ഗോദാവരീം നര്മദാം ച ബഹൂദാം ച മഹാനദീമ് । ശതദ്രും ചംദ്രഭാഗാം ച യമുനാം ച മഹാനദീമ്
ഗോദാവരി, നർമ്മദ, മഹാനദിയായ ബഹുദ, ശതദ്രു, ചന്ദ്രഭാഗ, മഹാനദിയായ യമുന.
ദൃഷദ്വതീം വിതസ്താം ച വിപാപാം സ്വച്ഛവാലുകാമ് । നദീം വേത്രവതീം ചൈവ കൃഷ്ണാം വേണീം ച നിമ്നഗാമ്
ദൃശദ്വതി, വിതസ്ത, പാപരഹിതയും സുതാര്യമായ മണലുള്ളവയും, വേദ്രവതി, കൃഷ്ണ, വേണി എന്നിങ്ങനെ ഒഴുകുന്ന നദികൾ.
ഇരാവതീം വിതസ്താം ച പയോഷ്ണീം ദേവികാമപി । വേദസ്മൃതിം വേദശിരാം ത്രിദിവാം സിംധുലാ കൃമിമ്
ഇരാവതി, വിതസ്ത, പയോഷ്ണി, ദേവികയും; വേദസ്മൃതി, വേദശിര, ത്രിദിവ, സിന്ധുല, കൃമി എന്നിങ്ങനെ.
കരീഷിണീം ചിത്രവഹാം ത്രിസേനാം ചൈവ നിമ്നഗാമ് । ഗോമതീം ധൂതപാപാം ച ചംദനാം ച മഹാനദീമ്
കരീഷിണി, ചിത്രവഹ, ഒഴുകുന്ന ത്രിസേന, ഗോമതി, ധൂതപാപ, മഹാനദിയായ ചന്ദന.
കൌശികീം ത്രിദിവാം ഹൃദ്യാം നാചിതാം രോഹിതാരണീമ് । രഹസ്യാം ശതകുംഭാം ച സരയൂം ച ദ്വിജോത്തമാഃ
കൗശികി, മനോഹരമായ ത്രിദിവ, നാചിത, രോഹിതാരണി, രഹസ്യ, ശതകുംഭ, സരയു, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ചര്മണ്വതീം വേത്രവതീം ഹസ്തിസോമാം ദിശം തഥാ । ശരാവതീം പയോഷ്ണീം ച ഭീമാം ഭീമരഥീമപി
ചർമണ്വതി, വേദ്രവതി, ഹസ്തിസോമ, ദിശ, ശരാവതി, പയോഷ്ണി, ഭീമ, ഭീമരഥി എന്നിങ്ങനെ.
കാവേരീം ചുലുകാം ചാപി താപീം ശതമലാമപി । നീവാരാം മഹിതാം ചാപി സുപ്രയോഗാം തഥാ നദീമ്
കാവേരി, ചുലുക, താപി, ശതമല, മഹത്വമുള്ള നീവാര, സുഭ്രയോഗ എന്ന നദിയും.
പവിത്രാം കൃഷ്ണലാം സിംധും വാജിനീം പുരമാലിനീമ് । പൂര്വാഭിരാമാം വീരാം ച ഭീമാം മാലാവതീം തഥാ
പവിത്ര, കൃഷ്ണല, സിന്ധു, വജിനി, പുരമാലിനി, പൂർവാഭിരാമ, വീര, ഭീമ, മാലാവതി എന്നിങ്ങനെ.
പലാശിനീം പാപഹരാം മഹേംദ്രാം പടലാവതീമ് । കരീഷിണീമസിക്നീം ച കുശചീരീം മഹാനദീമ്
പലാശിനി, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവൾ, മഹേന്ദ്ര, പട്ടലാവതി, കരീഷിണി, അസിക്നി, കുശചീരി എന്ന മഹാനദി.
മരുതാം പ്രവരാം മേനാം ഹേമാം ഘൃതവതീം തഥാ । അനാവതീമനുഷ്ണാം ച സേവ്യാം കാപീം ച സത്തമാഃ
മരുതുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ മേന, ഹേമ, ഘൃതവതി, അനാവതി, അനുഷ്ണ, സേവ്യമായ കാപി, ഉത്തമന്മാരേ.
സദാവീരാമധൃഷ്യാം ച കുശചീരാം മഹാനദീമ് । രഥചിത്രാം ജ്യോതിരഥാം വിശ്വാമിത്രാം കപിംജലാമ്
എപ്പോഴും ജയിക്കാനാവാത്ത വീര, വലിയ നദിയായ കുശചീര, രഥചിത്ര, ജ്യോതിരഥ, വിശ്വാമിത്ര, കപിംജല — ഇവയെല്ലാം.
