ഋഷയ ഊചുഃ-। യദിദം ഭാരതം വര്ഷം പുണ്യം പുണ്യവിധായകമ് । തത്സര്വം നഃ സമാചക്ഷ്വ ത്വം ഹി നോ ബുദ്ധിമാന്മതഃ
മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: ഭാരതം എന്ന ഈ ദേശം പുണ്യമുള്ളതും പുണ്യഫലദായകവുമാണ്; അതിനെക്കുറിച്ച് മുഴുവൻ ഞങ്ങൾക്കു പറയണം, കാരണം നീ ഞങ്ങളുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ ജ്ഞാനിയാണല്ലോ.
സൂത ഉവാച-। അത്ര തേ കീര്ത്തയിഷ്യാമി വര്ഷം ഭാരതമുത്തമമ് । പ്രിയ മിത്രസ്യ ദേവസ്യ മനോര്വൈവസ്വതസ്യ ച
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു ഭാരതം എന്ന ഉത്തമദേശത്തെക്കുറിച്ച് പറയും; ദൈവസ്വഭാവമുള്ള പ്രിയ സുഹൃത്ത് മനുവിനും വൈവസ്വതപുത്രനുമാണ് അതു പ്രിയപ്പെട്ടത്.
പൃഥോശ്ച പ്രാജ്ഞ വൈ ന്യസ്യ തഥൈക്ഷ്വാകോര്മഹാത്മനഃ । യയാതേരംബരീഷസ്യ മാംധാതുര്നഹുഷസ്യ ച
പ്രതുവിന്റെ ജ്ഞാനിയും, അതുപോലെ മഹാത്മാവായ ഇക്ഷ്വാകുവും, യയാതിയും, അംബരീഷനും, മാംധാതാവും, നഹുഷനും എന്നിങ്ങനെ.
തഥൈവ മുചുകുംദസ്യ കുബേരോശീനരസ്യ ച । ഋഷഭസ്യ തഥൈലസ്യ നൃഗസ്യ നൃപതേസ്തഥാ
അതുപോലെ മുചുകുന്ദനും, കുബേരനും, ശീനിയും, ഋഷഭനും, ഇളയും, രാജാവായ നൃഗനും.
കുശികസ്യൈവ രാജര്ഷേര്ഗാധേശ്ചൈവ മഹാത്മനഃ । സോമസ്യ ചൈവ രാജര്ഷേര്ദിലീപസ്യ തഥൈവ ച
രാജർഷിയായ കുശികനും, മഹാത്മാവായ ഗാധിയും, രാജർഷിയായ സോമനും, ദിലീപനും.
അന്യേഷാം ച മഹാഭാഗാഃ ക്ഷത്രിയാണാം ബലീയസാമ് । സര്വേഷാമേവ ഭൂതാനാം പ്രിയം ഭാരതമുത്തമമ്
മറ്റു മഹാഭാഗ്യശാലികളും ശക്തരായ ക്ഷത്രിയന്മാരും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭാരതം ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്.
തതോ വര്ഷം പ്രവക്ഷ്യാമി യഥാശ്രുതമഹോ ദ്വിജാഃ । മഹേംദ്രോ മലയഃസഹ്യഃ ശുക്തിമാനൃക്ഷവാനപി
ശ്രേഷ്ഠരായ ദ്വിജന്മാരേ, പിന്നീട് ഞാൻ ആ പ്രദേശത്തെ, ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ, വിവരിക്കാം. മഹേന്ദ്രം, മലയം, സഹ്യം, ശുക്തിമാൻ, ഋക്ഷം ഇവയും.
വിംധ്യശ്ച പാരിയാത്രശ്ച സപ്തൈതേ കുലപര്വതാഃ । തേഷാം സഹസ്രശോ വിപ്രാ പര്വതാസ്തേ സമീപതഃ
വിന്ദ്യയും പരിയാത്രയും — ഇവയൊക്കെയും ആഴ്ച്യമായ ഏഴു പർവതങ്ങൾ. അവയുടെ സമീപത്ത് ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു പർവതങ്ങളും ഉണ്ട്, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
അവിജ്ഞാതാഃ സാരവംതോ വിപുലാശ്ചിത്രസാനവഃ । അന്യേ തു യേ പരിജ്ഞാതാ ഹ്രസ്വാ ഹ്രസ്വോപജീവിനഃ
ചില പർവതങ്ങൾ അറിയപ്പെടാത്തവയും, ധാരാളം സാരമുള്ളവയും, വിശാലവുമാണ്; മറ്റുള്ളവ അറിയപ്പെടുന്നവയും ചെറുതും ചെറുതായവർക്കു ആശ്രയവുമാണ്.
