തത്ര സ്വയം പ്രഭാദേവീ നിത്യം വസതി ശംഡിനീ । ഉത്തരേണ തു ശൃംഗസ്യ സമുദ്രാംതേ ദ്വിജോത്തമാഃ
അവിടെ പ്രകാശമുള്ള പ്രഭാദേവി എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു; ആ ശൃംഗത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് സമുദ്രത്തിൻറെ അരികിലും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
വര്ഷമൈരാവതം നാമ തസ്മാച്ഛൃംഗവതഃ പരമ് । ന തു തത്ര സൂര്യഗതിര്ജീര്യംതേ ന ച മാനവാഃ
ആ ശൃംഗത്തിന് അപ്പുറത്താണ് എരാവതം എന്ന ദേശം; അവിടെ സൂര്യന്റെ ചലനം മൂലം ആരും ക്ഷയിക്കുകയോ മനുഷ്യർ വയസ്സാകുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
ചംദ്രമാശ്ച സനക്ഷത്രോ ജ്യോതിര്ഭൂത ഇവാവൃതഃ । പദ്മപ്രഭാഃ പദ്മവര്ണാഃ പദ്മപത്രനിഭേക്ഷണാഃ
ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളുമൊത്ത് പ്രകാശത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ തിളങ്ങുന്നു; അവിടെയുള്ളവരുടെ പ്രകാശം താമരപൂവുപോലും, നിറം താമരപോലും, കണ്ണുകൾ താമരയിലപോലുമാണ്.
പദ്മപത്രസുഗംധാശ്ച ജായംതേ തത്ര മാനവാഃ । അനിഷ്പന്നാ നഷ്ടഗംധാ നിരാഹാരാ ജിതേംദ്രിയാഃ
അവിടെ ജനിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്ക് താമരയിലിന്റെ സുഗന്ധം ഉണ്ടാകും; അതു ലഭിക്കാത്തവർക്ക് സുഗന്ധം ഇല്ലാതാകുകയും, അവർ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവരായും ഇരിക്കും.
ദേവലോകച്യുതാഃ സര്വേ തഥാ വിരജസോ ദ്വിജാഃ । ത്രയോദശസഹസ്രാണി വര്ഷാണാം തേ ദ്വിജോത്തമാഃ
അവിടെ എല്ലാവരും ദേവലോകത്തിൽനിന്ന് വീണവരും, ശുദ്ധമായ ബ്രാഹ്മണന്മാരുമാണ്; അവർക്കു പതിമൂന്നായിരം കൊല്ലം ആയുസ്സാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ആയുഃപ്രമാണം ജീവംതി നരാ ധാര്മികപുംഗവാഃ । ക്ഷീരോദസ്യ സമുദ്രസ്യ തഥൈവോത്തരതഃ പ്രഭുഃ
ധാർമ്മികന്മാർ അവിടെയായുസ്സിന്റെ അളവനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തും, പ്രഭുവേ.
ഹരിസ്തിഷ്ഠതി വൈകുംഠഃ ശകടേ കനകാമയേ । അഷ്ടചക്രം ഹി തദ്യാനം ഭൂതയുക്തം മനോജവമ്
ഹരി വൈകുണ്ഠത്തിൽ സ്വർണ്ണത്തിൽനിറഞ്ഞ ഒരു രഥത്തിൽ വസിക്കുന്നു; ആ രഥം എട്ടു ചക്രങ്ങളോടും അനേകം ജീവികളോടും മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അഗ്നിവര്ണം മഹാതേജോ ജാംബൂനദവിഭൂഷിതമ് । സ പ്രഭുഃ സര്വഭൂതാനാം വിഭുശ്ച ദ്വിജസത്തമാഃ
അവൻ അഗ്നിവർണ്ണനാണ്, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ളവൻ, പൊന്നാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ; ആ പ്രഭു എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
സംക്ഷേപേ വിസ്തരേ ചൈവ കര്താ കാരയിതാ തഥാ । പൃഥിവ്യാപസ്തഥാകാശം വായുസ്തേജശ്ച സത്തമാഃ
ചുരുക്കത്തിലും വിശദമായും, സൃഷ്ടാവും കാരണവുമാണ് അവൻ; ഭൂമി, ജലം, ആകാശം, വായു, പ്രകാശം എന്നിവയും അവനാണ്, മഹാന്മാരേ.
സ യജ്ഞഃ സര്വഭൂതാനാമാസ്യം തസ്യ ഹുതാശനഃ
അവൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കുമുള്ള യജ്ഞവും, അവന്റെ വായാണ് ഹോമാഗ്നിയും.
