ്ഞു: നർമദാ നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നതുമാണ്. അവൾ നിലനിൽക്കുന്നവരെയും ചലിക്കുന്നവരെയും എല്ലാം രക്ഷിക്കുന്നു.
നര്മദായാസ്തു മാഹാത്മ്യം വസിഷ്ഠോക്തം മയാ ശ്രുതമ് । തദേതദ്ധി മഹാരാജ സര്വം ഹി കഥയാമി തേ
നർമദയുടെ മഹത്വം വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. മഹാരാജാവേ, അതെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കു വിശദമായി പറയുന്നു.
പുണ്യാ കനഖലേ ഗങ്ഗാ കുരുക്ഷേത്രേ സരസ്വതീ । ഗ്രാമേ വാ യദി വാരണ്യേ പുണ്യാ സര്വത്ര നര്മ്മദാ
കനഖലയിൽ ഗംഗയാണ് പുണ്യമുള്ളത്, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ സരസ്വതിയാണ്. എന്നാൽ ഗ്രാമത്തിലോ കാടിലോ എവിടെയായാലും നർമദാ എല്ലായിടത്തും പുണ്യമാണ്.