ആര്യമ്ലേച്ഛസധര്മാണസ്തേ മിശ്രാഃ പുരുഷാ ദ്വിജാഃ । നദീം പിബംതി വിമലാം ഗംഗാം സിംധുംസരസ്വതീമ്
അവിടെ, ദ്വിജന്മാരേ, ആര്യന്മാരും മ്ലേഛന്മാരും ചേർന്നുകൂടി താമസിക്കുന്നു; അവർ ഗംഗ, സിന്ധു, ശരസ്വതി എന്നീ വിശുദ്ധമായ നദികളുടെ വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
ഗോദാവരീം നര്മദാം ച ബഹൂദാം ച മഹാനദീമ് । ശതദ്രും ചംദ്രഭാഗാം ച യമുനാം ച മഹാനദീമ്
ഗോദാവരി, നർമ്മദ, മഹാനദിയായ ബഹുദ, ശതദ്രു, ചന്ദ്രഭാഗ, മഹാനദിയായ യമുന.
ദൃഷദ്വതീം വിതസ്താം ച വിപാപാം സ്വച്ഛവാലുകാമ് । നദീം വേത്രവതീം ചൈവ കൃഷ്ണാം വേണീം ച നിമ്നഗാമ്
ദൃശദ്വതി, വിതസ്ത, പാപരഹിതയും സുതാര്യമായ മണലുള്ളവയും, വേദ്രവതി, കൃഷ്ണ, വേണി എന്നിങ്ങനെ ഒഴുകുന്ന നദികൾ.
ഇരാവതീം വിതസ്താം ച പയോഷ്ണീം ദേവികാമപി । വേദസ്മൃതിം വേദശിരാം ത്രിദിവാം സിംധുലാ കൃമിമ്
ഇരാവതി, വിതസ്ത, പയോഷ്ണി, ദേവികയും; വേദസ്മൃതി, വേദശിര, ത്രിദിവ, സിന്ധുല, കൃമി എന്നിങ്ങനെ.
കരീഷിണീം ചിത്രവഹാം ത്രിസേനാം ചൈവ നിമ്നഗാമ് । ഗോമതീം ധൂതപാപാം ച ചംദനാം ച മഹാനദീമ്
കരീഷിണി, ചിത്രവഹ, ഒഴുകുന്ന ത്രിസേന, ഗോമതി, ധൂതപാപ, മഹാനദിയായ ചന്ദന.
കൌശികീം ത്രിദിവാം ഹൃദ്യാം നാചിതാം രോഹിതാരണീമ് । രഹസ്യാം ശതകുംഭാം ച സരയൂം ച ദ്വിജോത്തമാഃ
കൗശികി, മനോഹരമായ ത്രിദിവ, നാചിത, രോഹിതാരണി, രഹസ്യ, ശതകുംഭ, സരയു, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ചര്മണ്വതീം വേത്രവതീം ഹസ്തിസോമാം ദിശം തഥാ । ശരാവതീം പയോഷ്ണീം ച ഭീമാം ഭീമരഥീമപി
ചർമണ്വതി, വേദ്രവതി, ഹസ്തിസോമ, ദിശ, ശരാവതി, പയോഷ്ണി, ഭീമ, ഭീമരഥി എന്നിങ്ങനെ.
കാവേരീം ചുലുകാം ചാപി താപീം ശതമലാമപി । നീവാരാം മഹിതാം ചാപി സുപ്രയോഗാം തഥാ നദീമ്
കാവേരി, ചുലുക, താപി, ശതമല, മഹത്വമുള്ള നീവാര, സുഭ്രയോഗ എന്ന നദിയും.
പവിത്രാം കൃഷ്ണലാം സിംധും വാജിനീം പുരമാലിനീമ് । പൂര്വാഭിരാമാം വീരാം ച ഭീമാം മാലാവതീം തഥാ
പവിത്ര, കൃഷ്ണല, സിന്ധു, വജിനി, പുരമാലിനി, പൂർവാഭിരാമ, വീര, ഭീമ, മാലാവതി എന്നിങ്ങനെ.
പലാശിനീം പാപഹരാം മഹേംദ്രാം പടലാവതീമ് । കരീഷിണീമസിക്നീം ച കുശചീരീം മഹാനദീമ്
പലാശിനി, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവൾ, മഹേന്ദ്ര, പട്ടലാവതി, കരീഷിണി, അസിക്നി, കുശചീരി എന്ന മഹാനദി.
മരുതാം പ്രവരാം മേനാം ഹേമാം ഘൃതവതീം തഥാ । അനാവതീമനുഷ്ണാം ച സേവ്യാം കാപീം ച സത്തമാഃ
മരുതുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ മേന, ഹേമ, ഘൃതവതി, അനാവതി, അനുഷ്ണ, സേവ്യമായ കാപി, ഉത്തമന്മാരേ.