ഋഷയ ഊചുഃ-। യദിദം ഭാരതം വര്ഷം പുണ്യം പുണ്യവിധായകമ് । തത്സര്വം നഃ സമാചക്ഷ്വ ത്വം ഹി നോ ബുദ്ധിമാന്മതഃ
മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: ഭാരതം എന്ന ഈ ദേശം പുണ്യമുള്ളതും പുണ്യഫലദായകവുമാണ്; അതിനെക്കുറിച്ച് മുഴുവൻ ഞങ്ങൾക്കു പറയണം, കാരണം നീ ഞങ്ങളുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ ജ്ഞാനിയാണല്ലോ.
സൂത ഉവാച-। അത്ര തേ കീര്ത്തയിഷ്യാമി വര്ഷം ഭാരതമുത്തമമ് । പ്രിയ മിത്രസ്യ ദേവസ്യ മനോര്വൈവസ്വതസ്യ ച
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു ഭാരതം എന്ന ഉത്തമദേശത്തെക്കുറിച്ച് പറയും; ദൈവസ്വഭാവമുള്ള പ്രിയ സുഹൃത്ത് മനുവിനും വൈവസ്വതപുത്രനുമാണ് അതു പ്രിയപ്പെട്ടത്.
പൃഥോശ്ച പ്രാജ്ഞ വൈ ന്യസ്യ തഥൈക്ഷ്വാകോര്മഹാത്മനഃ । യയാതേരംബരീഷസ്യ മാംധാതുര്നഹുഷസ്യ ച
പ്രതുവിന്റെ ജ്ഞാനിയും, അതുപോലെ മഹാത്മാവായ ഇക്ഷ്വാകുവും, യയാതിയും, അംബരീഷനും, മാംധാതാവും, നഹുഷനും എന്നിങ്ങനെ.
തഥൈവ മുചുകുംദസ്യ കുബേരോശീനരസ്യ ച । ഋഷഭസ്യ തഥൈലസ്യ നൃഗസ്യ നൃപതേസ്തഥാ
അതുപോലെ മുചുകുന്ദനും, കുബേരനും, ശീനിയും, ഋഷഭനും, ഇളയും, രാജാവായ നൃഗനും.
കുശികസ്യൈവ രാജര്ഷേര്ഗാധേശ്ചൈവ മഹാത്മനഃ । സോമസ്യ ചൈവ രാജര്ഷേര്ദിലീപസ്യ തഥൈവ ച
രാജർഷിയായ കുശികനും, മഹാത്മാവായ ഗാധിയും, രാജർഷിയായ സോമനും, ദിലീപനും.
അന്യേഷാം ച മഹാഭാഗാഃ ക്ഷത്രിയാണാം ബലീയസാമ് । സര്വേഷാമേവ ഭൂതാനാം പ്രിയം ഭാരതമുത്തമമ്
മറ്റു മഹാഭാഗ്യശാലികളും ശക്തരായ ക്ഷത്രിയന്മാരും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭാരതം ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്.
തതോ വര്ഷം പ്രവക്ഷ്യാമി യഥാശ്രുതമഹോ ദ്വിജാഃ । മഹേംദ്രോ മലയഃസഹ്യഃ ശുക്തിമാനൃക്ഷവാനപി
ശ്രേഷ്ഠരായ ദ്വിജന്മാരേ, പിന്നീട് ഞാൻ ആ പ്രദേശത്തെ, ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ, വിവരിക്കാം. മഹേന്ദ്രം, മലയം, സഹ്യം, ശുക്തിമാൻ, ഋക്ഷം ഇവയും.
വിംധ്യശ്ച പാരിയാത്രശ്ച സപ്തൈതേ കുലപര്വതാഃ । തേഷാം സഹസ്രശോ വിപ്രാ പര്വതാസ്തേ സമീപതഃ
വിന്ദ്യയും പരിയാത്രയും — ഇവയൊക്കെയും ആഴ്ച്യമായ ഏഴു പർവതങ്ങൾ. അവയുടെ സമീപത്ത് ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു പർവതങ്ങളും ഉണ്ട്, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
അവിജ്ഞാതാഃ സാരവംതോ വിപുലാശ്ചിത്രസാനവഃ । അന്യേ തു യേ പരിജ്ഞാതാ ഹ്രസ്വാ ഹ്രസ്വോപജീവിനഃ
ചില പർവതങ്ങൾ അറിയപ്പെടാത്തവയും, ധാരാളം സാരമുള്ളവയും, വിശാലവുമാണ്; മറ്റുള്ളവ അറിയപ്പെടുന്നവയും ചെറുതും ചെറുതായവർക്കു ആശ്രയവുമാണ്.