ചംദ്രാവഹഫലദ്യം ചൈവ കുചീരാമംബുവാഹിനീമ് । വൈനദീം പിംഗലാം വേണാം തുംഗവേഗാം മഹാനദീമ്
ചന്ദ്രാവഹ, ഫലദ്യ, അതുപോലെ വെള്ളം ഒഴുക്കുന്ന കുചീര, വൈനദി, പിംഗല, വേണ, തുങ്ങവേഗ — ഈ മഹാനദികൾ.
വിദിശാം കൃഷ്ണവേണാം ച താമ്രാം ച കപിലാമപി । ധേനും സകാമാം വേദസ്വാം ഹവിഃസ്രാവാം മഹാപഥാമ്
വിദിശ, കൃഷ്ണവേണ, താംര, കപില — ധേನು, സകാമ, വേദസ്വാ, ഹവിഃസ്രാവ, മഹാപഥ — ഇവയും.
ശിപ്രാം ച പിച്ഛലാം ചൈവ ഭാരദ്വാജീം ച നിമ്നഗാമ് । കൌര്ണികീം നിമ്നഗാം ശോണാം ബാഹുദാമഥ ചംദ്രമാമ്
ശിപ്ര, പിച്ചല, ഭാരദ്വാജി എന്ന ഒഴുകുന്ന നദി, കൗർണികി, ഒഴുകുന്ന ശോണ, ബാഹുദാ, ചന്ദ്രമാ — ഇവയും.
ദുര്ഗാമംതഃ ശിലാം ചൈവ ബ്രഹ്മമേധ്യാം ദൃഷദ്വതീമ് । പരോക്ഷാമഥ രോഹീം ച തഥാ ജംബൂനദീമപി
ദുർഗാമന്തശില, ബ്രഹ്മമേധ്യ, ദൃശദ്വതി, പരോക്ഷ, റോഹി, ജംബൂനദി — ഇവയും.
സുനാസാം തമസാം ദാസീം സാമാന്യാം വരണാമസിമ് । നീലാം ധൃതികരീം ചൈവ പര്ണാശാം ച മഹാനദീമ്
സുനാസ, തമസ, ദാസി, സാമാന്യ, വരണാമസി, നീല, ധൃതികരി, വലിയ നദിയായ പർണാശ — ഇവയും.
മാനവീം വൃഷഭാം ഭാസാം ബ്രഹ്മമേധ്യാം ദൃഷദ്വതീമ് । ഏതാശ്ചാന്യാശ്ച ബഹുലാ മഹാനദ്യോ ദ്വിജര്ഷഭാഃ
മാണവി, വൃഷഭ, ഭാസ, ബ്രഹ്മമേധ്യ, ദൃശദ്വതി — ഇവയും അനേകം മഹാനദികളും, മഹാന്മാരേ.
സദാ നിരാമയാം കൃഷ്ണാം മംദഗാം മംദവാഹിനീമ് । ബ്രാഹ്മണീം ച മഹാഗൌരീം ദുര്ഗാമപി ച സത്തമാഃ
എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ കൃഷ്ണ, മന്ദഗ, മന്ദവാഹിനി, ബ്രാഹ്മണി, മഹാഗൗരി, ദുർഗാ — ഉത്തമരായവരേ.
ചിത്രോത്പലാം ചിത്രരഥാമതുലാം രോഹിണീം തഥാ । മംദാകിനീം വൈതരണീം കോകാം ചാപി മഹാനദീമ്
ചിത്രോത്പല, ചിത്രരഥ, അതുല, രോഹിണി, മന്ദാകിനി, വൈതരണി, വലിയ നദിയായ കോക — ഇവയും.
ശുക്തിമതീമനംഗാം ച തഥൈവ വൃഷസാഹ്വയാമ് । ലോഹിത്യാം കരതോയാം ച തഥൈവ വൃഷകാത്വയാമ്
ശുക്തിമതി, മനംഗ, അതുപോലെ വൃഷസാഹ്വയ, ലോഹിത്യ, കരതോയ, അതുപോലെ വൃഷകാത്വയ — ഇവയും.
കുമാരീമൃഷിതുല്യാം ച മാരിഷാം ച സരസ്വതീമ് । മംദാകിനീം സുപുണ്യാം ച സര്വാം ഗംഗാം ച സത്തമാഃ
കുമാരി, ഋഷിക്ക് തുല്യമായ മാരിഷ, സര്സ്വതി, ഉത്തമമായ മന്ദാകിനി, ഗംഗയുടെ എല്ലാ രൂപങ്ങളും — ഉത്തമരേ.