സദാവീരാമധൃഷ്യാം ച കുശചീരാം മഹാനദീമ് । രഥചിത്രാം ജ്യോതിരഥാം വിശ്വാമിത്രാം കപിംജലാമ്
എപ്പോഴും ജയിക്കാനാവാത്ത വീര, വലിയ നദിയായ കുശചീര, രഥചിത്ര, ജ്യോതിരഥ, വിശ്വാമിത്ര, കപിംജല — ഇവയെല്ലാം.
ചംദ്രാവഹഫലദ്യം ചൈവ കുചീരാമംബുവാഹിനീമ് । വൈനദീം പിംഗലാം വേണാം തുംഗവേഗാം മഹാനദീമ്
ചന്ദ്രാവഹ, ഫലദ്യ, അതുപോലെ വെള്ളം ഒഴുക്കുന്ന കുചീര, വൈനദി, പിംഗല, വേണ, തുങ്ങവേഗ — ഈ മഹാനദികൾ.
വിദിശാം കൃഷ്ണവേണാം ച താമ്രാം ച കപിലാമപി । ധേനും സകാമാം വേദസ്വാം ഹവിഃസ്രാവാം മഹാപഥാമ്
വിദിശ, കൃഷ്ണവേണ, താംര, കപില — ധേನು, സകാമ, വേദസ്വാ, ഹവിഃസ്രാവ, മഹാപഥ — ഇവയും.
ശിപ്രാം ച പിച്ഛലാം ചൈവ ഭാരദ്വാജീം ച നിമ്നഗാമ് । കൌര്ണികീം നിമ്നഗാം ശോണാം ബാഹുദാമഥ ചംദ്രമാമ്
ശിപ്ര, പിച്ചല, ഭാരദ്വാജി എന്ന ഒഴുകുന്ന നദി, കൗർണികി, ഒഴുകുന്ന ശോണ, ബാഹുദാ, ചന്ദ്രമാ — ഇവയും.
ദുര്ഗാമംതഃ ശിലാം ചൈവ ബ്രഹ്മമേധ്യാം ദൃഷദ്വതീമ് । പരോക്ഷാമഥ രോഹീം ച തഥാ ജംബൂനദീമപി
ദുർഗാമന്തശില, ബ്രഹ്മമേധ്യ, ദൃശദ്വതി, പരോക്ഷ, റോഹി, ജംബൂനദി — ഇവയും.
സുനാസാം തമസാം ദാസീം സാമാന്യാം വരണാമസിമ് । നീലാം ധൃതികരീം ചൈവ പര്ണാശാം ച മഹാനദീമ്
സുനാസ, തമസ, ദാസി, സാമാന്യ, വരണാമസി, നീല, ധൃതികരി, വലിയ നദിയായ പർണാശ — ഇവയും.
മാനവീം വൃഷഭാം ഭാസാം ബ്രഹ്മമേധ്യാം ദൃഷദ്വതീമ് । ഏതാശ്ചാന്യാശ്ച ബഹുലാ മഹാനദ്യോ ദ്വിജര്ഷഭാഃ
മാണവി, വൃഷഭ, ഭാസ, ബ്രഹ്മമേധ്യ, ദൃശദ്വതി — ഇവയും അനേകം മഹാനദികളും, മഹാന്മാരേ.
സദാ നിരാമയാം കൃഷ്ണാം മംദഗാം മംദവാഹിനീമ് । ബ്രാഹ്മണീം ച മഹാഗൌരീം ദുര്ഗാമപി ച സത്തമാഃ
എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ കൃഷ്ണ, മന്ദഗ, മന്ദവാഹിനി, ബ്രാഹ്മണി, മഹാഗൗരി, ദുർഗാ — ഉത്തമരായവരേ.
ചിത്രോത്പലാം ചിത്രരഥാമതുലാം രോഹിണീം തഥാ । മംദാകിനീം വൈതരണീം കോകാം ചാപി മഹാനദീമ്
ചിത്രോത്പല, ചിത്രരഥ, അതുല, രോഹിണി, മന്ദാകിനി, വൈതരണി, വലിയ നദിയായ കോക — ഇവയും.
ശുക്തിമതീമനംഗാം ച തഥൈവ വൃഷസാഹ്വയാമ് । ലോഹിത്യാം കരതോയാം ച തഥൈവ വൃഷകാത്വയാമ്
ശുക്തിമതി, മനംഗ, അതുപോലെ വൃഷസാഹ്വയ, ലോഹിത്യ, കരതോയ, അതുപോലെ വൃഷകാത്വയ — ഇവയും.