ആര്യമ്ലേച്ഛസധര്മാണസ്തേ മിശ്രാഃ പുരുഷാ ദ്വിജാഃ । നദീം പിബംതി വിമലാം ഗംഗാം സിംധുംസരസ്വതീമ്
അവിടെ, ദ്വിജന്മാരേ, ആര്യന്മാരും മ്ലേഛന്മാരും ചേർന്നുകൂടി താമസിക്കുന്നു; അവർ ഗംഗ, സിന്ധു, ശരസ്വതി എന്നീ വിശുദ്ധമായ നദികളുടെ വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
ഗോദാവരീം നര്മദാം ച ബഹൂദാം ച മഹാനദീമ് । ശതദ്രും ചംദ്രഭാഗാം ച യമുനാം ച മഹാനദീമ്
ഗോദാവരി, നർമ്മദ, മഹാനദിയായ ബഹുദ, ശതദ്രു, ചന്ദ്രഭാഗ, മഹാനദിയായ യമുന.
ദൃഷദ്വതീം വിതസ്താം ച വിപാപാം സ്വച്ഛവാലുകാമ് । നദീം വേത്രവതീം ചൈവ കൃഷ്ണാം വേണീം ച നിമ്നഗാമ്
ദൃശദ്വതി, വിതസ്ത, പാപരഹിതയും സുതാര്യമായ മണലുള്ളവയും, വേദ്രവതി, കൃഷ്ണ, വേണി എന്നിങ്ങനെ ഒഴുകുന്ന നദികൾ.
ഇരാവതീം വിതസ്താം ച പയോഷ്ണീം ദേവികാമപി । വേദസ്മൃതിം വേദശിരാം ത്രിദിവാം സിംധുലാ കൃമിമ്
ഇരാവതി, വിതസ്ത, പയോഷ്ണി, ദേവികയും; വേദസ്മൃതി, വേദശിര, ത്രിദിവ, സിന്ധുല, കൃമി എന്നിങ്ങനെ.
കരീഷിണീം ചിത്രവഹാം ത്രിസേനാം ചൈവ നിമ്നഗാമ് । ഗോമതീം ധൂതപാപാം ച ചംദനാം ച മഹാനദീമ്
കരീഷിണി, ചിത്രവഹ, ഒഴുകുന്ന ത്രിസേന, ഗോമതി, ധൂതപാപ, മഹാനദിയായ ചന്ദന.
കൌശികീം ത്രിദിവാം ഹൃദ്യാം നാചിതാം രോഹിതാരണീമ് । രഹസ്യാം ശതകുംഭാം ച സരയൂം ച ദ്വിജോത്തമാഃ
കൗശികി, മനോഹരമായ ത്രിദിവ, നാചിത, രോഹിതാരണി, രഹസ്യ, ശതകുംഭ, സരയു, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ചര്മണ്വതീം വേത്രവതീം ഹസ്തിസോമാം ദിശം തഥാ । ശരാവതീം പയോഷ്ണീം ച ഭീമാം ഭീമരഥീമപി
ചർമണ്വതി, വേദ്രവതി, ഹസ്തിസോമ, ദിശ, ശരാവതി, പയോഷ്ണി, ഭീമ, ഭീമരഥി എന്നിങ്ങനെ.
കാവേരീം ചുലുകാം ചാപി താപീം ശതമലാമപി । നീവാരാം മഹിതാം ചാപി സുപ്രയോഗാം തഥാ നദീമ്
കാവേരി, ചുലുക, താപി, ശതമല, മഹത്വമുള്ള നീവാര, സുഭ്രയോഗ എന്ന നദിയും.
പവിത്രാം കൃഷ്ണലാം സിംധും വാജിനീം പുരമാലിനീമ് । പൂര്വാഭിരാമാം വീരാം ച ഭീമാം മാലാവതീം തഥാ
പവിത്ര, കൃഷ്ണല, സിന്ധു, വജിനി, പുരമാലിനി, പൂർവാഭിരാമ, വീര, ഭീമ, മാലാവതി എന്നിങ്ങനെ.
പലാശിനീം പാപഹരാം മഹേംദ്രാം പടലാവതീമ് । കരീഷിണീമസിക്നീം ച കുശചീരീം മഹാനദീമ്
പലാശിനി, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവൾ, മഹേന്ദ്ര, പട്ടലാവതി, കരീഷിണി, അസിക്നി, കുശചീരി എന്ന മഹാനദി.
മരുതാം പ്രവരാം മേനാം ഹേമാം ഘൃതവതീം തഥാ । അനാവതീമനുഷ്ണാം ച സേവ്യാം കാപീം ച സത്തമാഃ
മരുതുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ മേന, ഹേമ, ഘൃതവതി, അനാവതി, അനുഷ്ണ, സേവ്യമായ കാപി, ഉത്തമന്മാരേ.