വിശ്വസ്യ മാതരഃ സര്വാഃ സര്വാശ്ചൈവ മഹാഫലാഃ । തഥാ നദ്യഃ സുപ്രകാശാഃ ശതശോഥ സഹസ്രശഃ
ഇവയെല്ലാം ലോകത്തിന്റെ മാതാക്കളാണ്, എല്ലാം വലിയ ഫലമുള്ളവയും. അങ്ങനെ നദികൾ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും പ്രകാശമുള്ളവയാണ്.
ഇത്യേതാ സരിതോ വിപ്രാഃ സമാഖ്യാതാ യഥാസ്മൃതി । അതഊര്ദ്ധ്വം ജനപദാന്നിബോധ ഗദതോ മമ
ഇങ്ങനെ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ നദികൾ സ്മരണപ്രകാരം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി ജനപദങ്ങളെക്കുറിച്ച് എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.
തത്രേമേ കുരുപാംചാലാഃ ശാല്വമാത്രേയ ജാംഗലാഃ । ശൂരസേനാഃ പുലിംദാശ്ച ബൌധാമാലാസ്തഥൈവ ച
ഇവിടെയുണ്ട് കുറുക്കൾ, പാഞ്ചാലർ, ശാൽവർ, മാത്രേയർ, ജാംഗളർ, ശൂരസേനർ, പുലിന്ദർ, ബൗധാമാലർ — ഇവരും.
മത്സ്യാഃ കുശട്ടാഃ സൌഗംധ്യാഃ കുത്സപാഃ കാശികോശലാഃ । ചേദിമത്സ്യകരൂഷാശ്ച ഭോജാഃ സിംധുപുലിംദകാഃ
മത്സ്യർ, കുശട്ടർ, സൌഗന്ധ്യർ, കുട്ട്സപർ, കാശികൾ, കോശലർ, ചെദികൾ, മത്സ്യർ, കരൂഷർ, ഭോജർ, സിന്ധുകൾ, പുലിന്ദകർ — ഇവരും.
ഉത്തമാശ്ച ദശാര്ണാശ്ച മേകലാശ്ചോത്കലൈഃ സഹ । പംചാലാഃ കോശലാശ്ചൈവ നൈകപൃഷ്ഠയുഗംധരാഃ
ഉത്തമർ, ദശാർണർ, മേക്കളർ ഉത്കളരോടൊപ്പം, പാഞ്ചാലർ, കോശലർ, അനേകം പുറകുള്ള യുഗന്ധരർ — ഇവരും.
ബോധാ മദ്രാഃ കലിംഗാശ്ച കാശയോ പരകാശയഃ । ജഠരാഃ കുകുരാശ്ചൈവ സുദശാര്ണാഃ സുസത്തമാഃ
ബോധർ, മദ്രർ, കലിംഗർ, കാശയർ, പരകാശയർ, ജഠരർ, കുകുരർ, ഉത്തമരായ സുദശാർണർ — ഇവരും.
കുംതയോഽവംതയശ്ചൈവ തഥൈവാപരകുംതയഃ । ഗോമംതാ മല്ലകാഃ പുംഡ്രാഃ വിദര്ഭാ നൃപവാഹികാഃ
കുന്തികൾ, അവന്തികൾ, അതുപോലെ പടിഞ്ഞാറൻ കുന്തികൾ, ഗോമന്തർ, മല്ലകർ, പുണ്ട്രർ, വിദർഭർ, നൃപവാഹികർ — ഇവരും.
അശ്മകാഃ സോത്തരാശ്ചൈവ ഗോപരാഷ്ട്രാഃ കനീയസഃ । അധിരാജ്യകുശട്ടാശ്ച മല്ലരാഷ്ട്രാശ്ച കേരലാഃ
അശ്മകരും ഉത്തരദേശക്കാരും ചെറിയ ഗോപരാജ്യക്കാരും അധികാരമുള്ള കുശട്ടന്മാരും മല്ലരാജ്യക്കാരും കേരളരും.
മാലവാശ്ചോപവാസ്യാശ്ച ചക്രാവക്രാലയാഃ ശകാഃ । വിദേഹാ മഗധാഃ സദ്മാ മലജാ വിജയാസ്തഥാ
മാലവരും ഉപവാസ്യരും ചക്രാവക്രാലയത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ശകന്മാരും വിദേഹരും മഗധരും സദ്മരും മലജരും വിജയരും.